jīng yuē yǐ shuǐ zuǒ gōng zhě qiáng yǐ huǒ zuǒ gōng zhě míng
《经》曰:“以水佐攻者强,以火佐攻者明。
shì zhī shuǐ huǒ zhě bīng zhī zhù yě
”是知水火者,兵之助也。
gù huǒ gōng yǒu wǔ yī yuē huǒ rén dí páng jìn cǎo yīn fēng shāo zhī
故火攻有五:一曰火人(敌旁近草,因风烧之。
èr yuē huǒ jī shāo qí jī xù sān yuē huǒ zī shāo qí zī zhòng sì yuē huǒ kù dāng shǐ jiān rén zhī dí yíng shāo qí bīng kù
),二曰火积(烧其积蓄),三曰火辎(烧其缁重),四曰火库(当使间人之敌营,烧其兵库。
wǔ yuē huǒ suì suì duò yě
),五曰火燧(燧,堕也。
yǐ huǒ duò dí rén yíng zhōng yě
以火堕敌人营中也。
huǒ tóu zhī fǎ yǐ tiě yíng huǒ zhe jiàn tóu qiáng nǔ shè dí zhī yíng zhōng shāo jué liáng dào yě
火头之法,以铁盈火,着箭头,强弩射敌之营中,烧绝粮道也。
xíng huǒ bì yǒu yīn yīn jiān rén yě yān huǒ sù jù
行火必有因(因奸人也),烟火素具。
fā huǒ yǒu shí qǐ huǒ yǒu rì
放火要看准天时,起火要选好日子。
shí zhě tiān zhī zào yě
所谓天时,是指气候干燥;
rì zhě sù zài jī bì cān zhěn yě fán cǐ sì sù zhě fēng qǐ zhī rì yě
日者,宿在箕、壁、参、轸也,凡此四宿者,风起之日也。
xiāo shì chéng yún chūn bǐng dīng xià wù jǐ qiū rén guǐ dōng jiǎ yǐ cǐ rì yǒu jí fēng měng yǔ yě
(萧世诚云:“春丙丁、夏戊己、秋壬癸、冬甲乙,此日有疾风猛雨也。
jū kān tài yǐ zhōng yǒu fēi niǎo shí jīng rú fēng yǔ qī wǔ zǐ yuán yùn shì gè hou qí shí kě yòng huǒ
居勘太乙,中有飞鸟十精,如风雨期,五子元运式,各候其时,可用火。
gù yuē yǐ huǒ zuǒ gōng zhě míng
”故曰:“以火佐攻者明。
hé yǐ yán zhī
为何这样说呢?
xī yáng wáng yán yǔ guì yáng zéi xiāng huì
昔扬[王延]与桂阳贼相会,
wáng yán yǐ pí zuò dà pái náng
[王延]以皮作大排囊,
yǐ shí huī nèi náng zhōng
以石灰内囊中,
zhì chē shàng
置车上,
zuò huǒ suì
作火燧,
xì mǎ wěi
系马尾,
yīn cóng shàng fēng
因从上风,
gǔ pái náng chuī huī
鼓排囊吹灰,
qún zéi mī mù
群贼眯目,
yīn shāo mǎ wěi
因烧马尾,
bēn tū zéi zhèn
奔突贼阵,
zhòng zéi bēn kuì
众贼奔溃,
cǐ yòng huǒ zhī shì yě
此用火之势也。
yīn hào běi fá zhǎng shǐ jiāng yōu qǔ shù bǎi jī yǐ zhǎng shéng lián zhī jiǎo jiē xì huǒ
殷浩北伐,长史江逌取数百鸡,以长绳连之,脚皆系火。
yī shí qū fàng qún jī fēi sàn qiāng yíng yíng jiē rán yīn jī zhī yáo xiāng tuì zǒu cǐ yòng huǒ zhī shì
一时驱放,群鸡飞散羌营,营皆燃,因击之,姚襄退走,此用火之势。
lǐ líng zài dà zé cǎo zhōng lǔ cóng shàng fēng zòng huǒ líng cóng xià fēng zòng huǒ yǐ cǐ huǒ jiě huǒ shì yě
李陵在大泽草中,虏从上风纵火,陵从下风纵火,以此火解火势也。
wú wén dí shāo mén kǒng huǒ miè mén kāi dāng gèng jī xīn zhù huǒ shǐ huǒ shì bù miè yì jiě huǒ zhī fǎ yě
吾闻敌烧门,恐火灭门开,当更积薪助火,使火势不灭,亦解火之法也)。
tài gōng yuē qiáng nǔ cháng bīng suǒ yǐ yú shuǐ zhàn
太公曰:“强弩长兵,所以逾水战。
sūn zi yuē shuǐ kě yǐ jué
”孙子曰:“水可以绝。
wèi guàn chéng yě
”谓灌城也。
yòu yuē jué shuǐ bì yuǎn shuǐ yǐn dí shǐ dù yě
又曰:“绝水,必远水(引敌使渡也)。
kè jué shuǐ ér lái yíng zhī yú shuǐ nèi lìng dí bàn dù ér jī zhī lì
客绝水而来,迎之于水内,令敌半渡而击之,利。
yù zhàn wú fù yú shuǐ ér yíng kè yě wèi chù shuǐ shàng zhī jūn
欲战,无附于水而迎客也,谓处水上之军。
gù yuē yǐ shuǐ zuǒ gōng zhě qiáng
”故曰:“以水佐攻者强。
hé yǐ yán zhī
为何这样说呢?
xī hán xìn dìng lín zī zǒu qí wáng tián guǎng chu shǐ lóng qiě lái jiù qí
昔韩信定临淄、走齐王田广,楚使龙且来救齐。
qí wáng guǎng lóng qiě bìng bìng yǔ xìn hé zhàn rén huò shuō lóng qiě yuē hàn bīng yuǎn dòu qióng zhàn qí fēng bù kě dāng qí chǔ zì jū qí de zhàn bīng yì bài sàn
齐王广、龙且并并,与信合战(人或说龙且曰:“汉兵远斗穷战,其锋不可当,齐楚自居其地战,兵易败散。
bù rú shēn bì lìng qí wáng shǐ qí xìn chén zhāo suǒ wáng chéng chéng wén qí wáng zài chu lái jiù bì fǎn hàn
不如深壁,令齐王使其信臣,招所亡城,城闻其王在,楚来救,必反汉。
hàn bīng èr qiān lǐ kè jū qí chéng jiē fǎn zhī qí shì wú suǒ de shí kě wú zhàn ér jiàng yě
汉军远在二千里外客居他乡,齐国的城池都反叛了,那种形势下他们得不到粮食,可以不战而使他们投降。
lóng qiě yuē wú píng shēng zhī hán xìn wéi rén yì yǔ ěr
”龙且说:“我向来知道韩信的为人,容易对付罢了。
qiě fú bú zhàn ér xiáng zhī wú hé gōng
且夫不战而降之,吾何功?
suì zhàn bài
”遂战,败。
wú wén gǔ zhī suǒ wèi shàn zhàn zhě shèng yì shèng zhě bài
吾闻:“古之所谓善战者胜,易胜者败。
shàn zhě zhī shèng yě wú zhī míng wú yǒng gōng
善者之胜也,无知名,无勇功。
gù qí zhàn shèng bù wǔ bù wǔ zhě qí suǒ cuò shèng shèng yǐ bài zhě yě
故其战胜不武,不武者,其所错胜,胜已败者也。
lóng qiě bù yòng kè zhī jì yù qiú hè hè zhì gōng mèi yǐ
”龙且不用客之计,欲求赫赫之功,昧矣。
jiā wéi yīn wéi shuǐ zhèn hán xìn nǎi yè lìng rén wèi wàn yú náng shèng shā yōng shuǐ shàng liú yǐn jūn bàn dù jī lóng qiě yáng bù shèng hái zǒu
夹潍(音唯)水阵,韩信乃夜令人为万余囊,盛沙壅水上流,引军半渡,击龙且,佯不胜,还走。
lóng qiě guǒ xǐ yuē gù zhī xìn qiè yě
龙且果然高兴地说:“本来就知道韩信胆怯。
chéng zhuī xìn dù shuǐ xìn shǐ jué yōng náng shuǐ dà zhì
”乘追信渡水,信使决壅囊,水大至。
lóng qiě jūn tài bàn bù dé dù jí jí jī zhī shā lóng qiě
龙且军太半不得渡,即急击之,杀龙且。
lóng qiě shuǐ jūn dōng sàn zǒu
龙且水军东散走。
cǐ fǎn bàn dù zhī shì
此反半渡之势。
wú wén bīng fǎ jué shuǐ bì yuǎn shuǐ
(吾闻兵法:绝水,必远水。
lìng dí bàn dù ér jī zhī lì
令敌半渡而击之,利。
hán xìn bàn dù jūn yáng rù hài de lìng lóng qiě jī zhī rán hòu jué yōng shuǐ
韩信半渡,军佯入害地,令龙且击之,然后决壅水。
cǐ suǒ wèi zá yú lì ér wu kě shēn zá yú hài ér huàn kě jiě yě
此所谓:“杂于利而务可伸,杂于害而患可解也。
jiē fǎn bīng ér yòng bīng fǎ
”皆反兵而用兵法。
wēi zāi
微妙啊!
wēi zāi
微妙啊!
lú wǎn zuǒ péng yuè gōng xià liáng de shí yú chéng
卢绾佐彭越攻,下梁地十余城。
xiàng yǔ wén zhī wèi qí dà sī mǎ cáo jiù yuē jǐn shǒu chéng gāo jí hàn tiǎo zhàn shèn wù yǔ zhàn
项羽闻之,谓其大司马曹咎曰:“谨守城皋,即汉挑战,慎勿与战。
hàn guǒ tiāo chu jūn chu jūn bù chū shǐ rén rǔ zhī sūn zi yuē lián jié kě rǔ yě
”汉果挑楚军,楚军不出,使人辱之(孙子曰:“廉洁,可辱也。
dà sī mǎ nù dù sì shuǐ yīn fán
”)大司马怒,渡汜水(音凡)。
zú bàn dù hàn jī dà pò zhī
卒半渡,汉击,大破之。
cǐ yù zhàn wú fù yú shuǐ shì yě
此欲战无附于水势也。
gù zhī shuǐ huǒ zhī biàn kě yǐ zhì shèng qí lái jiǔ yǐ
故知水火之变,可以制胜,其来久矣。
qín rén dú jīng shàng liú jìn jūn duō sǐ
秦人毒泾上流,晋军多死;
jīng wáng shāo chu jī jù xiàng shì yǐ qín
荆王烧楚积聚,项氏以擒;
cáo gōng jué sì yú xià pī lǚ bù jiù lù
曹公决泗于下邳,吕布就戮;
huáng gài huǒ gōng yú chì bì wèi zǔ bēn nǜ
黄盖火攻于赤壁,魏祖奔衄。
cǐ jiāng zhī zhì rèn gài jūn zhōng yóu jí zhě yǐ bù kě bù chá
此将之至任,盖军中尤急者矣,不可不察。