fu liǎng guó zhì róng jiāo hé ér shě bù yǐ míng míng jué shì bì xiān tàn yú dí qíng
夫两国治戎,交和而舍,不以冥冥决事,必先探于敌情。
gù sūn zi yuē shèng bīng xiān shèng ér hòu zhàn
故孙子曰:“胜兵先胜而后战。
yòu yuē cè zhī ér zhī de shī zhī jì hou zhī ér zhī dòng jìng zhī lǐ
”又曰:“策之而知得失之计,候之而知动静之理。
yīn xíng ér zuò shèng yú zhòng yòng bīng zhī yào yě
”因形而作胜于众,用兵之要也。
ruò yù xiān zhī dí jiàng dāng lìng jiàn ér yǒng zhě jiāng qīng ruì yǐ dāng zhī
若欲先知敌将,当令贱而勇者,将轻锐以当之。
guān dí zhī lái yì qǐ yī zuò qí zhèng yǐ lǐ
观敌之来,一起一坐,其政以理。
qí zhuī běi yáng wéi bù jí
其追北,佯为不及;
qí jiàn lì yáng wéi bù zhī
其见利,佯为不知。
rú cǐ zhě jiāng bì yǒu zhì wù yǔ qīng zhàn fán dí shàng qì huáng bái rùn zé zhě jiāng yǒu wēi dé
如此者,将必有智,勿与轻战(凡敌上气黄白润泽者,将有威德。
huò jūn shàng qì fā jiàn jiàn rú yún biàn zuò shān xíng jiāng yǒu shēn móu
或军上气发,渐渐如云,变作山形,将有深谋。
huò dí yǒu qì wài hēi zhōng chì zài qián zhě jiāng jīng hàn jiē bù kě jī
或敌有气外黑中赤在前者,将精悍,皆不可击。
fán qì shàng yǔ tiān lián jūn zhōng jiàng xián liáng
凡气上与天连,军中将贤良。
fán qì rú lóng rú hǔ zài shā zhōng huò rú huǒ yān zhī xíng huò rú huǒ guāng zhī zhuàng huò rú shān lín huò rú chén āi tóu dà ér bēi huò qì zǐ hēi rú mén shàng lóu huò rú bái fěn fèi jiē měng jiàng zhī qì yě
凡气如龙如虎在杀中,或如火烟之形,或如火光之状,或如山林,或如尘埃,头大而卑,或气紫黑,如门上楼,或如白粉沸,皆猛将之气也。
ruò qí zhòng huan qí luàn qí zú zì zhǐ zì xíng qí bīng huò zòng huò héng
若其众欢旗乱,其卒自止自行,其兵或纵或横。
qí zhuī běi kǒng bù jí jiàn lì kǒng bù dé
其追北恐不及,见利恐不得。
rú cǐ zhě jiāng bì wú móu suī zhòng kě huò fán dí shàng qì qīng ér shū sàn zhě jiāng qiè ruò
如此者,将必无谋,虽众可获(凡敌上气清而疏散者,将怯弱。
qián dà ér hòu xiǎo jiāng xìng bù míng yě
前大而后小,将性不明也。
gù yuē dí jìn ér jìng zhě shì qí xiǎn yě
故曰:敌近而静者,恃其险也;
dí yuǎn ér tiāo rén zhě yù rén zhī jìn yě
敌远而挑人者,欲人之进也;
zhòng shù dòng zhě lái yě
许多树木摇动,是敌人前来袭击;
zhòng cǎo duō zhàng zhě yí yě chóu cǎo zhōng duō zhàng bì zhě bì táo qù kǒng wú zhuī jí duō zuò zhàng bì shǐ wǒ yí qí jiān yǒu fú bīng yě
众草多障者,疑也(稠草中多障蔽者,必逃去,恐吾追及,多作障蔽,使我疑其间有伏兵也。
niǎo qǐ zhě fú yě fán jūn shàng qì hún hún yuán zhǎng chì qì zài qí zhōng huò yǒu qì rú chì chǔ zài hēi yún zhōng jiē xià yǒu fú bīng
鸟起者,伏也(凡军上气浑浑圆长,赤气在其中,或有气如赤杵在黑云中,皆下有伏兵。
huò liǎng jūn xiāng dāng yǒu chì qì zài jūn qián hòu zuǒ yòu zhě yǒu fú bīng suí qì suǒ zài fáng zhī
或两军相当,有赤气在军前后左右者,有伏兵,随气所在防之。
huò yǒu yún jiǎo jiǎo mián mián cǐ yǐ chē qí wèi fú bīng
或有云气交扭绵延,这是以车骑为伏兵的表示。
huò yún rú bù xí zhī zhuàng cǐ yǐ bù zú wèi fú bīng
或云如布席之状,此以步卒为伏兵。
huò yǒu yún rú shān yuè zài wài wèi fú bīng bù kě bù shěn chá yě
或有云如山岳在外,为伏兵,不可不审察也。
qín hài zhě fù yě
禽骇者,覆也;
chén bēi ér guǎng zhě tú lái yě
尘卑而广者,徒来也;
sàn ér tiáo yuǎn zhě xīn lái yě
散而条远者,薪来也;
shǎo ér wǎng lái zhě yíng jūn yě shǎo chén shǎo yě
少而往来者,营军也(少,尘少也。
cí bēi ér yì bèi zhě jìn yě dí zēng bèi yě
辞卑而益备者,进也(敌增备也);
cí qiáng ér jìn qū zhě tuì yě
辞强而进驱者,退也。
wú yuē ér qǐng hé zhě móu yě
没有事先约定而前来请求讲和的,是另有图谋;
bàn jìn bàn tuì zhě yòu yě
半进半退者,诱也;
zhàng ér lì zhě jī yě
倚着兵器站立的,是饥饿的表现;
jí ér xiān yǐn zhě kě yě
打水的人自己先喝的,是口渴的表现。
jiàn lì bù jìn zhě láo yě
见利不进者,劳也;
niǎo jí zhě xū yě
鸟群聚集的地方,说明敌军空虚;
yè hū zhě kǒng yě
夜间呼喊,是因为恐惧;
jūn rǎo zhě jiāng bù zhòng yě
军队骚动,是因为将领没有威信;
qí dòng zhě luàn yě
旗动者,乱也;
lì nù zhě juàn yě
军官发怒,是因为士兵疲倦。
sù mǎ shí ròu jūn wú xuán shuǐ chuí yīn tuò
粟马食肉,军无悬[水垂](音唾。
yī diàn zhī shí yě
一簟之食也。
bù jí qí shě zhě qióng kòu yě
),不及其舍者,穷寇也;
chún chún xī xī xú yán rù rén zhě shī qí zhòng yě cǐ jiāng shī qí zhòng zhī yì yě
淳淳翕翕,徐言入人者,失其众也(此将失其众之意也);
shù shǎng zhě hài yě
数赏者,害也;
shù fá zhě kùn yě
频繁惩罚的,是陷入困境;
shù gù zhě shī qí qún yě
数顾者,失其群也;
lái wěi xiè zhě yù xiū xī yě
派使者来委婉谢罪的,是想休兵停战。
bīng nù ér xiāng jìn jiǔ ér bù hé yòu bù xiāng qù bì jǐn chá zhī
兵怒而相近,久而不合,又不相去,必谨察之。
dí lái xīn dào háng zhèn wèi dìng kě jī yě
敌来新到,行阵未定,可击也。
zhèn suī dìng rén mǎ wèi shí kě jī yě
阵虽定,人马未食,可击也。
shè cháng dào hòu xíng wèi xi kě jī yě
涉长道,后行未息,可击也。
xíng bǎn shè xiǎn bàn yǐn bàn chū kě jī yě
行阪涉险,半隐半出,可击也。
shè shuǐ bàn dù kě jī yě
涉水半渡,可击也。
xiǎn dào xiá lù kě jī yě
险道狭路,可击也。
jīng qí luàn dòng kě jī yě
旌旗乱动,可击也。
zhèn shù dòng yí kě jī yě
阵数动移,可击也。
rén mǎ shù gù kě jī yě
人马数顾,可击也。
fán jiàn cǐ zhě jī zhī ér wù yí
凡见此者,击之而勿疑。
rán bīng zhě guǐ dào yě
然兵者,诡道也。
néng ér shì zhī bù néng yòng ér shì zhī bù yòng
能而示之不能,用而示之不用。
gù xiōng nú shì ruò hàn zǔ yǒu píng chéng zhī wéi
故匈奴示弱,汉祖有平城之围;
shí lè cáng fēng wáng jùn yǒu yōu zhōu zhī xiàn
石勒藏锋,王浚有幽州之陷。
jí qí xiào yě kě bù shèn zāi
即其效也,可不慎哉!