kǒng zǐ yuē dǎo zhī yǐ zhèng qí zhī yǐ xíng mín miǎn ér wú chǐ
孔子曰：“导之以政，齐之以刑，民免而无耻；
dǎo zhī yǐ dé qí zhī yǐ lǐ yǒu chǐ qiě gé
导之以德，齐之以礼，有耻且格。
lǎo shì chēng shàng dé bù dé shì yǐ yǒu dé
”老子说：“上德之人不标榜德行，因此真正有德；
xià dé bù shī dé shì yǐ wú dé
下德之人死守德行形式，因此反而无德。
fǎ lìng zī zhāng dào zéi duō yǒu
法令越是繁密，盗贼反而越多。
xìn zāi shì yán yě
”信哉是言也！
fǎ lìng zhě zhì zhī jù ér fēi zhì zhì qīng zhuó zhī yuán yě
法令者，治之具，而非制治清浊之原也。
xī tiān xià zhī wǎng cháng mì yǐ rán jiān guǐ yù qǐ qí jí yě shàng xià xiāng dùn zhì yú bù zhèn
昔天下之罔尝密矣，然奸轨愈起，其极也，上下相遁，至于不振。
dàng shì zhī shí lì zhì ruò jiù huǒ yáng fèi fēi wǔ jiàn yán kù è néng shèng qí rèn ér yú kuài hu
当是之时，吏治若救火扬沸，非武健严酷，恶能胜其任而愉快乎？
yán dào dé zhě ruò yú zhí yǐ
言道德者，溺于职矣。
gù yuē tīng sòng wú yóu rén yě bì yě shǐ wú sòng hu
故曰：“听讼吾犹人也，必也使无讼乎！
xià shì wén dào dà xiào zhī
”“下士闻道大笑之。
fēi xū yán yě
”非虚言也。
hàn xìng pò gū ér wèi yuán zhuó diāo ér wèi pǔ hào wèi wǎng lòu tūn zhōu zhī yú
汉兴，破觚而为圜，斫雕而为朴，号为罔漏吞舟之鱼。
ér lì zhì zhēng zhēng bù zhì yú jiān lí mín ài ān
而吏治蒸蒸，不至于奸，黎民艾安。
yóu shì guān zhī zài bǐ bù zài cǐ
由此看来，关键在道德教化而不在严刑峻法。
gāo hòu shí kù lì dú yǒu hòu fēng kè lì zōng shì qīn rǔ gōng chén
高后时期，酷吏只有侯封，他欺凌宗室，侵辱功臣。
lǚ shì yǐ bài suì yí hòu fēng zhī jiā
吕氏已败，遂夷侯封之家。
xiào jǐng shí zhāo cuò yǐ kè shēn pō yòng shù fǔ qí zī ér qī guó zhī luàn fā nù yú cuò cuò zú bèi lù
孝景时，晁错以刻深颇用术辅其资，而七国之乱发怒于错，错卒被戮。
qí hòu yǒu zhì dōu nìng chéng zhī lún
其后有郅都、宁成之伦。
zhì dōu hé dōng dà yáng rén yě
郅都，河东大阳人也。
yǐ láng shì wén dì
以郎事文帝。
jǐng dì shí wéi zhōng láng jiàng gǎn zhí jiàn miàn shé dà chén yú cháo
景帝时为中郎将，敢直谏，面折大臣于朝。
cháng cóng rù shàng lín gǔ jī zài cè yě zhì rù cè
尝从入上林，贾姬在厕，野彘入厕。
shàng mù dōu dōu bù xíng
皇上用眼神示意郅都，郅都不动。
shàng yù zì chí bīng jiù gǔ jī dōu fú shàng qián yuē wáng yī jī fù yī jī jìn tiān xià suǒ shǎo níng jī děng yá
上欲自持兵救贾姬，都伏上前曰：“亡一姬复一姬进，天下所少宁姬等邪？
bì xià zòng zì qīng nài zōng miào tài hòu hé
陛下纵自轻，奈宗庙太后何？
shàng hái zhì yì bù shāng gǔ jī
”上还，彘亦不伤贾姬。
tài hòu wén zhī cì dōu jīn bǎi jīn shàng yì cì jīn bǎi jīn yóu cǐ zhòng dōu
太后闻之，赐都金百斤，上亦赐金百斤，由此重都。
jǐ nán xián shì zōng rén sān bǎi yú jiā háo huá èr qiān dàn mò néng zhì yú shì jǐng dì bài dōu wèi jǐ nán shǒu
济南瞷氏宗人三百余家，豪猾，二千石莫能制，于是景帝拜都为济南守。
zhì zé zhū xián shì shǒu è yú jiē gǔ lì
至则诛瞷氏首恶，余皆股栗。
jū suì yú jùn zhōng bù shí yí páng shí yú jùn shǒu wèi dōu rú dà fǔ
居岁余，郡中不拾遗，旁十余郡守畏都如大府。
dōu wéi rén yǒng yǒu qì gōng lián bù fā sī shū wèn yí wú suǒ shòu qǐng jì wú suǒ tīng
都为人，勇有气，公廉，不发私书，问遗无所受，请寄无所听。
cháng chēng yuē yǐ bèi qīn ér chū shēn gù dāng fèng zhí sǐ jié guān xià zhōng bù gù qī zǐ yǐ
常称曰：“已背亲而出身，固当奉职死节官下，终不顾妻子矣。
dōu qiān wèi zhōng wèi chéng xiàng tiáo hòu zhì guì jū yě ér dōu yī chéng xiàng
都迁为中尉，丞相条侯至贵居也，而都揖丞相。
shì shí mín pǔ wèi zuì zì zhòng ér dōu dú xiān yán kù zhì xíng fǎ bù bì guì qī liè hóu zōng shì jiàn dōu cè mù ér shì hào yuē cāng yīng
是时，民朴，畏罪自重，而都独先严酷，致行法不避贵戚，列侯宗室见都侧目而视，号曰“苍鹰”。
lín jiāng wáng zhēng yì zhōng wèi fǔ duì bù lín jiāng wáng yù de dāo bǐ wéi shū xiè shàng ér dōu jìn lì fú yǔ
临江王征诣中尉府对簿，临江王欲得刀笔为书谢上，而都禁吏弗与。
wèi qí hóu shǐ rén jiān yǔ lín jiāng wáng
魏其侯使人间予临江王。
lín jiāng wáng jì dé wéi shū xiè shàng yīn zì shā
临江王既得，为书谢上，因自杀。
dòu tài hòu wén zhī nù yǐ wēi fǎ zhōng dōu dōu miǎn guī jiā
窦太后听说此事，大怒，用严厉的法律条款中伤郅都，郅都被免职回家。
jǐng dì nǎi shǐ shǐ jí bài dōu wèi yàn mén tài shǒu biàn dào zhī guān dé yǐ biàn yí cóng shì
景帝乃使使即拜都为雁门太守，便道之官，得以便宜从事。
xiōng nú sù wén zhì dōu jié jǔ biān wèi yǐn bīng qù jìng dōu sǐ bù jìn yàn mén
匈奴素闻郅都节，举边为引兵去，竟都死不近雁门。
xiōng nú zhì wéi ǒu rén xiàng dōu lìng qí chí shè mò néng zhōng qí jiàn dàn rú cǐ
匈奴至为偶人象都，令骑驰射，莫能中，其见惮如此。
xiōng nú huàn zhī
匈奴为此感到忧患。
nǎi zhōng dōu yǐ hàn fǎ
乃中都以汉法。
jǐng dì yuē dōu zhōng chén
景帝说：“郅都是忠臣。”
yù shì zhī
”想赦免他。
dòu tài hòu yuē lín jiāng wáng dú fēi zhōng chén hu
窦太后曰：“临江王独非忠臣乎？
yú shì zhǎn dōu yě
”于是斩都也。
nìng chéng nán yáng ráng rén yě
宁成，南阳穰人也。
yǐ láng yè zhě shì jǐng dì
他以郎官和谒者的身份侍奉汉景帝。
hǎo qì wèi xiǎo lì bì líng qí zhǎng lì
好气，为小吏，必陵其长吏；
wéi rén shàng cāo xià jí rú shù shī
为人上，操下急如束湿。
huá zéi rèn wēi
猾贼任威。
shāo qiān zhì jǐ nán dū wèi ér zhì dōu wèi shǒu
逐渐升迁到济南都尉，而郅都当时是太守。
shǐ qián shù dū wèi bù rù fǔ yīn lì yè shǒu rú xiàn lìng qí wèi dōu rú cǐ
先前几任都尉都步行进入郡府，通过小吏通禀传呼拜谒太守，像县令拜太守一样，他们惧怕郅都到了如此程度。
jí chéng wǎng zhí lìng dōu chū qí shàng
及成往，直凌都出其上。
dōu sù wén qí shēng shàn yù yǔ jié huān
都素闻其声，善遇，与结欢。
jiǔ zhī dōu sǐ hòu cháng ān zuǒ yòu zōng shì duō fàn fǎ shàng zhào chéng wéi zhōng wèi
久之，都死，后长安左右宗室多犯法，上召成为中尉。
qí zhì xiào zhì dōu qí lián fú rú rán zōng shì háo jié rén jiē zhuì kǒng
其治效郅都，其廉弗如，然宗室豪杰人皆惴恐。
wǔ dì jí wèi xǐ wèi nèi shǐ
汉武帝即位后，调他任内史。
wài qī duō huǐ chéng zhī duǎn dǐ zuì kūn qián
外戚们大多诋毁宁成的短处，他因此获罪被处以剃发戴枷的刑罚。
shì shí jiǔ qīng sǐ jí sǐ shǎo bèi xíng ér chéng xíng jí zì yǐ wéi bù fù shōu jí jiě tuō zhà kè chuán chū guān guī jiā
是时，九卿死即死，少被刑，而成刑极，自以为不复收，及解脱，诈刻传出关归家。
chēng yuē shì bù zhì èr qiān dàn gǔ bù zhì qiān wàn ān kě bǐ rén hu
他声称：“做官做不到年俸二千石，经商赚不到千万钱，怎么能和别人相比呢！
nǎi shì tè bēi tián qiān yú qǐng jiǎ pín mín yì shǐ shù qiān jiā
”乃贳貣陂田千余顷，假贫民，役使数千家。
shù nián huì shè zhì chǎn shù qiān wàn wèi rèn xiá chí lì cháng duǎn chū cóng shù shí qí
数年，会赦，致产数千万，为任侠，持吏长短，出从数十骑。
qí shǐ mín wēi zhòng yú jùn shǒu
其使民，威重于郡守。
zhōu yáng yóu qí fù zhào jiān yǐ huái nán wáng jiù hóu zhōu yáng gù yīn shì yān
周阳由，其父赵兼以淮南王舅侯周阳，故因氏焉。
yóu yǐ zōng jiā rèn wèi láng shì wén dì
由以宗家任为郎，事文帝。
jǐng dì shí yóu wèi jùn shǒu
景帝时期，周阳由担任郡守。
wǔ dì jí wèi lì zhì shàng xiū jǐn rán yóu jū èr qiān dàn zhōng zuì wéi bào kù jiāo zì
武帝即位，吏治尚修谨，然由居二千石中最为暴酷骄恣。
suǒ ài zhě náo fǎ huó zhī
对于自己喜欢的人，就歪曲法律来救活他；
suǒ zēng zhě qǔ fǎ miè zhī
所憎者，曲法灭之。
suǒ jū jùn bì yí qí háo
他所任职的郡县，必定要铲除当地的豪强。
wèi shǒu shì dū wèi rú lìng
为守，视都尉如令；
wèi dū wèi líng tài shǒu duó zhī zhì
为都尉，陵太守，夺之治。
jí àn wèi zhì sī mǎ ān zhī wén è jù zài èr qiān dàn liè tóng chē wèi cháng gǎn jūn yīn féng
汲黯为忮，司马安之文恶，俱在二千石列，同车未尝敢均茵冯。
hòu yóu wèi hé dōng dū wèi yǔ qí shǒu shèng tú gōng zhēng quán xiāng gào yán shèng tú gōng dāng dǐ zuì yì bù shòu xíng zì shā ér yóu qì shì
后由为河东都尉，与其守胜屠公争权，相告言，胜屠公当抵罪，义不受刑，自杀，而由弃市。
zì nìng chéng zhōu yáng yóu zhī hòu shì yì duō mín qiǎo fǎ dà dǐ lì zhì lèi duō chéng yóu děng yǐ
自宁成、周阳由之后，事益多，民巧法，大抵吏治类多成、由等矣。
zhào yǔ lí rén yě
赵禹，斄人也。
yǐ zuǒ shǐ bǔ zhōng dōu guān yòng lián wèi lìng shǐ shì tài wèi zhōu yà fu
以佐史补中都官，用廉为令史，事太尉周亚夫。
yà fu wèi chéng xiàng yǔ wèi chéng xiàng shǐ fǔ zhōng jiē chēng qí lián píng
周亚夫担任丞相时，赵禹任丞相史，府中众人都称赞他廉洁公正。
rán yà fu fú rèn yuē jí zhī yǔ wú hài rán wén shēn bù kě yǐ jū dà fǔ
但周亚夫并不重用他，说：“我深知赵禹能力出众，但他用法苛刻，不适合在大官府任职。”
wǔ dì shí yǔ yǐ dāo bǐ lì jī láo qiān wèi yù shǐ
”武帝时，禹以刀笔吏积劳，迁为御史。
shàng yǐ wéi néng zhì zhōng dài fū
上以为能，至中大夫。
yǔ zhāng tāng lùn dìng lǜ lìng zuò jiàn zhī lì chuán xiāng jiān sī yǐ fǎ jǐn zì cǐ shǐ
与张汤论定律令，作见知，吏传相监司以法，尽自此始。
yǔ wéi rén lián jū wèi lì yǐ lái shě wú shí kè
禹为人廉裾，为吏以来，舍无食客。
gōng qīng xiāng zào qǐng yǔ zhōng bù xíng bào xiè wu zài jué zhī yǒu bīn kè zhī qǐng gū lì xíng yī yì ér yǐ
公卿相造请，禹终不行报谢，务在绝知友宾客之请，孤立行一意而已。
jiàn fǎ zhé qǔ yì bù fù àn qiú guān shǔ yīn zuì
见法辄取，亦不复案求官属阴罪。
cháng zhōng fèi yǐ wèi tíng wèi
尝中废，已为廷尉。
shǐ tiáo hòu yǐ yǔ zéi shēn jí yǔ wèi shào fǔ jiǔ qīng kù jí
始条侯以禹贼深，及禹为少府九卿，酷急。
zhì wǎn jié shì yì duō
至晚节，事益多。
lì wu wèi yán jùn ér yǔ zhì jiā huǎn míng wéi píng
吏务为严峻，而禹治加缓，名为平。
wáng wēn shū děng hòu qǐ zhì jùn yǔ
王温舒等后起，治峻禹。
yǔ yǐ lǎo xǐ wèi yàn xiāng shù suì bèi luàn yǒu zuì miǎn guī
禹以老，徙为燕相，数岁，悖乱有罪，免归。
hòu shí yú nián yǐ shòu zú yú jiā
后十余年，以寿卒于家。
yì zòng hé dōng rén yě
义纵，河东人也。
shào nián shí cháng yǔ zhāng cì gōng jù gōng piāo wèi qún dào
少年时尝与张次公俱攻剽，为群盗。
zòng yǒu zǐ yǐ yī xìng wáng tài hòu
纵有姊，以医幸王太后。
tài hòu wèn yǒu zi xiōng dì wèi guān zhě hu
太后问：“有子、兄弟为官者乎？
zǐ yuē yǒu dì wú xíng bù kě
”姐姐说：“有个弟弟品行不好，不行。
tài hòu nǎi gào shàng shàng bài yì xǔ dì zòng wèi zhōng láng bǔ shàng dǎng jùn zhōng lìng
”太后乃告上，上拜义姁弟纵为中郎，补上党郡中令。
zhì gǎn wǎng shǎo wēn jí xiàn wú bū shì jǔ dì yī
治敢往，少温籍，县无逋事，举第一。
qiān wèi cháng líng jí cháng ān lìng zhí fǎ xíng zhì bù bì guì qī
升任长陵和长安县令，执法严明，治理政务，不回避皇亲国戚。
yǐ bǔ àn tài hòu wài sūn xiū chéng zi zhōng shàng yǐ wéi néng qiān wèi hé nèi dū wèi
以捕按太后外孙修成子中，上以为能，迁为河内都尉。
zhì zé zú miè qí háo ráng shì zhī shǔ hé nèi dào bù shí yí
一到任就诛灭了当地豪强穰氏等家族，河内境内路不拾遗。
ér zhāng cì gōng yì wèi láng yǐ yǒng hàn cóng jūn gǎn shēn rù yǒu gōng fēng wèi àn tóu hóu
而张次公亦为郎，以勇悍从军，敢深入，有功，封为岸头侯。
nìng chéng jiā jū shàng yù yǐ wèi jùn shǒu yù shǐ dài fū hóng yuē chén jū shān dōng wèi xiǎo lì shí nìng chéng wéi jǐ nán dū wèi qí zhì rú láng mù yáng chéng bù kě lìng zhì mín
宁成家居，上欲以为郡守，御史大夫弘曰：“臣居山东为小吏时，宁成为济南都尉，其治如狼牧羊，成不可令治民。
shàng nǎi bài chéng wéi guān dōu wèi
”皇上于是任命宁成为关都尉。
suì yú guān lì shuì yì jùn guó chū rù guān zhě hào yuē níng jiàn rǔ hǔ wú zhí nìng chéng zhī nù
岁余，关吏税肄郡国出入关者，号曰：“宁见乳虎，无直宁成之怒。
qí bào rú cǐ
”其暴如此。
yì zòng zì hé nèi qiān wèi nán yáng tài shǒu wén nìng chéng jiā jū nán yáng jí zhì guān nìng chéng cè xíng sòng yíng rán zòng qì shèng fú wèi lǐ
义纵自河内迁为南阳太守，闻宁成家居南阳，及至关，宁成侧行送迎，然纵气盛，弗为礼。
zhì jùn suì àn nìng shì pò suì qí jiā
至郡，遂按宁氏，破碎其家。
chéng zuò yǒu zuì jí kǒng bào zhī shǔ jiē bēn wáng nán yáng lì mín chóng zú yī jì
成坐有罪，及孔、暴之属皆奔亡，南阳吏民重足一迹。
ér píng shì zhū qiáng dù yǎn dù zhōu wèi zòng zhǎo yá zhī lì rèn yòng qiān wèi tíng wèi shǐ
而平氏朱强、杜衍杜周为纵爪牙之吏，任用，迁为廷尉史。
jūn shǔ chū dìng xiāng dìng xiāng lì mín luàn bài yú shì xǐ zòng wèi dìng xiāng tài shǒu
军数出定襄，定襄吏民乱败，于是徙纵为定襄太守。
zòng zhì yǎn dìng xiāng yù zhōng zhòng zuì èr bǎi yú rén jí bīn kè kūn dì sī rù xiàng shì zhě yì èr bǎi yú rén
纵至，掩定襄狱中重罪二百余人，及宾客昆弟私入相视者亦二百余人。
zòng yī qiè bǔ jū yuē wèi sǐ zuì jiě tuō
纵一切捕鞠，曰“为死罪解脱”。
shì rì jiē bào shā sì bǎi yú rén
是日皆报杀四百余人。
jùn zhōng bù hán ér lì huá mín zuǒ lì wèi zhì
郡中不寒而栗，猾民佐吏为治。
shì shí zhào yǔ zhāng tāng wèi jiǔ qīng yǐ rán qí zhì shàng kuān fǔ fǎ ér xíng zòng yǐ yīng jī máo zhì wèi zhì
是时，赵禹、张汤为九卿矣，然其治尚宽，辅法而行，纵以鹰击毛挚为治。
hòu huì gèng wǔ zhū qián bái jīn qǐ mín wèi jiān jīng shī yóu shén nǎi yǐ zòng wèi yòu nèi shǐ wáng wēn shū wèi zhōng wèi
后来遇上更换五铢钱币以及白银兴起，百姓中奸盗盛行，京城尤其严重，朝廷便任命义纵为右内史，任命王温舒为中尉。
wēn shū zhì è suǒ wéi fú xiān yán zòng zòng bì yǐ qì líng zhī bài huài qí gōng
温舒至恶，所为弗先言纵，纵必以气陵之，败坏其功。
qí zhì suǒ zhū shā shén duō rán qǔ wèi xiǎo zhì jiān yì bù shèng zhí zhǐ shǐ chū yǐ
义纵治理时，诛杀的人很多，但只能取得小的成效，奸邪之事反而更加猖獗，直指使者开始出现了。
lì zhī zhì yǐ zhǎn shā fù lì wèi wu yán fèng yǐ è yòng yǐ
吏之治以斩杀缚吏为务，阎奉以恶用矣。
zòng lián qí zhì xiào zhì dōu
纵廉，其治效郅都。
shàng xìng dǐng hú bìng jiǔ yǐ ér zú qǐ xìng gān quán dào bù zhì
上幸鼎湖，病久，已而卒起幸甘泉，道不治。
shàng nù yuē zòng yǐ wǒ wèi bù xíng cǐ dào hu
上怒曰：“纵以我为不行此道乎？
xián zhī
”衔之。
zhì dōng yáng kě fāng shòu gào mín zòng yǐ wéi cǐ luàn mín bù lì bǔ qí wèi kě shǐ zhě
到了冬天，杨可正在受理告发隐匿财产的案件，义纵认为这是扰乱百姓，部署官吏逮捕那些替杨可办事的人。
tiān zǐ wén shǐ dù shì zhì yǐ wéi fèi gé jū shì qì zòng shì
天子听说后，派杜式查办，认为义纵阻碍法令、破坏政事，将义纵处死并暴尸街头。
hòu yī suì zhāng tāng yì sǐ
后一岁，张汤亦死。
wáng wēn shū yáng líng rén yě
王温舒，阳陵人也。
shǎo shí chuí mái wèi jiān
年轻时干过盗墓的坏事。
yǐ ér shì xiàn tíng zhǎng shù fèi
已而试县亭长，数废。
shù wèi lì yǐ zhì yù zhì tíng wèi shǐ
数为吏，以治狱至廷尉史。
shì zhāng tāng qiān wèi yù shǐ dū dào zéi shā shāng shén duō
事张汤，迁为御史，督盗贼，杀伤甚多。
shāo qiān zhì guǎng píng dū wèi zé jùn zhōng háo gǎn wǎng lì shí yú rén wèi zhǎo yá jiē bǎ qí yīn zhòng zuì ér zòng shǐ dū dào zéi kuài qí yì suǒ yù de
稍迁至广平都尉，择郡中豪敢往吏十余人为爪牙，皆把其阴重罪，而纵使督盗贼，快其意所欲得。
cǐ rén suī yǒu bǎi zuì fú fǎ
这些人即使犯下百条罪，也不依法惩处；
jí yǒu bì huí yí zhī yì miè zōng
即有避回，夷之，亦灭宗。
yǐ gù qí zhào zhī jiāo dào bù gǎn jìn guǎng píng guǎng píng shēng wéi dào bù shí yí
以故齐赵之郊盗不敢近广平，广平声为道不拾遗。
shàng wén qiān wèi hé nèi tài shǒu
皇上听说后，升他为河内太守。
sù jū guǎng píng shí jiē zhī hé nèi háo jiān zhī jiā
素居广平时，皆知河内豪奸之家。
jí wǎng yǐ jiǔ yuè zhì lìng jùn jù sī mǎ wǔ shí pǐ wèi yì zì hé nèi zhì cháng ān bù lì rú jū guǎng píng shí fāng lüè bǔ jùn zhōng háo huá xiāng lián zuò qiān yú jiā
及往，以九月至，令郡具私马五十匹，为驿自河内至长安，部吏如居广平时方略，捕郡中豪猾，相连坐千余家。
shàng shū qǐng dà zhě zhì zú xiǎo zhě nǎi sǐ jiā jǐn mò rù cháng zāng
上奏请示处理，罪大的灭族，罪小的处死，家产全部没收抵赃。
zòu xíng bù guò èr rì de kě shì lùn bào zhì liú xiě shí yú lǐ
奏行不过二日，得可，事论报，至流血十余里。
hé nèi jiē guài qí zòu yǐ wéi shén sù
河内人都惊讶他奏请批复的神速。
jǐn shí èr yuè jùn zhōng wú quǎn fèi zhī dào
尽十二月，郡中无犬吠之盗。
qí pō bù dé shī zhī páng jùn zhuī qiú huì chūn wēn shū dùn zú hàn yuē jiē hū lìng dōng yuè yì zhǎn yī yuè zú wú shì yǐ
其颇不得，失之旁郡，追求，会春，温舒顿足汉曰：“嗟乎，令冬月益展一月，足吾事矣！
qí hǎo shā xíng wēi bù ài rén rú cǐ
”其好杀行威不爱人如此。
shàng wén zhī yǐ wéi néng qiān wèi zhōng wèi
上闻之，以为能，迁为中尉。
qí zhì fù fàng hé nèi tú qǐng zhào cāi huò lì yǔ cóng shì hé nèi zé yáng jiē má wù guān zhōng yáng gàn chéng xìn děng
其治复放河内，徒请召猜祸吏与从事，河内则杨皆、麻戊，关中扬赣、成信等。
yì zòng wèi nèi shǐ dàn zhī wèi gǎn zì zhì
义纵为内史，惮之，未敢恣治。
jí zòng sǐ zhāng tāng bài hòu xǐ wèi tíng wèi
及纵死，张汤败后，徙为廷尉。
ér yǐn qí wèi zhōng wèi zuò fǎ dǐ zuì wēn shū fù wèi zhōng wèi
而尹齐为中尉坐法抵罪，温舒复为中尉。
wéi rén shǎo wén jū tā hūn hūn bù biàn zhì yú zhōng wèi zé xīn kāi
为人少文，居它惛惛不辩，至于中尉则心开。
sù xí guān zhōng sú zhī háo è lì háo è lì jǐn fù wèi yòng
素习关中俗，知豪恶吏，豪恶吏尽复为用。
lì kē chá yín è shào nián tóu xiàng gòu gào yán jiān zhì bó luò cháng yǐ shōu sī jiān
吏苛察淫恶少年，投缿购告言奸，置伯落长以收司奸。
wēn shū duō chǎn shàn shì yǒu shì zhě
温舒多谄，善事有势者；
jí wú shì shì zhī rú nú
即无势，视之如奴。
yǒu shì jiā suī yǒu jiān rú shān fú fàn
有势家，虽有奸如山，弗犯；
wú shì suī guì qī bì qīn rǔ
无势，虽贵戚，必侵辱。
wǔ wén qiǎo qǐng xià hù zhī huá yǐ dòng dà háo
舞文巧，请下户之猾，以动大豪。
qí zhì zhōng wèi rú cǐ
他治理中尉的辖区就是如此。
jiān huá qióng zhì dà dī jǐn mí làn yù zhōng xíng lùn wú chū zhě
奸猾穷治，大氐尽靡烂狱中，行论无出者。
qí zhǎo yá lì hǔ ér guàn
他的手下官吏像老虎一样凶恶，却戴着官帽。
yú shì zhōng wèi bù zhōng zhōng huá yǐ xià jiē fú yǒu shì zhě wèi yóu shēng yù chēng zhì
于是中尉部中中猾以下皆伏，有势者为游声誉，称治。
shù suì qí lì duō yǐ quán guì fù
数岁，其吏多以权贵富。
wēn shū jī dōng yuè hái yì yǒu bù zhòng yì zuò yǐ fǎ miǎn
温舒击东越还，议有不中意，坐以法免。
shì shí shàng fāng yù zuò tōng tiān tāi ér wèi yǒu rén wēn shū qǐng fù zhōng wèi tuō zú de shù wàn rén zuò
是时，上方欲作通天台而未有人，温舒请复中尉脱卒，得数万人作。
shàng shuō bài wèi shào fǔ
皇帝很高兴，任命他为少府。
xǐ yòu nèi shǐ zhì rú qí gù jiān xié shǎo jìn
徙右内史，治如其故，奸邪少禁。
zuò fǎ shī guān fù wèi yòu fǔ xíng zhōng wèi rú gù cāo
坐法失官，复为右辅，行中尉，如故操。
suì yú huì wǎn jūn fā zhào zhēng háo lì
岁余，会宛军发，诏征豪吏。
wēn shū nì qí lì huá chéng jí rén yǒu biàn gào wēn shū shòu yuán qí qián tā jiān lì shì zuì zhì zú zì shā
温舒匿其吏华成，及人有变告温舒受员骑钱，它奸利事，罪至族，自杀。
qí shí liǎng dì jí liǎng hūn jiā yì gè zì zuò tā zuì ér zú
其时，两弟及两婚家亦各自坐它罪而族。
guāng lù xūn xú zì wèi yuē bēi fū
光禄勋徐自为曰：“悲夫！
fu gǔ yǒu sān zú ér wáng wēn shū zuì zhì tóng shí ér wǔ zú hu
夫古有三族，而王温舒罪至同时而五族乎！
wēn shū sǐ jiā lèi qiān jīn
”温舒死，家累千金。
yǐn qí dōng jùn chí píng rén yě
尹齐，东郡茌平人也。
yǐ dāo bǐ lì shāo qiān zhì yù shǐ
以刀笔吏稍迁至御史。
shì zhāng tāng tāng shù chēng yǐ wéi lián
事张汤，汤数称以为廉。
wǔ dì shǐ dū dào zéi zhǎn fá bù bì guì shì
武帝使督盗贼，斩伐不避贵势。
qiān guān dōu wèi shēng shén yú nìng chéng
迁关都尉，声甚于宁成。
shàng yǐ wéi néng bài wèi zhōng wèi
上以为能，拜为中尉。
lì mín yì diāo bì qīng qí mù jiàng shǎo wén háo è lì fú nì ér shàn lì bù néng wèi zhì yǐ gù shì duō fèi dǐ zuì
吏民益凋敝，轻齐木强少文，豪恶吏伏匿而善吏不能为治，以故事多废，抵罪。
hòu fù wèi huái yáng dū wèi
后复为淮阳都尉。
wáng wēn shū bài hòu shù nián bìng sǐ jiā zhí bù mǎn wǔ shí jīn
王温舒败后数年，病死，家直不满五十金。
suǒ zhū miè huái yáng shén duō jí sǐ chóu jiā yù shāo qí shī qī wáng qù guī zàng
所诛灭淮阳甚多，及死，仇家欲烧其尸，妻亡去，归葬。
yáng pū yí yáng rén yě
杨仆，宜阳人也。
yǐ qiān fū wèi lì
他以千夫的身份担任官吏。
hé nán shǒu jǔ wèi yù shǐ shǐ dū dào zéi guān dōng zhì fàng yǐn qí yǐ gǎn jī xíng
河南守举为御史，使督盗贼关东，治放尹齐，以敢击行。
shāo qiān zhì zhǔ jué dū wèi shàng yǐ wéi néng
稍迁至主爵都尉，上以为能。
nán yuè fǎn bài wèi lóu chuán jiāng jūn yǒu gōng fēng jiāng liáng hóu
南越反叛，他被任命为楼船将军，立下战功，封为将梁侯。
dōng yuè fǎn shàng yù fù shǐ jiāng wèi qí fá qián láo yǐ shū chì zé zhī yuē jiāng jūn zhī gōng dú yǒu xiān pò shí mén xún xiá fēi yǒu zhǎn jiāng qiān qí zhī shí yě wū zú yǐ jiāo rén zāi
东越反，上欲复使将，为其伐前劳，以书敕责之曰：“将军之功，独有先破石门、寻狭，非有斩将骞旗之实也，乌足以骄人哉！
qián pò pān yú bǔ jiàng zhě yǐ wéi lǔ jué sǐ rén yǐ wéi huò shì yī guò yě
前破番禺，捕降者以为虏，掘死人以为获，是一过也。
jiàn dé lǚ jiā nì zuì bù róng yú tiān xià jiāng jūn yōng jīng bīng bù qióng zhuī chāo rán yǐ dōng yuè wèi yuán shì èr guò yě
建德、吕嘉逆罪不容于天下，将军拥精兵不穷追，超然以东越为援，是二过也。
shì zú bào lù lián suì wèi cháo huì bù zhì jiǔ jiāng jūn bù niàn qí qín láo ér zào nìng qiǎo qǐng chéng chuán xíng sāi yīn yòng guī jiā huái yín huáng chuí sān zǔ kuā xiāng lǐ shì sān guò yě
士卒暴露连岁，为朝会不置酒，将军不念其勤劳，而造佞巧，请乘传行塞，因用归家，怀银黄，垂三组，夸乡里，是三过也。
shī qī nèi gù yǐ dào è wèi jiě shī zūn zūn zhī xù shì sì guò yě
失期内顾，以道恶为解，失尊尊之序，是四过也。
yù qǐng shǔ dāo wèn jūn gǔ jǐ hé duì yuē lǜ shù bǎi wǔ kù rì chū bīng ér yáng bù zhī xié wěi gàn jūn shì wǔ guò yě
欲请蜀刀，问君贾几何，对曰率数百，武库日出兵而阳不知，挟伪干君，是五过也。
shòu zhào bù zhì lán chí gōng míng rì yòu bú duì
受诏不至兰池宫，明日又不对。
jiǎ lìng jiāng jūn zhī lì wèn zhī bú duì lìng zhī bù cóng qí zuì hé rú
假令将军之吏问之不对，令之不从，其罪何如？
tuī cǐ xīn yǐ zài wài jiāng hǎi zhī jiān kě de xìn hu
推此心以在外，江海之间可得信乎！
jīn dōng yuè shēn rù jiāng jūn néng lǜ zhòng yǐ yǎn guò bù
今东越深入，将军能率众以掩过不？
pū huáng kǒng duì yuē yuàn jìn sǐ shú zuì
”仆惶恐，对曰：“愿尽死赎罪！
yǔ wáng wēn shū jù pò dōng yuè
”与王温舒俱破东越。
hòu fù yǔ zuǒ jiāng jūn xún zhì jù jī cháo xiǎn wèi zhì suǒ fù yǔ zài cháo xiǎn chuán
后复与左将军荀彘俱击朝鲜，为彘所缚，语在《朝鲜传》。
hái miǎn wèi shù rén bìng sǐ
还，免为庶人，病死。
xián xuān yáng rén yě
咸宣，杨人也。
yǐ zuǒ shǐ jǐ shì hé dōng shǒu
以佐史给事河东守。
wèi jiāng jūn qīng shǐ mǎi mǎ hé dōng jiàn xuān wú hài yán shàng zhēng wèi jiù chéng
卫将军青使买马河东，见宣无害，言上，征为厩丞。
guān shì bàn shāo qiān zhì yù shǐ jí zhōng chéng shǐ zhì zhǔ fù yǎn jí huái nán fǎn yù suǒ yǐ wēi wén shēn dǐ shā zhě shén zhòng chēng wéi gǎn jué yí
官事办，稍迁至御史及中丞，使治主父偃及淮南反狱，所以微文深诋杀者甚众，称为敢决疑。
shù fèi shù qǐ wèi yù shǐ jí zhōng chéng zhě jǐ èr shí suì
他几次被罢免又几次起用，担任御史和中丞将近二十年。
wáng wēn shū wèi zhōng wèi ér xuān wèi zuǒ nèi shǐ
王温舒为中尉，而宣为左内史。
qí zhì mǐ yán shì xiǎo dà jiē guān qí shǒu zì bù shǔ xiàn míng cáo bǎo wù guān lì lìng chéng fú de shàn yáo tòng yǐ zhòng fǎ shéng zhī
其治米盐，事小大皆关其手，自部署县名曹宝物，官吏令丞弗得擅摇，痛以重法绳之。
jū guān shù nián yī qiè wèi xiǎo zhì biàn rán dú xuān yǐ xiǎo zhì dà néng zì xíng zhī nán yǐ wèi jīng
居官数年，一切为小治辩，然独宣以小至大，能自行之，难以为经。
zhōng fèi wèi yòu fú fēng zuò nù qí lì chéng xìn xìn wáng cáng shàng lín zhōng xuān shǐ méi lìng jiāng lì zú lán rù shàng lín zhōng cán shì mén gōng tíng gé shā xìn shè zhòng yuàn mén xuān xià lì wèi dà nì dāng zú zì shā
中废为右扶风，坐怒其吏成信，信亡藏上林中，宣使郿令将吏卒，阑入上林中蚕室门攻亭格杀信，射中苑门，宣下吏，为大逆当族，自杀。
ér dù zhōu rén yòng
而杜周受到任用。
shì shí jùn shǒu wèi zhū hóu xiāng èr qiān dàn yù wèi zhì zhě dà dǐ jǐn xiào wáng wēn shū děng ér lì mín yì qīng fàn fǎ dào zéi zī qǐ
是时，郡守尉、诸侯相、二千石欲为治者，大抵尽效王温舒等，而吏民益轻犯法，盗贼滋起。
nán yáng yǒu méi miǎn bǎi zhèng chu yǒu duàn zhōng dù shǎo qí yǒu xú bó yàn zhào zhī jiān yǒu jiān lú fàn zhǔ zhī shǔ
南阳有梅免、百政，楚有段中、杜少，齐有徐勃，燕、赵之间有坚卢、范主之属。
dà qún zhì shù qiān rén shàn zì hào gōng chéng yì qǔ kù bīng shì sǐ zuì fù rǔ jùn shǒu dū wèi shā èr qiān dàn wèi xí gào xiàn qū jù shí
大群至数千人，擅自号，攻城邑，取库兵，释死罪，缚辱郡守、都尉，杀二千石，为檄告县趋具食；
xiǎo qún yǐ bǎi shù lüě lǔ xiāng lǐ zhě bù kě chēng shù
小群以百数，掠卤乡里者不可称数。
yú shì shàng shǐ shǐ yù shǐ zhōng chéng chéng xiàng zhǎng shǐ shǐ dū zhī yóu fú néng jìn nǎi shǐ guāng lù dài fu fàn kūn zhū bù dū wèi jí gù jiǔ qīng zhāng dé děng yī xiù yī chí jié hǔ fú fā bīng yǐ xìng jī zhǎn shǒu dà bù huò zhì wàn yú jí
于是上始使御史中丞、丞相长史使督之，犹弗能禁，乃使光禄大夫范昆、诸部都尉及故九卿张德等衣绣衣，持节、虎符，发兵以兴击，斩首大部或至万余级。
jí yǐ fǎ zhū tōng xíng yǐn shí zuò xiāng lián jùn shèn zhě shù qiān rén
及以法诛通行饮食，坐相连郡，甚者数千人。
shù suì nǎi pō de qí qú lǜ
几年后，才大致抓获了他们的首领。
sàn zú shī wáng fù jù dǎng zǔ shān chuān wǎng wǎng ér qún wú kě nài hé
散卒失亡，复聚党阻山川，往往而群，无可奈何。
yú shì zuò shěn mìng fǎ yuē qún dào qǐ bù fā jué fā jué ér fú bǔ mǎn pǐn zhě èr qiān dàn yǐ xià zhì xiǎo lì zhǔ zhě jiē sǐ
于是作沈命法，曰：“群盗起不发觉，发觉而弗捕满品者，二千石以下至小吏主者皆死。
qí hòu xiǎo lì wèi zhū suī yǒu dào fú gǎn fā kǒng bù néng de zuò kè lèi fǔ fǔ yì shǐ bù yán
”其后小吏畏诛，虽有盗弗敢发，恐不能得，坐课累府，府亦使不言。
gù dào zéi jìn duō shàng xià xiāng wéi nì yǐ bì wén fǎ yān
故盗贼浸多，上下相为匿，以避文法焉。
tián guǎng míng zì zǐ gōng zhèng rén yě
田广明字子公，郑人也。
yǐ láng wèi tiān shuǐ sī mǎ
以郎为天水司马。
gōng cì qiān hé nán dū wèi yǐ shā fá wèi zhì
攻次迁河南都尉，以杀伐为治。
jùn guó dào zéi bìng qǐ qiān guǎng míng wèi huái yáng tài shǒu
郡国盗贼并起，迁广明为淮阳太守。
suì yú gù chéng fù lìng gōng sūn yǒng yǔ kè hú qiàn děng móu fǎn qiàn zhà chēng guāng lù dài fu cóng chē qí shù shí yán shǐ dū dào zéi zhǐ chén liú chuán shě tài shǒu yè jiàn yù shōu qǔ zhī
岁余，故城父令公孙勇与客胡倩等谋反，倩诈称光禄大夫，从车骑数十，言使督盗贼，止陈留传舍，太守谒见，欲收取之。
guǎng míng jué zhī fā bīng jiē bǔ zhǎn yān
广明觉知，发兵皆捕斩焉。
ér gōng sūn yǒng yī xiù yī chéng sì mǎ chē zhì yǔ yǔ shǐ xiǎo shǐ shì zhī yì zhī qí fēi shì shǒu wèi wèi bù hài yǔ jiù sè fū jiāng dé wèi shǐ sū chāng gòng shōu bǔ zhī
而公孙勇衣绣衣，乘驷马车至圉，圉使小史侍之，亦知其非是，守尉魏不害与厩啬夫江德、尉史苏昌共收捕之。
shàng fēng bù hài wéi dāng tu hóu dé láo yáng hóu chāng pú hóu
上封不害为当涂侯，德轑阳侯，昌蒲侯。
chū sì rén jù bài yú qián xiǎo shǐ qiè yán
初，四人俱拜于前，小史窃言。
wǔ dì wèn yán hé
武帝问：“言何？
duì yuē wèi hòu zhě de dōng guī bù
”对曰：“为侯者得东归不？
shàng yuē nǚ yù bù
”上曰：“女欲不？
guì yǐ
贵矣。
nǚ xiāng míng wéi hé
女乡名为何？
duì yuē míng yí xiāng
”对曰：“名遗乡。
shàng yuē yòng yí rǔ yǐ
”上曰：“用遗汝矣。
yú shì cì xiǎo shǐ jué guān nèi hóu shí yí xiāng liù bǎi hù
”于是赐小史爵关内侯，食遗乡六百户。
shàng yǐ guǎng míng lián qín dà jiān zhēng rù wèi dà hóng lú zhuó guǎng míng xiōng yún zhōng dài wéi huái yáng tài shǒu
上以广明连禽大奸，征入为大鸿胪，擢广明兄云中代为淮阳太守。
zhāo dì shí guǎng míng jiāng bīng jī yì zhōu hái cì jué guān nèi hóu xǐ wèi wèi
昭帝时，广明将兵击益州，还，赐爵关内侯，徙卫尉。
hòu chū wèi zuǒ féng yì zhì yǒu néng míng
后出为左冯翊，治有能名。
xuān dì chū lì dài cài yì wèi yù shǐ dài fū yǐ qián wèi féng yì yǔ yì dìng cè fēng chāng shuǐ hóu
宣帝初立，代蔡义为御史大夫，以前为冯翊与议定策，封昌水侯。
suì yú yǐ qí lián jiāng jūn jiàng bīng jī xiōng nú chū sài zhì shòu xiáng chéng
岁余，以祁连将军将兵击匈奴，出塞至受降城。
shòu xiáng dū wèi qián sǐ sàng jiù zài táng guǎng míng zhào qí guǎ qī yǔ jiān
受降都尉前死，丧柩在堂，广明召其寡妻与奸。
jì chū bù zhì zhì yǐn jūn kōng hái
既出不至质，引军空还。
xià tài pú dù yán nián bù zé guǎng míng zì shā què xià guó chú
下太仆杜延年簿责，广明自杀阙下，国除。
xiōng yún zhōng wèi huái yáng shǒu yì gǎn zhū shā lì mín shǒu quē gào zhī jìng zuò qì shì
兄云中为淮阳守，亦敢诛杀，吏民守阙告之，竟坐弃市。
tián yán nián zì zi bīn xiān qí zhū tián yě xǐ yáng líng
田延年字子宾，先齐诸田也，徙阳陵。
yán nián yǐ cái lüè jǐ shì dà jiàng jūn mò fǔ huò guāng zhòng zhī qiān wèi zhǎng shǐ
延年以材略给事大将军莫府，霍光重之，迁为长史。
chū wèi hé dōng tài shǒu xuǎn bá yǐn wēng guī děng yǐ wéi zhǎo yá zhū chú háo qiáng jiān xié bù gǎn fā
出为河东太守，选拔尹翁归等以为爪牙，诛锄豪强，奸邪不敢发。
yǐ xuǎn rù wèi dà sī nóng
以选入为大司农。
huì zhāo dì bēng chāng yì wáng sì lì yín luàn huò jiāng jūn yōu jù yǔ gōng qīng yì fèi zhī mò gǎn fā yán
会昭帝崩，昌邑王嗣立，淫乱，霍将军忧惧，与公卿议废之，莫敢发言。
yán nián àn jiàn tíng huà qún chén jí rì yì jué yǔ zài guāng chuán
延年按剑，廷叱群臣，即日议决，语在《光传》。
xuān dì jí wèi yán nián yǐ jué yí dìng cè fēng yáng chéng hóu
宣帝即位，延年以决疑定策封阳成侯。
xiān shì mào líng fù rén jiāo shì gǔ shì yǐ shù qiān wàn yīn jī zhù tàn wěi zhū xià lǐ wù
先是，茂陵富人焦氏、贾氏以数千万阴积贮炭苇诸下里物。
zhāo dì dà xíng shí fāng shàng shì bào qǐ yòng dù wèi bàn yán nián zòu yán shāng gǔ huò yù shōu fāng shàng bù xiáng qì wù jì qí jí yòng yù yǐ qiú lì fēi mín chén suǒ dāng wèi
昭帝大行时，方上事暴起，用度未办，延年奏言：“商贾或豫收方上不祥器物，冀其疾用，欲以求利，非民臣所当为。
qǐng mò rù xiàn guān
请没入县官。
zòu kě
”奏请得到批准。
fù rén wáng cái zhě jiē yuàn chū qián qiú yán nián zuì
富人亡财者皆怨，出钱求延年罪。
chū dà sī nóng qǔ mín niú chē sān wàn liǎng wèi jiù zài shā biàn qiáo xià sòng zhì fāng shàng chē zhí qiān qián yán nián shàng bù zhà zēng jiù zhí chē èr qiān fán liù qiān wàn dào qǔ qí bàn
初，大司农取民牛车三万两为僦，载沙便桥下，送致方上，车直千钱，延年上簿诈增僦直车二千，凡六千万，盗取其半。
jiāo gǔ liǎng jiā gào qí shì xià chéng xiàng fǔ
焦、贾两家告其事，下丞相府。
chéng xiàng yì zòu yán nián zhǔ shǒu dào sān qiān wàn bù dào
丞相议奏延年“主守盗三千万，不道”。
huò jiāng jūn zhào wèn yán nián yù wéi dào de yán nián dǐ yuē běn chū jiāng jūn zhī mén méng cǐ jué wèi wú yǒu shì shì
霍将军召问延年，欲为道地，延年抵曰：“本出将军之门，蒙此爵位，无有是事。
guāng yuē jí wú shì dāng qióng jìng
”光曰：“即无事，当穷竟。
yù shǐ dài fū tián guǎng míng wèi tài pú dù yán nián chūn qiū zhī yì yǐ gōng fù guò
”御史大夫田广明谓太仆杜延年：“《春秋》之义，以功覆过。
dāng fèi chāng yì wáng shí fēi tián zǐ bīn zhī yán dà shì bù chéng
当废昌邑王时，非田子宾之言大事不成。
jīn xiàn guān chū sān qiān wàn zì qǐ zhī hé zāi
今县官出三千万自乞之何哉？
yuàn yǐ yú yán bái dà jiāng jūn
愿以愚言白大将军。
yán nián yán zhī dà jiàng jūn dà jiàng jūn yuē chéng rán shí yǒng shì yě
”延年言之大将军，大将军曰：“诚然，实勇士也！
dāng fā dà yì shí zhèn dòng cháo tíng
当发大议时，震动朝廷。
guāng yīn jǔ shǒu zì fǔ xīn yuē shǐ wǒ zhì jīn bìng jì
”光因举手自抚心曰：“使我至今病悸！
xiè tián dài fū xiǎo dà sī nóng tōng wǎng jiù yù de gōng yì zhī
谢田大夫晓大司农，通往就狱，得公议之。
tián dài fū shǐ rén yǔ yán nián yán nián yuē xìng xiàn guān kuān wǒ ěr hé miàn mù rù láo yù shǐ zhòng rén zhǐ xiào wǒ zú tú tuò wú bèi hu
”田大夫使人语延年，延年曰：“幸县官宽我耳，何面目入牢狱，使众人指笑我，卒徒唾吾背乎！
jí bì gé dú jū qí shè piān tǎn chí dāo dōng xī bù
”即闭阁独居齐舍，偏袒持刀东西步。
shù rì shǐ zhě zhào yán nián yì tíng wèi
数日，使者召延年诣廷尉。
wén gǔ shēng zì wěn sǐ guó chú
闻鼓声，自刎死，国除。
yán yán nián zì cì qīng dōng hǎi xià pī rén yě
严延年字次卿，东海下邳人也。
qí fù wèi chéng xiàng yuàn yán nián shǎo xué fǎ lǜ chéng xiàng fǔ guī wèi jùn lì
其父为丞相掾，延年少学法律丞相府，归为郡吏。
yǐ xuǎn chú bǔ yù shǐ yuàn jǔ shì yù shǐ
以选除补御史掾，举侍御史。
shì shí dà jiàng jūn huò guāng fèi chāng yì wáng zūn lì xuān dì
是时，大将军霍光废昌邑王，尊立宣帝。
xuān dì chū jí wèi yán nián hé zòu guāng shàn fèi lì zhǔ wú rén chén lǐ bù dào
宣帝初即位，延年劾奏光“擅废立主，无人臣礼，不道”。
zòu suī qǐn rán cháo tíng sù yān jìng dàn
奏虽寝，然朝廷肃焉敬惮。
yán nián hòu fù hé dà sī nóng tián yán nián chí bīng gàn shǔ chē dà sī nóng zì sòng bù gàn shǔ chē
延年后复劾大司农田延年持兵干属车，大司农自讼不干属车。
shì xià yù shǐ zhōng chéng qiǎn zé yán nián hé yǐ bù yí shū gōng diàn mén jìn zhǐ dà sī nóng ér lìng dé chū rù gōng
事下御史中丞，谴责延年何以不移书宫殿门禁止大司农，而令得出入宫。
yú shì fù hé yán nián lán nèi zuì rén fǎ zhì sǐ
于是复劾延年阑内罪人，法至死。
yán nián wáng mìng
延年亡命。
huì shè chū chéng xiàng yù shǐ fǔ zhēng shū tóng rì dào yán nián yǐ yù shǐ shū xiān zhì yì yù shǐ fǔ fù wèi yuàn
会赦出，丞相、御史府征书同日到，延年以御史书先至，诣御史府，复为掾。
xuān dì shi zhī bài wèi píng líng lìng zuò shā bù gū qù guān
宣帝识之，拜为平陵令，坐杀不辜，去官。
hòu wèi chéng xiàng yuàn fù zhuó hǎo zhì lìng
后为丞相掾，复擢好畤令。
shén jué zhōng xī qiāng fǎn qiáng nǔ jiāng jūn xǔ yán shòu qǐng yán nián wèi zhǎng shǐ cóng jūn bài xī qiāng hái wèi zhuō jùn tài shǒu
神爵中，西羌反，强弩将军许延寿请延年为长史，从军败西羌，还为涿郡太守。
shí jùn bǐ dé bù néng tài shǒu zhuō rén bì yě bái děng yóu shì fèi luàn
时，郡比得不能太守，涿人毕野白等由是废乱。
dà xìng xi gāo shì dōng gāo shì zì jùn lì yǐ xià jiē wèi bì zhī mò gǎn yǔ wú xián yuē níng fù èr qiān dàn wú fù háo dà jiā
大姓西高氏、东高氏，自郡吏以下皆畏避之，莫敢与牾，咸曰：“宁负二千石，无负豪大家。
bīn kè fàng wèi dào zéi fā zhé rù gāo shì lì bù gǎn zhuī
”宾客放为盗贼，发，辄入高氏，吏不敢追。
jìn jìn rì duō dào lù zhāng gōng bá rèn rán hòu gǎn xíng qí luàn rú cǐ
浸浸日多，道路张弓拔刃，然后敢行，其乱如此。
yán nián zhì qiǎn yuàn lǐ wú zhào xiù àn gāo shì de qí sǐ zuì
延年至，遣掾蠡吾赵绣按高氏得其死罪。
xiù jiàn yán nián xīn jiāng xīn nèi jù jí wéi liǎng hé yù xiān bái qí qīng zhě guān yán nián yì nù nǎi chū qí zhòng hé
绣见延年新将，心内惧，即为两劾，欲先白其轻者观延年意，怒，乃出其重劾。
yán nián yǐ zhī qí rú cǐ yǐ
延年已知其如此矣。
zhào yuàn zhì guǒ bái qí qīng zhě yán nián suǒ huái zhōng de zhòng hé jí shōu sòng yù
赵掾至，果白其轻者，延年索怀中，得重劾，即收送狱。
yè rù chen jiāng zhì shì lùn shā zhī xiān suǒ àn zhě sǐ lì jiē gǔ biàn
夜入，晨将至市论杀之，先所按者死，吏皆股弁。
gèng qiǎn lì fēn kǎo liǎng gāo qióng jìng qí jiān zhū shā gè shù shí rén
更遣吏分考两高，穷竟其奸，诛杀各数十人。
jùn zhōng zhèn kǒng dào bù shí yí
郡中震恐，道不拾遗。
sān suì qiān hé nán tài shǒu cì huáng jīn èr shí jīn
三岁，迁河南太守，赐黄金二十斤。
háo qiáng xié xī yě wú xíng dào wēi zhèn páng jùn
豪强胁息，野无行盗，威震旁郡。
qí zhì wù zài cuī zhé háo qiáng fú zhù pín ruò
其治务在摧折豪强，扶助贫弱。
pín ruò suī xiàn fǎ qǔ wén yǐ chū zhī
贫弱虽陷法，曲文以出之；
qí háo jié qīn xiǎo mín zhě yǐ wén nèi zhī
其豪杰侵小民者，以文内之。
zhòng rén suǒ wèi dāng sǐ zhě yī zhāo chū zhī
众人所谓当死者，一朝出之；
suǒ wèi dāng shēng zhě guǐ shā zhī
所谓当生者，诡杀之。
lì mín mò néng cè qí yì shēn qiǎn zhàn lì bù gǎn fàn jìn
吏民莫能测其意深浅，战栗不敢犯禁。
àn qí yù jiē wén zhì bù kě de fǎn
按其狱，皆文致不可得反。
yán nián wéi rén duǎn xiǎo jīng hàn mǐn jié yú shì suī zǐ gòng rǎn yǒu tōng yì yú zhèng shì bù néng jué yě
严延年身材短小，精明强干，办事灵活迅速，即使是历史上以精通政务著称的子贡、冉有等人，也未必能胜过他。
lì zhōng jìn jié zhě hòu yù zhī rú gǔ ròu jiē qīn xiāng zhī chū shēn bù gù yǐ shì zhì xià wú yǐn qíng
吏忠尽节者，厚遇之如骨肉，皆亲乡之，出身不顾，以是治下无隐情。
rán jí wù tài shèn zhòng shāng zhě duō yóu qiǎo wèi yù wén shàn shǐ shū suǒ yù zhū shā zòu chéng yú shǒu zhōng zhǔ bù qīn jìn shǐ bù dé wén zhī
然疾恶泰甚，中伤者多，尤巧为狱文，善史书，所欲诛杀，奏成于手，中主簿亲近史不得闻知。
zòu kě lùn sǐ yǎn hū rú shén
奏可论死，奄忽如神。
dōng yuè chuán shǔ xiàn qiú huì lùn fǔ shàng liú xiě shù lǐ hé nán hào yuē tú bó
冬月，传属县囚，会论府上，流血数里，河南号曰“屠伯”。
lìng xíng jìn zhǐ jùn zhōng zhèng qīng
令行禁止，郡中正清。
shì shí zhāng chǎng wèi jīng zhào yǐn sù yǔ yán nián shàn
是时，张敞为京兆尹，素与延年善。
chang zhì suī yán rán shàng pō yǒu zòng shè wén yán nián yòng xíng kè jí nǎi yǐ shū yù zhī yuē xī cháo lú zhī qǔ tù yě shàng guān xià huò bù shèn duō shā
敞治虽严，然尚颇有纵舍，闻延年用刑刻急，乃以书谕之曰：“昔朝卢之取菟也，上观下获，不甚多杀。
yuàn cì qīng shǎo huǎn zhū fá sī xíng cǐ shù
愿次卿少缓诛罚，思行此术。
yán nián bào yuē hé nán tiān xià hóu yān èr zhōu yú bì yǒu shèng miáo huì hé kě bù chú yě
”延年报曰：“河南天下喉咽，二周余毙，莠盛苗秽，何可不锄也？
zì jīn fá qí néng zhōng bù shuāi zhǐ
”自矜伐其能，终不衰止。
shí huáng bà zài yǐng chuān yǐ kuān shù wèi zhì jùn zhōng yì píng lǚ méng fēng nián fèng huáng xià shàng xián yān xià zhào chēng yáng qí xíng jiā jīn jué zhī shǎng
时，黄霸在颍川以宽恕为治，郡中亦平，屡蒙丰年，凤皇下，上贤焉，下诏称扬其行，加金爵之赏。
yán nián sù qīng bà wéi rén jí bǐ jùn wèi shǒu bāo shǎng fǎn zài jǐ qián xīn nèi bù fú
严延年一向鄙视黄霸的为人，想不到他在邻郡作太守，所得的奖赏反而在自己之上，因此内心实在不服气。
hé nán jiè zhōng yòu yǒu huáng chóng fǔ chéng yì chū xíng huáng hái jiàn yán nián yán nián yuē cǐ huáng qǐ fèng huáng shí yá
河南界中又有蝗虫，府丞义出行蝗，还见延年，延年曰：“此蝗岂凤皇食邪？
yì yòu dào sī nóng zhōng chéng gěng shòu chāng wèi cháng píng cāng lì bǎi xìng yán nián yuē chéng xiàng yù shǐ bù zhī wèi yě dāng bì wèi qù
”义又道司农中丞耿寿昌为常平仓，利百姓，延年曰：“丞相御史不知为也，当避位去。
shòu chāng ān dé quán cǐ
寿昌安得权此？
hòu zuǒ féng yì quē shàng yù zhēng yán nián fú yǐ fā wèi qí míng kù fù zhǐ
”后左冯翊缺，上欲征延年，符已发，为其名酷复止。
yán nián yí shào fǔ liáng qiū hè huǐ zhī xīn hèn
延年疑少府梁丘贺毁之，心恨。
huì láng yá tài shǒu yǐ shì shì jiǔ bìng mǎn sān yuè miǎn yán nián zì zhī jiàn fèi wèi chéng yuē cǐ rén shàng néng qù guān wǒ fǎn bù néng qù xié
会琅邪太守以视事久病，满三月免，延年自知见废，谓丞曰：“此人尚能去官，我反不能去邪？
yòu yán nián chá yù shǐ lián yǒu zāng bù rù shēn yán nián zuò xuǎn jǔ bù shí biǎn zhì xiào yuē hòu gǎn fù yǒu jǔ rén zhě yǐ
”又延年察狱史廉，有臧不入身，延年坐选举不实贬秩，笑曰：“后敢复有举人者矣！
chéng yì nián lǎo pō bèi sù wèi yán nián kǒng jiàn zhòng shāng
”丞义年老颇悖，素畏延年，恐见中伤。
yán nián běn cháng yǔ yì jù wèi chéng xiàng shǐ shí qīn hòu zhī wú yì huǐ shāng yě kuì yí zhī shén hòu
延年本尝与义俱为丞相史，实亲厚之，无意毁伤也，馈遗之甚厚。
yì yù yì kǒng zì shì de sǐ guà hū hū bù lè qǔ gào zhì cháng ān shàng shū yán yán nián zuì míng shí shì
义愈益恐，自筮得死卦，忽忽不乐，取告至长安，上书言延年罪名十事。
yǐ bài zòu yīn yǐn yào zì shā yǐ míng bù qī
已拜奏，因饮药自杀，以明不欺。
shì xià yù shǐ chéng àn yàn yǒu cǐ shù shì yǐ jié yán nián zuò yuàn wàng fēi bàng zhèng zhì bù dào qì shì
事下御史丞按验，有此数事，以结延年，坐怨望非谤政治不道弃市。
chū yán nián mǔ cóng dōng hǎi lái yù cóng yán nián xī dào luò yáng shì jiàn bào qiú
初，延年母从东海来，欲从延年腊，到雒阳，适见报囚。
mǔ dà jīng biàn zhǐ dū tíng bù kěn rù fǔ
母大惊，便止都亭，不肯入府。
yán nián chū zhì dū tíng yè mǔ mǔ bì gé bú jiàn
延年出至都亭谒母，母闭阁不见。
yán nián miǎn guān dùn shǒu gé xià liáng jiǔ mǔ nǎi jiàn zhī yīn shù zé yán nián xìng de bèi jùn shǒu zhuān zhì qiān lǐ bù wén rén ài jiào huà yǒu yǐ quán ān yú mín gù chéng xíng fá duō xíng shā rén yù yǐ lì wēi qǐ wéi mín fù mǔ yì zāi
延年免冠顿首阁下，良久，母乃见之，因数责延年：“幸得备郡守，专治千里，不闻仁爱教化，有以全安愚民，顾乘刑罚多刑杀人，欲以立威，岂为民父母意哉！
yán nián fú zuì zhòng dùn shǒu xiè yīn zì wèi mǔ yù guī fǔ shè
”延年服罪，重顿首谢，因自为母御，归府舍。
mǔ bì zhèng là wèi yán nián tiān dào shén míng rén bù kě dú shā
母毕正腊，谓延年：“天道神明，人不可独杀。
wǒ bù yì dāng lǎo jiàn zhuàng zi bèi xíng lù yě
我不意当老见壮子被刑戮也！
xíng yǐ
行矣！
qù nǚ dōng guī sǎo chú mù dì ěr
去女东归，扫除墓地耳。
suì qù guī jùn jiàn kūn dì zōng rén fù wéi yán zhī
”遂去，归郡，见昆弟宗人，复为言之。
hòu suì yú guǒ bài
后岁余，果败。
dōng hǎi mò bù xián zhī qí mǔ
东海莫不贤知其母。
yán nián xiōng dì wǔ rén jiē yǒu lì cái zhì dà guān dōng hǎi hào yuē wàn dàn yán yù
延年兄弟五人皆有吏材，至大官，东海号曰“万石严妪”。
cì dì péng zǔ zhì tài zǐ tài fù zài rú lín chuán
次弟彭祖，至太子太傅，在《儒林传》。
yǐn shǎng zì zi xīn jù lù yáng shì rén yě
尹赏字子心，巨鹿杨氏人也。
yǐ jùn lì chá lián wèi lóu fán zhǎng
以郡吏察廉为楼烦长。
jǔ mào cái sù yì lìng
举茂材、粟邑令。
zuǒ féng yì xuē xuān zòu shǎng néng zhì jù xǐ wèi pín yáng lìng zuò cán zéi miǎn
左冯翊薛宣奏赏能治剧，徙为频阳令，坐残贼免。
hòu yǐ yù shǐ jǔ wèi zhèng lìng
后以御史举为郑令。
yǒng shǐ yuán yán jiān shàng dài yú zhèng guì qī jiāo zì hóng yáng zhǎng zhòng xiōng dì jiāo tōng qīng xiá zāng nì wáng mìng
永始、元延间，上怠于政，贵戚骄恣，红阳长仲兄弟交通轻侠，臧匿亡命。
ér běi dì dà háo hào shāng děng bào yuàn shā yì qú zhǎng qī zǐ liù rén wǎng lái cháng ān zhōng
而北地大豪浩商等报怨，杀义渠长妻子六人，往来长安中。
chéng xiàng yù shǐ qiǎn yuàn qiú zhú dǎng yǔ zhào shū zhào bǔ jiǔ zhī nǎi de
丞相、御史遣掾求逐党与，诏书召捕，久之乃得。
cháng ān zhōng jiān huá jìn duō lǘ lǐ shào nián qún bèi shā lì shòu qiú bào chóu xiāng yǔ tàn wán wèi dàn de chì wán zhě zhuó wǔ lì de hēi wán zhě zhuó wén lì bái zhě zhǔ zhì sàng
长安中奸猾浸多，闾里少年群辈杀吏，受赇报仇，相与探丸为弹，得赤丸者斫武吏，得黑丸者斫文吏，白者主治丧；
chéng zhōng báo mù chén qǐ piāo jié xíng zhě sǐ shāng héng dào bāo gǔ bù jué
城中薄墓尘起，剽劫行者，死伤横道，枹鼓不绝。
shǎng yǐ sān fǔ gāo dì xuǎn shǒu cháng ān lìng dé yī qiè biàn yí cóng shì
赏以三辅高第选守长安令，得一切便宜从事。
shǎng zhì xiū zhì cháng ān yù chuān dì fāng shēn gè shù zhàng zhì lìng pì wèi guō yǐ dà shí fù qí kǒu míng wéi hǔ xué
赏至，修治长安狱，穿地方深各数丈，致令辟为郭，以大石覆其口，名为“虎穴”。
nǎi bù hù cáo yuàn shǐ yǔ xiāng lì tíng cháng lǐ zhèng fù lǎo wǔ rén zá jǔ cháng ān zhōng qīng bó shào nián è zǐ wú shì jí shāng fàn zuò wù ér xiān yī xiōng fú bèi kǎi gǎn chí dāo bīng zhě xī jí jì zhī de shù bǎi rén
乃部户曹掾史，与乡吏、亭长、里正、父老、伍人，杂举长安中轻薄少年恶子，无市籍商贩作务，而鲜衣凶服被铠扞持刀兵者，悉籍记之，得数百人。
shǎng yī zhāo huì cháng ān lì chē shù bǎi liàng fēn háng shōu bǔ jiē hé yǐ wéi tōng xíng yǐn shí qún dào
赏一朝会长安吏，车数百辆，分行收捕，皆劾以为通行饮食群盗。
shǎng qīn yuè jiàn shí zhì yī qí yú jǐn yǐ cì nèi hǔ xué zhōng bǎi rén wèi bèi fù yǐ dà shí
赏亲阅，见十置一，其余尽以次内虎穴中，百人为辈，覆以大石。
shù rì yī fà shì jiē xiāng zhěn jiè sǐ biàn yú chū yì sì mén huán dōng
数日一发视，皆相枕藉死，便舆出，瘗寺门桓东。
jié zhe qí xìng míng bǎi rì hòu nǎi lìng sǐ zhě jiā gè zì fā qǔ qí shī
楬著其姓名，百日后，乃令死者家各自发取其尸。
qīn shǔ hào kū dào lù jiē xū xī
亲属号哭，道路皆歔欷。
cháng ān zhōng gē zhī yuē ān suǒ qiú zǐ sǐ
长安中歌之曰：“安所求子死？
huán dōng shào nián chǎng
桓东少年场。
shēng shí liàng bù jǐn kū gǔ hòu hé zàng
生时谅不谨，枯骨后何葬？
shǎng suǒ zhì jiē qí kuí sù huò gù lì shàn jiā zi shī jì suí qīng xiá yuàn zì gǎi zhě cái shù shí bǎi rén jiē shì qí zuì guǐ lìng lì gōng yǐ zì shú
”赏所置皆其魁宿，或故吏善家子失计随轻黠愿自改者，财数十百人，皆贳其罪，诡令立功以自赎。
jìn lì yǒu xiào zhě yīn qīn yòng zhī wèi zhǎo yá zhuī bǔ shén jīng gān qí jiān è shén yú fán lì
尽力有效者，因亲用之为爪牙，追捕甚精，甘耆奸恶，甚于凡吏。
shǎng shì shì shù yuè dào zéi zhǐ jùn guó wáng mìng sàn zǒu gè guī qí chù bù gǎn kuī cháng ān
赏视事数月，盗贼止，郡国亡命散走，各归其处，不敢窥长安。
jiāng hú zhōng duō dào zéi yǐ cháng wèi jiāng xià tài shǒu bǔ gé jiāng zéi jí suǒ zhū lì mín shén duō zuò cán zéi miǎn
江湖中多盗贼，以常为江夏太守，捕格江贼及所诛吏民甚多，坐残贼免。
nán shān qún dào qǐ yǐ shǎng wèi yòu fǔ dū wèi qiān zhí jīn wú dū dà jiān huá
南山群盗起，以赏为右辅都尉，迁执金吾，督大奸猾。
sān fǔ lì mín shén wèi zhī
三辅吏民甚畏之。
shù nián zú guān
数年卒官。
jí bìng qiě sǐ jiè qí zhū zǐ yuē zhàng fū wèi lì zhèng zuò cán zéi miǎn zhuī sī qí gōng xiào zé fù jìn yòng yǐ
疾病且死，戒其诸子曰：“丈夫为吏，正坐残贼免，追思其功效，则复进用矣。
yī zuò ruǎn ruò bù shèng rèn miǎn zhōng shēn fèi qì wú yǒu shè shí qí xiū rǔ shén yú tān wū zuò zāng
一坐软弱不胜任免，终身废弃无有赦时，其羞辱甚于贪污坐臧。
shèn wú rán
慎毋然！
shǎng sì zǐ jiē zhì jùn shǒu zhǎng zǐ lì wèi jīng zhào yǐn jiē shàng wēi yán yǒu zhì bàn míng
”赏四子皆至郡守，长子立为京兆尹，皆尚威严，有治办名。
zàn yuē zì zhì dōu yǐ xià jiē yǐ kù liè wèi shēng rán dōu kàng zhí yǐn shì fēi zhēng dà tǐ
赞曰：“自郅都以下皆以酷烈为声，然都抗直，引是非，争大体。
zhāng tāng yǐ zhī ā yì rén zhǔ yǔ jù shàng xià shí biàn dāng fǒu guó jiā lài qí biàn
张汤以知阿邑人主，与俱上下，时辩当否，国家赖其便。
zhào yǔ jù fǎ shǒu zhèng
赵禹据法守正。
dù zhōu cóng yú yǐ shǎo yán wéi zhòng
杜周阿谀奉承，以少说话为稳重。
zhāng tāng sǐ hòu wǎng mì shì cóng jìn yǐ hào fèi jiǔ qīng fèng zhí jiù guò bù gěi hé xiá lùn shéng mò zhī wài hu
张汤死后，罔密事丛，浸以耗废，九卿奉职，救过不给，何暇论绳墨之外乎！
zì shì yǐ zhì āi píng kù lì zhòng duō rán mò zú shù cǐ qí zhī míng jiàn jì zhě yě
自是以至哀、平，酷吏众多，然莫足数，此其知名见纪者也。
qí lián zhě zú yǐ wèi yí biǎo qí wū zhě fāng lüè jiào dào yī qiè jìn jiān yì zhì yǒu wén wǔ yān
其廉者足以为仪表，其污者方略教道，一切禁奸，亦质有文武焉。
suī kù chēng qí wèi yǐ
虽酷，称其位矣。
tāng zhōu zǐ sūn guì shèng gù bié zhuàn
汤、周子孙贵盛，故别传。