xī xiān wáng zhī zhì zì tiān zǐ gōng hóu qīng dài fū shì zhì yú zào lì bào guān jī zhě qí jué lù fèng yǎng gōng shì chē fú guān guǒ jì sì sǐ shēng zhī zhì gè yǒu chà pǐn xiǎo bù dé tiě dà jiàn bù dé yú guì
昔先王之制，自天子、公、侯、卿、大夫、士至于皂隶、抱关、击■者，其爵禄、奉养、宫室、车服、棺椁、祭祀、死生之制各有差品，小不得僣大，贱不得逾贵。
fu rán gù shàng xià xù ér mín zhì dìng
夫然，故上下序而民志定。
yú shì biàn qí tǔ dì chuān zé qiū líng yǎn wò yuán xí zhī yi jiào mín zhòng shù xù yǎng
于是辩其土地、川泽、丘陵、衍沃、原隰之宜，教民种树畜养；
wǔ gǔ liù chù jí zhì yú biē niǎo shòu guàn pú cái gàn qì xiè zhī zī suǒ yǐ yǎng shēng sòng zhōng zhī jù mǐ bù jiē yù
五谷六畜及至鱼鳖、鸟兽、雚蒲、材干、器械之资，所以养生送终之具，靡不皆育。
yù zhī yǐ shí ér yòng zhī yǒu jié
育之以时，而用之有节。
cǎo mù wèi luò fǔ jīn bù rù yú shān lín
草木未落，斧斤不入于山林；
chái tǎ wèi jì jū wǎng bù bù yú yě zé
豺獭未祭，罝网不布于野泽；
yīng sǔn wèi jī zēng yì bù shī yú xī suì
鹰隼未击，矰弋不施于徯隧。
jì shùn shí ér qǔ wù rán yóu shān bù chí niè zé bù fá yāo yuán yú mí luǎn xián yǒu cháng jìn
既顺时而取物，然犹山不茬蘖，泽不伐夭，蝝鱼麛卵，咸有常禁。
suǒ yǐ shùn shí xuān qì fán fù shù wù xù zú gōng yòng rú cǐ zhī bèi yě
所以顺时宣气，蕃阜庶物，蓄足功用，如此之备也。
rán hòu sì mín yīn qí tǔ yí gè rèn zhì lì sù xīng yè mèi yǐ zhì qí yè xiāng yǔ tōng gōng yì shì jiāo lì ér jù shàn fēi yǒu zhēng fā qī huì ér yuǎn jìn xián zú
然后四民因其土宜，各任智力，夙兴夜寐，以治其业，相与通功易事，交利而俱赡，非有征发期会，而远近咸足。
gù yì yuē hòu yǐ cái chéng fǔ xiāng tiān dì zhī yi yǐ zuǒ yòu mín bèi wù zhì yòng lì chéng qì yǐ wéi tiān xià lì mò dà hu shèng rén
故《易》曰“后以财成辅相天地之宜，以左右民”，“备物致用，立成器以为天下利，莫大乎圣人”。
cǐ zhī wèi yě guǎn zǐ yún gǔ zhī sì mín bù dé zá chǔ
此之谓也《管子》云古之四民不得杂处。
shì xiāng yǔ yán rén yì yú xián yàn gōng xiāng yǔ yì jì qiǎo yú guān fǔ shāng xiāng yǔ yǔ cái lì yú shì jǐng nóng xiāng yǔ móu jià sè yú tián yě zhāo xī cóng shì bú jiàn yì wù ér qiān yān
士相与言仁谊于闲宴，工相与议技巧于官府，商相与语财利于市井，农相与谋稼穑于田野，朝夕从事，不见异物而迁焉。
gù qí fù xiōng zhī jiào bù sù ér chéng zǐ dì zhī xué bù láo ér néng gè ān qí jū ér lè qí yè gān qí shí ér měi qí fú suī jiàn qí lì fēn huá fēi qí suǒ xí pì yóu róng zhái zhī yǔ yú yuè bù xiāng rù yǐ
故其父兄之教不肃而成，子弟之学不劳而能，各安其居而乐其业，甘其食而美其服，虽见奇丽纷华，非其所习，辟犹戎翟之与于越，不相入矣。
shì yǐ yù guǎ ér shì jié cái zú ér bù zhēng
是以欲寡而事节，财足而不争。
yú shì zài mín shàng zhě dào zhī yǐ dé qí zhī yǐ lǐ gù mín yǒu chǐ ér qiě jìng guì yì ér jiàn lì
于是在民上者，道之以德，齐之以礼，故民有耻而且敬，贵谊而贱利。
cǐ sān dài zhī suǒ yǐ zhí dào ér xíng bù yán ér zhì zhī dà lüè yě
此三代之所以直道而行，不严而治之大略也。
jí zhōu shì shuāi lǐ fǎ duò zhū hóu kè jué dān yíng dài fū shān jié zǎo lì bā yì wǔ yú tíng yōng chè yú táng
及周室衰，礼法堕，诸侯刻桷丹楹，大夫山节藻棁，八佾舞于庭，《雍》彻于堂。
qí liú zhì hū shì shù rén mò bù lí zhì ér qì běn jià sè zhī mín shǎo shāng lǚ zhī mín duō gǔ bù zú ér huò yǒu yú
其流至乎士庶人，莫不离制而弃本，稼穑之民少，商旅之民多，谷不足而货有余。
líng yí zhì hū huán wén zhī hòu lǐ yì dà huài shàng xià xiāng mào guó yì zhèng jiā shū sú shì yù bù zhì tiě chà wáng jí
陵夷至乎桓、文之后，礼谊大坏，上下相冒，国异政，家殊俗，嗜欲不制，僣差亡极。
yú shì shāng tōng nán de zhī huò gōng zuò wáng yòng zhī qì shì shè fǎn dào zhī xíng yǐ zhuī shí hǎo ér qǔ shì zī
于是商通难得之货，工作亡用之器，士设反道之行，以追时好而取世资。
wěi mín bèi shí ér yào míng jiān fū fàn hài ér qiú lì cuàn shì qǔ guó zhě wèi wáng gōng yǔ duó chéng jiā zhě wèi xióng jié
伪民背实而要名，奸夫犯害而求利，篡弑取国者为王公，圉夺成家者为雄桀。
lǐ yì bù zú yǐ jū jūn zǐ xíng lù bù zú yǐ wēi xiǎo rén
礼谊不足以拘君子，刑戮不足以威小人。
fù zhě mù tǔ bèi wén jǐn quǎn mǎ yú ròu sù ér pín zhě duān hè bù wán hán shū yǐn shuǐ
富者木土被文锦，犬马余肉粟，而贫者短褐不完，含菽饮水。
qí wèi biān hù qí mín tóng liè ér yǐ cái lì xiāng jūn suī wèi pú lǔ yóu wáng yùn sè
其为编户齐民，同列而以财力相君，虽为仆虏，犹亡愠色。
gù fū shì biàn zhà wèi jiān guǐ zhě zì zú hu yī shì zhī jiān
故夫饰变诈为奸轨者，自足乎一世之间；
shǒu dào xún lǐ zhě bù miǎn yú jī hán zhī huàn
守道循理者，不免于饥寒之患。
qí jiào zì shàng xìng yóu fǎ dù zhī wú xiàn yě
其教自上兴，由法度之无限也。
gù liè qí xíng shì yǐ chuán shì biàn yún
故列其行事，以传世变云。
xī yuè wáng gōu jiàn kùn yú kuài jī zhī shàng nǎi yòng dàng lǐ jì rán
昔粤王勾践困于会稽之上，乃用荡蠡、计然。
jì rán yuē zhī dòu zé xiū bèi shí yòng zé zhī wù èr zhě xíng zé wàn huò zhī qíng kě de jiàn yǐ
计然曰：“知斗则修备，时用则知物，二者形则万货之情可得见矣。
gù hàn zé zī zhōu shuǐ zé zī chē wù zhī lǐ yě
故旱则资舟，水则资车，物之理也。
tuī cǐ lèi ér xiū zhī shí nián guó fù hòu lù zhàn shì suì bào qiáng wú shuā kuài jī zhī chǐ
”推此类而修之，十年国富，厚赂战士，遂报强吴，刷会稽之耻。
fàn lǐ tàn yuē jì rán zhī cè shí yòng qí wǔ ér dé yì
范蠡叹曰：“计然之策，十用其五而得意。
jì yǐ shī guó wú yù shī zhī jiā
既以施国，吾欲施之家。
nǎi chéng piān zhōu fú jiāng hú biàn míng xìng shì qí wèi chī yí zǐ pí zhī táo wèi zhū gōng
”乃乘扁舟，浮江湖，变名姓，适齐为鸱夷子皮，之陶为朱公。
yǐ wéi táo tiān xià zhī zhōng zhū hóu sì tòng huò wù suǒ jiāo yì yě nǎi zhì chǎn jī jū yǔ shí zhú ér bù zé yú rén
以为陶天下之中，诸侯四通，货物所交易也，乃治产积居，与时逐而不责于人。
gù shàn zhì chǎn zhě néng zé rén ér rèn shí
故善治产者，能择人而任时。
shí jiǔ nián zhī jiān sān zhì qiān jīn zài sàn fēn yǔ pín yǒu kūn dì
十九年之间三致千金，再散分与贫友昆弟。
hòu nián shuāi lǎo tīng zǐ sūn xiū yè ér xi zhī suì zhì jù wàn
后年衰老，听子孙修业而息之，遂至巨万。
gù yán fù zhě chēng táo zhū
故言富者称陶朱。
zi gàn jì xué yú zhòng ní tuì ér shì wèi fā zhù yù cái cáo lǔ zhī jiān
子赣既学于仲尼，退而仕卫，发贮鬻财曹、鲁之间。
qī shí zǐ zhī tú cì zuì wéi ráo ér yán yuān dān sì piáo yǐn zài yú lòu xiàng
七十子之徒，赐最为饶，而颜渊箪食瓢饮，在于陋巷。
zi gàn jié sì lián qí shù bó zhī bì pìn xiǎng zhū hóu suǒ zhì guó jūn wú bù fēn tíng yǔ zhī kàng lǐ
子赣结驷连骑，束帛之币聘享诸侯，所至，国君无不分庭与之抗礼。
rán kǒng zǐ xián yán yuān ér jī zi gàn yuē huí yě qí shù hū lǚ kōng
然孔子贤颜渊而讥子赣，曰：“回也其庶乎，屡空。
cì bù shòu mìng ér huò zhí yān yì zé lǚ zhōng
赐不受命，而货殖焉，意则屡中。
bái guī zhōu rén yě
白圭，是周朝人。
dāng wèi wén hóu shí li shǐ wu jǐn dì lì ér bái guī lè guān shí biàn gù rén qì wǒ qǔ rén qǔ wǒ yǔ
当魏文侯时，李史务尽地力，而白圭乐观时变，故人弃我取，人取我予。
néng báo yǐn shí rěn shì yù jié yī fú yǔ yòng shì tóng pú tóng kǔ lè qū shí ruò měng shòu zhì niǎo zhī fā
他能粗茶淡饭，克制欲望，衣着简朴，与手下僮仆同甘共苦，抓住时机就像猛兽凶禽扑食一样迅猛。
gù yuē wú zhì shēng yóu yī yǐn lǚ shàng zhī móu sūn wú yòng bīng shāng yāng xíng fǎ shì yě
故曰：“吾治生犹伊尹、吕尚之谋，孙、吴用兵，商鞅行法是也。
gù zhì bù zú yǔ quán biàn yǒng bù zú yǐ jué duàn rén bù néng yǐ qǔ yǔ qiáng bù néng yǐ yǒu shǒu suī yù xué wú shù zhōng bù gào yě
故智不足与权变，勇不足以决断，仁不能以取予，强不能以有守，虽欲学吾术，终不告也。
gài tiān xià yán zhì shēng zhě zǔ bái guī
”盖天下言治生者祖白圭。
yī dùn yòng gǔ yán qǐ hán dān guō zòng yǐ zhù yě chéng yè yǔ wáng zhě liè fù
猗顿用盬盐起，邯郸郭纵以铸冶成业，与王者埒富。
wū shì luǒ xù mù jí zhòng chì mài qiú qí zēng wù jiān xiàn róng wáng
乌氏蠃畜牧，及众，斥卖，求奇缯物，间献戎王。
róng wáng shí bèi qí cháng yǔ chù chù zhì yòng gǔ liàng niú mǎ
戎王十倍其偿，予畜，畜至用谷量牛马。
qín shǐ huáng lìng luǒ bǐ fēng jūn yǐ shí yǔ liè chén cháo qǐng
秦始皇令蠃比封君，以时与列臣朝请。
ba guǎ fù qīng qí xiān de dān xué ér shàn qí lì shù shì jiā yì bù zī
巴寡妇清，其先得丹穴，而擅其利数世，家亦不訾。
qīng guǎ fù néng shǒu qí yè yòng cái zì wèi rén bù gǎn fàn
清寡妇能守其业，用财自卫，人不敢犯。
shǐ huáng yǐ wéi zhēn fù ér kè zhī wèi zhù nǚ huái qīng tái
始皇以为贞妇而客之，为筑女怀清台。
qín hàn zhī zhì liè hóu fēng jūn shí zū shuì suì lǜ hù èr bǎi
秦汉之制，列侯封君食租税，岁率户二百。
qiān hù zhī jūn zé èr shí wàn cháo jìn pìn xiǎng chū qí zhōng
拥有一千户封地的君主，年收入就有二十万钱，朝见天子、聘问诸侯、祭祀祖先的费用都从这里支出。
shù mín nóng gōng shāng gǔ lǜ yì suì wàn xi èr qiān bǎi wàn zhī jiā jí èr shí wàn ér gèng yáo zū fù chū qí zhōng yī shí hǎo měi yǐ
庶民农工商贾，率亦岁万息二千，百万之家即二十万，而更徭租赋出其中，衣食好美矣。
gù yuē lù dì mù mǎ èr bǎi tí niú qiān tí jiǎo qiān zú yáng zé zhōng qiān zú zhì shuǐ jū qiān dàn yú bō shān jū qiān zhāng zhī qiū
故曰陆地牧马二百蹄，牛千蹄角，千足羊，泽中千足彘，水居千石鱼波，山居千章之萩。
ān yì qiān shù zǎo
安邑有千棵枣树；
yàn qín qiān shù lì
燕地、秦地有千棵栗树；
shǔ hàn jiāng líng qiān shù jú
蜀郡、汉中、江陵有千棵橘树；
huái běi xíng nán hé jì zhī jiān qiān shù qiū
淮北荥南河济之间千树萩；
chén xià qiān mǔ qī
陈县、夏县有千亩漆树；
qí lǔ qiān mǔ sāng má
齐国、鲁国有千亩桑麻；
wèi chuān qiān mǔ zhú
渭川有千亩竹林；
jí míng guó wàn jiā zhī chéng dài guō qiān mǔ mǔ zhōng zhī tián ruò qiān mǔ zhī qiàn qiān qí jiāng jiǔ cǐ qí rén jiē yǔ qiān hù hòu děng
及名国万家之城，带郭千亩亩钟之田，若千亩卮茜，千畦姜韭：此其人皆与千户侯等。
yàn yuē yǐ pín qiú fù nóng bù rú gōng gōng bù rú shāng cì xiù wén bù rú yǐ shì mén
谚曰：“以贫求富，农不如工，工不如商，刺绣文不如倚市门。
cǐ yán mò yè pín zhě zhī zī yě
”此言末业，贫者之资也。
tōng yì dà dōu gū yī suì qiān niàng xī jiàng qiān xiáng jiāng qiān dān tú niú yáng zhì qiān pí gǔ dí qiān zhōng xīn gǎo qiān chē chuán zhǎng qiān zhàng mù qiān zhāng zhú gān wàn gè yáo chē bǎi shèng niú chē qiān liǎng
通邑大都酤一岁千酿，醯酱千瓨，浆千儋，屠牛、羊、彘千皮，谷籴千钟，薪槁千车，舩长千丈，木千章，竹竿万个，轺车百乘，牛车千两；
mù qì qī zhě qiān méi
木器漆者千枚，
tóng qì qiān jūn
铜器一千钧（约合三万斤），
sù mù tiě qì ruò zhī qiàn qiān dàn
未上漆的木器、铁器以及染料千石（约合十二万斤），
mǎ tí kǒu áo qiān
马蹄<口敖>千，
niú qiān zú
牛一千头，
yáng zhì qiān shuāng
羊、彘千双，
tóng shǒu zhǐ qiān
童手指千，
jīn jiǎo dān shā qiān jīn
牛筋、牛角、朱砂一千斤，
qí bó xù xì bù qiān jūn
丝绸、棉絮、细布三万斤，
wén cǎi qiān pǐ
彩色绸缎一千匹，
dá bù pí gé qiān dàn
荅布皮革千石，
qī qiān dà dǒu
漆千大斗，
niè qū yán chǐ qiān hé
蘖曲盐豉千合，
tái jì qiān jīn
鲐𫚖千斤，
zhé bào qiān jūn
𫚚鲍千钧，
zǎo lì qiān dàn zhě sān zhī
枣子、栗子各三十六万斤，
hú diāo qiú qiān pí
狐貂裘千皮，
gāo yáng qiú qiān dàn
羊羔皮裘十二万斤，
zhān xí qiān jù
毛毡席子一千套，
tā guǒ cǎi qiān zhǒng
它果采千种，
zi dài jīn qián qiān guàn
放贷的本钱一千贯，
jié zǎng kuài
节驵侩，
tān jiǎ sān zhī
贪心的商人赚三成利润，
lián jiǎ wǔ zhī
诚实的商人赚五成利润，
yì bǐ qiān shèng zhī jiā
亦比千乘之家，
cǐ qí dà shuài yě
此其大率也。
shǔ zhuō shì zhī xiān zhào rén yě yòng tiě yě fù
蜀地卓家的祖先，是赵国人，靠冶铁致富。
qín pò zhào qiān zhuō shì zhī shǔ fū qī tuī niǎn xíng
秦破赵，迁卓氏之蜀，夫妻推辇行。
zhū qiān lǔ shǎo yǒu yú cái jí yǔ lì qiú jìn chù chù jiā méng
诸迁虏少有余财，急与吏，求近处，处葭萌。
wéi zhuō shì yuē cǐ dì xiá báo
唯独卓氏说：“这地方狭小贫瘠。
wú wén mín shān zhī xià wò yě xià yǒu qūn chī zhì sǐ bù jī
吾闻崏山之下沃野，下有踆鸱，至死不饥。
mín gōng zuò bù yì gǔ
民工作布，易贾。
nǎi qiú yuǎn qiān
”于是请求迁到远处。
zhì zhī lín qióng dà xǐ jí tiě shān gǔ zhù yùn chóu suàn gǔ diān shǔ mín fù zhì tóng bā bǎi rén tián chí shè liè zhī lè nǐ yú rén jūn
致之临邛，大憙，即铁山鼓铸，运筹算，贾滇、蜀民，富至童八百人，田池射猎之乐拟于人君。
chéng zhèng shān dōng qiān lǔ yě yì yě zhù gǔ tuí jié mín fù liè zhuō shì
程郑，山东迁虏也，亦冶铸，贾魋结民，富埒卓氏。
chéng zhuō jì shuāi zhì chéng āi jiān chéng dū luō póu zǐ zhì jù wàn
程、卓既衰，至成、哀间，成都罗裒訾至巨万。
chū póu gǔ jīng shī suí shēn shù shí bǎi wàn wèi píng líng shí shì chí qián
初，裒贾京师，随身数十百万，为平陵石氏持钱。
qí rén qiáng lì
其人强力。
shí shì zǐ cì rú jū qīn xìn hòu zī qiǎn zhī lìng wǎng lái ba shǔ shù nián jiān zhì qiān yú wàn
石氏訾次如、苴，亲信，厚资遣之，令往来巴、蜀，数年间致千余万。
póu jǔ qí bàn lù yí qǔ yáng dìng líng hóu yī qí quán lì shē dài jùn guó rén mò gǎn fù
裒举其半赂遗曲阳、定陵侯，依其权力，赊贷郡国，人莫敢负。
shàn yán jǐng zhī lì jī nián suǒ de zì bèi suì zhí qí huò
擅盐井之利，期年所得自倍，遂殖其货。
wǎn kǒng shì zhī xiān liáng rén yě yòng tiě yě wèi yè
宛地孔氏的祖先，是梁国人，以冶铁为业。
qín miè wèi qiān kǒng shì nán yáng dà gǔ zhù guī bēi tián lián qí yóu zhū hóu yīn tōng shāng gǔ zhī lì yǒu yóu xián gōng zǐ zhī míng
秦灭魏，迁孔氏南阳，大鼓铸，规陂田，连骑游诸侯，因通商贾之利，有游闲公子之名。
rán qí yíng de guò dāng yù yú qiān sè jiā zhì shù qiān jīn gù nán yáng xíng gǔ jìn fǎ kǒng shì zhī yōng róng
然其赢得过当，愈于孅啬，家致数千金，故南阳行贾尽法孔氏之雍容。
lǔ rén sú jiǎn sè ér bǐng shì yóu shén yǐ tiě yě qǐ fù zhì jù wàn
鲁人俗俭啬，而丙氏尤甚，以铁冶起，富至巨万。
rán jiā zì fù xiōng zǐ dì yuē fǔ yǒu shi yǎng yǒu qǔ shì dài xíng gǔ biàn jùn guó
然家自父兄子弟约，俯有拾，仰有取，贳贷行贾遍郡国。
zōu lǔ yǐ qí gù duō qù wén xué ér qū lì
邹、鲁以其故，多去文学而趋利。
qí sú jiàn nú lǔ ér dāo jiān dú ài guì zhī
齐地习俗轻视奴仆，而刀间却特别喜爱并看重他们。
jié xiá nú rén zhī suǒ huàn wéi dāo jiān shōu qǔ shǐ zhī zhú yú yán shāng gǔ zhī lì huò lián chē qí jiāo shǒu xiāng rán yù yì rèn zhī zhōng de qí lì qǐ shù qiān wàn
桀黠奴，人之所患，唯刀间收取，使之逐鱼盐商贾之利，或连车骑交守相，然愈益任之，终得其力，起数千万。
gù yuē níng jué wú dāo yán néng shǐ háo nú zì ráo ér jǐn qí lì yě
故曰“宁爵无刀”，言能使豪奴自饶，而尽其力也。
dāo jiān jì shuāi zhì chéng āi jiān lín zī xìng wěi zǐ wǔ qiān wàn
刀间既衰，至成、哀间，临淄姓伟訾五千万。
zhōu rén jì xiān ér shī shǐ yóu shén zhuǎn gū bǎi shù gǔ jùn guó wú suǒ bù zhì
周人既孅，而师史尤甚，转毂百数，贾郡国，无所不至。
luò yáng jiē jū zài qí qín chu zhào zhī zhōng fù jiā xiāng jīn yǐ jiǔ gǔ guò yì bù rù mén
雒阳街居在齐、秦、楚、赵之中，富家相矜以久贾，过邑不入门。
shè yòng cǐ děng gù shī shǐ néng zhì shí qiān wàn
设用此等，故师史能致十千万。
shī shǐ jì shuāi zhì chéng āi wáng mǎng shí luò yáng zhāng zhǎng shū xuē zi cù zǐ yì shí qiān wàn
师史既衰，至成、哀、王莽时，雒阳张长叔、薛子促訾亦十千万。
mǎng jiē yǐ wéi nà yán shì yù fǎ wǔ dì rán bù néng de qí lì
莽皆以为纳言士，欲法武帝，然不能得其利。
xuān qǔ rèn shì qí xiān wèi dū dào cāng lì
宣曲任氏，其先为督道仓吏。
qín zhī bài yě háo jié zhēng qǔ jīn yù rèn shì dú jiào cāng sù
秦之败也，豪桀争取金玉，任氏独窖仓粟。
chu hàn xiāng jù xíng yáng mín bù dé gēng zhòng mǐ shí zhì wàn ér háo jié jīn yù jǐn guī rèn shì rèn shì yǐ cǐ qǐ fù
楚、汉相距荥阳，民不得耕种，米石至万，而豪桀金玉尽归任氏，任氏以此起富。
fù rén shē chǐ ér rèn shì zhé jié wéi lì tián chù
富人奢侈，而任氏折节为力田畜。
rén zhēng qǔ jiàn jiǎ rèn shì dú qǔ guì shàn fù zhě shù shì
人争取贱贾，任氏独取贵善，富者数世。
rán rèn gōng jiā yuē fēi tián chù suǒ shēng bù yī shí gōng shì bù bì zé bù de yǐn jiǔ shí ròu
然任公家约，非田畜所生不衣食，公事不毕则不得饮酒食肉。
yǐ cǐ wéi lǘ lǐ lǜ gù fù ér zhǔ shàng zhòng zhī
以此作为乡里的表率，所以虽然富有却受到君主的器重。
sāi zhī chì yě wéi qiáo táo yǐ zhì mǎ qiān pǐ niú bèi zhī yáng wàn sù yǐ wàn zhōng jì
塞之斥也，唯桥桃以致马千匹，牛倍之，羊万，粟以万钟计。
wú chu bīng zhī qǐ cháng ān zhōng liè hóu fēng jūn xíng cóng jūn lǚ jī tè zǐ qián jiā zǐ qián jiā yǐ wéi guān dōng chéng bài wèi jué mò kěn yǔ
吴、楚兵之起，长安中列侯封君行从军旅，赍貣子钱家，子钱家以为关东成败未决，莫肯予。
wéi wú yán shì chū juān qiān jīn dài qí xi shí zhī
唯毋盐氏出捐千金贷，其息十之。
sān yuè wú chu píng
三月，吴、楚平。
yī suì zhī zhōng zé wú yán shì xi shí bèi yòng cǐ fù guān zhōng
一岁之中，则毋盐氏息十倍，用此富关中。
guān zhōng fù shāng dà jiǎ dà dī jǐn zhū tián tián qiáng tián lán
关中富商大贾，大氐尽诸田，田墙、田兰。
wéi jiā lì shì ān líng dù shì yì jù wàn
韦家栗氏、安陵杜氏亦巨万。
qián fù zhě jì shuāi zì yuán chéng qì wáng mǎng jīng shī fù rén dù líng fán jiā mào líng zhì wǎng píng líng rú shì jū shì cháng ān dān wáng jūn fáng chǐ fán shǎo wēng wáng sūn dà qīng wèi tiān xià gāo zī
前富者既衰，自元、成讫王莽，京师富人杜陵樊嘉，茂陵挚网，平陵如氏、苴氏，长安丹王君房，豉樊少翁、王孙大卿，为天下高訾。
fán jiā wǔ qiān wàn qí yú jiē jù wàn yǐ
樊嘉五千万，其余皆巨万矣。
wáng sūn qīng yǐ cái yǎng shì yǔ xióng jié jiāo wáng mǎng yǐ wéi jīng sī shì shī hàn sī dōng shì lìng yě
王孙卿以财养士，与雄桀交，王莽以为京司市师，汉司东市令也。
cǐ qí zhāng zhāng yóu zhù zhě yě
此其章章尤著者也。
qí yú jùn guó fù mín jiān yè zhuān lì yǐ huò lù zì xíng qǔ zhòng yú xiāng lǐ zhě bù kě shèng shǔ
其余郡国富民兼业颛利，以货赂自行，取重于乡里者，不可胜数。
gù qín yáng yǐ tián nóng ér jiǎ yī zhōu wēng bó yǐ fàn zhī ér qīng xiàn yì zhāng shì yǐ mài jiàng ér shù chǐ zhì shì yǐ sǎ xuē ér dǐng shí zhuó shì yǐ wèi fǔ ér lián qí zhāng lǐ yǐ mǎ yī ér jī zhōng jiē yuè fǎ yǐ
故秦杨以田农而甲一州，翁伯以贩脂而倾县邑，张氏以卖酱而隃侈，质氏以洒削而鼎食，浊氏以胃脯而连骑，张里以马医而击钟，皆越法矣。
rán cháng xún shǒu shì yè jī lěi yíng lì jiàn yǒu suǒ qǐ
然常循守事业，积累赢利，渐有所起。
zhì yú shǔ zhuō wǎn kǒng qí zhī dāo jiān gōng shàn shān chuān tóng tiě yú yán shì jǐng zhī rù yùn qí chóu cè shàng zhēng wáng zhě zhī lì xià gù qí mín zhī yè jiē xiàn bù guǐ shē tiě zhī è
至于蜀卓，宛孔，齐之刀间，公擅山川铜铁鱼盐市井之入，运其筹策，上争王者之利，下锢齐民之业，皆陷不轨奢僣之恶。
yòu kuàng jué zhǒng bó yǎn fàn jiān chéng fù qū shū jī fā yōng lè chéng zhī tú yóu xià chǐ liè shāng huà bài sú dà luàn zhī dào yě
又况掘冢搏掩，犯奸成富，曲叔、稽发、雍乐成之徒，犹夏齿列，伤化败俗，大乱之道也。