xī yù yǐ xiào wǔ shí shǐ tōng běn sān shí liù guó qí hòu shāo fēn zhì wǔ shí yú jiē zài xiōng nú zhī xi wū sūn zhī nán
西域以孝武时始通,本三十六国,其后稍分至五十余,皆在匈奴之西,乌孙之南。
nán běi yǒu tài shān zhōng yāng yǒu hé dōng xī liù qiān yú lǐ nán běi qiān yú lǐ
南北有大山,中央有河,东西六千余里,南北千余里。
dōng zé jiē hàn ě yǐ yù mén yáng guān xi zé xiàn yǐ cōng lǐng
东则接汉,厄以玉门、阳关,西则限以葱岭。
qí nán shān dōng chū jīn chéng yǔ hàn nán shān shǔ yān
其南山,东出金城,与汉南山属焉。
qí hé yǒu liǎng yuán yī chū cōng lǐng chū yī chū yú tián
其河有两原:一出葱岭出,一出于阗。
yú tián zài nán shān xià qí hé běi liú yǔ cōng lǐng hé hé dōng zhù pú chāng hǎi
于阗在南山下,其河北流,与葱岭河合,东注蒲昌海。
pú chāng hǎi yī míng yán zé zhě yě qù yù mén yáng guān sān bǎi yú lǐ guǎng mào sān sì bǎi lǐ
蒲昌海,一名盐泽者也,去玉门、阳关三百余里,广袤三四百里。
qí shuǐ tíng jū dōng xià bù zēng jiǎn jiē yǐ wéi qián xíng dì xià nán chū yú jī shí wèi zhōng guó hé yún
其水亭居,冬夏不增减,皆以为潜行地下,南出于积石,为中国河云。
zì yù mén yáng guān chū xī yù yǒu liǎng dào cóng shàn shàn bàng nán shān běi bō hé xi xíng zhì shā chē wèi nán dào nán dào xi yú cōng lǐng zé chū dà ròu zhī ān xī
自玉门、阳关出西域有两道:从鄯善傍南山北,波河西行至莎车,为南道,南道西逾葱岭则出大月氏、安息。
zì chē shī qián wáng tíng suí běi shān bō hé xi xíng zhì shū lè wèi běi dào běi dào xi yú cōng lǐng zé chū dà yuān kāng jū yǎn cài yān
自车师前王廷随北山,波河西行至疏勒,为北道,北道西逾葱岭则出大宛、康居、奄蔡焉。
xī yù zhū guó dà shuài tǔ zhe yǒu chéng guō tián chù yǔ xiōng nú wū sūn yì sú gù jiē yì shǔ xiōng nú
西域诸国大率土著,有城郭田畜,与匈奴、乌孙异俗,故皆役属匈奴。
xiōng nú xī biān rì zhú wáng zhì tóng pú dū wèi shǐ lǐng xī yù cháng jū yān qí wēi xū wèi lí jiān fù shuì zhū guó qǔ fù gěi yān
匈奴西边日逐王置僮仆都尉,使领西域,常居焉耆、危须、尉黎间,赋税诸国,取富给焉。
zì zhōu shuāi róng dí cuò jū jīng wèi zhī běi
自周衰,戎狄错居泾渭之北。
jí qín shǐ huáng ràng què róng dí zhù cháng chéng jiè zhōng guó rán xi bù guò lín táo
及秦始皇攘却戎狄,筑长城,界中国,然西不过临洮。
hàn xìng zhì yú xiào wǔ shì zhēng sì yí guǎng wēi dé ér zhāng qiān shǐ kāi xī yù zhī jī
汉兴至于孝武,事征四夷,广威德,而张骞始开西域之迹。
qí hòu piào qí jiāng jūn jī pò xiōng nú yòu dì jiàng hún yá xiū tú wáng suì kōng qí de shǐ zhù lìng jū yǐ xī chū zhì jiǔ quán jùn hòu shāo fā xǐ mín chōng shí zhī fēn zhì wǔ wēi zhāng yè dūn huáng liè sì jùn jù liǎng guān yān
其后骠骑将军击破匈奴右地,降浑邪、休屠王,遂空其地,始筑令居以西,初置酒泉郡,后稍发徙民充实之,分置武威、张掖、敦煌,列四郡,据两关焉。
zì èr shī jiāng jūn fá dà yuān zhī hòu xī yù zhèn jù duō qiǎn shǐ lái gòng xiàn
自贰师将军伐大宛之后,西域震惧,多遣使来贡献。
hàn shǐ xī yù zhě yì de zhí
汉使西域者益得职。
yú shì zì dūn huáng xi zhì yán zé wǎng wǎng qǐ tíng ér lún tái qú lí jiē yǒu tián zú shù bǎi rén zhì shǐ zhě xiào wèi lǐng hù yǐ gěi shǐ wài guó zhě
于是自敦煌西至盐泽,往往起亭,而轮台、渠犁皆有田卒数百人,置使者校尉领护,以给使外国者。
zhì xuān dì shí qiǎn wèi sī mǎ shǐ hù shàn shàn yǐ xī shù guó
至宣帝时,遣卫司马使护鄯善以西数国。
jí pò gū shī wèi jǐn tiǎn fēn yǐ wéi chē shī qián hòu wáng jí shān běi liù guó
及破姑师,未尽殄,分以为车师前后王及山北六国。
shí hàn dú hù nán dào wèi néng jǐn bìng běi dào yě
时汉独护南道,未能尽并北道也。
rán xiōng nú bù zì ān yǐ
然匈奴不自安矣。
qí hòu rì zhú wáng pàn chán yú jiāng zhòng lái jiàng hù shàn shàn yǐ xī shǐ zhě zhèng jí yíng zhī
其后日逐王畔单于,将众来降,护鄯善以西使者郑吉迎之。
jì zhì hàn fēng rì zhú wáng wèi guī dé hóu jí wèi ān yuǎn hóu
既至汉,封日逐王为归德侯,吉为安远侯。
shì suì shén jué èr nián yě
是岁,神爵二年也。
nǎi yīn shǐ jí bìng hù běi dào gù hào yuē dū hù
乃因使吉并护北道,故号曰都护。
dū hù zhī qǐ zì jí zhì yǐ
都护之起,自吉置矣。
tóng pú dū wèi yóu cǐ ba xiōng nú yì ruò bù dé jìn xī yù
僮仆都尉由此罢,匈奴益弱,不得近西域。
yú shì xǐ tún tián tián yú běi xū jiān pī shā chē zhī de tún tián xiào wèi shǐ shǔ dū hù
于是徙屯田,田于北胥鞬,披莎车之地,屯田校尉始属都护。
dū hù dū chá wū sūn kāng jū zhū wài guó dòng jìng yǒu biàn yǐ wén
都护督察乌孙、康居诸外国,动静有变以闻。
kě ān jí ān jí zhī
可安辑,安辑之;
kě jī jī zhī
可击,击之。
dū hù zhì wū lěi chéng qù yáng guān èr qiān qī bǎi sān shí bā lǐ yǔ qú lí tián guān xiāng jìn tǔ dì féi ráo yú xī yù wèi zhōng gù dū hù zhì yān
都护治乌垒城,去阳关二千七百三十八里,与渠犁田官相近,土地肥饶,于西域为中,故都护治焉。
zhì yuán dì shí fù zhì wù jǐ xiào wèi tún tián chē shī qián wáng tíng
至元帝时,复置戊己校尉,屯田车师前王庭。
shì shí xiōng nú dōng pú lèi wáng cí lì zhī jiāng rén zhòng qiān qī bǎi yú rén jiàng dū hù dū hù fēn chē shī hòu wáng zhī xi wèi wū tān zǐ lí de yǐ chù zhī
是时,匈奴东蒲类王兹力支将人众千七百余人降都护,都护分车师后王之西为乌贪訾离地以处之。
zì xuān yuán hòu chán yú chēng fān chén xī yù fú cóng
自宣、元后,单于称藩臣,西域服从。
qí tǔ dì shān chuān wáng hóu hù shù dào lǐ yuǎn jìn xiáng shí yǐ
其土地山川、王侯户数、道里远近,翔实矣。
chū yáng guān zì jìn zhě shǐ yuē ruò qiāng
出阳关,自近者始,曰婼羌。
ruò qiāng guó wáng hào qù hú lái wáng
婼羌国王号去胡来王。
qù yáng guān qiān bā bǎi lǐ qù cháng ān liù qiān sān bǎi lǐ pì zài xī nán bù dàng kǒng dào
去阳关千八百里,去长安六千三百里,辟在西南,不当孔道。
hù sì bǎi wǔ shí kǒu qiān qī bǎi wǔ shí shèng bīng zhě wǔ bǎi rén
户四百五十,口千七百五十,胜兵者五百人。
xi yǔ qiě mò jiē
西与且末接。
suí chù zhú bù cǎo bù tián zuò yǎng shàn shàn qiě mò gǔ
随畜逐不草,不田作,仰鄯善、且末谷。
shān yǒu tiě zì zuò bīng hòu yǒu gōng máo fú dāo jiàn jiǎ
山有铁,自作兵,后有弓、矛、服刀、剑、甲。
xī běi zhì shàn shàn nǎi dāng dào yún
西北至鄯善,乃当道云。
shàn shàn guó běn míng lóu lán wáng zhì hàn ní chéng qù yáng guān qiān liù bǎi lǐ qù cháng ān liù qiān yī bǎi lǐ
鄯善国,本名楼兰,王治扞泥城,去阳关千六百里,去长安六千一百里。
hù qiān wǔ bǎi qī shí kǒu wàn sì qiān yī bǎi shèng bīng èr qiān jiǔ bǎi shí èr rén
户千五百七十,口万四千一百,胜兵二千九百十二人。
fǔ guó hóu què hú hóu shàn shàn dū wèi jī chē shī dū wèi zuǒ yòu qiě qú jī chē shī jūn gè yī rén yì cháng èr rén
辅国侯、却胡侯、鄯善都尉、击车师都尉、左右且渠、击车师君各一人,译长二人。
xī běi qù dū hù zhì suǒ qiān qī bǎi bā shí wǔ lǐ zhì mò shān guó qiān sān bǎi liù shí wǔ lǐ xī běi zhì chē shī qiān bā bǎi jiǔ shí lǐ
西北去都护治所千七百八十五里,至墨山国千三百六十五里,西北至车师千八百九十里。
de shā lǔ shǎo tián jì tián yǎng gǔ páng guó
地沙卤,少田,寄田仰谷旁国。
guó chū yù duō jiā wěi chēng liǔ hú tóng bái cǎo
国出玉,多葭苇、柽柳、胡桐、白草。
mín suí lǜ mù zhú shuǐ cǎo yǒu lǘ mǎ duō tuó tā
民随率牧逐水草,有驴马,多橐它。
néng zuò bīng yǔ ruò qiāng tóng
能作兵,与婼羌同。
chū wǔ dì xián zhāng qiān zhī yán gān xīn yù tōng dà yuān zhū guó shǐ zhě xiāng wàng yú dào yī suì zhōng duō zhì shí yú bèi
初,武帝咸张骞之言,甘心欲通大宛诸国,使者相望于道,一岁中多至十余辈。
lóu lán gū shī dāng dào kǔ zhī gōng jié hàn shǐ wáng huī děng yòu shù wèi xiōng nú ěr mù lìng qí bīng zhē hàn shǐ
楼兰、姑师当道,苦之,攻劫汉使王恢等,又数为匈奴耳目,令其兵遮汉使。
hàn shǐ duō yán qí guó yǒu chéng yì bīng ruò yì jī
汉使多言其国有城邑,兵弱易击。
yú shì wǔ dì qiǎn cóng piào hóu zhào pò nú jiāng shǔ guó qí jí jùn bīng shù wàn jī gū shī
于是武帝遣从票侯赵破奴将属国骑及郡兵数万击姑师。
wáng huī shù wèi lóu lán suǒ kǔ shàng lìng huī zuǒ pò nú jiàng bīng
王恢数为楼兰所苦,上令恢佐破奴将兵。
pò nú yǔ qīng jì qī bǎi rén xiān zhì lǔ lóu lán wáng suì pò gū shī yīn bào bīng wēi yǐ dòng wū sūn dà yuān zhī shǔ
破奴与轻骑七百人先至,虏楼兰王遂破姑师,因暴兵威以动乌孙、大宛之属。
hái fēng pò nú wèi zhuó yě hóu huī wèi hào hóu
还,封破奴为浞野侯,恢为浩侯。
yú shì hàn liè tíng zhàng zhì yù mén yǐ
于是汉列亭障至玉门矣。
lóu lán jì xiáng fú gòng xiàn xiōng nú wén fā bīng jī zhī
楼兰既降服贡献,匈奴闻,发兵击之。
yú shì lóu lán qiǎn yī zi zhì xiōng nú yī zi zhì hàn
于是楼兰遣一子质匈奴,一子质汉。
hòu èr shī jūn jī dà yuān xiōng nú yù zhē zhī èr shī bīng shèng bù gǎn dāng jí qiǎn qí yīn lóu lán hou hàn shǐ hòu guò zhě yù jué wù tōng
后贰师军击大宛,匈奴欲遮之,贰师兵盛不敢当,即遣骑因楼兰候汉使后过者,欲绝勿通。
shí hàn jūn zhèng rèn wén jiàng bīng zhūn yù mén guān wèi èr shī hòu jù bǔ de shēng kǒu zhī zhuàng yǐ wén
时汉军正任文将兵屯玉门关,为贰师后距,捕得生口,知状以闻。
shàng zhào wén biàn dào yǐn bīng bǔ lóu lán wáng
上诏文便道引兵捕楼兰王。
jiāng zhǐ quē bù zé wáng duì yuē xiǎo guó zài dà guó jiān bù liǎng shǔ wú yǐ zì ān
将指阙,簿责王,对曰:“小国在大国间,不两属无以自安。
yuàn xǐ guó rù jū hàn dì
愿徙国入居汉地。
shàng zhí qí yán qiǎn guī guó yì yīn shǐ hòu sī xiōng nú
”上直其言,遣归国,亦因使候司匈奴。
xiōng nú zì shì bù shèn qīn xìn lóu lán
匈奴自是不甚亲信楼兰。
zhēng hé yuán nián lóu lán wáng sǐ guó rén lái qǐng zhì zǐ zài hàn zhě yù lì zhī
征和元年,楼兰王死,国人来请质子在汉者,欲立之。
zhì zǐ cháng zuò hàn fǎ xià cán shì gōng xíng gù bù qiǎn
质子常坐汉法,下蚕室宫刑,故不遣。
bào yuē shì zǐ tiān zǐ ài zhī bù néng qiǎn
报曰:“侍子,天子爱之,不能遣。
qí gēng lì qí cì dāng lì zhě
其更立其次当立者。
lóu lán gēng lì wáng hàn fù zé qí zhì zǐ yì qiǎn yī zi zhì xiōng nú
”楼兰更立王,汉复责其质子,亦遣一子质匈奴。
hòu wáng yòu sǐ xiōng nú xiān wén zhī qiǎn zhì zǐ guī de lì wèi wáng
后王又死,匈奴先闻之,遣质子归,得立为王。
hàn qiǎn shǐ zhào xīn wáng lìng rù cháo tiān zǐ jiāng jiā hòu shǎng
汉遣使诏新王,令入朝,天子将加厚赏。
lóu lán wáng hòu qī gù jì mǔ yě wèi wáng yuē xiān wáng qiǎn liǎng zi zhì hàn jiē bù hái nài hé yù wǎng cháo hu
楼兰王后妻,故继母也,谓王曰:“先王遣两子质汉皆不还,奈何欲往朝乎?
wáng yòng qí jì xiè shǐ yuē xīn lì guó wèi dìng yuàn dài hòu nián rù jiàn tiān zǐ
”王用其计,谢使曰:“新立,国未定,愿待后年入见天子。
rán lóu lán guó zuì zài dōng chuí jìn hàn dāng bái lóng duī fá shuǐ cǎo cháng zhǔ fā dǎo fù shuǐ dān liáng sòng yíng hàn shǐ yòu shù wèi lì zú suǒ kòu chéng yì bù biàn yǔ hàn tōng
”然楼兰国最在东垂,近汉,当白龙堆,乏水草,常主发导,负水儋粮,送迎汉使,又数为吏卒所寇,惩艾不便与汉通。
hòu fù wèi xiōng nú hòu jiān shù zhē shā hàn shǐ
后复为匈奴后间,数遮杀汉使。
qí dì wèi tú qí jiàng hàn jù yán zhuàng
其弟尉屠耆降汉,具言状。
yuán fèng sì nián dà jiàng jūn huò guāng bái qiǎn píng lè jiān fu jiè zǐ wǎng cì qí wáng
元凤四年,大将军霍光白遣平乐监傅介子往刺其王。
jiè zǐ qīng jiāng yǒng gǎn shì jī jīn bì yáng yán yǐ cì wài guó wèi míng
介子轻将勇敢士,赍金币,扬言以赐外国为名。
jì zhì lóu lán zhà qí wáng yù cì zhī wáng xǐ yǔ jiè zǐ yǐn zuì jiāng qí wáng píng yǔ zhuàng shì èr rén cóng hòu cì shā zhī guì rén zuǒ yòu jiē sàn zǒu
既至楼兰,诈其王欲赐之,王喜,与介子饮,醉,将其王屏语,壮士二人从后刺杀之,贵人左右皆散走。
jiè zǐ gào yù yǐ wáng fù hàn zuì tiān zǐ qiǎn wǒ zhū wáng dāng gēng lì wáng dì wèi tú qí zài hàn zhě
介子告谕以:“王负汉罪,天子遣我诛王,当更立王弟尉屠耆在汉者。
hàn bīng fāng zhì wú gǎn dòng zì lìng miè guó yǐ
汉兵方至,毋敢动,自令灭国矣!
jiè zǐ suì zhǎn wáng cháng guī shǒu chí chuán yì què xuán shǒu běi què xià
”介子遂斩王尝归首,驰传诣阙,悬首北阙下。
fēng jiè zǐ wèi yì yáng hòu
封介子为义阳侯。
nǎi lì wèi tú qí wèi wáng gēng míng qí guó wèi shàn shàn wèi kè yìn zhāng cì yǐ gōng nǚ wèi fū rén bèi chē qí zī zhòng chéng xiàng jiāng jūn lǜ bǎi guān sòng zhì héng mén wài zǔ ér qiǎn zhī
乃立尉屠耆为王,更名其国为鄯善,为刻印章,赐以宫女为夫人,备车骑辎重,丞相将军率百官送至横门外,祖而遣之。
wáng zì qǐng tiān zǐ yuē shēn zài hàn jiǔ jīn guī dān ruò ér qián wáng yǒu zi zài kǒng wèi suǒ shā
王自请天子曰:“身在汉久,今归,单弱,而前王有子在,恐为所杀。
guó zhōng yǒu yī xún chéng qí de féi měi yuàn hàn qiǎn yī jiāng tún tián jī gǔ lìng chén de yī qí wēi zhòng
国中有伊循城,其地肥美,愿汉遣一将屯田积谷,令臣得依其威重。
yú shì hàn qiǎn sī mǎ yī rén lì shì sì shí rén tián yī xún yǐ tián fǔ zhī
”于是汉遣司马一人、吏士四十人,田伊循以填抚之。
qí hòu gēng zhì dū wèi
其后更置都尉。
yī xún guān zhì shǐ cǐ yǐ
伊循官置始此矣。
shàn shàn dāng hàn dào chōng xi tōng qiě mò qī bǎi èr shí lǐ
鄯善当汉道冲,西通且末七百二十里。
zì qiě mò yǐ wǎng jiē zhǒng wǔ gǔ tǔ dì cǎo mù xù chǎn zuò bīng lüè yǔ hàn tóng yǒu yì nǎi jì yún
自且末以往皆种五谷,土地草木,畜产作兵,略与汉同,有异乃记云。
qiě mò guó wáng zhì qiě mò chéng qù cháng ān liù qiān bā bǎi èr shí lǐ
且末国,王治且末城,去长安六千八百二十里。
hù èr bǎi sān shí kǒu qiān liù bǎi yī shí shèng bīng sān bǎi èr shí rén
户二百三十,口千六百一十,胜兵三百二十人。
fǔ guó hóu zuǒ yòu jiāng yì cháng gè yī rén
辅国侯、左右将、译长各一人。
xī běi zhì dū hù zhì suǒ èr qiān èr bǎi wǔ shí bā lǐ běi jiē yù lí nán zhì xiǎo wǎn kě sān rì xíng
西北至都护治所二千二百五十八里,北接尉犁,南至小宛可三日行。
yǒu pú táo zhū guǒ
有蒲陶诸果。
xi tōng jīng jué èr qiān lǐ
西通精绝二千里。
xiǎo wǎn guó wáng zhì yū líng chéng qù cháng ān qī qiān èr bǎi yī shí lǐ
小宛国,王治扜零城,去长安七千二百一十里。
hù bǎi wǔ shí kǒu qiān wǔ shí shèng bīng èr bǎi rén
户百五十,口千五十,胜兵二百人。
fǔ guó hóu zuǒ yòu dū wèi gè yī rén
辅国侯、左右都尉各一人。
xī běi zhì dū hù zhì suǒ èr qiān wǔ bǎi wǔ shí bā lǐ dōng yǔ ruò qiāng jiē pì nán bù dàng dào
西北至都护治所二千五百五十八里,东与婼羌接,辟南不当道。
jīng jué guó wáng zhì jīng jué chéng qù cháng ān bā qiān bā bǎi èr shí lǐ
精绝国,王治精绝城,去长安八千八百二十里。
hù sì bǎi bā shí kǒu sān qiān sān bǎi liù shí shèng bīng wǔ bǎi rén
户四百八十,口三千三百六十,胜兵五百人。
jīng jué dū wèi zuǒ yòu jiāng yì cháng gè yī rén
精绝都尉、左右将、译长各一人。
běi zhì dū hù zhì suǒ èr qiān qī bǎi èr shí sān lǐ nán zhì róng lú guó sì rì xíng de è xiá xi tōng yū mí sì bǎi liù shí lǐ
北至都护治所二千七百二十三里南至戎卢国四日行,地厄狭,西通扜弥四百六十里。
róng lú guó wáng zhì bēi pǐn chéng qù cháng ān bā qiān sān bǎi lǐ
戎卢国,王治卑品城,去长安八千三百里。
hù èr bǎi sì shí kǒu qiān liù bǎi yī shí shèng bīng sān bǎi rén
户二百四十,口千六百一十,胜兵三百人。
dōng běi zhì dū hù zhì suǒ èr qiān bā bǎi wǔ shí bā lǐ dōng yǔ xiǎo wǎn nán yǔ ruò qiāng xi yǔ qú lè jiē pì nán bù dàng dào
东北至都护治所二千八百五十八里,东与小宛、南与婼羌、西与渠勒接,辟南不当道。
yū mí guó wáng zhì yū mí chéng qù cháng ān jiǔ qiān èr bǎi bā shí lǐ
扜弥国,王治扜弥城,去长安九千二百八十里。
hù sān qiān sān bǎi sì shí kǒu èr wàn sì shí shèng bīng sān qiān wǔ bǎi sì shí rén
户三千三百四十,口二万四十,胜兵三千五百四十人。
fǔ guó hóu zuǒ yòu jiāng zuǒ yòu dū wèi zuǒ yòu qí jūn gè yī rén yì cháng èr rén
辅国侯、左右将、左右都尉、左右骑君各一人,译长二人。
dōng běi zhì dū hù zhì suǒ sān qiān wǔ bǎi wǔ shí sān lǐ nán yǔ qú lè dōng běi yǔ qiū cí xī běi yǔ gū mò jiē xi tōng yú tián sān bǎi jiǔ shí lǐ
东北至都护治所三千五百五十三里,南与渠勒、东北与龟兹、西北与姑墨接,西通于阗三百九十里。
jīn míng níng mí
今名宁弥。
qú lè guó wáng zhì jiān dū chéng qù cháng ān jiǔ qiān jiǔ bǎi wǔ shí lǐ
渠勒国,王治鞬都城,去长安九千九百五十里。
hù sān bǎi yī shí kǒu èr qiān yī bǎi qī shí shèng bīng sān bǎi rén
户三百一十,口二千一百七十,胜兵三百人。
dōng běi zhì dū hù zhì suǒ sān qiān bā bǎi wǔ shí èr lǐ dōng yǔ róng lú xi yǔ ruò qiāng běi yǔ yū mí jiē
东北至都护治所三千八百五十二里,东与戎卢、西与婼羌、北与扜弥接。
yú tián guó wáng zhì xi chéng qù cháng ān jiǔ qiān liù bǎi qī shí lǐ
于阗国,王治西城,去长安九千六百七十里。
hù sān qiān sān bǎi kǒu wàn jiǔ qiān sān bǎi shèng bīng èr qiān sì bǎi rén
户三千三百,口万九千三百,胜兵二千四百人。
fǔ guó hóu zuǒ yòu jiāng zuǒ yòu qí jūn dōng xī chéng zhǎng yì cháng gè yī rén
辅国侯、左右将、左右骑君、东西城长、译长各一人。
dōng běi zhì dū hù zhì suǒ sān qiān jiǔ bǎi sì shí qī lǐ nán yǔ ruò qiāng jiē běi yǔ gū mò jiē
东北至都护治所三千九百四十七里,南与婼羌接,北与姑墨接。
yú tián zhī xi shuǐ jiē xi liú zhù xī hǎi
于阗之西,水皆西流,注西海;
qí dōng shuǐ dōng liú zhù yán zé hé yuán chū yān
其东,水东流,注盐泽,河原出焉。
duō yù shí
多玉石。
xi tōng pí shān sān bǎi bā shí lǐ
西通皮山三百八十里。
pí shān guó wáng zhì pí shān chéng qù cháng ān wàn wǔ shí lǐ
皮山国,王治皮山城,去长安万五十里。
hù wǔ bǎi kǒu sān qiān wǔ bǎi shèng bīng wǔ bǎi rén
户五百,口三千五百,胜兵五百人。
zuǒ yòu jiāng zuǒ yòu dū wèi qí jūn yì cháng gè yī rén
左右将、左右都尉、骑君、译长各一人。
dōng běi zhì dū hù zhì suǒ sì qiān èr bǎi jiǔ shí èr lǐ xī nán zhì wū chá guó qiān sān bǎi sì shí lǐ nán yǔ tiān dǔ jiē běi zhì gū mò qiān sì bǎi wǔ shí lǐ xī nán dāng jì bīn wū yì shān lí dào xī běi tōng shā chē sān bǎi bā shí lǐ
东北至都护治所四千二百九十二里,西南至乌秅国千三百四十里,南与天笃接,北至姑墨千四百五十里,西南当罽宾、乌弋山离道,西北通莎车三百八十里。
wū chá guó wáng zhì wū chá chéng qù cháng ān jiǔ qiān jiǔ bǎi wǔ shí lǐ
乌秅国,王治乌秅城,去长安九千九百五十里。
hù sì bǎi jiǔ shí kǒu èr qiān qī bǎi sān shí sān shèng bīng qī bǎi sì shí rén
户四百九十,口二千七百三十三,胜兵七百四十人。
dōng běi zhì dū hù zhì suǒ sì qiān bā bǎi jiǔ shí èr lǐ běi yǔ zi hé pú lí xi yǔ nán dōu jiē
东北至都护治所四千八百九十二里,北与子合、蒲犁,西与难兜接。
shān jū tián shí jiān
山居,田石间。
yǒu bái cǎo
有白草。
lèi shí wèi shì
累石为室。
mín jiē shǒu yǐn
民接手饮。
chū xiǎo bù mǎ yǒu lǘ wú niú
出小步马,有驴无牛。
qí xi zé yǒu xiàn dù qù yáng guān wǔ qiān bā bǎi bā shí bā lǐ qù dū hù zhì suǒ wǔ qiān èr shí lǐ
其西则有县度,去阳关五千八百八十八里,去都护治所五千二十里。
xiàn dù zhě shí shān yě xī gǔ bù tōng yǐ shéng suǒ xiāng yǐn ér dù yún
县度者,石山也,溪谷不通,以绳索相引而度云。
xī yè guó wáng hào zi hé wáng zhì hū jiān gǔ qù cháng ān wàn èr bǎi wǔ shí lǐ
西夜国,王号子合王,治呼犍谷,去长安万二百五十里。
hù sān bǎi wǔ shí kǒu sì qiān shèng bīng qiān rén
户三百五十,口四千,胜兵千人。
dōng běi dào dū hù zhì suǒ wǔ qiān sì shí liù lǐ dōng yǔ pí shān xī nán yǔ wū chá běi yǔ shā chē xi yǔ pú lí jiē
东北到都护治所五千四十六里,东与皮山、西南与乌秅、北与莎车、西与蒲犁接。
pú lí jí yī nài wú léi guó jiē xi yè lèi yě
蒲犁及依耐、无雷国皆西夜类也。
xi yè yǔ hú yì qí zhǒng lèi qiāng dǐ xíng guó suí chù zhú shuǐ cǎo wǎng lái
西夜与胡异,其种类羌氐行国,随畜逐水草往来。
ér zi hé tǔ de chū yù shí
而子合土地出玉石。
pú lí guó wáng zhì pú lí gǔ qù cháng ān jiǔ qiān wǔ bǎi wǔ shí lǐ
蒲犁国,王治蒲犁谷,去长安九千五百五十里。
hù liù bǎi wǔ shí kǒu wǔ qiān shèng bīng èr qiān rén
户六百五十,口五千,胜兵二千人。
dōng běi zhì dū hù zhì suǒ wǔ qiān sān bǎi jiǔ shí liù lǐ dōng zhì shā chē wǔ bǎi sì shí lǐ běi zhì shū lè wǔ bǎi wǔ shí lǐ nán yǔ xi yè zi hé jiē xi zhì wú léi wǔ bǎi sì shí lǐ
东北至都护治所五千三百九十六里,东至莎车五百四十里,北至疏勒五百五十里,南与西夜子合接,西至无雷五百四十里。
hóu dū wèi gè yī rén
侯、都尉各一人。
jì tián shā chē
寄田莎车。
zhǒng sú yǔ zi hé tóng
种俗与子合同。
yī nài guó wáng zhì qù cháng ān wàn yī bǎi wǔ shí lǐ
依耐国,王治去长安万一百五十里。
hù yī bǎi èr shí wǔ kǒu liù bǎi qī shí shèng bīng sān bǎi wǔ shí rén
户一百二十五,口六百七十,胜兵三百五十人。
dōng běi zhì dū hù zhì suǒ èr qiān qī bǎi sān shí lǐ zhì shā chē wǔ bǎi sì shí lǐ zhì wú léi wǔ bǎi sì shí lǐ běi zhì shū lè liù bǎi wǔ shí lǐ nán yǔ zi hé jiē sú xiāng yǔ tóng
东北至都护治所二千七百三十里,至莎车五百四十里,至无雷五百四十里,北至疏勒六百五十里,南与子合接,俗相与同。
shǎo gǔ jì tián shū lè shā chē
少谷,寄田疏勒、莎车。
wú léi guó wáng zhì wú léi chéng qù cháng ān jiǔ qiān jiǔ bǎi wǔ shí lǐ
无雷国,王治无雷城,去长安九千九百五十里。
hù qiān kǒu qī qiān shèng bīng sān qiān rén
户千,口七千,胜兵三千人。
dōng běi zhì dū hù zhì suǒ èr qiān sì bǎi liù shí wǔ lǐ nán zhì pú lí wǔ bǎi sì shí lǐ nán yǔ wū chá běi yǔ juān dú xi yǔ dà ròu zhī jiē
东北至都护治所二千四百六十五里,南至蒲犁五百四十里,南与乌秅、北与捐毒、西与大月氏接。
yī fú lèi wū sūn sú yǔ zi hé tóng
衣服类乌孙,俗与子合同。
nán dōu guó wáng zhì qù cháng ān wàn yī bǎi wǔ shí lǐ
难兜国,王治去长安万一百五十里。
hù wǔ qiān kǒu sān wàn yī qiān shèng bīng bā qiān rén
户五千,口三万一千,胜兵八千人。
dōng běi zhì dū hù zhì suǒ èr qiān bā bǎi wǔ shí lǐ nán zhì wú léi sān bǎi sì shí lǐ xī nán zhì jì bīn sān bǎi sān shí lǐ nán yǔ ruò qiāng běi yǔ xiū xún xi yǔ dà ròu zhī jiē
东北至都护治所二千八百五十里,南至无雷三百四十里,西南至罽宾三百三十里,南与婼羌、北与休循、西与大月氏接。
zhǒng wǔ gǔ pú táo zhū guǒ
种五谷、蒲陶诸果。
yǒu jīn yín tóng tiě zuò bīng yǔ zhū guó tóng shǔ jì bīn
有金、银、铜、铁,作兵与诸国同,属罽宾。
jì bīn guó wáng zhì xún xiān chéng qù cháng ān wàn èr qiān èr bǎi lǐ
罽宾国,王治循鲜城,去长安万二千二百里。
bù shǔ dū hù
不属都护。
hù kǒu shèng bīng duō dà guó yě
户口胜兵多,大国也。
dōng běi zhì dū hù zhì suǒ liù qiān bā bǎi sì shí lǐ dōng zhì wū chá guó èr qiān èr bǎi wǔ shí lǐ dōng běi zhì nán dōu guó jiǔ rì xíng xī běi yǔ dà ròu zhī xī nán yǔ wū yì shān lí jiē
东北至都护治所六千八百四十里,东至乌秅国二千二百五十里,东北至难兜国九日行,西北与大月氏、西南与乌弋山离接。
xī xiōng nú pò dà ròu zhī dà ròu zhī xi jūn dà xià ér sāi wáng nán jūn jì bīn
昔匈奴破大月氏,大月氏西君大夏,而塞王南君罽宾。
sāi zhǒng fēn sǎn wǎng wǎng wéi shù guó
塞种分散,往往为数国。
zì shū lēi yǐ xī běi xiū xún juān dú zhī shǔ jiē gù sāi zhǒng yě
自疏勒以西北,休循、捐毒之属,皆故塞种也。
jì bīn dì píng wēn hé yǒu mù sù zá cǎo qí mù tán huái zǐ zhú qī
罽宾地平,温和,有目宿、杂草、奇木、檀、槐、梓、竹、漆。
zhǒng wǔ gǔ pú táo zhū guǒ fèn zhì yuán tián
种五谷、蒲陶诸果,粪治园田。
dì xià shī shēng dào dōng shí shēng cài
地下湿,生稻,冬食生菜。
qí mín qiǎo diāo wén kè lòu zhì gōng shì zhī jì cì wén xiù hǎo jiǔ shí
其民巧,雕文刻镂,治宫室,织罽,刺文绣,好酒食。
yǒu jīn yín tóng xī yǐ wéi qì
有金、银、铜、锡,以为器。
shì liè
市列。
yǐ jīn yín wèi qián wén wèi qí mǎ mù wéi rén miàn
以金银为钱,文为骑马,幕为人面。
chū fēng niú shuǐ niú xiàng dà gǒu mù hóu kǒng jué zhū jī shān hú lǔ pò bì liú lí
出封牛、水牛、象、大狗、沐猴、孔爵、珠玑、珊瑚、虏魄、璧流离。
tā chù yǔ zhū guó tóng
它畜与诸国同。
zì wǔ dì shǐ tōng jì bīn zì yǐ jué yuǎn hàn bīng bù néng zhì qí wáng wū tóu láo shù piāo shā hàn shǐ
自武帝始通罽宾,自以绝远,汉兵不能至,其王乌头劳数剽杀汉使。
wū tóu láo sǐ zǐ dài lì qiǎn shǐ fèng xiàn
乌头劳死,子代立,遣使奉献。
hàn shǐ guān dōu wèi wén zhōng sòng qí shǐ
汉使关都尉文忠送其使。
wáng fù yù hài zhōng zhōng jué zhī nǎi yǔ róng qū wáng zǐ yīn mò fù gòng hé móu gōng jì bīn shā qí wáng lì yīn mò fù wèi jì bīn wáng shòu yìn shòu
王复欲害忠,忠觉之,乃与容屈王子阴末赴共合谋,攻罽宾,杀其王,立阴末赴为罽宾王,授印绶。
hòu jūn hou zhào dé shǐ jì bīn yǔ yīn mò fù xiāng shī yīn mò fù suǒ láng dāng dé shā fù yǐ xià qī shí yú rén qiǎn shǐ zhě shàng shū xiè
后军候赵德使罽宾,与阴末赴相失,阴末赴锁琅当德,杀副已下七十余人,遣使者上书谢。
xiào yuán dì yǐ jué yù bù lù fàng qí shǐ zhě yú xiàn dù jué ér bù tōng
孝元帝以绝域不录,放其使者于县度,绝而不通。
chéng dì shí fù qiǎn shǐ xiàn xiè zuì hàn yù qiǎn shǐ zhě bào sòng qí shǐ dù qīn shuō dà jiàng jūn wáng fèng yuē qián jì bīn wáng yīn mò fù běn hàn suǒ lì hòu zú pàn nì
成帝时,复遣使献谢罪,汉欲遣使者报送其使,杜钦说大将军王凤曰:“前罽宾王阴末赴本汉所立,后卒畔逆。
fu dé mò dà yú yǒu guó zǐ mín zuì mò dà yú zhí shā shǐ zhě suǒ yǐ bù bào ēn bù jù zhū zhě zì zhī jué yuǎn bīng bù zhì yě
夫德莫大于有国子民,罪莫大于执杀使者,所以不报恩,不惧诛者,自知绝远,兵不至也。
yǒu qiú zé bēi cí wú yù zé jiāo màn zhōng bù kě huái fú
有求则卑辞,无欲则娇嫚,终不可怀服。
fán zhōng guó suǒ yǐ tōng hòu mán yí qiè kuài qí qiú zhě wèi rǎng bǐ ér wèi kòu yě
凡中国所以通厚蛮夷,惬快其求者,为壤比而为寇也。
jīn xiàn dù zhī ě fēi jì bīn suǒ néng yuè yě
今县度之厄,非罽宾所能越也。
qí xiāng mù bù zú yǐ ān xī yù suī bù fù bù néng wēi chéng guō
其乡慕,不足以安西域,虽不附,不能危城郭。
qián qīn nì jié è bào xi chéng gù jué ér bù tōng
前亲逆节,恶暴西城,故绝而不通;
jīn huǐ guò lái ér wú qīn shǔ guì rén fèng xiàn zhě jiē xíng gǔ jiàn rén yù tōng huò shì mǎi yǐ xiàn wèi míng gù fán shǐ zhě sòng zhì xiàn dù kǒng shī shí jiàn qī
今悔过来,而无亲属贵人,奉献者皆行贾贱人,欲通货市买,以献为名,故烦使者送至县度,恐失实见欺。
fán qiǎn shǐ sòng kè zhě yù wèi fáng hù kòu hài yě
凡遣使送客者,欲为防护寇害也。
qǐ pí shān nán gèng bù shǔ hàn zhī guó sì wǔ chì hòu shì bǎi yú rén wǔ fēn yè jī dāo dòu zì shǒu shàng shí wéi suǒ qīn dào
起皮山南,更不属汉之国四五,斥候士百余人,五分夜击刀斗自守,尚时为所侵盗。
lǘ chù fù liáng xū zhū guó bǐng shí dé yǐ zì shàn
驴畜负粮,须诸国禀食,得以自赡。
guó huò pín xiǎo bù néng shí huò jié xiá bù kěn gěi yōng qiáng hàn zhī jié něi shān gǔ zhī jiān qǐ gài wú suǒ de lí yī èr xún zé rén chù qì juān kuàng yě ér bù fǎn
如果遇小国贫国不能供食,或是凶顽不肯给食,使者虽拿着强大的汉朝的符节,但却受饥饿于山谷之间,求乞什么也得不到,过一、二十天就要人和牲畜都死于旷野而不得返回长安。
yòu lì dà tóu tòng xiǎo tóu tòng zhī shān chì tǔ shēn rè zhī bǎn lìng rén shēn rè wú sè tóu tòng ǒu tù lǘ chù jìn rán
还要路过大头痛山、小头痛山,还有赤土、身热之阪,这些地方都会使人身体发热,没有人色,头痛呕吐,驴马牲畜都是这样。
yòu yǒu sān chí pán shí bǎn dào xiá zhě chǐ liù qī cùn zhǎng zhě jìng sān shí lǐ
又有三池、盘石阪,道狭者尺六七寸,长者径三十里。
lín zhēng róng bù cè zhī shēn xíng zhě qí bù xiāng chí shéng suǒ xiāng yǐn èr qiān yú lǐ nǎi dào xiàn dù
临峥嵘不测之深,行者骑步相持,绳索相引,二千余里乃到县度。
chù duì wèi bàn kēng gǔ jǐn mí suì
畜队,未半坑谷尽靡碎;
rén duò shì bù dé xiāng shōu shì
人堕,势不得相收视。
xiǎn zǔ wēi hài bù kě shèng yán
险阻危害,不可胜言。
shèng wáng fēn jiǔ zhōu zhì wǔ fú wu shèng nèi bù qiú wài
圣王分九州,制五服,务盛内,不求外。
jīn qiǎn shǐ zhě chéng zhì zūn zhī mìng sòng mán yí zhī gǔ láo lì shì zhī zhòng shè wēi nàn zhī lù bà bì suǒ shì yǐ shì wú yòng fēi jiǔ cháng jì yě
今遣使者承至尊之命,送蛮夷之贾,劳吏士之众,涉危难之路,罢弊所恃以事无用,非久长计也。
shǐ zhě yè yǐ shòu jié kě zhì pí shān ér hái
使者业已受节,可至皮山而还。
yú shì fèng bái cóng qīn yán
”于是凤白从钦言。
jì bīn shí lì shǎng cì jiǎ shì qí shǐ shù nián ér yī zhì yún
罽宾实利赏赐贾市,其使数年而一至云。
wū yì shān lí guó wáng qù cháng ān wàn èr qiān èr bǎi lǐ
乌弋山离国,王去长安万二千二百里。
bù shǔ dū hù
不属都护。
hù kǒu shèng bīng dà guó yě
户口胜兵,大国也。
dōng běi zhì dū hù zhì suǒ liù shí rì xíng dōng yǔ jì bīn běi yǔ pū tiāo xi yǔ lí jiān tiáo zhī jiē
东北至都护治所六十日行,东与罽宾、北与扑挑、西与犁靬、条支接。
xíng kě bǎi yú rì nǎi zhì tiáo zhī
行可百余日,乃至条支。
guó lín xī hǎi shǔ shī tián dào
国临西海,暑湿,田稻。
yǒu dà niǎo luǎn rú wèng
有大鸟,卵如瓮。
rén zhòng shén duō wǎng wǎng yǒu xiǎo jūn zhǎng ān xī yì shǔ zhī yǐ wéi wài guó
人众甚多,往往有小君长,安息役属之,以为外国。
shàn xuàn
善眩。
ān xī zhǎng lǎo chuán wén tiáo zhī yǒu ruò shuǐ xī wáng mǔ yì wèi cháng jiàn yě
安息长老传闻条支有弱水、西王母,亦未尝见也。
zì tiáo zhī chéng shuǐ xī xíng kě bǎi yú rì jìn rì suǒ rù yún
自条支乘水西行,可百余日,近日所入云。
wū gē de shǔ rè mǎng píng qí cǎo mù xù chǎn wǔ gǔ guǒ cài shí yǐn gōng shì shì liè qián huò bīng qì jīn zhū zhī shǔ jiē yǔ jì bīn tóng ér yǒu táo bá shī zǐ xī zi
乌戈地暑热莽平,其草木、畜产、五谷、果菜、食饮、宫室、市列、钱货、兵器、金珠之属皆与罽宾同,而有桃拔、师子、犀子。
sú zhòng wàng shā
俗重妄杀。
qí qián dú wén wéi rén tóu mù wèi qí mǎ
其钱独文为人头,幕为骑马。
yǐ jīn yín shì zhàng
以金银饰杖。
jué yuǎn hàn shǐ xī zhì
绝远,汉使希至。
zì yù mén yáng guān chū nán dào lì shàn shàn ér nán xíng zhì wū yì shān lí nán dào jí yǐ
自玉门、阳关出南道,历鄯善而南行,至乌弋山离,南道极矣。
zhuǎn běi ér dōng de ān xī
转北而东得安息。
ān xī guó wáng zhì fān dōu chéng qù cháng ān wàn yī qiān liù bǎi lǐ
安息国,王治番兜城,去长安万一千六百里。
bù shǔ dū hù
不属都护。
běi yǔ kāng jū dōng yǔ wū yì shān lí xi yǔ tiáo zhī jiē
北与康居、东与乌弋山离、西与条支接。
tǔ dì fēng qì wù lèi suǒ yǒu mín sú yǔ wū yì jì bīn tóng
土地风气,物类所有,民俗与乌弋、罽宾同。
yì yǐ yín wèi qián wén dú wèi wáng miàn mù wèi fū rén miàn
亦以银为钱,文独为王面,幕为夫人面。
wáng sǐ zhé gèng zhù qián
王死辄更铸钱。
yǒu dà mǎ jué
有大马爵。
qí shǔ xiǎo dà shù bǎi chéng dì fāng shù qiān lǐ zuì dà guó yě
其属小大数百城,地方数千里,最大国也。
lín guī shuǐ shāng gǔ chē chuán xíng páng guó
临妫水,商贾车船行旁国。
shū cǎo páng xíng wéi shū jì
书草,旁行为书记。
wǔ dì shǐ qiǎn shǐ zhì ān xī wáng lìng qiāng qiāng èr wàn qí yíng yú dōng jiè
武帝始遣使至安息,王令将将二万骑迎于东界。
dōng jiè qù wáng dōu shù qiān lǐ xíng bǐ zhì guò shù shí chéng rén mín xiāng zhǔ
东界去王都数千里,行比至,过数十城,人民相属。
yīn fā shǐ suí hàn shǐ zhě lái guān hàn dì yǐ dà niǎo luǎn jí lí jiān xuàn rén xiàn yú hàn tiān zǐ dà yuè
因发使随汉使者来观汉地,以大鸟卵及犁靬眩人献于汉,天子大说。
ān xī dōng zé dà ròu zhī
安息东则大月氏。
dà ròu zhī guó zhì jiān shì chéng qù cháng ān wàn yī qiān liù bǎi lǐ
大月氏国,治监氏城,去长安万一千六百里。
bù shǔ dū hù
不属都护。
hù shí wàn kǒu sì shí wàn shèng bīng shí wàn rén
户十万,口四十万,胜兵十万人。
dōng zhì dū hù zhì suǒ sì qiān qī bǎi sì shí lǐ xi zhì ān xī sì shí jiǔ rì xíng nán yǔ jì bīn jiē
东至都护治所四千七百四十里,西至安息四十九日行,南与罽宾接。
tǔ dì fēng qì wù lèi suǒ yǒu mín sú qián huò yǔ ān xī tóng
土地风气,物类所有,民俗钱货,与安息同。
chū yī fēng tuó tuó
出一封橐驼。
dà ròu zhī běn háng guó yě suí chù yí xǐ yǔ xiōng nú tóng sú
大月氏本行国也,随畜移徙,与匈奴同俗。
kòng xián shí yú wàn gù qiáng qīng xiōng nú
控弦十余万,故强轻匈奴。
běn jū dūn huáng qí lián jiān zhì chāng dùn chán yú gōng pò ròu zhī ér lǎo shàng chán yú shā ròu zhī yǐ qí tóu wèi yǐn qì ròu zhī nǎi yuǎn qù guò dà wǎn xi jī dà xià ér chén zhī dōu guī shuǐ běi wèi wáng tíng
本居敦煌、祁连间,至昌顿单于攻破月氏,而老上单于杀月氏,以其头为饮器,月氏乃远去,过大宛,西击大夏而臣之,都妫水北为王庭。
qí yú xiǎo zhòng bù néng qù zhě bǎo nán shān qiāng hào xiǎo ròu zhī
其余小众不能去者,保南山羌,号小月氏。
dà xià běn wú dà jūn zhǎng chéng yì wǎng wǎng zhì xiǎo zhǎng mín ruò wèi zhàn gù ròu zhī xǐ lái jiē chén chù zhī gòng bǐng hàn shǐ zhě
大夏本无大君长,城邑往往置小长,民弱畏战,故月氏徙来,皆臣畜之,共禀汉使者。
yǒu wǔ xī hòu yī yuē xiū mì xī hòu zhì hé mò chéng qù dū hù èr qiān bā bǎi sì shí yī lǐ qù yáng guān qī qiān bā bǎi èr lǐ
有五翕侯:一曰休密翕侯,治和墨城,去都护二千八百四十一里,去阳关七千八百二里;
èr yuē shuāng mǐ xī hòu zhì shuāng mǐ chéng qù dū hù sān qiān qī bǎi sì shí yī lǐ qù yáng guān qī qiān qī bǎi bā shí èr lǐ
二曰双靡翕侯,治双靡城,去都护三千七百四十一里,去阳关七千七百八十二里;
sān yuē guì shuāng xī hòu zhì hù zǎo chéng qù dū hù wǔ qiān jiǔ bǎi sì shí lǐ qù yáng guān qī qiān jiǔ bǎi bā shí èr lǐ sì yuē xī dùn xī hòu zhì báo máo chéng qù dū hù wǔ qiān jiǔ bǎi liù shí èr lǐ qù yáng guān bā qiān èr bǎi èr lǐ
三曰贵霜翕侯,治护澡城,去都护五千九百四十里,去阳关七千九百八十二里,四曰肸顿翕侯,治薄茅城,去都护五千九百六十二里,去阳关八千二百二里;
wǔ yuē lí fù xī hòu zhì gāo fù chéng qù dū hù liù qiān sì shí yī lǐ qù yáng guān jiǔ qiān èr bǎi bā shí sān lǐ
五曰离附翕侯,治高附城,去都护六千四十一里,去阳关九千二百八十三里。
fán wǔ xī hòu jiē shǔ dà ròu zhī
凡五翕侯,皆属大月氏。
kāng jū guó wáng dōng zhì lè yuè nì de
康居国,王冬治乐越匿地。
dào bēi tián chéng
到卑阗城。
qù cháng ān wàn èr qiān sān bǎi lǐ
去长安万二千三百里。
bù shǔ dū hù
不属都护。
zhì yuè nì de mǎ xíng qī rì zhì wáng xià suǒ jū fán nèi jiǔ qiān yī bǎi sì lǐ
至越匿地马行七日,至王夏所居蕃内九千一百四里。
hù shí èr wàn kǒu liù shí wàn shèng bīng shí èr wàn rén
户十二万,口六十万,胜兵十二万人。
dōng zhì dū hù zhì suǒ wǔ qiān wǔ bǎi wǔ shí lǐ
东至都护治所五千五百五十里。
yǔ dà ròu zhī tóng sú
与大月氏同俗。
dōng jī shì xiōng nú
东羁事匈奴。
xuān dì shí xiōng nú guāi luàn wǔ chán yú bìng zhēng hàn yōng lì hū hán yá chán yú ér zhì zhī chán yú yuàn wàng shā hàn shǐ zhě xi zǔ kāng jū
宣帝时,匈奴乖乱,五单于并争,汉拥立呼韩邪单于,而郅支单于怨望,杀汉使者,西阻康居。
qí hòu dū hù gān yán shòu fù xiào wèi chén tāng fā wù jǐ xiào wèi xī yù zhū guó bīng zhì kāng jū zhū miè zhì zhī chán yú yǔ zài gān yán shòu chén tāng chuán
其后都护甘延寿、副校尉陈汤发戊己校尉西域诸国兵至康居,诛灭郅支单于,语在《甘延寿、陈汤传》。
shì suì yuán dì jiàn zhāo sān nián yě
是岁,元帝建昭三年也。
zhì chéng dì shí kāng jū qiǎn zi shì hàn gòng xiàn rán zì yǐ jué yuǎn dú jiāo màn bù kěn yǔ zhū guó xiāng wàng
至成帝时,康居遣子侍汉,贡献,然自以绝远,独骄嫚,不肯与诸国相望。
dū hù guō shùn shù shàng yán běn xiōng nú shèng shí fēi yǐ jiān yǒu wū sūn kāng jū gù yě
都护郭舜数上言:“本匈奴盛时,非以兼有乌孙、康居故也;
jí qí chēng chén qiè fēi yǐ shī èr guó yě
及其称臣妾,非以失二国也。
hàn suī jiē shòu qí zhì zǐ rán sān guó nèi xiāng shū yí jiāo tōng rú gù yì xiāng hòu sī jiàn biàn zé fā
汉虽皆受其质子,然三国内相输遗,交通如故,亦相候司,见便则发;
hé bù néng xiāng qīn xìn lí bù néng xiāng chén yì
合不能相亲信,离不能相臣役。
yǐ jīn yán zhī jié pèi wū sūn jìng wèi yǒu yì fǎn wèi zhōng guó shēng shì
以今言之,结配乌孙竟未有益,反为中国生事。
rán wū sūn jì jié zài qián jīn yǔ xiōng nú jù chēng chén yì bù kě jù
然乌孙既结在前,今与匈奴俱称臣,义不可距。
ér kāng jū jiāo xiá qì bù kěn bài shǐ zhě
而康居骄黠,讫不肯拜使者。
dū hù lì zhì qí guó zuò zhī wū sūn zhū shǐ xià wáng jí guì rén xiān yǐn shí yǐ nǎi yǐn dàn dū hù lì gù wèi wú suǒ shěng yǐ kuā páng guó
都护吏至其国,坐之乌孙诸使下,王及贵人先饮食已,乃饮啖都护吏,故为无所省以夸旁国。
yǐ cǐ dù zhī hé gù qiǎn zi rù shì
以此度之,何故遣子入侍?
qí yù jiǎ shì wèi hǎo cí zhī zhà yě
其欲贾市为好,辞之诈也。
xiōng nú bǎi mán dà guó jīn shì hàn qí bèi wén kāng jū bù bài qiě shǐ chán yú yǒu zì xià zhī yì yi guī qí shì zǐ jué wù fù shǐ yǐ zhāng hàn jiā bù tōng wú lǐ zhī guó
匈奴百蛮大国,今事汉其备,闻康居不拜,且使单于有自下之意,宜归其侍子,绝勿复使,以章汉家不通无礼之国。
dūn huáng jiǔ quán xiǎo jùn jí nán dào bā guó gěi shǐ zhě wǎng lái rén mǎ lǘ tuó tuó shí jiē kǔ zhī
敦煌、酒泉小郡及南道八国,给使者往来人、马、驴、橐驼食,皆苦之。
kōng bà hào suǒ guò sòng yíng jiāo xiá jué yuǎn zhī guó fēi zhì jì yě
空罢耗所过,送迎骄黠绝远之国,非至计也。
hàn wèi qí xīn tōng zhòng zhì yuǎn rén
”汉为其新通,重致远人。
zhōng jī mí ér wèi jué
终羁縻而未绝。
qí kāng jū xī běi kě èr qiān lǐ yǒu yǎn cài guó
其康居西北可二千里,有奄蔡国。
kòng xián zhě shí yú wàn rén
控弦者十余万人。
yǔ kāng jū tóng sú
与康居同俗。
lín dà zé wú yá gài běi hǎi yún
临大泽,无崖,盖北海云。
kāng jū yǒu xiǎo wáng wǔ yī yuē sū wáng zhì sū chéng qù dū hù wǔ qiān qī bǎi qī shí liù lǐ qù yáng guān bā qiān èr shí wǔ lǐ
康居有小王五:一曰苏■王,治苏■城,去都护五千七百七十六里,去阳关八千二十五里;
èr yuē fù mò wáng zhì fù mò chéng qù dū hù wǔ qiān qī bǎi liù shí qī lǐ qù yáng guān bā qiān èr shí wǔ lǐ
二曰附墨王,治附墨城,去都护五千七百六十七里,去阳关八千二十五里;
sān yuē yǔ nì wáng zhì yǔ nì chéng qù dū hù wǔ qiān èr bǎi liù shí liù lǐ qù yáng guān qī qiān wǔ bǎi èr shí wǔ lǐ
三曰窳匿王,治窳匿城,去都护五千二百六十六里,去阳关七千五百二十五里;
sì yuē jì wáng zhì jì chéng qù dū hù liù qiān èr bǎi jiǔ shí liù lǐ qù yáng guān bā qiān wǔ bǎi wǔ shí wǔ lǐ
四曰罽王,治罽城,去都护六千二百九十六里,去阳关八千五百五十五里;
wǔ yuē ào jiān wáng zhì ào jiān chéng qù dū hù liù qiān jiǔ bǎi liù lǐ qù yáng guān bā qiān sān bǎi wǔ shí wǔ lǐ
五曰奥鞬王,治奥鞬城,去都护六千九百六里,去阳关八千三百五十五里。
fán wǔ wáng shǔ kāng jū
凡五王,属康居。
dà yuān guó wáng zhì guì shān chéng qù cháng ān wàn èr qiān wǔ bǎi wǔ shí lǐ
大宛国,王治贵山城,去长安万二千五百五十里。
hù liù wàn kǒu sān shí wàn shèng bīng liù wàn rén
户六万,口三十万,胜兵六万人。
fù wáng fǔ guó wáng gè yī rén
副王、辅国王各一人。
dōng zhì dū hù zhì suǒ sì qiān sān shí yī lǐ běi zhì kāng jū bēi tián chéng qiān wǔ bǎi yī shí lǐ xī nán zhì dà ròu zhī liù bǎi jiǔ shí lǐ
东至都护治所四千三十一里,北至康居卑阗城千五百一十里,西南至大月氏六百九十里。
běi yǔ kāng jū nán yǔ dà ròu zhī jiē tǔ dì fēng qì wù lèi mín sú yǔ dà ròu zhī ān xī tóng
北与康居、南与大月氏接,土地风气物类民俗与大月氏、安息同。
dà yuān zuǒ yòu yǐ pú táo wèi jiǔ fù rén cáng jiǔ zhì wàn yú shí jiǔ zhě zhì shù shí suì bù bài
大宛左右以蒲陶为酒,富人藏酒至万余石,久者至数十岁不败。
sú qí jiǔ mǎ qí mù sù
俗耆酒,马耆目宿。
wǎn bié yì qī shí yú chéng duō shàn mǎ
宛别邑七十余城,多善马。
mǎ hàn xuè yán qí xiān tiān mǎ zi yě
马汗血,言其先天马子也。
zhāng qiān shǐ wèi wǔ dì yán zhī shàng qiǎn shǐ zhě chí qiān jīn jí jīn mǎ yǐ qǐng wǎn shàn mǎ
张骞始为武帝言之,上遣使者持千金及金马,以请宛善马。
wǎn wáng yǐ hàn jué yuǎn dà bīng bù néng zhì ài qí bǎo mǎ bù kěn yǔ
宛王以汉绝远,大兵不能至,爱其宝马不肯与。
hàn shǐ wàng yán wǎn suì gōng shā hàn shǐ qǔ qí cái wù
汉使妄言,宛遂攻杀汉使,取其财物。
yú shì tiān zǐ qiǎn èr shī jiāng jūn lǐ guǎng lì jiàng bīng qián hòu shí yú wàn rén fá wǎn lián sì nián
于是天子遣贰师将军李广利将兵前后十余万人伐宛,连四年。
wǎn rén zhǎn qí wáng wú guǎ shǒu xiàn mǎ sān qiān pǐ hàn jūn nǎi hái yǔ zài zhāng qiān chuán
宛人斩其王毋寡首,献马三千匹,汉军乃还,语在《张骞传》。
èr shī jì zhǎn wǎn wáng gēng lì guì rén sù yù hàn shàn zhě míng mèi cài wèi wǎn wáng
贰师既斩宛王,更立贵人素遇汉善者名昧蔡为宛王。
hòu suì yú wǎn guì rén yǐ wéi mèi cài chǎn shǐ wǒ guó yù tú xiāng yǔ gòng shā mèi cài lì wú guǎ dì chán fēng wèi wáng qiǎn zi rù shì zhì yú hàn hàn yīn shǐ shǐ lù cì zhèn fǔ zhī
后岁余,宛贵人以为“昧蔡谄,使我国遇屠”,相与共杀昧蔡,立毋寡弟蝉封为王,遣子入侍,质于汉,汉因使使赂赐镇抚之。
yòu fā shǐ shí yú bèi dǐ wǎn xi zhū guó qiú qí wù yīn fēng yù yǐ fá wǎn zhī wēi
又发使十余辈,抵宛西诸国求奇物,因风谕以伐宛之威。
wǎn wáng chán fēng yǔ hàn yuē suì xiàn tiān mǎ èr pǐ
宛王蝉封与汉约,岁献天马二匹。
hàn shǐ cǎi pú táo mù sù zhǒng guī
汉使采蒲陶、目宿种归。
tiān zǐ yǐ tiān mǎ duō yòu wài guó shǐ lái zhòng yì zhǒng pú táo mù sù lí gōng guǎn páng jí wàng yān
天子以天马多,又外国使来众,益种蒲陶、目宿离宫馆旁,极望焉。
zì wǎn yǐ xī zhì ān xī guó suī pō yì yán rán dà tóng zì xiāng xiǎo zhī yě
自宛以西至安息国,虽颇异言,然大同,自相晓知也。
qí rén jiē shēn mù duō xū rán
其人皆深目,多须髯。
shàn gǔ shì zhēng fēn zhū
善贾市,争分铢。
guì nǚ zǐ nǚ zǐ suǒ yán zhàng fū nǎi jué zhèng
贵女子,女子所言,丈夫乃决正。
qí de wú sī qī bù zhī zhù tiě qì
其地无丝漆,不知铸铁器。
jí hàn shǐ wáng zú jiàng jiào zhù zuò tā bīng qì
及汉使亡卒降,教铸作它兵器。
de hàn huáng bái jīn zhé yǐ wéi qì bù yòng wèi bì
得到汉朝的黄金白银,都用来制作器物,不当作货币使用。
zì wū sūn yǐ xī zhì ān xī jìn xiōng nú
自乌孙以西至安息,近匈奴。
xiōng nú cháng kùn ròu zhī gù xiōng nú shǐ chí chán yú yī xìn dào guó guó chuán sòng shí bù gǎn liú kǔ
匈奴尝困月氏,故匈奴使持单于一信到国,国传送食,不敢留苦。
jí zhì hàn shǐ fēi chū bì wù bù dé shí bù shì chù bù dé qí suǒ yǐ rán zhě yǐ yuǎn hàn ér hàn duō cái wù gù bì shì nǎi de suǒ yù
及至汉使,非出币物不得食,不市畜不得骑,所以然者,以远汉,而汉多财物,故必市乃得所欲。
jí hū hán yá chán yú cháo hàn hòu xián zūn hàn yǐ
及呼韩邪单于朝汉,后咸尊汉矣。
táo huái guó wáng qù cháng ān wàn yī qiān bā shí lǐ
桃槐国,王去长安万一千八十里。
hù qī bǎi kǒu wǔ qiān shèng bīng qiān rén
户七百,口五千,胜兵千人。
xiū xún guó wáng zhì niǎo fēi gǔ zài cōng lǐng xi qù cháng ān wàn èr bǎi yī shí lǐ
休循国,王治鸟飞谷,在葱岭西,去长安万二百一十里。
hù sān bǎi wǔ shí bā kǒu qiān sān shí shèng bīng sì bǎi bā shí rén
户三百五十八,口千三十,胜兵四百八十人。
dōng zhì dū hù zhì suǒ sān qiān yī bǎi èr shí yī lǐ zhì juān dú yǎn dūn gǔ èr bǎi liù shí lǐ xī běi zhì dà yuān guó jiǔ bǎi èr shí lǐ xi zhì dà ròu zhī qiān liù bǎi yī shí lǐ
东至都护治所三千一百二十一里,至捐毒衍敦谷二百六十里,西北至大宛国九百二十里,西至大月氏千六百一十里。
mín sú yī fú lèi wū sūn yīn chù suí shuǐ cǎo běn gù sāi zhǒng yě
民俗衣服类乌孙,因畜随水草,本故塞种也。
juān dú guó wáng zhì yǎn dūn gǔ qù cháng ān jiǔ qiān bā bǎi liù shí lǐ
捐毒国,王治衍敦谷,去长安九千八百六十里。
hù sān bǎi bā shí kǒu qiān yī bǎi shèng bīng wǔ bǎi rén
户三百八十,口千一百,胜兵五百人。
dōng zhì dū hù zhì suǒ èr qiān bā bǎi liù shí yī lǐ
东至都护治所二千八百六十一里。
zhì shū lè
至疏勒。
nán yǔ cōng lǐng shǔ wú rén mín
南与葱岭属,无人民。
xī shàng cōng lǐng zé xiū xún yě
西上葱领,则休循也。
xī běi zhì dà yuān qiān sān shí lǐ běi yǔ wū sūn jiē
西北至大宛千三十里,北与乌孙接。
yī fú lèi wū sūn suí shuǐ cǎo yī cōng lǐng běn sāi zhǒng yě
衣服类乌孙,随水草,依葱领,本塞种也。
shā chē guó wáng zhì shā chē chéng qù cháng ān jiǔ qiān jiǔ bǎi wǔ shí lǐ
莎车国,王治莎车城,去长安九千九百五十里。
hù èr qiān sān bǎi sān shí jiǔ kǒu wàn liù qiān sān bǎi qī shí sān shèng bīng sān qiān sì shí jiǔ rén
户二千三百三十九,口万六千三百七十三,胜兵三千四十九人。
fǔ guó hóu zuǒ yòu jiāng zuǒ yòu qí jūn bèi xi yè jūn gè yī rén dū wèi èr rén yì cháng sì rén
辅国侯、左右将、左右骑君、备西夜君各一人,都尉二人,译长四人。
dōng běi zhì dū hù zhì suǒ sì qiān qī bǎi sì shí liù lǐ xi zhì shū lè wǔ bǎi liù shí lǐ xī nán zhì pú lí qī bǎi sì shí lǐ
东北至都护治所四千七百四十六里,西至疏勒五百六十里,西南至蒲犁七百四十里。
yǒu tiě shān chū qīng yù
有铁山,出青玉。
xuān dì shí wū sūn gōng zhǔ xiǎo zi wàn nián shā chē wáng ài zhī
宣帝时,乌孙公主小子万年,莎车王爱之。
shā chē wáng wú zi sǐ sǐ shí wàn nián zài hàn
莎车王无子,死,死时万年在汉。
shā chē guó rén jì yù zì tuō yú hàn yòu yù de wū sūn xīn jí shàng shū qǐng wàn nián wèi shā chē wáng
莎车国人计欲自托于汉,又欲得乌孙心,即上书请万年为莎车王。
hàn xǔ zhī qiǎn shǐ zhě xī chōng guó sòng wàn nián
汉许之,遣使者奚充国送万年。
wàn nián chū lì bào è guó rén bù shuō
万年初立,暴恶,国人不说。
shā chē wáng dì hū tú zhēng shā wàn nián bìng shā hàn shǐ zhě zì lì wèi wáng yuē zhū guó bèi hàn
莎车王弟呼屠征杀万年,并杀汉使者,自立为王,约诸国背汉。
huì wèi hou féng fèng shì shǐ sòng dà yuān kè jí yǐ biàn yi fā zhū guó bīng jī shā zhī gēng lì tā kūn dì zi wèi shā chē wáng
会卫候冯奉世使送大宛客,即以便宜发诸国兵击杀之,更立它昆弟子为莎车王。
hái bài fèng shì wèi guāng lù dài fu
还,拜奉世为光禄大夫。
shì suì yuán kāng yuán nián yě
是岁,元康元年也。
shū lè guó wáng zhì shū lè chéng qù cháng ān jiǔ qiān sān bǎi wǔ shí lǐ
疏勒国,王治疏勒城,去长安九千三百五十里。
hù qiān wǔ bǎi yī shí kǒu wàn bā qiān liù bǎi sì shí qī shèng bīng èr qiān rén
户千五百一十,口万八千六百四十七,胜兵二千人。
shū lè hóu jī hú hóu fǔ guó hóu dū wèi zuǒ yòu jiāng zuǒ yòu qí jūn zuǒ yòu yì cháng gè yī rén
疏勒侯、击胡侯、辅国侯、都尉、左右将、左右骑君、左右译长各一人。
dōng zhì dū hù zhì suǒ èr qiān èr bǎi yī shí lǐ nán zhì shā chē wǔ bǎi liù shí lǐ
东至都护治所二千二百一十里,南至莎车五百六十里。
yǒu shì liè xi dāng dà ròu zhī dà yuān kāng jū dào yě
有市列,西当大月氏、大宛、康居道也。
wèi tóu guó wáng zhì wèi tóu gǔ qù cháng ān bā qiān liù bǎi wǔ shí lǐ
尉头国,王治尉头谷,去长安八千六百五十里。
hù sān bǎi kǒu èr qiān sān bǎi shèng bīng bā bǎi rén
户三百,口二千三百,胜兵八百人。
zuǒ yòu dū wèi gè yī rén zuǒ yòu qí jūn gè yī rén
左右都尉各一人,左右骑君各一人。
dōng zhì dū hù zhì suǒ qiān sì bǎi yī shí yī lǐ nán yǔ shū lè jiē shān dào bù tōng xi zhì juān dú qiān sān bǎi yī shí sì lǐ jìng dào mǎ xíng èr rì
东至都护治所千四百一十一里,南与疏勒接,山道不通,西至捐毒千三百一十四里,径道马行二日。
tián chù suí shuǐ cǎo yī fú lèi wū sūn
田畜随水草,衣服类乌孙。