汉书 · 班固 · Chapter 112 of 120

传·西域传下

PinyinModern Translation
Size

wū sūn guó dà kūn mí zhì chì gǔ chéng qù cháng ān bā qiān jiǔ bǎi lǐ

乌孙国,大昆弥治赤谷城,去长安八千九百里。

hù shí èr wàn kǒu liù shí sān wàn shèng bīng shí bā wàn bā qiān bā bǎi rén

户十二万,口六十三万,胜兵十八万八千八百人。

xiāng dà lù zuǒ yòu dà jiàng èr rén hóu sān rén dà jiàng dū wèi gè yī rén dà jiān èr rén dà lì yī rén shè zhōng dà lì èr rén qí jūn yī rén

相,大禄,左右大将二人,侯三人,大将、都尉各一人,大监二人,大吏一人,舍中大吏二人,骑君一人。

dōng zhì dū hù zhì suǒ qiān qī bǎi èr shí yī lǐ xi zhì kāng jū fán nèi dì wǔ qiān lǐ

东至都护治所千七百二十一里,西至康居蕃内地五千里。

de mǎng píng

地莽平。

duō yǔ hán

多雨,寒。

shān duō sōng mán

山多松𣗊。

bù tián zuò zhòng shù suí chù zhú shuǐ cǎo yǔ xiōng nú tóng sú

不田作种树,随畜逐水草,与匈奴同俗。

guó duō mǎ fù rén zhì sì wǔ qiān pǐ

国多马,富人至四五千匹。

mín gāng è tān láng wú xìn duō kòu dào zuì wéi qiáng guó

民刚恶,贪狼无信,多寇盗,最为强国。

gù fú xiōng nú hòu shèng dà qǔ jī shǔ bù kěn wǎng cháo huì

故服匈奴,后盛大,取羁属,不肯往朝会。

dōng yǔ xiōng nú xī běi yǔ kāng jū xi yǔ dà yuān nán yǔ chéng guō zhū guó xiāng jiē

东与匈奴、西北与康居、西与大宛、南与城郭诸国相接。

běn sāi de yě dà ròu zhī xi pò zǒu sāi wáng sāi wáng nán yuè xiàn dù

本塞地也,大月氏西破走塞王,塞王南越县度。

dà ròu zhī jū qí de

大月氏居其地。

hòu wū sūn kūn mò jī pò dà ròu zhī dà ròu zhī xǐ xi chén dà xià ér wū sūn kūn mò jū zhī gù wū sūn mín yǒu sāi zhǒng dà ròu zhī zhǒng yún

后乌孙昆莫击破大月氏,大月氏徙西臣大夏,而乌孙昆莫居之,故乌孙民有塞种、大月氏种云。

shǐ zhāng qiān yán wū sūn běn yǔ dà ròu zhī gòng zài dūn huáng jiān jīn wū sūn suī qiáng dà kě hòu lù zhāo lìng dōng jū gù dì qī yǐ gōng zhǔ yǔ wèi kūn dì yǐ zhì xiōng nú

始张骞言乌孙本与大月氏共在敦煌间,今乌孙虽强大,可厚赂招,令东居故地,妻以公主,与为昆弟,以制匈奴。

yǔ zài zhāng qiān chuán

此事记在《张骞传》中。

wǔ dì jí wèi lìng qiān jī jīn bì zhù

武帝即位,令骞赍金币住。

kūn mò jiàn qiān rú chán yú lǐ qiān dà cán wèi yuē tiān zǐ zhì cì wáng bù bài zé hái cì

昆莫见骞如单于礼,骞大惭,谓曰:“天子致赐,王不拜,则还赐。

kūn mò qǐ bài qí tā rú gù

”昆莫起拜,其它如故。

chū kūn mò yǒu shí yú zǐ zhōng zǐ dà lù qiáng shàn jiāng jiāng zhòng wàn yú qí bié jū

初,昆莫有十余子,中子大禄强,善将,将众万余骑别居。

dà lù xiōng tài zǐ tài zǐ yǒu zǐ yuē cén zōu

大禄兄太子,太子有子曰岑陬。

tài zǐ zǎo sǐ wèi kūn mò yuē bì yǐ cén zōu wèi tài zǐ

太子蚤死,谓昆莫曰:“必以岑陬为太子。

kūn mò āi xǔ zhī

”昆莫哀许之。

dà lù nù nǎi shōu qí kūn dì jiāng zhòng pàn móu gōng cén zōu

大禄怒,乃收其昆弟,将众畔,谋攻岑陬。

kūn mò yǔ qín zōu wàn yú qí lìng bié jū kūn mò yì zì yǒu wàn yú qí yǐ zì bèi

昆莫与芩陬万余骑,令别居,昆莫亦自有万余骑以自备。

guó fēn wéi sān dà zǒng jī shǔ kūn mò

国分为三,大总羁属昆莫。

qiān jì zhì cì yù zhǐ yuē wū sūn néng dōng jū gù dì zé hàn qiǎn gōng zhǔ wèi fū rén jié wèi kūn dì gòng jù xiōng nú bù zú pò yě

骞既致赐,谕指曰:“乌孙能东居故地,则汉遣公主为夫人,结为昆弟,共距匈奴,不足破也。

wū sūn yuǎn hàn wèi zhī qí dà xiǎo yòu jìn xiōng nú fú shǔ rì jiǔ qí dà chén jiē bù yù xǐ

”乌孙远汉,未知其大小,又近匈奴,服属日久,其大臣皆不欲徙。

kūn mò nián lǎo guó fēn bù néng zhuān zhì nǎi fā shǐ sòng qiān yīn xiàn mǎ shù shí pǐ bào xiè

昆莫年老国分,不能专制,乃发使送骞,因献马数十匹报谢。

qí shǐ jiàn hàn rén zhòng fù hòu guī qí guó qí guó hòu nǎi yì zhòng hàn

其使见汉人众富厚,归其国,其国后乃益重汉。

xiōng nú wén qí yǔ hàn tōng nù yù jī zhī

匈奴闻其与汉通,怒欲击之。

yòu hàn shǐ wū sūn nǎi chū qí nán dǐ dà yuān ròu zhī xiāng zhǔ bù jué

又汉使乌孙,乃出其南,抵大宛、月氏,相属不绝。

wū sūn yú shì kǒng shǐ shǐ xiàn mǎ yuàn de shàng hàn gōng zhǔ wèi kūn dì

乌孙于是恐,使使献马,愿得尚汉公主,为昆弟。

tiān zǐ wèn qún chén yì xǔ yuē bì xiān nèi pìn rán hòu qiǎn nǚ

天子问群臣,议许,曰:“必先内聘,然后遣女。

wū sūn yǐ mǎ qiān pǐ pìn

”乌孙以马千匹聘。

hàn yuán fēng zhōng qiǎn jiāng dū wáng jiàn nǚ xì jūn wèi gōng zhǔ yǐ qī yān

汉元封中,遣江都王建女细君为公主,以妻焉。

cì shèng yú fú yù wù wèi bèi guān shǔ huàn guān shì yù shù bǎi rén zèng sòng shén shèng

赐乘舆服御物,为备官属宦官侍御数百人,赠送甚盛。

wū sūn kūn mò yǐ wéi yòu fū rén

乌孙昆莫以为右夫人。

xiōng nú yì qiǎn nǚ qī kūn mò kūn mò yǐ wéi zuǒ fū rén

匈奴也送女子嫁给昆莫,昆莫立她为左夫人。

gōng zhǔ zhì qí guó zì zhì gōng shì jū suì shí yī zài yǔ kūn mò huì zhì jiǔ yǐn shí yǐ bì bó cì wáng zuǒ yòu guì rén

公主至其国,自治宫室居,岁时一再与昆莫会,置酒饮食,以币、帛赐王左右贵人。

kūn mò nián lǎo yán yǔ bù tōng gōng zhǔ bēi chóu zì wèi zuò gē yuē wú jiā jià wǒ xī tiān yī fāng yuǎn tuō yì guó xī wū sūn wáng

昆莫年老,言语不通,公主悲愁,自为作歌曰:“吾家嫁我兮天一方,远托异国兮乌孙王。

qióng lú wèi shì xī zhān wèi qiáng yǐ ròu wèi shí xī lào wèi jiāng

穹庐为室兮旃为墙,以肉为食兮酪为浆。

jū cháng tǔ sī xī xīn nèi shāng yuàn wèi huáng hú xī guī gù xiāng

居常土思兮心内伤,愿为黄鹄兮归故乡。

tiān zǐ wén ér lián zhī jiān suì qiǎn shǐ zhě chí wéi zhàng jǐn xiù gěi yí yān

”天子闻而怜之,间岁遣使者持帷帐锦绣给遗焉。

kūn mò nián lǎo yù shǐ qí sūn cén zōu shàng gōng zhǔ

昆莫年老,欲使其孙岑陬尚公主。

gōng zhǔ bù tīng shàng shū yán zhuàng tiān zǐ bào yuē cóng qí guó sú yù yǔ wū sūn gòng miè hú

公主不听,上书言状,天子报曰:“从其国俗,欲与乌孙共灭胡。

cén zōu suì qī gōng zhǔ

”岑陬遂妻公主。

kūn mò sǐ cén zōu dài lì

昆莫死,岑陬代立。

cén zōu zhě guān hào yě míng jūn xū mǐ

岑陬者,官号也,名军须靡。

kūn mò wáng hào yě míng liè jiāo mǐ

昆莫,王号也,名猎骄靡。

hòu shū kūn mí yún

后书“昆弥”云。

cén zōu shàng jiāng dū gōng zhǔ shēng yī nǚ shǎo fu

岑陬尚江都公主,生一女少夫。

gōng zhǔ sǐ hàn fù yǐ chǔ wáng wù zhī sūn jiě yōu wèi gōng zhǔ qī cén zōu

公主死,汉复以楚王戊之孙解忧为公主,妻岑陬。

cén zōu hú fù zǐ ní mǐ shàng xiǎo cén zōu qiě sǐ yǐ guó yǔ jì fù dà lù zi wēng guī mǐ yuē ní mǐ dà yǐ guó guī zhī

岑陬胡妇子泥靡尚小,岑陬且死,以国与季父大禄子翁归靡,曰:“泥靡大,以国归之。

wēng guī mí jì lì hào féi wáng fù shàng chu zhǔ jiě yōu shēng sān nán liǎng nǚ cháng nán yuē yuán guì mǐ

翁归靡既立,号肥王,复尚楚主解忧,生三男两女:长男曰元贵靡;

cì yuē wàn nián wèi shā chē wáng

次曰万年,为莎车王;

cì yuē dà lè wèi zuǒ dà jiàng

次曰大乐,为左大将;

cháng nǚ dì shǐ wèi qiū cí wáng jiàng bīn qī

长女弟史为龟兹王绛宾妻;

xiǎo nǚ sù guāng wèi ruò hū xī hóu qī

小女素光为若呼翕侯妻。

zhāo dì shí gōng zhǔ shàng shū yán xiōng nú fā qí tián chē shī chē shī yǔ xiōng nú wèi yī gòng qīn wū sūn wéi tiān zǐ xìng jiù zhī

昭帝时,公主上书,言:“匈奴发骑田车师,车师与匈奴为一,共侵乌孙,唯天子幸救之!

hàn yǎng shì mǎ yì yù jī xiōng nú

”汉养士马,议欲击匈奴。

huì zhāo dì bēng xuān dì chū jí wèi gōng zhǔ jí kūn mí jiē qiǎn shǐ shàng shū yán xiōng nú fù lián fā dà bīng qīn bīng wū sūn qǔ chē yán è shī de shōu rén mín qù shǐ shǐ wèi wū sūn qù chí gōng zhǔ lái yù gé jué hàn

会昭帝崩,宣帝初即位,公主及昆弥皆遣使上书,言:“匈奴复连发大兵侵兵乌孙,取车延、恶师地,收人民去,使使谓乌孙趣持公主来,欲隔绝汉。

kūn mí yuàn fā guó bàn jīng bīng zì jǐ rén mǎ wǔ wàn qí jìn lì jī xiōng nú

昆弥愿发国半精兵,自给人马五万骑,尽力击匈奴。

wéi tiān zǐ chū bīng yǐ jiù gōng zhǔ kūn mí

唯天子出兵以救公主、昆弥。

hàn bīng dà fā shí wǔ wàn qí wǔ jiāng jūn fēn dào bìng chū

”汉兵大发十五万骑,五将军分道并出。

yǔ zài xiōng nú chuán

语在《匈奴传》。

qiǎn xiào wèi cháng huì shǐ chí jié hù wū sūn bīng

遣校尉常惠使持节护乌孙兵,

kūn mí zì jiāng xī hòu yǐ xià wǔ wàn qí cóng xī fāng rén

昆弥自将翕侯以下五万骑从西方人,

zhì yòu gǔ lí wáng tíng

至右谷蠡王庭,

huò chán yú fù xíng jí sǎo jū cì míng wáng lí shui yú dū wèi qiān cháng qí jiāng yǐ xià sì wàn jí

获单于父行及嫂、居次、名王、犁氵于都尉、千长、骑将以下四万级,

mǎ niú yáng lǘ tuó tuó qī shí yú wàn tóu

马、牛、羊、驴、橐驼七十余万头,

wū sūn jiē zì qǔ suǒ lǔ huò

乌孙皆自取所虏获。

hái fēng huì wèi zhǎng luō hóu

还,封惠为长罗侯。

shì suì běn shǐ sān nián yě

是岁,本始三年也。

hàn qiǎn huì chí jīn bì cì wū sūn guì rén yǒu gōng zhě

汉遣惠持金币赐乌孙贵人有功者。

yuán kāng èr nián wū sūn kūn mí yīn huì shàng shū yuàn yǐ hàn wài sūn yuán guì mǐ wèi sì de lìng fù shàng hàn gōng zhǔ jié hūn zhòng qīn pàn jué xiōng nú yuán pìn mǎ luó gè qiān pǐ

元康二年,乌孙昆弥因惠上书:“愿以汉外孙元贵靡为嗣,得令复尚汉公主,结婚重亲,畔绝匈奴,原聘马、骡各千匹。

zhào xià gōng qīng yì dà hóng lú xiāo wàng zhī yǐ wéi wū sūn jué yù biàn gǔ nán bǎo bù kě xǔ

”诏下公卿议,大鸿胪萧望之以为:“乌孙绝域,变故难保,不可许。

shàng měi wū sūn xīn lì dà gōng yòu zhòng jué gù yè qiǎn shǐ zhě zhì wū sūn xiān yíng qǔ pìn

”上美乌孙新立大功,又重绝故业,遣使者至乌孙,先迎取聘。

kūn mí jí tài zǐ zuǒ yòu dà jiàng dū wèi jiē qiǎn shǐ fán sān bǎi yú rén rù hàn yíng qǔ shǎo zhǔ

昆弥及太子、左右大将、都尉皆遣使,凡三百余人,入汉迎取少主。

shàng nǎi yǐ wū sūn zhǔ jiě yōu dì zǐ xiāng fu wèi gōng zhǔ zhì guān shǔ shì yù bǎi yú rén shě shàng lín zhōng xué wū sūn yán

上乃以乌孙主解忧弟子相夫为公主,置官属侍御百余人,舍上林中,学乌孙言。

tiān zǐ zì lín píng lè guān huì xiōng nú shǐ zhě wài guó jūn zhǎng dà jiǎo dǐ shè lè ér qiǎn zhī

天子自临平乐观,会匈奴使者、外国君长大角抵,设乐而遣之。

shǐ cháng luō hóu guāng lù dài fu huì wèi fù fán chí jié zhě sì rén sòng shǎo zhǔ zhì guō huáng

使长罗侯光禄大夫惠为副,凡持节者四人,送少主至郭煌。

wèi chū sài wén wū sūn kūn mí wēng guī mǐ sǐ wū sūn guì rén gòng cóng běn yuē lì cén zōu zi ní mǐ dài wéi kūn mǐ hào kuáng wáng

未出塞,闻乌孙昆弥翁归靡死,乌孙贵人共从本约,立岑陬子泥靡代为昆靡,号狂王。

huì shàng shū yuàn liú shǎo zhǔ guō huáng huì chí zhì wū sūn zé ràng bù lì yuán guì mǐ wèi kūn mǐ hái yíng shǎo zhǔ

惠上书:“愿留少主郭煌,惠驰至乌孙责让不立元贵靡为昆靡,还迎少主。

shì xià gōng qīng wàng zhī fù yǐ wéi wū sūn chí liǎng duān nán yuē jié

”事下公卿,望之复以为:“乌孙持两端,难约结。

qián gōng zhǔ zài wū sūn sì shí yú nián ēn ài bù qīn mì biān jìng wèi de ān cǐ yǐ shì yǐ yàn yě

前公主在乌孙四十余年,恩爱不亲密,边竟未得安,此已事已验也。

lìng shǎo zhǔ yǐ yuán guì mǐ bù lì ér hái xìn wú fù yú yí dí zhōng guó zhī fú yě

令少主以元贵靡不立而还,信无负于夷狄,中国之福也。

shǎo zhǔ bù zhǐ yáo yì jiāng xìng qí yuán qǐ cǐ

少主不止,徭役将兴,其原起此。

tiān zǐ cóng zhī zhēng hái shǎo zhǔ

”天子从之,征还少主。

kuáng wáng fù shàng chu zhǔ jiě yōu shēng yī nán chī mí bù yǔ zhǔ hé yòu bào è shī zhòng

狂王复尚楚主解忧,生一男鸱靡,不与主和,又暴恶失众。

hàn shǐ wèi sī mǎ wèi hé yì fù hóu rèn chāng sòng shì zǐ gōng zhǔ yán kuáng wáng wèi wū sūn suǒ huàn kǔ yì zhū yě

汉使卫司马魏和意、副侯任昌送侍子,公主言狂王为乌孙所患苦,易诛也。

suì móu zhì jiǔ huì ba shǐ shì bá jiàn jī zhī

遂谋置酒会,罢,使士拔剑击之。

jiàn páng xià kuáng wáng shāng shàng mǎ chí qù

剑旁下,狂王伤,上马驰去。

qí zǐ xì chén shòu huì bīng wéi hé yì chāng jí gōng zhǔ yú chì gǔ chéng

其子细沈瘦会兵围和意、昌及公主于赤谷城。

shù yuè dū hù zhèng jí fā zhū guó bīng jiù zhī nǎi jiě qù

数月,都护郑吉发诸国兵救之,乃解去。

hàn qiǎn zhōng láng jiàng zhāng zūn chí yī yào zhì kuáng wáng cì jīn èr shí jīn cǎi zēng

汉遣中郎将张遵持医药治狂王,赐金二十斤,采缯。

yīn shōu hé yì chāng xì suǒ cóng yù lí jiàn chē zhì cháng ān zhǎn zhī

因收和意、昌系锁,从尉犁槛车至长安,斩之。

chē qí jiāng jūn zhǎng shǐ zhāng wēng liú yàn gōng zhǔ yǔ shǐ zhě móu shā kuáng wáng zhuàng zhǔ bù fú kòu tóu xiè zhāng wēng zuó zhǔ tóu mà lì

车骑将军长史张翁留验公主与使者谋杀狂王状,主不服,叩头谢,张翁捽主头骂詈。

zhǔ shàng shū wēng hái zuò sǐ

主上书,翁还,坐死。

fù shǐ jì dōu bié jiāng yī yǎng shì kuáng wáng kuáng wáng cóng shí yú qí sòng zhī

副使季都别将医养视狂王,狂王从十余骑送之。

dōu hái zuò zhī kuáng wáng dāng zhū jiàn biàn bù fā xià cán shì

都还,坐知狂王当诛,见便不发,下蚕室。

chū féi wáng wēng guī mǐ hú fù zǐ wū jiù tú kuáng wǔ shāng shí jīng yǔ zhū xī hòu jù qù jū běi shān zhōng yáng yán mǔ jiā xiōng nú bīng lái gù zhòng guī zhī

初,肥王翁归靡胡妇子乌就屠,狂五伤时惊,与诸翕侯俱去,居北山中,扬言母家匈奴兵来,故众归之。

hòu suì xí shā kuáng wáng zì lì wèi kūn mí

后遂袭杀狂王,自立为昆弥。

hàn qiǎn pò qiāng jiāng jūn xīn wǔ xián jiàng bīng wàn wǔ qiān rén zhì guō huáng qiǎn shǐ zhě àn xíng biǎo chuān bēi dī hóu jǐng yǐ xī yù tōng qú zhuǎn gǔ jī jū lú cāng yǐ tǎo zhī

汉遣破羌将军辛武贤将兵万五千人至郭煌,遣使者案行表,穿卑鞮侯井以西,欲通渠转谷,积居庐仓以讨之。

chū chu zhǔ shì zhě féng liáo néng shǐ shū xí shì cháng chí hàn shū wèi gōng zhǔ shǐ xíng shǎng cì yú chéng guō zhū guó jìng xìn zhī hào yuē féng fū rén

初,楚主侍者冯嫽能史书,习事,尝持汉书为公主使,行赏赐于城郭诸国,敬信之,号曰冯夫人。

wèi wū sūn yòu dà jiàng qī yòu dà jiàng yǔ wū jiù tú xiāng ài dū hù zhèng jí shǐ féng fū rén shuō wū jiù tú yǐ hàn bīng fāng chū bì jiàn miè bù rú jiàng

为乌孙右大将妻,右大将与乌就屠相爱,都护郑吉使冯夫人说乌就屠,以汉兵方出,必见灭,不如降。

wū jiù tú kǒng yuē yuàn de xiǎo hào

乌就屠恐,曰:“愿得小号。

xuān dì zhēng féng fū rén zì wèn zhuàng

”宣帝征冯夫人,自问状。

qiǎn yè zhě dǔ cì qī mén gān yán shòu wèi fù sòng féng fū rén

遣谒者竺次、期门甘延寿为副,送冯夫人。

féng fū rén jǐn chē chí jié zhào wū jiù tú yì zhǎng luō hóu chì gǔ chéng lì yuán guì mǐ wèi dà kūn mí wū jiù tú wèi xiǎo kūn mí jiē cì yìn shòu

冯夫人锦车持节,诏乌就屠诣长罗侯赤谷城,立元贵靡为大昆弥,乌就屠为小昆弥,皆赐印绶。

pò qiāng jiāng jūn bù chū sài hái

破羌将军不出塞还。

hòu wū jiù tú bù jìn guī zhū xī hòu mín zhòng hàn fù qiǎn zhǎng luō hóu huì jiāng sān xiào zhūn chì gǔ yīn wèi fēn bié qí rén mín dì jiè dà kūn mí hù liù wàn yú xiǎo kūn mí hù sì wàn yú rán zhòng xīn jiē fù xiǎo kūn mí

后乌就屠不尽归诸翕侯民众,汉复遣长罗侯惠将三校屯赤谷,因为分别其人民地界,大昆弥户六万余,小昆弥户四万余,然众心皆附小昆弥。

yuán guì mǐ chī mí jiē bìng sǐ gōng zhǔ shàng shū yán nián lǎo tǔ sī yuàn de guī hái gǔ zàng hàn dì

元贵靡、鸱靡皆病死,公主上书言年老土思,愿得归骸骨,葬汉地。

tiān zǐ mǐn ér yíng zhī gōng zhǔ yǔ wū sūn nán nǚ sān rén jù lái zhì jīng shī

天子闵而迎之,公主与乌孙男女三人俱来至京师。

shì suì gān lù sān nián yě

是岁,甘露三年也。

shí nián qiě qī shí cì yǐ gōng zhǔ tián zhái nú bì fèng yǎng shén hòu cháo jiàn yí bǐ gōng zhǔ

时年且七十,赐以公主田宅、奴婢,奉养甚厚,朝见仪比公主。

hòu èr suì zú sān sūn yīn liú shǒu fén mù yún

后二岁卒,三孙因留守坟墓云。

yuán guì mǐ zǐ xīng mǐ dài wéi dà kūn mí ruò féng fū rén shàng shū yuàn shǐ wū sūn zhèn fǔ xīng mǐ

元贵靡子星靡代为大昆弥,弱,冯夫人上书,愿使乌孙镇抚星靡。

hàn qiǎn zhī zú bǎi rén sòng yān

汉遣之,卒百人送焉。

dū hù hán xuān zòu wū sūn dà lì dà lù dà jiān jiē kě yǐ cì jīn yìn zǐ shòu yǐ zūn fǔ dà kūn mí hàn xǔ zhī

都护韩宣奏,乌孙大吏、大禄、大监皆可以赐金印紫绶,以尊辅大昆弥,汉许之。

hòu dū hù hán xuān fù zòu xīng mǐ qiè ruò kě miǎn gèng yǐ jì fù zuǒ dà jiàng lè dài wéi kūn mí hàn bù xǔ

后都护韩宣复奏,星靡怯弱,可免,更以季父左大将乐代为昆弥,汉不许。

hòu duàn huì zōng wèi dū hù zhāo hái wáng pàn ān dìng zhī

后段会宗为都护,招还亡畔,安定之。

xīng mǐ sǐ zi cí lì mǐ dài

星靡死,子雌栗靡代。

xiǎo kūn mí wū jiù tú sǐ

小昆弥乌就屠死。

zi fǔ lí dài lì wèi dì rì èr suǒ shā

子拊离代立,为弟日贰所杀。

hàn qiǎn shǐ zhě lì fǔ lí zǐ ān rì wèi xiǎo kūn mí

汉遣使者立拊离子安日为小昆弥。

rì èr wáng zǔ kāng jū

日贰亡,阻康居。

hàn xǐ yǐ xiào zhūn gū mò yù hou biàn tǎo yān

汉徙已校屯姑墨,欲候便讨焉。

ān rì shǐ guì rén gū mò nì děng sān rén zhà wáng cóng rì èr cì shā zhī

安日使贵人姑莫匿等三人诈亡从日贰,刺杀之。

dū hù lián bāo cì gū mò nì děng jīn rén èr shí jīn zēng sān bǎi pǐ

都护廉褒赐姑莫匿等金人二十斤,缯三百匹。

hòu ān rì wèi jiàng mín suǒ shā hàn lì qí dì mò zhèn jiāng dài

后安日为降民所杀,汉立其弟末振将代。

shí dà kūn mí cí lì mǐ jiàn xī hòu jiē wèi fú zhī gào mín mù mǎ chù wú shǐ rén mù guó zhōng dà ān hé wēng guī mǐ shí

时大昆弥雌栗靡健,翕侯皆畏服之,告民牧马畜无使人牧,国中大安和翁归靡时。

xiǎo kūn mí mò zhèn jiāng kǒng wèi suǒ bìng shǐ guì rén wū rì lǐng zhà xiáng cì shā cí lì mǐ

小昆弥末振将恐为所并,使贵人乌日领诈降刺杀雌栗靡。

hàn yù yǐ bīng tǎo zhī ér wèi néng qiǎn zhōng láng jiàng duàn huì zōng chí jīn bì yǔ dū hù tú fāng lüè lì cí lì mǐ jì fù gōng zhǔ sūn yī zhì mǐ wèi dà kūn mí

汉欲以兵讨之而未能,遣中郎将段会宗持金币与都护图方略,立雌栗靡季父公主孙伊秩靡为大昆弥。

hàn mò rù xiǎo kūn mí shì zǐ zài jīng shī zhě

汉没入小昆弥侍子在京师者。

jiǔ zhī dà kūn mí xī hòu nán qī shā mò zhèn jiāng mò zhèn jiāng xiōng ān rì zi ān lí mǐ dài wéi xiǎo kūn mí

久之,大昆弥翕侯难栖杀末振将,末振将兄安日子安犁靡代为小昆弥。

hàn hèn bù zì zhū mò zhèn jiāng fù shǐ duàn huì zōng jí zhǎn qí tài zǐ fān qiū

汉恨不自诛末振将,复使段会宗即斩其太子番丘。

hái cì jué guān nèi hóu

还,赐爵关内侯。

shì suì yuán yán èr nián yě

是岁,元延二年也。

huì zōng yǐ xī hòu nán qī shā mò zhèn jiāng suī bù zhǐ wèi hàn hé yú tǎo zéi zòu yǐ wéi jiān shǒu dū wèi

会宗以翕侯难栖杀末振将,虽不指为汉,合于讨贼,奏以为坚守都尉。

zé dà lù dà lì dà jiān yǐ cí lì mǐ jiàn shā zhuàng duó jīn yìn zǐ shòu gèng yǔ tóng mò yún

责大禄、大吏、大监以雌栗靡见杀状,夺金印紫绶,更与铜墨云。

mò zhèn jiāng dì bēi yuán zhì běn gòng móu shā dà kūn mí jiāng zhòng bā wàn yú kǒu běi fù kāng jū móu yù jiè bīng jiān bìng liǎng kūn mí

末振将弟卑爰疐本共谋杀大昆弥,将众八万余口北附康居,谋欲借兵兼并两昆弥。

liǎng kūn mí wèi zhī qīn yǐ dū hù

两昆弥畏之,亲倚都护。

āi dì yuán shòu èr nián dà kūn mí yī zhì mǐ yǔ chán yú bìng rù cháo hàn yǐ wéi róng

哀帝元寿二年,大昆弥伊秩靡与单于并入朝,汉以为荣。

zhì yuán shǐ zhōng bēi yuán zhì shā wū rì lǐng yǐ zì xiào hàn fēng wèi guī yì hóu

至元始中,卑爰疐杀乌日领以自效,汉封为归义侯。

liǎng kūn mí jiē ruò bēi yuán zhì qīn líng dū hù sūn jiàn xí shā zhī

两昆弥皆弱,卑爰疐侵陵,都护孙建袭杀之。

zì wū sūn fēn lì liǎng kūn mí hòu hàn yòng yōu láo qiě wú nìng suì

自乌孙分立两昆弥后,汉用忧劳,且无宁岁。

gū mò guó wáng zhì nán chéng qù cháng ān bā qiān yī bǎi wǔ shí lǐ

姑墨国,王治南城,去长安八千一百五十里。

hù èr qiān èr bǎi kǒu èr wàn sì qiān wǔ bǎi shèng bīng sì qiān wǔ bǎi rén

户二千二百,口二万四千五百,胜兵四千五百人。

gū mò hóu fǔ guó hóu dū wèi zuǒ yòu jiāng zuǒ yòu qí jūn gè yī rén yì cháng èr rén

姑墨侯、辅国侯、都尉、左右将、左右骑君各一人,译长二人。

dōng zhì dū hù zhì suǒ èr qiān èr shí yī lǐ nán zhì yú tián mǎ xíng shí wǔ rì běi yǔ wū sūn jiē

东至都护治所二千二十一里,南至于阗马行十五日,北与乌孙接。

chū tóng tiě cí huáng

出铜、铁、雌黄。

dōng tōng qiū cí liù bǎi qī shí lǐ

东通龟兹六百七十里。

wáng mǎng shí gū mò wáng chéng shā wēn sù wáng bìng qí guó

王莽时,姑墨王丞杀温宿王,并其国。

wēn sù guó wáng zhì wēn sù chéng qù cháng ān bā qiān sān bǎi wǔ shí lǐ hù èr qiān èr bǎi kǒu bā qiān sì bǎi shèng bīng qiān wǔ bǎi rén

温宿国,王治温宿城,去长安八千三百五十里,户二千二百,口八千四百,胜兵千五百人。

fǔ guó hóu zuǒ yòu jiāng zuǒ yòu dū wèi zuǒ yòu qí jūn yì cháng gè èr rén

辅国侯、左右将、左右都尉、左右骑君、译长各二人。

dōng zhì dū hù zhì suǒ èr qiān sān bǎi bā shí lǐ xi zhì wèi tóu sān bǎi lǐ běi zhì wū sūn chì gǔ liù bǎi yī shí lǐ

东至都护治所二千三百八十里,西至尉头三百里,北至乌孙赤谷六百一十里。

tǔ dì wù lèi suǒ yǒu yǔ shàn shàn zhū guó tóng

土地物类所有与鄯善诸国同。

dōng tōng gū mò èr bǎi qī shí lǐ

东通姑墨二百七十里。

qiū cí guó wáng zhì yán chéng qù cháng ān qī qiān sì bǎi bā shí lǐ

龟兹国,王治延城,去长安七千四百八十里。

hù liù qiān jiǔ bǎi qī shí kǒu bā wàn yī qiān sān bǎi yī shí qī shèng bīng èr wàn yī qiān qī shí liù rén

户六千九百七十,口八万一千三百一十七,胜兵二万一千七十六人。

dà dū wèi chéng fǔ guó hóu ān guó hóu jī hú hóu què hú dū wèi jī chē shī dū wèi zuǒ yòu jiāng zuǒ yòu dū wèi zuǒ yòu qí jūn zuǒ yòu lì fǔ jūn gè yī rén dōng xī nán běi bù qiān cháng gè èr rén què hú jūn sān rén yì cháng sì rén

大都尉丞、辅国侯、安国侯、击胡侯、却胡都尉、击车师都尉、左右将、左右都尉、左右骑君、左右力辅君各一人,东西南北部千长各二人,却胡君三人,译长四人。

nán yǔ jīng jué dōng nán yǔ qiě mò xī nán yǔ yú mí běi yǔ wū sūn xi yǔ gū mò jiē

南与精绝、东南与且末、西南与杅弥、北与乌孙、西与姑墨接。

néng zhù yě yǒu qiān

能铸冶,有铅。

dōng zhì dū hù zhì suǒ wū lěi chéng sān bǎi wǔ shí lǐ

东至都护治所乌垒城三百五十里。

wū lěi hù bǎi yī shí kǒu qiān èr bǎi shèng bīng sān bǎi rén

乌垒,户百一十,口千二百,胜兵三百人。

chéng dū wèi yì cháng gè yī rén

城都尉、译长各一人。

yǔ dū hù tóng zhì

与都护同治。

qí nán sān bǎi sān shí lǐ zhì qú lí

其南三百三十里至渠犁。

qú lí chéng dū wèi yī rén hù bǎi sān shí kǒu qiān sì bǎi bā shí shèng bīng bǎi wǔ shí rén

渠梨,城都尉一人,户百三十,口千四百八十,胜兵百五十人。

dōng běi yǔ yù lí dōng nán yǔ qiě mò nán yǔ jīng jué jiē

东北与尉犁、东南与且末、南与精绝接。

xi yǒu hé zhì qiū cí wǔ bǎi bā shí lǐ

西有河,至龟兹五百八十里。

zì wǔ dì chū tōng xī yù zhì xiào wèi tún tián qú lí

自武帝初通西域、置校尉,屯田渠犁。

shì shí jūn lǚ lián chū shī xíng sān shí èr nián hǎi nèi xū hào

是时,军旅连出,师行三十二年,海内虚耗。

zhēng hé zhōng èr shī jiāng jūn lǐ guǎng lì yǐ jūn jiàng xiōng nú

征和中,贰师将军李广利以军降匈奴。

shàng jì huǐ yuǎn zhēng fá ér sōu sù dū wèi sāng hóng yáng yǔ chéng xiàng yù shǐ zòu yán gù lún tái dōng jié zhī qú lí jiē gù guó de guǎng ráo shuǐ cǎo yǒu gài tián wǔ qiān qǐng yǐ shàng chù wēn hé tián měi kě yì tōng gōu qú zhǒng wǔ gǔ yǔ zhōng guó tóng shí shú

上既悔远征伐,而搜粟都尉桑弘羊与丞相御史奏言:“故轮台东捷枝、渠犁皆故国,地广,饶水草,有溉田五千顷以上,处温和,田美,可益通沟渠,种五谷,与中国同时孰。

qí páng guó shǎo zhuī dāo guì huáng jīn cǎi zēng kě yǐ yì gǔ shí yi gěi zú bù fá

其旁国少锥刀,贵黄金采缯,可以易谷食,宜给足不乏。

chén yú yǐ wéi kě qiǎn tún tián zú yì gù lún tái yǐ dōng zhì xiào wèi sān rén fēn hù gè jǔ tú dì xíng tōng lì gōu qú wù shǐ yǐ shí yì zhǒng wǔ gǔ zhāng yè jiǔ quán qiǎn qí jiǎ sī mǎ wèi chì hòu shǔ xiào wèi shì yǒu biàn yi yīn qí zhì yǐ wén

臣愚以为可遣屯田卒诣故轮台以东,置校尉三人分护,各举图地形,通利沟渠,务使以时益种五谷,张掖、酒泉遣骑假司马为斥候,属校尉,事有便宜,因骑置以闻。

tián yī suì yǒu jī gǔ mù mín zhuàng jiàn yǒu lèi zhòng gǎn xǐ zhě yì tián suǒ jiù xù jī wèi běn yè yì kěn gài tián shāo zhù liè tíng lián chéng ér xi yǐ wēi xī guó fǔ wū sūn wèi biàn

田一岁,有积谷,募民壮健有累重敢徙者诣田所,就畜积为本业,益垦溉田,稍筑列亭,连城而西,以威西国,辅乌孙,为便。

chén jǐn qiǎn zhēng shì chén chāng fēn bù xíng biān yán chì tài shǒu dū wèi míng fēng huǒ xuǎn shì mǎ jǐn chì hòu xù jiāo cǎo

臣谨遣征事臣昌分部行边,严敕太守、都尉明烽火,选士马,谨斥候,蓄茭草。

yuàn bì xià qiǎn shǐ shǐ xī guó yǐ ān qí yì

愿陛下遣使使西国,以安其意。

chén mèi sǐ qǐng

臣冒死恳请。

shàng nǎi xià zhào shēn chén jì wǎng zhī huǐ yuē

上乃下诏,深陈既往之悔,曰:

qián yǒu sī zòu yù yì mín fù sān shí zhù biān yòng shì zhòng kùn lǎo ruò gū dú yě

前有司奏,欲益民赋三十助边用,是重困老弱孤独也。

ér jīn yòu qǐng qiǎn zú tián lún tái

而今又请遣卒田轮台。

lún tái xi yú chē shī qiān yú lǐ qián kāi líng hóu jī chē shī shí wēi xū yù lí lóu lán liù guó zǐ dì zài jīng shī zhě jiē xiān guī fā chù shí yíng hàn jūn yòu zì fā bīng fán shù wàn rén wáng gè zì jiāng gòng wéi chē shī jiàng qí wáng

轮台西于车师千余里,前开陵侯击车师时,危须、尉犁、楼兰六国子弟在京师者皆先归,发畜食迎汉军,又自发兵,凡数万人,王各自将,共围车师,降其王。

zhū guó bīng biàn bà lì bù néng fù zhì dào shàng shí hàn jūn

诸国兵便罢,力不能复至道上食汉军。

hàn jūn pò chéng shí zhì duō rán shì zì zài bù zú yǐ jìng shī qiáng zhě jǐn shí xù chǎn léi zhě dào sǐ shù qiān rén

汉军破城,食至多,然士自载不足以竟师,强者尽食畜产,羸者道死数千人。

zhèn fā jiǔ quán lǘ tuó tuó fù shí chū yù mén yíng jūn

朕发酒泉驴、橐驼负食,出玉门迎军。

lì zú qǐ zhāng yè bù shèn yuǎn rán shàng sī liú qí zhòng

吏卒起张掖,不甚远,然尚厮留其众。

nǎng zhě zhèn zhī bù míng yǐ jūn hou hóng shàng shū yán xiōng nú fù mǎ qián hòu zú zhì chéng xià chí yán qín rén wǒ gài ruò mǎ yòu hàn shǐ zhě jiǔ liú bù hái gù xìng qiǎn èr shī jiāng jūn yù yǐ wèi shǐ zhě wēi zhòng yě

曩者,朕之不明,以军候弘上书言“匈奴缚马前后足,置城下,驰言‘秦人,我匄若马’”,又汉使者久留不还,故兴遣贰师将军,欲以为使者威重也。

gǔ zhě qīng dài fū yǔ móu cān yǐ shī guī bù jí bù xíng

古者卿大夫与谋,参以蓍龟,不吉不行。

nǎi zhě yǐ fù mǎ shū biàn shì chéng xiàng yù shǐ èr qiān dàn zhū dài fū láng wéi wén xué zhě nǎi zhì jùn shǔ guó dū wèi chéng zhōng zhào pò nú děng jiē yǐ lǔ zì fù qí mǎ bù xiáng shén zāi

乃者以缚马书遍视丞相、御史、二千石、诸大夫、郎为文学者,乃至郡属国都尉成忠、赵破奴等,皆以“虏自缚其马,不祥甚哉!

huò yǐ wéi yù yǐ jiàn qiáng fū bù zú zhě shì rén yǒu yú

”或以为“欲以见强,夫不足者视人有余。

yì zhī guà de dà guò yáo zài jiǔ wǔ xiōng nú kùn bài

”《易》之卦得《大过》,爻在九五,匈奴困败。

gōng jūn fāng shì tài shǐ zhì xīng wàng qì jí tài bǔ guī shī jiē yǐ wéi jí xiōng nú bì pò shí bù kě zài de yě

公军方士、太史治星望气,及太卜龟蓍,皆以为吉,匈奴必破,时不可再得也。

yòu yuē běi fá xíng jiāng yú fǔ shān bì kè

又曰:“北伐行将,于鬴山必克。

guà zhū jiāng èr shī zuì jí

”卦诸将,贰师最吉。

gù zhèn qīn fā èr shī xià fǔ shān zhào zhī bì wú shēn rù

故朕亲发贰师下鬴山,诏之必毋深入。

jīn jì móu guà zhào jiē fǎn miào

今计谋卦兆皆反缪。

chóng hé hóu de lǔ hòu zhě yán wén hàn jūn dāng lái xiōng nú shǐ wū mái yáng niú suǒ chū zhū dào jí shuǐ shàng yǐ zǔ jūn

重合侯得虏候者,言:“闻汉军当来,匈奴使巫埋羊牛所出诸道及水上以诅军。

chán yú yí tiān zǐ mǎ qiú cháng shǐ wū zhù zhī

单于遗天子马裘,常使巫祝之。

fù mǎ zhě zǔ jūn shì yě

缚马者,诅军事也。

yòu bo hàn jūn yī jiāng bù jí

”又卜“汉军一将不吉”。

xiōng nú cháng yán hàn jí dà rán bù néng jī kě shī yī láng zǒu qiān yáng

匈奴常言:“汉极大,然不能饥渴,失一狼,走千羊。

nǎi zhě èr shī bài jūn shì sǐ lüè lí sàn bēi tòng cháng zài zhèn xīn

乃者贰师败,军士死略离散,悲痛常在朕心。

jīn qǐng yuǎn tián lún tái yù qǐ tíng suì shì rǎo láo tiān xià fēi suǒ yǐ yōu mín yě

今请远田轮台,欲起亭隧,是扰劳天下,非所以优民也。

jīn zhèn bù rěn wén

今朕不忍闻。

dà hóng lú děng yòu yì yù mù qiú tú sòng xiōng nú shǐ zhě míng fēng hóu zhī shǎng yǐ bào fèn wǔ bó suǒ fú néng wéi yě

大鸿胪等又议,欲募囚徒送匈奴使者,明封侯之赏以报忿,五伯所弗能为也。

qiě xiōng nú de hàn jiàng zhě cháng tí yè sōu suǒ wèn yǐ suǒ wén

且匈奴得汉降者,常提掖搜索,问以所闻。

jīn biān sài wèi zhèng lán chū bù jīn zhàng hòu cháng lì shǐ zú liè shòu yǐ pí ròu wèi lì zú kǔ ér fēng huǒ fá shī yì shàng jí bù dé hòu jiàng zhě lái ruò bǔ shēng kǒu lǔ nǎi zhī zhī

今边塞未正,阑出不禁,障候长吏使卒猎兽,以皮肉为利,卒苦而烽火乏,失亦上集不得,后降者来,若捕生口虏,乃知之。

dāng jīn wu zài jìn kē bào zhǐ shàn fù lì běn nóng xiū mǎ fù lìng yǐ bǔ quē wú fá wǔ bèi ér yǐ

当今务在禁苛暴,止擅赋,力本农,修马复令,以补缺,毋乏武备而已。

jùn guó èr qiān dàn gè shàng jìn chù mǎ fāng lüè bǔ biān zhuàng yǔ jì duì

郡国二千石各上进畜马方略补边状,与计对。

yóu shì bù fù chū jūn

由是不复出军。

ér fēng chéng xiàng chē qiān qiū wèi fù mín hòu yǐ míng xiū xī sī fù yǎng mín yě

而封丞相车千秋为富民侯,以明休息,思富养民也。

chū èr shī jiāng jūn lǐ guǎng lì jī dà yuān hái guò yú mí yú mí qiǎn tài zǐ lài dān wèi zhì yú qiū cí

初,贰师将军李广利击大宛,还过杅弥,杅弥遣太子赖丹为质于龟兹。

guǎng lì zé diàn cí yuē wài guó jiē chén shǔ yú hàn qiū cí hé yǐ de shòu yú mí zhì

广利责电兹曰:“外国皆臣属于汉,龟兹何以得受杅弥质?

jí jiāng lài dān rù zhì jīng shī

”即将赖丹入至京师。

zhāo dì nǎi yòng sāng hóng yáng qián yì yǐ yú mí tài zǐ lài dān wèi xiào wèi jiāng jūn tián lún tái lún tái yǔ qú lí dì jiē xiāng lián yě

昭帝乃用桑弘羊前议,以杅弥太子赖丹为校尉,将军田轮台,轮台与渠犁地皆相连也。

qiū cí guì rén gū yì wèi qí wáng yuē lài dān běn chén shǔ wú guó jīn pèi hàn yìn shòu lái pò wú guó ér tián bì wéi hài

龟兹贵人姑翼谓其王曰:“赖丹本臣属吾国,今佩汉印绶来,迫吾国而田,必为害。

wáng jí shā lài dān ér shàng shū xiè hàn hàn wèi néng zhēng

”王即杀赖丹,而上书谢汉,汉未能征。

xuān dì shí zhǎng luō hóu cháng huì shǐ wū sūn hái pián yí fā zhū guó bīng hé wǔ wàn rén gōng qiū cí zé yǐ qián shā xiào wèi lài dān

宣帝时,长罗侯常惠使乌孙还,便宜发诸国兵,合五万人攻龟兹,责以前杀校尉赖丹。

qiū cí wáng xiè yuē nǎi wǒ xiān wáng shí wéi guì rén gū yì suǒ wù wǒ wú zuì

龟兹王谢曰:“乃我先王时为贵人姑翼所误,我无罪。

zhí gū yì yì huì huì zhǎn zhī

”执姑翼诣惠,惠斩之。

shí wū sūn gōng zhǔ qiǎn nǚ lái zhì jīng shī xué gǔ qín hàn qiǎn shì láng lè fèng sòng zhǔ nǚ guò qiū cí

时乌孙公主遣女来至京师学鼓琴,汉遣侍郎乐奉送主女,过龟兹。

qiū cí qián qiǎn rén zhì wū sūn qiú gōng zhǔ nǚ wèi hái

龟兹前遣人至乌孙求公主女,未还。

huì nǚ guò qiū cí qiū cí wáng liú bù qiǎn fù shǐ shǐ bào gōng zhǔ zhǔ xǔ zhī

会女过龟兹,龟兹王留不遣,复使使报公主,主许之。

hòu gōng zhǔ shàng shū yuàn lìng nǚ bǐ zōng shì rù cháo ér qiū cí wáng jiàng bīn yì shòu qí fū rén shàng shū yán de shàng hàn wài sūn wèi kūn dì yuàn yǔ gōng zhǔ nǚ jù rù cháo

后公主上书,愿令女比宗室入朝,而龟兹王绛宾亦受其夫人,上书言得尚汉外孙为昆弟,愿与公主女俱入朝。

yuán kāng yuán nián suì lái cháo hè

元康元年,遂来朝贺。

wáng jí fū rén jiē cì yìn shòu

王及夫人皆赐印绶。

fū rén hào chēng gōng zhǔ cì yǐ chē qí qí gǔ gē chuī shù shí rén qǐ xiù zá zēng qí zhēn fán shù qiān wàn

夫人号称公主,赐以车骑旗鼓,歌吹数十人,绮绣杂缯琦珍凡数千万。

liú qiě yī nián hòu zèng sòng zhī

留且一年,厚赠送之。

hòu shù lái cháo hè lè hàn yī fú zhì dù guī qí guó zhì gōng shì zuò xí dào zhōu wèi chū rù chuán hū zhuàng zhōng gǔ rú hàn jiā yí

后数来朝贺,乐汉衣服制度,归其国,治宫室,作檄道周卫,出入传呼,撞钟鼓,如汉家仪。

wài guó hú rén jiē yuē lǘ fēi lǘ mǎ fēi mǎ ruò qiū cí wáng suǒ wèi luó yě

外国胡人皆曰:“驴非驴,马非马,若龟兹王,所谓骡也。

jiàng bīn sǐ qí zi chéng dé zì wèi hàn wài sūn chéng āi dì shí wǎng lái yóu shù hàn yù zhī yì shén qīn mì

”绛宾死,其子丞德自谓汉外孙,成、哀帝时往来尤数,汉遇之亦甚亲密。

dōng tōng yù lí liù bǎi wǔ shí lǐ

东通尉犁六百五十里。

yù lí guó wáng zhì yù lí chéng qù cháng ān liù qiān qī bǎi wǔ shí lǐ

尉犁国,王治尉犁城,去长安六千七百五十里。

hù qiān èr bǎi kǒu jiǔ qiān liù bǎi shèng bīng èr qiān rén

户千二百,口九千六百,胜兵二千人。

yù lí hóu ān shì hóu zuǒ yòu jiāng zuǒ yòu dū wèi jī hú jūn gè yī rén yì cháng èr rén

尉犁侯、安世侯、左右将、左右都尉、击胡君各一人,译长二人。

xi zhì dū hù zhì suǒ sān bǎi lǐ nán yǔ shàn shàn qiě wèi jiē

西至都护治所三百里,南与鄯善、且未接。

wēi xū guó wáng zhì wēi xū chéng qù cháng ān qī qiān èr bǎi jiǔ shí lǐ

危须国,王治危须城,去长安七千二百九十里。

hù qī bǎi kǒu sì qiān jiǔ bǎi shèng bīng èr qiān rén

户七百,口四千九百,胜兵二千人。

jī hú hóu jī hú dū wèi zuǒ yòu jiāng zuǒ yòu dū wèi zuǒ yòu qí jūn jī hú jūn yì cháng gè yī rén

击胡侯、击胡都尉、左右将、左右都尉、左右骑君、击胡君、译长各一人。

xi zhì dū hù zhì suǒ wǔ bǎi lǐ zhì yān qí bǎi lǐ

西至都护治所五百里,至焉耆百里。

yān qí guó wáng zhì yuán qú chéng qù cháng ān qī qiān sān bǎi lǐ

焉耆国,王治员渠城,去长安七千三百里。

hù sì qiān kǒu sān wàn èr qiān yī bǎi shèng bīng liù qiān rén

户四千,口三万二千一百,胜兵六千人。

jī hú hóu què hú hóu fǔ guó hóu zuǒ yòu jiāng zuǒ yòu dū wèi jī hú zuǒ yòu jūn jī chē shī jūn guī yì chē shī jūn gè yī rén jī hú dū wèi jī hú jūn gè èr rén yì cháng sān rén

击胡侯、却胡侯、辅国侯、左右将、左右都尉、击胡左右君、击车师君、归义车师君各一人,击胡都尉、击胡君各二人,译长三人。

xī nán zhì dū hù zhì suǒ sì bǎi lǐ nán zhì yù lí bǎi lǐ běi yǔ wū sūn jiē

西南至都护治所四百里南至尉犁百里,北与乌孙接。

jìn hǎi shuǐ duō yú

近海水多鱼。

wū tān zǐ lí guó wáng zhì yú lóu gǔ qù cháng ān wàn sān bǎi sān shí lǐ

乌贪訾离国,王治于娄谷,去长安万三百三十里。

hù sì shí yī kǒu èr bǎi sān shí yī shèng bīng wǔ shí qī rén

户四十一,口二百三十一,胜兵五十七人。

fǔ guó hóu zuǒ yòu dū wèi gè yī rén

辅国侯、左右都尉各一人。

dōng yǔ dān huán nán yǔ qiě mí xi yǔ wū sūn jiē

东与单桓、南与且弥、西与乌孙接。

bēi lù guó wáng zhì tiān shān dōng qián dāng guó qù cháng ān bā qiān liù bǎi bā shí lǐ

卑陆国,王治天山东干当国,去长安八千六百八十里。

hù èr bǎi èr shí qī kǒu qiān sān bǎi bā shí qī shèng bīng sì bǎi èr shí èr rén

户二百二十七,口千三百八十七,胜兵四百二十二人。

fǔ guó hóu zuǒ yòu jiāng zuǒ yòu dū wèi zuǒ yòu yì cháng gè yī rén

辅国侯、左右将、左右都尉、左右译长各一人。

xī nán zhì dū hù zhì suǒ qiān èr bǎi bā shí qī lǐ

西南至都护治所千二百八十七里。

bēi lù hòu guó wáng zhì fān qú lèi gǔ qù cháng ān bā qiān qī bǎi yī shí lǐ

卑陆后国,王治番渠类谷,去长安八千七百一十里。

hù sì bǎi liù shí èr kǒu qiān yī bǎi sān shí qī shèng bīng sān bǎi wǔ shí rén

户四百六十二,口千一百三十七,胜兵三百五十人。

fǔ guó hóu dū wèi yì cháng gè yī rén jiāng èr rén

辅国侯、都尉、译长各一人,将二人。

dōng yǔ yù lì shī běi yǔ xiōng nú xi yǔ jié guó nán yǔ chē shī jiē

东与郁立师、北与匈奴、西与劫国、南与车师接。

yù lì shī guó wáng zhì nèi duō gǔ qù cháng ān bā qiān bā bǎi sān shí lǐ

郁立师国,王治内咄谷,去长安八千八百三十里。

hù bǎi jiǔ shí kǒu qiān sì bǎi sì shí wǔ shèng bīng sān bǎi sān shí yī rén

户百九十,口千四百四十五,胜兵三百三十一人。

fǔ guó hóu zuǒ yòu dū wèi yì cháng gè yī rén dōng yǔ chē shī hòu chéng zhǎng xi yǔ bēi lù běi yǔ xiōng nú jiē

辅国侯、左右都尉、译长各一人,东与车师后城长、西与卑陆、北与匈奴接。

dān huán guó wáng zhì dān huán chéng qù cháng ān bā qiān bā bǎi qī shí lǐ

单桓国,王治单桓城,去长安八千八百七十里。

hù èr shí qī kǒu bǎi jiǔ shí sì shèng bīng sì shí wǔ rén

户二十七,口百九十四,胜兵四十五人。

fǔ guó hóu jiāng zuǒ yòu dū wèi yì cháng gè yī rén

辅国侯、将、左右都尉、译长各一人。

pú lèi guó wáng zhì tiān shān xi shū yú gǔ qù cháng ān bā qiān sān bǎi liù shí lǐ

蒲类国,王治天山西疏榆谷,去长安八千三百六十里。

hù sān bǎi èr shí wǔ kǒu èr qiān sān shí èr shèng bīng qī bǎi jiǔ shí jiǔ rén

户三百二十五,口二千三十二,胜兵七百九十九人。

fǔ guó hóu zuǒ yòu jiāng zuǒ yòu dū wèi gè yī rén

辅国侯、左右将、左右都尉各一人。

xī nán zhì dū hù zhì suǒ qiān sān bǎi bā shí qī lǐ

西南至都护治所千三百八十七里。

pú lèi hòu guó wáng qù cháng ān bā qiān liù bǎi sān shí guó

蒲类后国,王去长安八千六百三十国。

hù bǎi kǒu qiān qī shí shèng bīng sān bǎi sān shí sì rén fǔ guó hóu jiāng zuǒ yòu dū wèi yì cháng gè yī rén

户百,口千七十,胜兵三百三十四人,辅国侯、将、左右都尉、译长各一人。

xi qiě mí guó wáng zhì tiān shān dōng yú dà gǔ qù cháng ān bā qiān liù bǎi qī shí lǐ

西且弥国,王治天山东于大谷,去长安八千六百七十里。

hù sān bǎi sān shí èr kǒu qiān jiǔ bǎi èr shí liù shèng bīng qī bǎi sān shí bā rén

户三百三十二,口千九百二十六,胜兵七百三十八人。

xi qiě mí hóu zuǒ yòu jiāng zuǒ yòu qí jūn gè yī rén

西且弥侯、左右将、左右骑君各一人。

xī nán zhì dū hù zhì suǒ qiān sì bǎi bā shí qī lǐ

西南至都护治所千四百八十七里。

dōng qiě mí guó wáng zhì tiān shān dōng duì xū gǔ qù cháng ān bā qiān èr bǎi wǔ shí lǐ

东且弥国,王治天山东兑虚谷,去长安八千二百五十里。

hù bǎi jiǔ shí yī kǒu qiān jiǔ bǎi sì shí bā shèng bīng wǔ bǎi qī shí èr rén

户百九十一,口千九百四十八,胜兵五百七十二人。

dōng qiě mí hóu zuǒ yòu dū wèi gè yī rén

东且弥侯、左右都尉各一人。

xī nán zhì dū hù zhì suǒ qiān wǔ bǎi bā shí qī lǐ

西南至都护治所千五百八十七里。

jié guó wáng zhì tiān shān dōng dān qú gǔ qù cháng ān bā qiān wǔ bǎi qī shí lǐ

劫国,王治天山东丹渠谷,去长安八千五百七十里。

hù jiǔ shí jiǔ kǒu wǔ bǎi shèng bīng bǎi yī shí wǔ rén

户九十九,口五百,胜兵百一十五人。

fǔ guó hóu dū wèi yì cháng gè yī rén

辅国侯、都尉、译长各一人。

xī nán zhì dū hù zhì suǒ qiān sì bǎi bā shí qī lǐ

西南至都护治所千四百八十七里。

hú hú guó wáng zhì chē shī liǔ gǔ qù cháng ān bā qiān èr bǎi lǐ

狐胡国,王治车师柳谷,去长安八千二百里。

hù wǔ shí wǔ kǒu èr bǎi liù shí sì shèng bīng sì shí wǔ rén

户五十五,口二百六十四,胜兵四十五人。

fǔ guó hóu zuǒ yòu dū wèi gè yī rén

辅国侯、左右都尉各一人。

xi zhì dū hù zhì suǒ qiān yī bǎi sì shí qī lǐ zhì yān qí qī bǎi qī shí lǐ

西至都护治所千一百四十七里,至焉耆七百七十里。

shān guó wáng qù cháng ān qī qiān yī bǎi qī shí lǐ

山国,王去长安七千一百七十里。

hù sì bǎi wǔ shí kǒu wǔ qiān shèng bīng qiān rén

户四百五十,口五千,胜兵千人。

fǔ guó hóu zuǒ yòu jiāng zuǒ yòu dū wèi yì cháng gè yī rén

有辅国侯、左右将、左右都尉、译长各一人。

xi zhì yù lí èr bǎi sì shí lǐ xī běi zhì yān qí bǎi liù shí lǐ xi zhì wēi xū èr bǎi liù shí lǐ dōng nán yǔ shàn shàn qiě mò jiē

西至尉犁二百四十里,西北至焉耆百六十里,西至危须二百六十里,东南与鄯善、且末接。

shān chū tiě mín chū jū jì tián dí gǔ yú yān qí wēi xū

山出铁,民出居,寄田籴谷于焉耆、危须。

chē shī qián guó wáng zhì jiāo hé chéng

车师前国,王治交河城。

hé shuǐ fēn liú rào chéng xià gù hào jiāo hé

河水分流绕城下,故号交河。

qù cháng ān bā qiān yī bǎi wǔ shí lǐ

去长安八千一百五十里。

hù qī bǎi kǒu liù qiān wǔ shí shèng bīng qiān bā bǎi liù shí wǔ rén

户七百,口六千五十,胜兵千八百六十五人。

fǔ guó hóu ān guó hóu zuǒ yòu jiāng dū wèi guī hàn dōu wèi chē shī jūn tōng shàn jūn xiāng shàn jūn gè yī rén yì cháng èr rén

辅国侯、安国侯、左右将、都尉、归汉都尉、车师君、通善君、乡善君各一人,译长二人。

xī nán zhì dū hù zhì suǒ qiān bā bǎi qī lǐ zhì yān qí bā bǎi sān shí wǔ lǐ

西南至都护治所千八百七里,至焉耆八百三十五里。

chē shī hòu guó wáng zhì wù tu gǔ qù cháng ān bā qiān jiǔ bǎi wǔ shí lǐ

车师后国,王治务涂谷,去长安八千九百五十里。

hù wǔ bǎi jiǔ shí wǔ kǒu sì qiān qī bǎi qī shí sì shèng bīng qiān bā bǎi jiǔ shí rén

户五百九十五,口四千七百七十四,胜兵千八百九十人。

jī hú hóu zuǒ yòu jiāng zuǒ yòu dū wèi dào mín jūn yì cháng gè yī rén

击胡侯、左右将、左右都尉、道民君、译长各一人。

xī nán zhì dū hù zhì suǒ qiān èr bǎi sān shí qī lǐ

西南至都护治所千二百三十七里。

chē shī dū wèi guó hù sì shí kǒu sān bǎi sān shí sān shèng bīng bā shí sì rén

车师都尉国,户四十,口三百三十三,胜兵八十四人。

chē shī hòu chéng zhǎng guó hù bǎi wǔ shí sì kǒu jiǔ bǎi liù shí shèng bīng èr bǎi liù shí rén

车师后城长国,户百五十四,口九百六十,胜兵二百六十人。

wǔ dì tiān hàn èr nián yǐ xiōng nú jiàng zhě jiè hé wáng wèi kāi líng hóu jiāng lóu lán guó bīng shǐ jī chē shī xiōng nú qiǎn yòu xián wáng jiāng shù wàn qí jiù zhī hàn bīng bù lì yǐn qù

武帝天汉二年,以匈奴降者介和王为开陵侯,将楼兰国兵始击车师,匈奴遣右贤王将数万骑救之,汉兵不利,引去。

zhēng hé sì nián qiǎn chóng hé hóu mǎ tōng jiāng sì wàn qí jī xiōng nú dào guò chē shī běi fù qiǎn kāi líng hóu jiāng lóu lán yù lí wēi xū fán liù guó bīng bié jī chē shī wù lìng de zhē chóng hé hóu

征和四年,遣重合侯马通将四万骑击匈奴,道过车师北,复遣开陵侯将楼兰、尉犁、危须凡六国兵别击车师,勿令得遮重合侯。

zhū guó bīng gòng wéi chē shī chē shī wáng xiáng fú chén shǔ hàn

诸国兵共围车师,车师王降服,臣属汉。

zhāo dì shí xiōng nú fù shǐ sì qiān jì tián chē shī

昭帝时,匈奴复使四千骑田车师。

xuān dì jí wèi qiǎn wǔ jiāng jiàng bīng jī xiōng nú chē shī tián zhě jīng qù chē shī fù tōng yú hàn

宣帝即位,遣五将将兵击匈奴,车师田者惊去,车师复通于汉。

xiōng nú nù zhào qí tài zǐ jūn sù yù yǐ wèi zhì

匈奴怒,召其太子军宿,欲以为质。

jūn sù yān qí wài sūn bù yù zhì xiōng nú wáng zǒu yān qí

军宿,焉耆外孙,不欲质匈奴,亡走焉耆。

chē shī wáng gēng lì zi wū guì wèi tài zǐ

车师王立另一个儿子乌贵为太子。

jí wū guì lì wèi wáng yǔ xiōng nú jié hūn yīn jiào xiōng nú zhē hàn dào tōng wū sūn zhě

及乌贵立为王,与匈奴结婚姻,教匈奴遮汉道通乌孙者。

dì jié èr nián hàn qiǎn shì láng zhèng jí xiào wèi sī mǎ xǐ jiāng miǎn xíng zuì rén tián qú lí jī gǔ yù yǐ gōng chē shī

地节二年,汉遣侍郎郑吉、校尉司马憙将免刑罪人田渠犁,积谷,欲以攻车师。

zhì qiū shōu gǔ jí xǐ fā chéng guō zhū guó bīng wàn yú rén zì yǔ suǒ jiāng tián shì qiān wǔ bǎi rén gòng jī chē shī gōng jiāo hé chéng pò zhī

至秋收谷,吉、憙发城郭诸国兵万余人,自与所将田士千五百人共击车师,攻交河城,破之。

wáng shàng zài qí běi shí chéng zhōng wèi de huì jūn shí jǐn jí děng qiě bà bīng guī qú lí tián

王尚在其北石城中,未得,会军食尽,吉等且罢兵,归渠犁田。

shōu qiū bì fù fā bīng gōng chē shī wáng yú shí chéng

收秋毕,复发兵攻车师王于石城。

wáng wén hàn bīng qiě zhì běi zǒu xiōng nú qiú jiù xiōng nú wèi wèi fā bīng

王闻汉兵且至,北走匈奴求救,匈奴未为发兵。

wáng lái huán yǔ guì rén sū yóu yì yù jiàng hàn kǒng bú jiàn xìn

王来还,与贵人苏犹议欲降汉,恐不见信。

sū yóu jiào wáng jī xiōng nú biān guó xiǎo pú lèi zhǎn shǒu lüè qí rén mín yǐ jiàng jí

苏犹教王击匈奴边国小蒲类,斩首,略其人民,以降吉。

chē shī páng xiǎo jīn fù guó suí hàn jūn hòu dào chē shī chē shī wáng fù zì qǐng jī pò jīn fù

车师旁小金附国随汉军后盗车师,车师王复自请击破金附。

xiōng nú wén chē shī jiàng hàn fā bīng gōng chē shī jí xǐ yǐn bīng běi féng zhī xiōng nú bù gǎn qián

匈奴闻车师降汉,发兵攻车师,吉、憙引兵北逢之,匈奴不敢前。

jí xǐ jí liú yī hou yǔ zú èr shí rén liú shǒu wáng jí děng yǐn bīng guī qú lí

吉、憙即留一候与卒二十人留守王,吉等引兵归渠犁。

chē shī wáng kǒng xiōng nú bīng fù zhì ér jiàn shā yě nǎi qīng jì bēn wū sūn jí jí yíng qí qī zǐ zhì qú lí

车师王恐匈奴兵复至而见杀也,乃轻骑奔乌孙,吉即迎其妻子置渠犁。

dōng zòu shì zhì jiǔ quán yǒu zhào hái tián qú lí jí chē shī yì jī gǔ yǐ ān xī guó qīn xiōng nú

东奏事,至酒泉,有诏还田渠犁及车师,益积谷以安西国,侵匈奴。

jí hái chuán sòng chē shī wáng qī zǐ yì cháng ān shǎng cì shén hòu měi cháo huì sì yí cháng zūn xiǎn yǐ shì zhī

吉还,传送车师王妻子诣长安,赏赐甚厚,每朝会四夷,常尊显以示之。

yú shì jí shǐ shǐ lì zú sān bǎi rén bié tián chē shī

于是吉始使吏卒三百人别田车师。

de jiàng zhě yán chán yú dà chén jiē yuē chē shī de féi měi jìn xiōng nú shǐ hàn de zhī duō tián jī gǔ bì hài rén guó bù kě bù zhēng yě

得降者,言单于大臣皆曰:“车师地肥美,近匈奴,使汉得之,多田积谷,必害人国,不可不争也。

guǒ qiǎn qí lái jī tián zhě jí nǎi yǔ xiào wèi jǐn jiāng qú lí tián shì qiān wǔ bǎi rén wǎng tián xiōng nú fù yì qiǎn qí lái hàn tián zú shǎo bù néng dāng bǎo chē shī chéng zhōng

”果遣骑来击田者,吉乃与校尉尽将渠犁田士千五百人往田,匈奴复益遣骑来,汉田卒少不能当,保车师城中。

xiōng nú jiāng jí qí chéng xià wèi jí yuē chán yú bì zhēng cǐ dì bù kě tián yě

匈奴将即其城下谓吉曰:“单于必争此地,不可田也。

wéi chéng shù rì nǎi jiě

”围城数日乃解。

hòu cháng shù qiān jì wǎng lái shǒu chē shī jí shàng shū yán chē shī qù qú lí qiān yú lǐ jiān yǐ hé shān běi jìn xiōng nú hàn bīng zài qú lí zhě shì bù néng xiāng jiù yuàn yì tián zú

后常数千骑往来守车师,吉上书言:“车师去渠犁千余里,间以河山,北近匈奴,汉兵在渠犁者势不能相救,愿益田卒。

gōng qīng yì yǐ wéi dào yuǎn fán fèi kě qiě ba chē shī tián zhě

”公卿议以为道远烦费,可且罢车师田者。

zhào qiǎn zhǎng luō hóu jiāng zhāng yè jiǔ quán qí chū chē shī běi qiān yú lǐ yáng wēi wǔ chē shī páng

诏遣长罗侯将张掖、酒泉骑出车师北千余里,扬威武车师旁。

hú jì yǐn qù jí nǎi dé chū guī qú lí fán sān xiào wèi tún tián

胡骑引去,吉乃得出,归渠犁,凡三校尉屯田。

chē shī wáng zhī zǒu wū sūn yě wū sūn liú bù qiǎn qiǎn shǐ shàng shū yuàn liú chē shī wáng bèi guó yǒu jí kě cóng xī dào yǐ jī xiōng nú

车师王之走乌孙也,乌孙留不遣,遣使上书,愿留车师王,备国有急,可从西道以击匈奴。

hàn xǔ zhī

汉许之。

yú shì hàn zhào gù chē shī tài zǐ jūn sù zài yān qí zhě lì yǐ wéi wáng jǐn xǐ chē shī guó mín lìng jū qú lí suì yǐ chē shī gù dì yǔ xiōng nú

于是汉召故车师太子军宿在焉耆者,立以为王,尽徙车师国民令居渠犁,遂以车师故地与匈奴。

chē shī wáng de jìn hàn tián guān yǔ xiōng nú jué yì ān lè qīn hàn

车师王得近汉田官,与匈奴绝,亦安乐亲汉。

hòu hàn shǐ shì láng yīn guǎng dé zé wū sūn qiú chē shī wáng wū guì jiāng yì què cì dì yǔ qí qī zǐ jū

后汉使侍郎殷广德责乌孙,求车师王乌贵,将诣阙,赐第与其妻子居。

shì suì yuán kāng sì nián yě

是岁,元康四年也。

qí hòu zhì shù jǐ xiào wèi tún tián jū chē shī gù dì

其后置戍己校尉屯田,居车师故地。

yuán shǐ zhōng chē shī hòu wáng guó yǒu xīn dào chū wǔ chuán běi tōng yù mén guān wǎng lái chà jìn wù jǐ xiào wèi xú pǔ yù kāi yǐ shěng dào lǐ bàn bì bái lóng duī zhī ě

元始中,车师后王国有新道,出五船北,通玉门关,往来差近,戊己校尉徐普欲开以省道里半,避白龙堆之厄。

chē shī hòu wáng gū jù yǐ dào dāng wèi zhǔ zhì xīn bù biàn yě

车师后王姑句以道当为拄置,心不便也。

de yòu pō yǔ xiōng nú nán jiāng jūn dì jiē céng yù fēn míng qí jiè rán hòu zòu zhī zhào gū jù shǐ zhèng zhī bù kěn xì zhī

地又颇与匈奴南将军地接,曾欲分明其界然后奏之,召姑句使证之,不肯,系之。

gū jù shù yǐ niú yáng qiú lì qiú chū bù dé

姑句数以牛羊赇吏,求出不得。

gū jù jiā máo duān shēng huǒ qí qī gǔ zǐ zōu wèi gū jù yuē máo duān shēng huǒ cǐ bīng qì yě lì yǐ yòng bīng

姑句家矛端生火,其妻股紫陬谓姑句曰:“矛端生火,此兵气也,利以用兵。

qián chē shī qián wáng wèi dū hù sī mǎ suǒ shā jīn jiǔ xì bì sǐ bù rú jiàng xiōng nú

前车师前王为都护司马所杀,今久系必死,不如降匈奴。

jí chí tū chū gāo chāng bì rù xiōng nú

”即驰突出高昌壁,入匈奴。

yòu qù hú lái wáng táng dōu guó bǐ dà zhǒng chì shuǐ qiāng shù xiāng guān bù shèng gào jí dū hù

又去胡来王唐兜,国比大种赤水羌,数相冠,不胜,告急都护。

dū hù dàn qīn bù yǐ shí jiù zhù táng dōu kùn jí yuàn qīn dōng shǒu yù mén guān

都护但钦不以时救助,唐兜困急,怨钦,东守玉门关。

yù mén guān bù nèi jí jiāng qī zǐ rén mín qiān yú rén wáng jiàng xiōng nú

玉门关不内,即将妻子人民千余人亡降匈奴。

xiōng nú shòu zhī ér qiǎn shǐ shàng shū yán zhuàng

匈奴受之,而遣使上书言状。

shì shí xīn dū hòu wáng mǎng bǐng zhèng qiǎn zhōng láng jiàng wáng chāng děng shǐ xiōng nú gào chán yú xī yù nèi shǔ bù dàng de shòu

是时,新都侯王莽秉政,遣中郎将王昌等使匈奴,告单于西域内属,不当得受。

chán yú xiè shǔ

单于谢属。

zhí èr wáng yǐ fù shǐ zhě

执二王以付使者。

mǎng shǐ zhōng láng wáng méng dài xī yù è dōu nú jiè shàng féng shòu

莽使中郎王萌待西域恶都奴界上逢受。

chán yú qiǎn shǐ sòng yīn qǐng qí zuì

单于遣使送,因请其罪。

shǐ zhě yǐ wén mǎng bù tīng zhào xià huì xī yù zhū guó wáng chén jūn zhǎn gū jù táng dōu yǐ shì zhī

使者以闻,莽不听,诏下会西域诸国王,陈军斩姑句、唐兜以示之。

zhì mǎng cuàn wèi jiàn guó èr nián yǐ guǎng xīn gōng zhēn fēng wèi yòu bó dāng chū xī yù

至莽篡位,建国二年,以广新公甄丰为右伯,当出西域。

chē shī hòu wáng xū zhì lí wén zhī yǔ qí yòu jiāng gǔ dī zuǒ jiāng shī ní zhī móu yuē wén zhēn gōng wèi xī yù tài bó dāng chū gù shì gěi shǐ zhě niú yáng gǔ chú jiāo dǎo yì qián wǔ wēi jiāng guò suǒ gěi shǐ shàng wèi néng bèi

车师后王须置离闻之,与其右将股鞮、左将尸泥支谋曰:“闻甄公为西域太伯,当出,故事给使者牛、羊、谷、刍茭,导译,前五威将过,所给使尚未能备。

jīn tài bó fù chū guó yì pín kǒng bù néng chēng

今太伯复出,国益贫,恐不能称。

yù wáng rù xiōng nú

”欲亡入匈奴。

wù jǐ xiào wèi dāo hù wén zhī zhào zhì lí yàn wèn cí fú nǎi xiè zhì dū hù dàn qīn zài suǒ liè lóu chéng

戊己校尉刀护闻之,召置离验问,辞服,乃械致都护但钦在所埒娄城。

zhì lí rén mín zhī qí bù hái jiē kū ér sòng zhī

置离人民知其不还,皆哭而送之。

zhì qīn zé zhǎn zhì lí

至,钦则斩置离。

zhì lí xiōng fǔ guó hóu hú lán zhī jiāng zhì lí zhòng èr qiān yú rén qū xù chǎn jǔ guó wáng jiàng xiōng nú

置离兄辅国侯狐兰支将置离众二千余人,驱畜产,举国亡降匈奴。

shì shí mǎng yì chán yú xǐ chán yú hèn nù suì shòu hú lán zhī jiàng qiǎn bīng yǔ gòng guān jī chē shī shā hòu chéng zhǎng shāng dū hù sī mǎ jí hú lán bīng fù huán rù xiōng nú

是时,莽易单于玺,单于恨怒,遂受狐兰支降,遣兵与共冠击车师,杀后城长,伤都护司马,及狐兰兵复还入匈奴。

shí wù jǐ xiào wèi dāo hù bìng qiǎn shǐ chén liáng zhūn huán qiě gǔ bèi xiōng nú kòu

时戊己校尉刀护病,遣史陈良屯桓且谷备匈奴寇。

shǐ zhōng dài qǔ liáng shí sī mǎ chéng hán xuán lǐng zhū bì yòu qū hòu rèn shāng lǐng zhū lěi xiāng yǔ móu yuē xī yù zhū guó pō bèi pàn xiōng nú yù dà qīn

史终带取粮食,司马丞韩玄领诸壁,右曲候任商领诸垒,相与谋曰:“西域诸国颇背叛,匈奴欲大侵。

yào sǐ

要死。

kě shā xiào wèi jiāng rén zhòng jiàng xiōng nú

可杀校尉,将人众降匈奴。

jí jiāng shù qiān jì zhì xiào wèi fǔ xié zhū tíng lìng fán jī xīn fēn gào zhū bì yuē xiōng nú shí wàn qí lái rén lì shì jiē chí bīng hòu zhě zhǎn

”即将数千骑至校尉府,胁诸亭令燔积薪,分告诸壁曰:“匈奴十万骑来人,吏士皆持兵,后者斩!

de sān sì bǎi rén qù xiào wèi fǔ shù lǐ zhǐ chen huǒ rán

”得三四百人,去校尉府数里止,晨火然。

xiào wèi kāi mén jī gǔ shōu lì shì liáng děng suí rén suì shā xiào wèi dāo hù jí zǐ nán sì rén zhū kūn dì zǐ nán dú yí fù nǚ xiǎo ér

校尉开门击鼓收吏士,良等随人,遂杀校尉刀护及子男四人、诸昆弟子男,独遗妇女小儿。

zhǐ liú wù jǐ xiào wèi chéng qiǎn rén yǔ xiōng nú nán jiāng jūn xiāng wén nán jiāng jūn yǐ èr qiān jì yíng liáng děng

止留戊己校尉城,遣人与匈奴南将军相闻,南将军以二千骑迎良等。

liáng děng jǐn xié lüè wù jǐ xiào wèi lì shì nán nǚ èr qiān yú rén rù xiōng nú

良等尽胁略戊己校尉吏士男女二千余人入匈奴。

chán yú yǐ liáng dài wèi wū bēn dū wèi

单于以良、带为乌贲都尉。

hòu sān suì chán yú sǐ dì wū lèi chán yú xián lì fù yǔ mǎng hé qīn

后三岁,单于死,弟乌累单于咸立,复与莽和亲。

mǎng qiǎn shǐ zhě duō jī jīn bì lù chán yú gòu qiú chén liáng zhōng dài děng

莽遣使者多赍金币赂单于,购求陈良、终带等。

chán yú jǐn shōu sì rén jí shǒu shā dāo hù zhě zhī yīn qī zǐ yǐ xià èr shí qī rén jiē xiè kǎn chē fù shǐ zhě

单于尽收四人及手杀刀护者芝音妻子以下二十七人,皆械槛车付使者。

dào cháng ān mǎng jiē shāo shā zhī

到长安,莽皆烧杀之。

qí hòu mǎng fù qī zhà chán yú hé qīn suì jué

其后莽复欺诈单于,和亲遂绝。

xiōng nú dà jī běi biān ér xī yù wǎ jiě

匈奴大击北边,而西域瓦解。

yān qí guó jìn xiōng nú xiān pàn shā dū hù dàn qīn mǎng bù néng tǎo

焉耆国近匈奴,先叛,杀都护但钦,莽不能讨。

tiān fèng sān nián nǎi qiǎn wǔ wēi jiāng wáng jùn xī yù dū hù li chóng jiāng wù jǐ xiào wèi chū xī yù zhū guó jiē jiāo yíng sòng bīng gǔ yān qí zhà xiáng ér jù bīng zì bèi

天凤三年,乃遣五威将王骏、西域都护李崇将戊己校尉出西域,诸国皆郊迎,送兵谷,焉耆诈降而聚兵自备。

jùn děng jiāng shā chē guī cí bīng qī qiān yú rén fēn wéi shù bù rù yān qí yān qí fú bīng yào zhē jùn

骏等将莎车、龟慈兵七千余人,分为数部入焉耆,焉耆伏兵要遮骏。

jí gū mò yù lí wēi xū guó bīng wèi fǎn jiàn hái gòng xí jī jùn děng jiē shā zhī

及姑墨、尉犁、危须国兵为反间,还共袭击骏等,皆杀之。

wéi wù jǐ xiào wèi guō qīn bié jiāng bīng hòu zhì yān qí

唯戊己校尉郭钦别将兵,后至焉耆。

yān qí bīng wèi hái qīn jī shā qí lǎo ruò yǐn bīng hái

焉耆兵未还,钦击杀其老弱,引兵还。

mǎng fēng qīn wèi shān hú zǐ

莽封钦为剼胡子。

li chóng shōu yú shì hái bǎo qiū cí

李崇收余士,还保龟兹。

shù nián mǎng sǐ chóng suì méi xī yù yīn jué

数年莽死,崇遂没,西域因绝。

zuì fán guó wǔ shí

最凡国五十。

zì yì cháng chéng zhǎng jūn jiān lì dà lù bǎi gōng qiān cháng dū wèi qiě qú dàng hù jiāng xiāng zhì hóu wáng jiē pèi hàn yìn shòu fán sān bǎi qī shí liù rén

自译长、城长、君、监、吏、大禄、百工、千长、都尉、且渠、当户、将、相至侯、王,皆佩汉印绶,凡三百七十六人。

ér kāng jū dà ròu zhī ān xī jì bīn wū yì zhī shǔ jiē yǐ jué yuǎn bù zài shù zhōng qí lái gòng xiàn zé xiāng yǔ bào bù dū lù zǒng lǐng yě

而康居、大月氏、安息、罽宾、乌弋之属,皆以绝远不在数中,其来贡献则相与报,不督录总领也。

zàn yuē xiào wǔ zhī shì tú zhì xiōng nú huàn zhě jiān cóng xī guó jié dǎng nán qiāng nǎi biǎo hé xī liè sì jùn kāi yù mén tōng sì yù yǐ duàn xiōng nú yòu bì gé jué nán qiāng ròu zhī

赞曰:孝武之世,图制匈奴,患者兼从西国,结党南羌,乃表河西,列四郡,开玉门,通四域,以断匈奴右臂,隔绝南羌、月氏。

chán yú shī yuán yóu shì yuǎn dùn ér mù nán wú wáng tíng

单于失援,由是远遁,而幕南无王庭。

zāo zhí wén jǐng xuán mò yǎng mín wǔ shì tiān xià yīn fù cái lì yǒu yú shì mǎ qiáng shèng

遭值文、景玄默,养民五世,天下殷富,财力有余,士马强盛。

gù néng dǔ xī bù dài mào zé jiàn zhū yá qī jùn gǎn jǔ jiàng zhú zhàng zé kāi zāng kē yuè guī wén tiān mǎ pú táo zé tōng dà yuān ān xī

故能睹犀布、玳瑁则建珠崖七郡,感枸酱、竹杖则开牂柯、越巂,闻天马、蒲陶则通大宛、安息。

zì shì zhī hòu míng zhū wén jiǎ tōng xī cuì yǔ zhī zhēn yíng yú hòu gōng báo shāo lóng wén yú mù hàn xuè zhī mǎ chōng yú huáng mén jù xiàng shī zǐ měng quǎn dà què zhī qún shí yú wài yòu

自是之后,明珠、文甲、通犀、翠羽之珍盈于后宫,薄梢、龙文、鱼目、汗血之马充于黄门,巨象、师子、猛犬、大雀之群食于外囿。

shū fāng yì wù sì miàn ér zhì

殊方异物,四面而至。

yú shì guǎng kāi shàng lín chuān kūn míng chí yíng qiān mén wàn hù zhī gōng lì shén míng tōng tiān zhī tái xīng zào jiǎ yǐ zhī zhàng luò yǐ suí zhū hé bì tiān zǐ fù fǔ yī xí cuì bèi féng yù jǐ ér chù qí zhōng

于是广开上林,穿昆明池,营千门万户之宫,立神明通天之台,兴造甲乙之帐,落以随珠和璧,天子负黼依,袭翠被,冯玉几,而处其中。

shè jiǔ chí ròu lín yǐ xiǎng sì yí zhī kè zuò bā yú dōu lú hǎi zhōng dàng jí màn yǎn yú lóng jué dǐ zhī xì yǐ guān shì zhī

设酒池肉林以飨四夷之客,作《巴俞》都卢、海中《砀极》、漫衍鱼龙、角抵之戏以观视之。

jí lù yí zèng sòng wàn lǐ xiāng fèng shī lǚ zhī fèi bù kě shèng jì

及赂遗赠送,万里相奉,师旅之费,不可胜计。

zhì yú yòng dù bù zú nǎi què jiǔ gū guǎn yán tiě zhù bái jīn zào pí bì suàn zhì chē chuán zū jí liù chù

至于用度不足,乃榷酒酤,管盐铁,铸白金,造皮币,算至车船,租及六畜。

mín lì qū cái lì jié yīn zhī yǐ xiōng nián kòu dào bìng qǐ dào lù bù tōng zhí zhǐ zhī shǐ shǐ chū yī xiù zhàng fǔ duàn zhǎn yú jùn guó rán hòu shèng zhī

民力屈,财力竭,因之以凶年,寇盗并起,道路不通,直指之使始出,衣绣杖斧,断斩于郡国,然后胜之。

shì yǐ mò nián suì qì lún tái zhī de ér xià āi tòng zhī zhào qǐ fēi rén shèng zhī suǒ huǐ zāi

是以末年遂弃轮台之地,而下哀痛之诏,岂非仁圣之所悔哉!

qiě tōng xī yù jìn yǒu lóng duī yuǎn zé cōng lǐng shēn rè tóu tòng xiàn dù zhī ě

且通西域,近有龙堆,远则葱岭,身热、头痛、县度之厄。

huái nán dù qīn yáng xióng zhī lùn jiē yǐ wéi cǐ tiān dì suǒ yǐ jiè bié qū yù jué wài nèi yě

淮南、杜钦、扬雄之论,皆以为此天地所以界别区域,绝外内也。

shū yuē xī róng jí xù yǔ jí jiù ér xù zhī fēi shàng wēi fú zhì qí gòng wù yě

《书》曰“西戎即序”,禹即就而序之,非上威服致其贡物也。

xī yù zhū guó gè yǒu jūn zhǎng bīng zhòng fēn ruò wú suǒ tǒng yī suī shǔ xiōng nú bù xiāng qīn fù

西域诸国,各有君长,兵众分弱,无所统一,虽属匈奴,不相亲附。

xiōng nú néng de qí mǎ chù zhān jì ér bù néng tǒng shuài yǔ zhī jìn tuì

匈奴能得其马畜旃罽,而不能统率与之进退。

yǔ hàn gé jué dào lǐ yòu yuǎn de zhī bù wéi yì qì zhī bù wéi sǔn

与汉隔绝,道里又远,得之不为益,弃之不为损。

shèng dé zài wǒ wú qǔ yú bǐ

盛德在我,无取于彼。

gù zì jiàn wǔ yǐ lái xī yù sī hàn wēi dé xián lè nèi shǔ

故自建武以来,西域思汉威德,咸乐内属。

wéi qí xiǎo yì shàn shàn chē shī jiè pò xiōng nú shàng wèi suǒ jū

唯其小邑鄯善、车师,界迫匈奴,尚为所拘。

ér qí dà guó shā chē yú tián zhī shǔ shù qiǎn shǐ zhì zhì yú hàn yuàn qǐng shǔ dū hù

而其大国莎车、于阗之属,数遣使置质于汉,愿请属都护。

shèng shàng yuǎn lǎn gǔ jīn yīn shí zhī yi jī mí bù jué cí ér wèi xǔ

圣上远览古今,因时之宜,羁縻不绝,辞而未许。

suī dà yǔ zhī xù xī róng zhōu gōng zhī ràng bái zhì tài zōng zhī què zǒu mǎ yì jiān zhī yǐ yì hé yǐ shàng cí

虽大禹之序西戎,周公之让白雉,太宗之却走马,义兼之矣,亦何以尚兹!

✦ You read 传·西域传下

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.