xiào yuán huáng hòu wáng mǎng gū yě
孝元皇后，王莽姑也。
mǎng zì wèi huáng dì zhī hòu qí zì běn yuē huáng dì xìng yáo shì bā shì shēng yú shùn
莽自谓黄帝之后，其《自本》曰：黄帝姓姚氏，八世生虞舜。
shùn qǐ guī ruì yǐ guī wèi xìng
舜起妫汭，以妫为姓。
zhì zhōu wǔ wáng fēng shùn hòu guī mǎn yú chén shì wèi hú gōng shí sān shì shēng wán
至周武王封舜后妫满于陈，是为胡公，十三世生完。
wán zì jìng zhòng bēn qí qí huán gōng yǐ wéi qīng xìng tián shì
完字敬仲，奔齐，齐桓公以为卿，姓田氏。
shí yī shì tián hé yǒu qí guó èr shì chēng wáng zhì wáng jiàn wèi qín suǒ miè
到了第十一代，田和控制了齐国，又传了两代开始称王，传到齐王田建时，齐国被秦国灭掉了。
xiàng yǔ qǐ fēng jiàn sūn ān wèi jì běi wáng
项羽起，封建孙安为济北王。
zhì hàn xìng ān shī guó qí rén wèi zhī wáng jiā yīn yǐ wéi shì
至汉兴，安失国，齐人谓之“王家”，因以为氏。
wén jǐng jiān ān sūn suì zì bó jì chù dōng píng líng shēng hè zì wēng rú
文、景间，安孙遂字伯纪，处东平陵，生贺，字翁孺。
wèi wǔ dì xiù yī yù shǐ zhú bǔ wèi jùn qún dào jiān lú děng dǎng yǔ jí lì wèi nuò dòu liú dāng zuò zhě wēng rú jiē zòng bù zhū
为武帝绣衣御史，逐捕魏郡群盗坚卢等党与，及吏畏懦逗留当坐者，翁孺皆纵不诛。
tā bù yù shǐ bào shèng zhī děng zòu shā èr qiān dàn zhū qiān dàn yǐ xià jí tōng xíng yǐn shí zuò lián jí zhě dà bù zhì zhǎn wàn yú rén yǔ jiàn kù lì chuán
它部御史暴胜之等奏杀二千石，诛千石以下，及通行饮食坐连及者，大部至斩万余人，语见《酷吏传》。
wēng rú yǐ fèng shǐ bù chēng miǎn tàn yuē wú wén huó qiān rén zhě yǒu fēng zǐ sūn wú suǒ huó zhě wàn yú rén hòu shì qí xìng hu
翁孺以奉使不称免，叹曰：“吾闻活千人者有封子孙，吾所活者万余人，后世其兴乎！
wēng rú jì miǎn ér yǔ dōng píng líng zhōng shì wèi yuàn nǎi xǐ wèi jùn yuán chéng wěi sù lǐ wèi sān lǎo wèi jùn rén dé zhī
翁孺既免，而与东平陵终氏为怨，乃徙魏郡元城委粟里，为三老，魏郡人德之。
yuán chéng jiàn gōng yuē xī chūn qiū shā lù bēng jìn shǐ bo zhī yuē yīn wèi yáng xióng tǔ huǒ xiāng chéng gù yǒu shā lù bēng
元城建公曰：“昔春秋沙麓崩，晋史卜之，曰：‘阴为阳雄，土火相乘，故有沙麓崩。
hòu liù bǎi sì shí wǔ nián yi yǒu shèng nǚ xìng
后六百四十五年，宜有圣女兴。
qí qí tián hu
’其齐田乎！
jīn wáng wēng rú xǐ zhèng zhēn qí de rì yuè dāng zhī
今王翁孺徙，正真其地，日月当之。
yuán chéng guō dōng yǒu wǔ lù zhī xū jí shā lù de yě
元城郭东有五鹿之虚，即沙鹿地也。
hòu bā shí nián dāng yǒu guì nǚ xìng tiān xià yún
后八十年，当有贵女兴天下”云。
wēng rú shēng jìn zì zhì jūn shǎo xué fǎ lǜ cháng ān wèi tíng wèi shǐ běn shǐ sān nián shēng nǚ zhèng jūn jí yuán hòu yě
翁孺生禁，字稚君，少学法律长安，为廷尉史，本始三年，生女政君，即元后也。
jìn yǒu dà zhì bù xiū lián yú hǎo jiǔ sè duō qǔ bàng qī fán yǒu sì nǚ bā nán
禁有大志，不修廉隅，好酒色，多取傍妻，凡有四女八男；
cháng nǚ jūn xiá cì jí yuán hòu zhèng jūn cì jūn lì cì jūn dì
长女君侠，次即元后政君，次君力，次君弟；
cháng nán fèng xiào qīng cì màn yuán qīng tán zi yuán chóng shǎo zǐ shāng zi xià lì zǐ shū gēn zhì qīng féng shí wěi qīng wéi fèng chóng yǔ yuán hòu zhèng jūn tóng mǔ
长男凤孝卿，次曼元卿，谭子元，崇少子，商子夏，立子叔，根稚卿，逢时委卿，唯凤、崇与元后政君同母。
mǔ shì qī wèi jùn lǐ shì nǚ yě
母，适妻，魏郡李氏女也。
hòu yǐ dù qù gēng jià wèi hé nèi gǒu bīn qī
后以妒去，更嫁为河内苟宾妻。
chū li qīn rèn zhèng jūn zài shēn mèng yuè rù qí huái
初，李亲任政君在身，梦月入其怀。
jí zhuàng dà wǎn shùn de fù rén dào
及壮大，婉顺得妇人道。
cháng xǔ jià wèi xíng suǒ xǔ zhě sǐ
尝许嫁未行，所许者死。
hòu dōng píng wáng pìn zhèng jūn wèi jī wèi rù wáng hōng
后东平王聘政君为姬，未入，王薨。
jìn dú guài zhī shǐ bǔ shù zhě xiāng zhèng jūn dāng dà guì bù kě yán
禁独怪之，使卜数者相政君，“当大贵，不可言。
jìn xīn yǐ wéi rán nǎi jiāo shū xué gǔ qín
”禁心以为然，乃教书，学鼓琴。
wǔ fèng zhōng xiàn zhèng jūn nián shí bā yǐ rù yè tíng wèi jiā rén zǐ
五凤中，献政君，年十八矣，入掖庭为家人子。
suì yú huì huáng tài zǐ suǒ ài xìng sī mǎ liáng dì bìng qiě sǐ wèi tài zǐ yuē qiè sǐ fēi tiān mìng nǎi zhū dì qiè liáng rén gèng zhòu zǔ shā wǒ
岁余，会皇太子所爱幸司马良娣病，且死，谓太子曰：“妾死非天命，乃诸娣妾良人更祝诅杀我。
tài zǐ lián zhī qiě yǐ wéi rán
”太子怜之，且以为然。
jí sī mǎ liáng dì sǐ tài zǐ bēi huì fā bìng hū hū bù lè yīn yǐ guò nù zhū dì qiè mò de jìn jiàn zhě
及司马良娣死，太子悲恚发病，忽忽不乐，因以过怒诸娣妾，莫得进见者。
jiǔ zhī xuān dì wén tài zǐ hèn guò zhū dì qiè yù shùn shì qí yì nǎi lìng huáng hòu zé hòu gōng jiā rén zǐ kě yǐ yú shì tài zǐ zhě zhèng jūn yǔ zài qí zhōng
久之，宣帝闻太子恨过诸娣妾，欲顺适其意，乃令皇后择后宫家人子可以虞侍太子者，政君与在其中。
jí tài zǐ cháo huáng hòu nǎi jiàn zhèng jūn děng wǔ rén wēi lìng páng cháng yù wèn zhī tài zǐ suǒ yù
及太子朝，皇后乃见政君等五人，微令旁长御问知太子所欲。
tài zǐ shū wú yì yú wǔ rén zhě bù dé yǐ yú huáng hòu qiáng yīng yuē cǐ zhōng yī rén kě
太子殊无意于五人者，不得已于皇后，强应曰：“此中一人可。
shì shí zhèng jūn zuò jìn tài zǐ yòu dú yī jiàng yuán zhū yú cháng yù jí yǐ wéi shì
”是时政君坐近太子，又独衣绛缘诸于，长御即以为是。
huáng hòu shǐ shì zhōng dù fǔ yè tíng lìng zhuó xián jiāo sòng zhèng jūn tài zǐ gōng jiàn bǐng diàn
皇后使侍中杜辅、掖庭令浊贤交送政君太子宫，见丙殿。
de yù xìng yǒu shēn
得御幸，有身。
xiān shì zhě tài zǐ hòu gōng dì qiè yǐ shí shù yù xìng jiǔ zhě qī bā nián mò yǒu zi jí wáng fēi yī xìng ér yǒu shēn
先是者，太子后宫娣妾以十数，御幸久者七八年，莫有子，及王妃一幸而有身。
gān lù sān nián shēng chéng dì yú jiǎ guǎn huà táng wèi shì shì huáng sūn
甘露三年，生成帝于甲馆画堂，为世适皇孙。
xuān dì ài zhī zì míng yuē ào zì tài sūn cháng zhì zuǒ yòu
宣帝爱之，自名曰骜，字太孙，常置左右。
hòu sān nián xuān dì bēng tài zǐ jí wèi shì wèi xiào yuán dì
后三年，宣帝崩，太子即位，是为孝元帝。
lì tài sūn wèi tài zǐ yǐ mǔ wáng fēi wèi jié yú fēng fù jìn wèi yáng píng hóu
立太孙为太子，以母王妃为婕妤，封父禁为阳平侯。
hòu sān rì jié yú lì wèi huáng hòu jìn wèi tè jìn jìn dì hóng zhì cháng lè wèi wèi
后三日，婕妤立为皇后，禁位特进，禁弟弘至长乐卫尉。
yǒng guāng èr nián jìn hōng shì yuē qǐng hóu
永光二年，禁薨，谥曰顷侯。
zhǎng zǐ fèng sì hóu wèi wèi wèi shì zhōng huáng hòu zì yǒu zi hòu xī fù jìn jiàn
长子凤嗣侯，为卫尉侍中，皇后自有子后，希复进见。
tài zǐ zhuàng dà kuān bó gōng shèn yǔ zài chéng jì
太子壮大，宽博恭慎，语在《成纪》。
qí hòu xìng jiǔ lè yàn lè yuán dì bù yǐ wèi néng
其后幸酒，乐燕乐，元帝不以为能。
ér fu zhāo yí yǒu chǒng yú shàng shēng dìng táo gòng wáng
而傅昭仪有宠于上，生定陶共王。
wáng duō cái yì shàng shén ài zhī zuò zé cè xí xíng zé tóng niǎn cháng yǒu yì yù fèi tài zǐ ér lì gòng wáng
王多材艺，上甚爱之，坐则侧席，行则同辇，常有意欲废太子而立共王。
shí fèng zài wèi yǔ huáng hòu tài zǐ tóng xīn yōu jù cì shì zhōng shǐ dān yōng yòu tài zǐ yǔ zài dān chuán
时凤在位，与皇后、太子同心忧惧，刺侍中史丹拥右太子，语在《丹传》。
shàng yì yǐ huáng hòu sù jǐn shèn ér tài zǐ xiān dì suǒ cháng liú yì gù dé bù fèi
上亦以皇后素谨慎，而太子先帝所常留意，故得不废。
yuán dì bēng tài zǐ lì shì wèi xiào chéng dì
元帝崩，太子立，是为孝成帝。
zūn huáng hòu wèi huáng tài hòu yǐ fèng wèi dà sī mǎ dà jiàng jūn lǐng shàng shū shì yì fēng wǔ qiān hù
尊皇后为皇太后，以凤为大司马大将军领尚书事，益封五千户。
wáng shì zhī xìng zì fèng shǐ
王氏之兴自凤始。
yòu fēng tài hòu tóng mǔ dì chóng wèi ān chéng hóu shí yì wàn hù
又封太后同母弟崇为安成侯，食邑万户。
fèng shù dì tán děng jiē cì jué guān nèi hóu shí yì
凤庶弟谭等皆赐爵关内侯，食邑。
qí xià huáng wù sì sài zhōng rì
其夏，黄雾四塞终日。
tiān zǐ yǐ wèn jiàn dài fū yáng xìng bó wáng sì shèng děng duì jiē yǐ wéi yīn shèng qīn yáng zhī qì yě
天子以问谏大夫杨兴、博王驷胜等，对皆以为：“阴盛侵阳之气也。
gāo zǔ zhī yuē yě fēi gōng chén bù hóu jīn tài hòu zhū dì jiē yǐ wú gōng wèi hóu fēi gāo zǔ zhī yuē wài qī wèi zēng yǒu yě gù tiān wèi jiàn yì
高祖之约也，非功臣不侯，今太后诸弟皆以无功为侯，非高祖之约，外戚未曾有也，故天为见异。
yán shì zhě duō yǐ wéi rán
”言事者多以为然。
fèng yú shì jù shàng shū cí xiè yuē bì xià jí wèi sī mù liàng ān gù zhào chén fèng diǎn lǐng shàng shū shì shàng wú yǐ míng shèng dé xià wú yǐ yì zhèng zhì
凤于是惧，上书辞谢曰：“陛下即位，思慕谅暗，故诏臣凤典领尚书事，上无以明圣德，下无以益政治。
jīn yǒu bó xīng tiān dì chì huáng zhī yì jiù zài chén fèng dāng fú xiǎn lù yǐ xiè tiān xià
今有茀星天地赤黄之异，咎在臣凤，当伏显戮，以谢天下。
jīn liàng mén àn yǐ bì dà yì jiē jǔ yi gōng qīn wàn jī yǐ chéng tiān xīn
今谅门暗已毕，大义皆举，宜躬亲万机，以承天心。
yīn qǐ hái gǔ cí zhí
”因乞骸骨辞职。
shàng bào yuē zhèn chéng xiān dì shèng xù shè dào wèi shēn bù míng shì qíng shì yǐ yīn yáng cuò miù rì yuè wú guāng chì huáng zhī qì chōng sè tiān xià
上报曰：“朕承先帝圣绪，涉道未深，不明事情，是以阴阳错缪，日月无光，赤黄之气，充塞天下。
jiù zài zhèn gōng jīn dà jiàng jūn nǎi yǐn guò zì yǔ yù shàng shàng shū shì guī dà jiàng jūn yìn shòu ba dà sī mǎ guān shì míng zhèn zhī bù dé yě
咎在朕躬，今大将军乃引过自予，欲上尚书事，归大将军印绶，罢大司马官，是明朕之不德也。
zhèn wěi jiāng jūn yǐ shì chéng yù shù jī yǒu chéng xiǎn xiān zǔ zhī gōng dé
朕委将军以事，诚欲庶几有成，显先祖之功德。
jiāng jūn qí zhuān xīn gù yì fǔ zhèn zhī bù dǎi wú yǒu suǒ yí
将军其专心固意，辅朕之不逮，毋有所疑。
hòu wǔ nián zhū lì sàn qí ān chéng hóu chóng hōng shì yuē gòng hóu
后五年，诸吏散骑安成侯崇薨，谥曰共侯。
yǒu yí fù zǐ fèng shì sì hóu tài hòu shén āi zhī
有遗腹子奉世嗣侯，太后甚哀之。
míng nián hé píng èr nián shàng xī fēng jiù tán wèi píng ā hòu shāng chéng dū hóu lì hóng yáng hóu gēn qǔ yáng hóu féng shí gāo píng hóu
明年，河平二年，上悉封舅谭为平阿侯，商成都侯，立红阳侯，根曲阳侯，逢时高平侯。
wǔ rén tóng rì fēng gù shì wèi zhī wǔ hòu
五人同日封，故世谓之“五侯”。
tài hòu tóng chǎn wéi màn zǎo zú yú bì hóu yǐ
太后同产唯曼蚤卒，余毕侯矣。
tài hòu mǔ li qīn gǒu shì qī shēng yī nán míng cān guǎ jū
太后母李亲，苟氏妻，生一男名参，寡居。
qǐng hóu jìn zài shí tài hòu lìng jìn hái li qīn
顷侯禁在时，太后令禁还李亲。
tài hòu lián cān yù yǐ tián fén wéi bǐ ér fēng zhī
太后怜参，欲以田蚡为比而封之。
shàng yuē fēng tián shì fēi zhèng yě
上曰：“封田氏，非正也。
yǐ cān wèi shì zhōng shuǐ héng dū wèi
”以参为侍中水衡都尉。
wáng shì zǐ dì jiē qīng dài fū shì zhōng zhū cáo fēn jù shì guān mǎn cháo tíng
王氏子弟皆卿、大夫、侍中、诸曹，分据势官满朝廷。
dà jiàng jūn fèng yòng shì shàng suì qiān ràng wú suǒ zhuān
大将军凤用事，上遂谦让无所颛。
zuǒ yòu cháng jiàn guāng lù dài fu liú xiàng shǎo zǐ xīn tōng dá yǒu yì cái
左右常荐光禄大夫刘向少子歆通达有异材。
shàng zhào jiàn xīn sòng dú shī fù shén shuō zhī yù yǐ wèi zhōng cháng shì zhào qǔ yì guān
上召见歆，诵读诗赋，甚说之，欲以为中常侍，召取衣冠。
lín dāng bài zuǒ yòu jiē yuē wèi xiǎo dà jiàng jūn
临当拜，左右皆曰：“未晓大将军。
shàng yuē cǐ xiǎo shì hé xū guān dà jiàng jūn
”上曰：“此小事，何须关大将军？
zuǒ yòu kòu tóu zhēng zhī
”左右叩头争之。
shàng yú shì yǔ fèng fèng yǐ wéi bù kě nǎi zhǐ
上于是语凤，凤以为不可，乃止。
qí jiàn dàn rú cǐ
其见惮如此。
shàng jí wèi shù nián wú jì sì tǐ cháng bù píng
上即位数年，无继嗣，体常不平。
dìng táo gòng wáng lái cháo tài hòu yǔ shàng chéng xiān dì yì yù gòng wáng shén hòu shǎng cì shí bèi yú tā wáng bù yǐ wǎng shì wèi xiān jiè
定陶共王来朝，太后与上承先帝意，遇共王甚厚，赏赐十倍于它王，不以往事为纤介。
gòng wáng zhī lái cháo yě tiān zǐ liú bù qiǎn guī guó
共王之来朝也，天子留，不遣归国。
shàng wèi gòng wáng wǒ wèi yǒu zi rén mìng bù huì yī zhāo yǒu tā qiě bù fù xiāng jiàn
上谓共王：“我未有子，人命不讳，一朝有它，且不复相见。
ěr zhǎng liú shì wǒ yǐ
尔长留侍我矣！
qí hòu tiān zǐ jí yì yǒu chōu gòng wáng yīn liú guó dǐ dàn xī shì shàng shàng shén qīn zhòng
”其后，天子疾益有瘳，共王因留国邸，旦夕侍上，上甚亲重。
dà jiàng jūn fèng xīn bù biàn gòng wáng zài jīng shī huì rì shí fèng yīn yán rì shí yīn shèng zhī xiàng wèi fēi cháng yì
大将军凤心不便共王在京师，会日蚀，凤因言：“日蚀，阴盛之象，为非常异。
dìng táo wáng suī qīn yú lǐ dāng fèng fān zài guó
定陶王虽亲，于礼当奉藩在国。
jīn liú shì jīng shī guǐ zhèng fēi cháng gù tiān jiàn jiè
今留侍京师，诡正非常，故天见戒。
yi qiǎn wáng zhī guó
宜遣王之国。
shàng bù dé yǐ yú fèng ér xǔ zhī
”上不得已于凤而许之。
gòng wáng cí qù shàng yǔ xiāng duì tì qì ér jué
共王辞去，上与相对涕泣而决。
jīng zhào yǐn wáng zhāng sù gāng zhí gǎn yán yǐ wéi fèng jiàn qiǎn gòng wáng zhī guó fēi shì nǎi zòu fēng shì yán rì shí zhī jiù yǐ
京兆尹王章素刚直敢言，以为凤建遣共王之国非是，乃奏封事言日蚀之咎矣。
tiān zǐ zhào jiàn zhāng yán wèn yǐ shì zhāng duì yuē tiān dào cōng míng yòu shàn ér zāi è yǐ ruì yì wèi fú xiào
天子召见章，延问以事，章对曰：“天道聪明，佑善而灾恶，以瑞异为符效。
jīn bì xià yǐ wèi yǒu jì sì yǐn jìn dìng táo wáng suǒ yǐ chéng zōng miào zhòng shè jì shàng shùn tiān xīn xià ān bǎi xìng
今陛下以未有继嗣，引近定陶王，所以承宗庙，重社稷，上顺天心，下安百姓。
cǐ zhèng yì shàn shì dāng yǒu xiáng ruì hé gù zhì zāi yì
此正义善事，当有祥瑞，何故致灾异？
zāi yì zhī fā wèi dà chén zhuān zhèng zhě yě
灾异之发，为大臣颛政者也。
jīn wén dà jiàng jūn wěi guī rì shí zhī jiù yú dìng táo wáng jiàn qiǎn zhī guó gǒu yù shǐ tiān zǐ gū lì yú shàng zhuān shàn cháo shì yǐ biàn qí sī fēi zhōng chén yě
今闻大将军猥归日蚀之咎于定陶王，建遣之国，苟欲使天子孤立于上，颛擅朝事以便其私，非忠臣也。
qiě rì shí yīn qīn yáng chén zhuān jūn zhī jiù jīn zhèng shì dà xiǎo jiē zì fèng chū tiān zǐ céng bù yī jǔ shǒu fèng bù nèi xǐng zé fǎn guī jiù shàn rén tuī yuǎn dìng táo wáng
且日蚀，阴侵阳、臣颛君之咎，今政事大小皆自凤出，天子曾不一举手，凤不内省责，反归咎善人，推远定陶王。
qiě fèng wū wǎng bù zhōng fēi yī shì yě
且凤诬罔不忠，非一事也。
qián chéng xiàng lè chāng hóu shāng běn yǐ xiān dì wài shǔ nèi háng dǔ yǒu wēi zhòng wèi lì jiàng xiàng guó jiā zhù shí chén yě qí rén shǒu zhèng bù kěn qū jié suí fèng wěi qū zú yòng guī mén zhī shì wéi fèng suǒ ba shēn yǐ yōu sǐ zhòng shù mǐn zhī
前丞相乐昌侯商本以先帝外属，内行笃，有威重，位历将相，国家柱石臣也，其人守正，不肯诎节随凤委曲，卒用闺门之事为凤所罢，身以忧死，众庶愍之。
yòu fèng zhī qí xiǎo fù dì zhāng měi rén yǐ cháng shì rén yú lǐ bù yí pèi yù zhì zūn tuō yǐ wéi yí zǐ nèi zhī hòu gōng gǒu yǐ sī qí qī dì
又凤知其小妇弟张美人已尝适人，于礼不宜配御至尊，托以为宜子，内之后宫，苟以私其妻弟。
wén zhāng měi rén wèi cháng rèn shēn jiù guǎn yě
闻张美人未尝任身就馆也。
qiě qiāng hú shàng shā shǒu zǐ yǐ dàng cháng zhèng shì kuàng yú tiān zǐ ér jìn yǐ chū zhī nǚ yě
且羌胡尚杀首子以荡肠正世，况于天子而近已出之女也！
cǐ sān zhě jiē dà shì bì xià suǒ zì jiàn zú yǐ zhī qí yú jí tā suǒ bú jiàn zhě
此三者皆大事，陛下所自见，足以知其余，及它所不见者。
fèng bù kě lìng jiǔ diǎn shì yi tuì shǐ jiù dì xuǎn zhōng xián yǐ dài zhī
凤不可令久典事，宜退使就第，选忠贤以代之。
zì fèng zhī bái ba shāng hòu qiǎn dìng táo wáng yě shàng bù néng píng
自凤之白罢商后遣定陶王也，上不能平。
jí wén zhāng yán tiān zǐ gǎn wù nà zhī wèi zhāng yuē wēi jīng zhào yǐn zhí yán wú bù wén shè jì jì
及闻章言，天子感寤，纳之，谓章曰：“微京兆尹直言，吾不闻社稷计！
qiě wéi xián zhī xián jūn shì wèi zhèn qiú kě yǐ zì fǔ zhě
且唯贤知贤，君试为朕求可以自辅者。
yú shì zhāng zòu fēng shì jiàn zhōng shān xiào wáng jiù láng yá tài shǒu féng yě wáng xiān dì shí lì èr qīng zhōng xìn zhì zhí zhī móu yǒu yú
”于是章奏封事，荐中山孝王舅琅邪太守冯野王“先帝时历二卿，忠信质直，知谋有余。
yě wáng yǐ wáng jiù chū yǐ xián fù rén míng shèng zhǔ lè jìn xián yě
野王以王舅出，以贤复人，明圣主乐进贤也。
shàng zì wèi tài zǐ shí shù wén yě wáng xiān dì míng qīng shēng yù chū fèng yuǎn shén fāng yǐ yù yǐ dài fèng
”上自为太子时数闻野王先帝名卿，声誉出凤远甚，方倚欲以代凤。
chū zhāng měi zhào jiàn shàng zhé pì zuǒ yòu
初，章每召见，上辄辟左右。
shí tài hòu cóng dì cháng lè wèi wèi hóng zi shì zhōng yīn dú cè tīng jù zhī zhāng yán yǐ yǔ fèng
时太后从弟长乐卫尉弘子侍中音独侧听，具知章言，以语凤。
fèng wén zhī chēng bìng chū jiù dì shàng shū qǐ hái gǔ xiè shàng yuē chén cái nú yú gàng dé yǐ wài shǔ xiōng dì qī rén fēng wèi liè hóu zōng zú méng ēn shǎng cì wú liàng
凤闻之，称病出就第，上疏乞骸骨，谢上曰：“臣材驽愚戆，得以外属兄弟七人封为列侯，宗族蒙恩，赏赐无量。
fǔ zhèng chū rù qī nián guó jiā wěi rèn chén fèng suǒ yán zhé tīng jiàn shì cháng yòng
辅政出入七年，国家委任臣凤，所言辄听，荐士常用。
wú yī gōng shàn yīn yáng bù tiáo zāi yì shù jiàn jiù zài chén fèng fèng zhí wú zhuàng cǐ chén yī dāng tuì yě
无一功善，阴阳不调，灾异数见，咎在臣凤奉职无状，此臣一当退也。
wǔ jīng zhuàn jì shī suǒ sòng shuō xián yǐ rì shí zhī jiù zài yú dà chén fēi qí rén yì yuē zhé qí yòu gōng cǐ chén èr dāng tuì yě
《五经》传记，师所诵说，咸以日蚀之咎在于大臣非其人，《易》曰‘折其右肱’，此臣二当退也。
hé píng yǐ lái chén jiǔ bìng lián nián shǔ chū zài wài kuàng zhí sù cān cǐ chén sān dāng tuì yě
河平以来，臣久病连年，数出在外，旷职素餐，此臣三当退也。
bì xià yǐ huáng tài hòu gù bù rěn zhū fèi
陛下以皇太后故不忍诛废，
chén yóu zì zhī dāng yuǎn liú fàng
臣犹自知当远流放，
yòu zhòng zì niàn
又重自念，
xiōng dì zōng zú suǒ méng bù cè
兄弟宗族所蒙不测，
dāng shā shēn mí gǔ sǐ niǎn gǔ xià
当杀身靡骨死辇毂下，
bù dàng yǐ wú yì zhī gù yǒu lí qǐn mén zhī xīn
不当以无益之故有离寝门之心，
chéng suì yú yǐ lái
诚岁余以来，
suǒ kǔ jiā qīn
所苦加侵，
rì rì yì shén
日日益甚，
bù shèng dà yuàn
不胜大愿，
yuàn qǐ hái gǔ
愿乞骸骨，
guī zì zhì yǎng
归自治养，
jì lài bì xià shén líng
冀赖陛下神灵，
wèi mái fā chǐ
未埋发齿，
jī yuè zhī jiān
期月之间，
xìng de chōu yù
幸得瘳愈，
fù wàng wéi wò
复望帷幄，
bù rán
不然，
bì zhì gōu hè
必置沟壑。
chén yǐ fēi cái jiàn sī tiān xià zhī chén shòu ēn shēn yě
臣以非材见私，天下知臣受恩深也；
yǐ bìng de quán hái gǔ guī tiān xià zhī chén bèi ēn jiàn āi zhòng wēi wēi yě
以病得全骸骨归，天下知臣被恩见哀，重巍巍也。
jìn tuì yú guó wèi hòu wàn wú xiān jiè zhī yì
进退于国为厚，万无纤介之议。
wéi bì xià āi lián
唯陛下哀怜！
qí cí zhǐ shén āi tài hòu wén zhī wèi chuí tì bù yù shí
”其辞指甚哀，太后闻之为垂涕，不御食。
shàng shǎo ér qīn yǐ fèng fú rěn fèi nǎi bào fèng yuē zhèn bǐng shì bù míng zhèng shì duō quē gù tiān biàn lóu zhēn xián zài zhèn gōng
上少而亲倚凤，弗忍废，乃报凤曰：“朕秉事不明，政事多阙，故天变娄臻，咸在朕躬。
jiāng jūn nǎi shēn yǐn guò zì yǔ yù qǐ hái gǔ ér tuì zé zhèn jiāng hé xiàng yān
将军乃深引过自予，欲乞骸骨而退，则朕将何向焉！
shū bù yún hū
《书》不云乎？
gōng wú kùn wǒ
‘公毋困我’。
wu zhuān jīng shén ān xīn zì chí qī yú jí liáo chēng zhèn yì yān
务专精神，安心自持，期于亟廖，称朕意焉。
yú shì fèng qǐ shì shì
”于是凤起视事。
shàng shǐ shàng shū hé zòu zhāng zhī yě wáng qián yǐ wáng jiù chū bǔ lì ér sī jiàn zhī yù lìng zài cháo ē fù zhū hóu
上使尚书劾奏章：“知野王前以王舅出补吏，而私荐之，欲令在朝阿附诸侯；
yòu zhī zhāng měi rén tǐ yù zhì zūn ér wàng chēng yǐn qiāng hú shā zi dàng cháng fēi suǒ yi yán
又知张美人体御至尊，而妄称引羌胡杀子荡肠，非所宜言。
suì xià zhāng lì
”遂下章吏。
tíng wèi zhì qí dà nì zuì yǐ wéi bǐ shàng yí dí yù jué jì sì zhī duān
廷尉致其大逆罪，以为“比上夷狄，欲绝继嗣之端；
bèi pàn tiān zǐ sī wéi dìng táo wáng
背畔天子，私为定陶王。
zhāng sǐ yù zhōng qī zǐ xǐ hé pǔ
”章死狱中，妻子徙合浦。
zì shì gōng qīng jiàn fèng cè mù ér shì jùn guó shǒu xiāng cì lì jiē chū qí mén
自是公卿见凤，侧目而视，郡国守相、刺吏皆出其门。
yòu yǐ shì zhōng tài pú yīn wèi yù shǐ dài fū liè yú sān gōng
又以侍中太仆音为御史大夫，列于三公。
ér wǔ hòu qún dì zhēng wèi shē yí lù yí zhēn bǎo sì miàn ér zhì
而五侯群弟，争为奢移，赂遗珍宝，四面而至；
hòu tíng jī qiè gè shù shí rén tóng nú yǐ qiān bǎi shù luō zhōng xīn wǔ zhèng nǚ zuò chàng yōu gǒu mǎ chí zhú
后廷姬妾，各数十人，僮奴以千百数，罗钟馨，舞郑女，作倡优，狗马驰逐；
dà zhì dì shì qǐ tǔ shān jiàn tái dòng mén gāo láng gé dào lián shǔ mí wàng
大治第室，起土山渐台，洞门高廊阁道，连属弥望。
bǎi xìng gē zhī yuē wǔ hòu chū qǐ qǔ yáng zuì nù huài jué gāo dōu lián jìng wài dù tǔ shān jiàn tái xi bái hǔ
百姓歌之曰：“五侯初起，曲阳最怒，坏决高都，连竟外杜，土山渐台西白虎。
qí shē tiě rú cǐ
”其奢僣如此。
rán jiē tōng mǐn rén shì hǎo shì yǎng xián qīng cái shī yǔ yǐ xiāng gāo shàng
然皆通敏人事，好士养贤，倾财施予，以相高尚。
fèng fǔ zhèng fán shí yī suì
凤辅政凡十一岁。
yáng shuò sān nián qiū fèng jí tiān zǐ shù zì lín wèn qīn zhí qí shǒu tì qì yuē jiāng jūn bìng rú yǒu bù kě yán píng ā hòu tán cì jiāng jūn yǐ
阳朔三年秋，凤疾，天子数自临问，亲执其手，涕泣曰：“将军病，如有不可言，平阿侯谭次将军矣。
fèng dùn shǒu qì yuē tán děng suī yǔ chén zhì qīn xíng jiē shē tiě wú yǐ lǜ dǎo bǎi xìng bù rú yù shǐ dài fū yīn jǐn chì chén gǎn yǐ sǐ bǎo zhī
”凤顿首泣曰：“谭等虽与臣至亲，行皆奢僣，无以率导百姓，不如御史大夫音谨敕，臣敢以死保之。
jí fèng qiě sǐ shàng shū xiè shàng fù gù jiàn yīn zì dài yán tán děng wǔ rén bì bù kě yòng
”及凤且死，上疏谢上，复固荐音自代，言谭等五人必不可用。
tiān zǐ rán zhī
天子然之。
chū tán jù bù kěn shì fèng ér yīn jìng fèng bēi gōng rú zi gù jiàn zhī
初，谭倨，不肯事凤，而音敬凤，卑恭如子，故荐之。
fèng hōng tiān zǐ lín diào zèng chǒng sòng yǐ qīng chē jiè shì jūn chén zì cháng ān zhì wèi líng shì yuē jìng chéng hóu
凤薨，天子临吊赠宠，送以轻车介士，军陈自长安至渭陵，谥曰敬成侯。
zi xiāng sì hóu wèi wèi wèi
子襄嗣侯，为卫尉。
yù shǐ dài fū yīn jìng dài fèng wèi dà sī mǎ chē qí jiāng jūn ér píng ā hòu tán wèi tè jìn lǐng chéng mén bīng
御史大夫音竟代凤为大司马车骑将军，而平阿侯谭位特进，领城门兵。
gǔ yǒng shuō tán lìng ràng bù shòu chéng mén zhí yóu shì yǔ yīn bù píng yǔ zài yǒng chuán
谷永说谭，令让不受城门职，由是与音不平，语在《永传》。
yīn jì yǐ cóng jiù yuè qīn yòng shì xiǎo xīn qīn zhí suì yú shàng xià zhào yuē chē qí jiāng jūn yīn sù wèi zhōng zhèng qín láo guó jiā qián wèi yù shǐ dài fū yǐ wài qīn yi diǎn bīng mǎ rù wèi jiāng jūn bù huò zǎi xiàng zhī fēng zhèn shén xián yān
音既以从舅越亲用事，小心亲职，岁余，上下诏曰：“车骑将军音宿卫忠正，勤劳国家，前为御史大夫，以外亲宜典兵马，入为将军，不获宰相之封，朕甚慊焉！
qí fēng yīn wèi ān yáng hóu shí yì yǔ wǔ hòu děng jù sān qiān hù
其封音为安阳侯，食邑与五侯等，俱三千户。
chū chéng dū hóu shāng cháng bìng yù bì shǔ cóng shàng jiè míng guāng gōng hòu yòu chuān cháng ān chéng yǐn nèi lǐ shuǐ zhù dì zhōng dà bēi yǐ xíng chuán lì yǔ gài zhāng zhōu wéi jí zhuó yuè gē
初，成都侯商尝病，欲避暑，从上借明光宫，后又穿长安城，引内澧水注第中大陂以行船，立羽盖，张周帷，辑濯越歌。
shàng xìng shāng dì jiàn chuān chéng yǐn shuǐ yì hèn nèi xián zhī wèi yán
上幸商第，见穿城引水，意恨，内衔之，未言。
hòu wēi xíng chū guò qǔ yáng hòu dì yòu jiàn yuán zhōng tǔ shān jiàn tái sì lèi bái hǔ diàn
后微行出，过曲阳侯第，又见园中土山渐台似类白虎殿。
yú shì shàng nù yǐ ràng chē qí jiāng jūn yīn
于是上怒，以让车骑将军音。
shāng gēn xiōng dì yù zì qíng yì xiè tài hòu
商、根兄弟欲自黥、劓谢太后。
shàng wén zhī dà nù
上闻之大怒，
nǎi shǐ shàng shū zé wèn sī lì xiào wèi jīng zhào yǐn zhī chéng dū hóu shāng shàn chuān dì chéng
乃使尚书责问司隶校尉、京兆尹：“知成都侯商擅穿帝城，
jué yǐn lǐ shuǐ
决引澧水，
qǔ yáng hóu gēn jiāo shē tiě shàng
曲阳侯根骄奢僣上，
chì chí qīng suǒ
赤墀青琐，
hóng yáng hóu lì fù zǐ zāng nì jiān huá wáng mìng
红阳侯立父子臧匿奸猾亡命，
bīn kè wèi qún dào
宾客为群盗，
sī lì jīng zhào jiē ā zòng bù jǔ zòu zhèng fǎ
司隶、京兆皆阿纵不举奏正法。
èr rén dùn shǒu shěng hù xià
”二人顿首省户下。
yòu cì chē qí jiāng jūn yīn cè shū yuē wài jiā hé gān lè huò bài ér yù zì qíng yì xiāng lù rǔ yú tài hòu qián shāng cí mǔ zhī xīn yǐ wēi luàn guó
又赐车骑将军音策书曰：“外家何甘乐祸败，而欲自黥、劓，相戮辱于太后前，伤慈母之心，以危乱国！
wài jiā zōng zú qiáng shàng yī shēn qǐn ruò rì jiǔ jīn jiāng yī shī zhī
外家宗族强，上一身寝弱日久，今将一施之。
jūn qí zhào zhū hóu lìng dài fǔ shè
君其召诸侯，令待府舍。
shì rì zhào shàng shū zòu wén dì shí zhū jiāng jūn báo zhāo gù shì
”是日，诏尚书奏文帝时诛将军薄昭故事。
chē qí jiāng jūn yīn jiè gǎo qǐng zuì shāng lì gēn jiē fù fǔ zhì xiè
车骑将军音借槁请罪，商、立、根皆负斧质谢。
shàng bù rěn zhū rán hòu de yǐ
上不忍诛，然后得已。
jiǔ zhī píng ā hòu tán hōng shì yuē ān hóu zi rén sì hóu
久之，平阿侯谭薨，谥曰安侯，子仁嗣侯。
tài hòu lián dì màn zǎo sǐ dú bù fēng màn guǎ fù qú gōng yǎng dōng gōng zi mǎng yòu gū bù jí děng bǐ cháng yǐ wéi yǔ
太后怜弟曼蚤死，独不封，曼寡妇渠供养东宫，子莽幼孤不及等比，常以为语。
píng ā hòu tán chéng dū hóu shāng jí zài wèi duō chēng mǎng zhě
平阿侯谭、成都侯商及在位多称莽者。
jiǔ zhī shàng fù xià zhào zhuī fēng màn wèi xīn dū āi hóu ér zi mǎng sì jué wèi xīn dū hóu
久之，上复下诏追封曼为新都哀侯，而子莽嗣爵为新都侯。
hòu yòu fēng tài hòu zǐ zi chún tiān cháng wèi dìng líng hóu
后又封太后姊子淳天长为定陵侯。
wáng shì qīn shǔ hòu zhě fán shí rén
王氏亲属，侯者凡十人。
shàng huǐ fèi píng ā hòu tán bù fǔ zhèng ér hōng yě nǎi fù jìn chéng dū hóu shāng yǐ tè jìn lǐng chéng mén bīng zhì mù fǔ de jǔ lì rú jiāng jūn
上悔废平阿侯谭不辅政而薨也，乃复进成都侯商以特进，领城门兵，置幕府，得举吏如将军。
dù qiū shuō chē qí jiāng jūn yīn lìng qīn fù shāng yǔ zài qiū chuán
杜邺说车骑将军音令亲附商，语在《邺传》。
wáng shì jué wèi rì shèng wéi yīn wèi xiū zhěng shù jiàn zhèng yǒu zhōng jié fǔ zhèng bā nián hōng
王氏爵位日盛，唯音为修整，数谏正，有忠节，辅政八年，薨。
diào zèng rú dà jiàng jūn shì yuē jìng hóu
吊赠如大将军，谥曰敬侯。
zi shùn sì hóu wèi tài pú shì zhōng
子舜嗣侯，为太仆侍中。
tè jìn chéng dū hóu shāng dài yīn wèi dà sī mǎ wèi jiāng jūn ér hóng yáng hóu lì wèi tè jìn lǐng chéng mén bīng
特进成都侯商代音为大司马卫将军，而红阳侯立位特进，领城门兵。
shāng fǔ zhèng sì suì bìng qǐ hái gǔ tiān zǐ mǐn zhī gèng yǐ wéi dà jiàng jūn yì fēng èr qiān hù cì qián bǎi wàn
商辅政四岁，病乞骸骨，天子悯之，更以为大将军，益封二千户，赐钱百万。
shāng hōng diào zèng rú dà jiàng jūn gù shì shì yuē jǐng chéng hóu zi kuàng sì hóu
商薨，吊赠如大将军故事，谥曰景成侯，子况嗣侯。
hóng yáng hóu lì cì dāng fǔ zhèng yǒu zuì guò yǔ zài sūn bǎo chuán
红阳侯立次当辅政，有罪过，语在《孙宝传》。
shàng nǎi fèi lì ér yòng guāng lù xūn qǔ yáng hóu gēn wèi dà sī mǎ piào qí jiāng jūn suì yú yì fēng qiān qī bǎi hù
上乃废立，而用光禄勋曲阳侯根为大司马票骑将军，岁余益封千七百户。
gāo píng hóu féng shí wú cái néng míng chēng shì suì hōng shì yuē dài hóu zi mǎi zhī sì hóu
高平侯逢时无材能名称，是岁薨，谥曰戴侯，子买之嗣侯。
suí hé yuán nián shàng jí wèi èr shí yú nián wú jì sì ér dìng táo gòng wáng yǐ hōng zǐ sì lì wèi wáng
绥和元年，上即位二十余年无继嗣，而定陶共王已薨，子嗣立为王。
wáng zǔ mǔ dìng táo fu tài hòu zhòng lù yí piào qí jiāng jūn gēn wèi wáng qiú hàn sì gēn wéi yán shàng yì yù lì zhī suì zhēng dìng táo wáng wèi tài zǐ
王祖母定陶傅太后重赂遗票骑将军根，为王求汉嗣，根为言，上亦欲立之，遂征定陶王为太子。
shí gēn fǔ zhèng wǔ suì yǐ qǐ hái gǔ shàng nǎi yì fēng gēn wǔ qiān hù cì ān chē sì mǎ huáng jīn wǔ bǎi jīn ba jiù dì
时根辅政五岁矣，乞骸骨，上乃益封根五千户，赐安车驷马，黄金五百斤，罢就第。
xiān shì dìng líng hóu chún yú zhǎng yǐ wài shǔ néng móu yì wèi wèi wèi shì zhōng zài fǔ zhèng zhī cì
先是，定陵侯淳于长以外属能谋议，为卫尉侍中，在辅政之次。
shì suì xīn dū hóu mǎng gào zhǎng fú zuì yǔ hóng yáng hóu lì xiāng lián zhǎng xià yù sǐ lì jiù guó yǔ zài zhǎng chuán
是岁，新都侯莽告长伏罪与红阳侯立相连，长下狱死，立就国，语在《长传》。
gù qǔ yáng hòu gēn jiàn mǎng yǐ zì dài shàng yì yǐ wéi mǎng yǒu zhōng zhí jié suì zhuó mǎng cóng shì zhōng qí dū wèi guāng lù dài fu wèi dà sī mǎ
故曲阳侯根荐莽以自代，上亦以为莽有忠直节，遂擢莽从侍中骑都尉光禄大夫为大司马。
suì yú chéng dì bēng āi dì jí wèi
岁余，成帝崩，哀帝即位。
tài hòu zhào mǎng jiù dì bì dì wài jiā
太后诏莽就第，避帝外家。
āi dì chū yōu mǎng bù tīng
哀帝初优莽，不听。
mǎng shàng shū gù qǐ hái gǔ ér tuì
莽上书固乞骸骨而退。
shàng nǎi xià zhào yuē qǔ yáng hóu gēn qián zài wèi jiàn shè jì cè
上乃下诏曰：“曲阳侯根前在位，建社稷策。
shì zhōng tài pú ān yáng hóu shùn wǎng shí hù tài zǐ jiā dǎo zhèn zhōng chéng zhuān yī yǒu jiù ēn
侍中太仆安阳侯舜往时护太子家，导朕，忠诚专一，有旧恩。
xīn dū hóu mǎng yōu láo guó jiā zhí yì jiān gù shù jī yǔ wèi zhì tài huáng tài hòu zhào xiū jiù dì zhèn shén mǐn yān
新都侯莽忧劳国家，执义坚固，庶几与为治，太皇太后诏休就第，朕甚闵焉。
qí yì fēng gēn èr qiān hù shùn wǔ bǎi hù mǎng sān bǎi wǔ shí hù
其益封根二千户，舜五百户，莽三百五十户。
yǐ mǎng wèi tè jìn cháo shuò wàng
以莽为特进，朝朔望。
yòu hái hóng yáng hóu lì jīng shī
”又还红阳侯立京师。
āi dì shǎo ér wén zhī wǔ shì jiāo shèng xīn bù néng shàn yǐ chū lì gù yōu zhī
哀帝少而闻知五氏骄盛，心不能善，以初立，故优之。
hòu yuè yú sī lì xiào wèi jiě guāng zòu qǔ yáng hóu gēn zōng chóng shēn zūn sān shì jù quán wǔ jiāng bǐng zhèng tiān xià fú còu zì xiào
后月余，司隶校尉解光奏：“曲阳侯根宗重身尊，三世据权，五将秉政，天下辐凑自效。
gēn xíng tān xié zāng lèi jù wàn zòng héng zì yì dà zhì shì dì dì zhōng qǐ tǔ shān lì liǎng shì diàn shàng chì chí hù qīng suǒ
根行贪邪，臧累巨万，纵横恣意，大治室第，第中起土山，立两市，殿上赤墀，户青琐；
yóu guān shè liè shǐ nú cóng zhě bèi jiǎ chí gōng nǔ chén wèi bù bīng
游观射猎，使奴从者被甲持弓弩，陈为步兵；
zhǐ sù lí gōng shuǐ héng gòng zhāng fā mín zhì dào bǎi xìng kǔ qí yì
止宿离宫，水衡共张，发民治道，百姓苦其役。
nèi huái jiān yá
内怀奸邪，
yù guǎn cháo zhèng
欲管朝政，
tuī qīn jìn lì zhǔ bù zhāng yè yǐ wèi shàng shū
推亲近吏主簿张业以为尚书，
bì shàng yōng xià
蔽上壅下，
nèi sāi wáng lù
内塞王路，
wài jiāo fān chén
外交藩臣，
jiāo shē tiě shàng
骄奢僣上，
huài luàn zhì dù
坏乱制度，
àn gēn gǔ ròu zhì qīn
案根骨肉至亲，
shè jì dà chén
社稷大臣，
xiān dì qì tiān xià
先帝弃天下，
gēn bù bēi āi sī mù
根不悲哀思慕，
shān líng wèi chéng
山陵未成，
gōng pìn qǔ gù yè tíng nǚ lè wǔ guān yīn yán wáng fēi jūn děng
公聘取故掖庭女乐五官殷严、王飞君等，
zhì jiǔ gē wǔ
置酒歌舞，
juān wàng xiān dì hòu ēn
捐忘先帝厚恩，
bèi chén zi yì
背臣子义。
jí gēn xiōng zi chéng dū hóu kuàng xìng de yǐ wài qīn jì fù wèi liè hóu shì zhōng bù sī bào hòu ēn yì pìn qǔ gù yè tíng guì rén yǐ wéi qī jiē wú rén chén lǐ dà bù jìng bù dào
及根兄子成都侯况幸得以外亲继父为列侯侍中，不思报厚恩，亦聘取故掖庭贵人以为妻，皆无人臣礼，大不敬不道。
yú shì tiān zǐ yuē xiān dì yù gēn kuàng fù zǐ zhì hòu yě jīn nǎi bèi wàng ēn yì
”于是天子曰：“先帝遇根、况父子，至厚也，今乃背忘恩义！
yǐ gēn cháng jiàn shè jì zhī cè qiǎn jiù guó
”以根尝建社稷之策，遣就国。
miǎn kuàng wèi shù rén guī gù jùn
免况为庶人，归故郡。
gēn jí kuàng fù shāng suǒ jiàn jǔ wèi guān zhě jiē ba
根及况父商所荐举为官者，皆罢。
hòu èr suì fu tài hòu dì mǔ dīng jī jiē chēng zūn hào
后二岁，傅太后、帝母丁姬皆称尊号。
yǒu sī zòu xīn dū hóu mǎng qián wèi dà sī mǎ biǎn yì zūn hào zhī yì kuī sǔn xiào dào jí píng ā hòu rén zāng nì zhào zhāo yí qīn shǔ jiē jiù guó
有司奏：“新都侯莽前为大司马，贬抑尊号之议，亏损孝道，及平阿侯仁臧匿赵昭仪亲属，皆就国。
tiān xià duō yuān wáng shì
”天下多冤王氏。
jiàn dài fū yáng xuān shàng fēng shì yán xiào chéng huáng dì shēn wéi zōng miào zhī zhòng chēng shù bì xià zhì dé yǐ chéng tiān xù shèng cè shēn yuǎn ēn dé zhì hòu
谏大夫杨宣上封事言：“孝成皇帝深惟宗庙之重，称述陛下至德以承天序，圣策深远，恩德至厚。
wéi niàn xiān dì zhī yì qǐ bù yù yǐ bì xià zì dài fèng cheng dōng gōng zāi
惟念先帝之意，岂不欲以陛下自代，奉承东宫哉！
tài huáng tài hòu chūn qiū qī shí shù gèng yōu shāng chì lìng qīn shǔ yǐn lǐng yǐ bì dīng fu
太皇太后春秋七十，数更忧伤，敕令亲属引领以避丁、傅。
háng dào zhī rén wéi zhī yǔn tì kuàng yú bì xià shí dēng gāo yuǎn wàng dú bù jiàn yú yán líng hu
行道之人为之陨涕，况于陛下，时登高远望，独不渐于延陵乎！
āi dì shēn gǎn qí yán fù fēng shāng zhōng zi yì wèi chéng dū hóu
”哀帝深感其言，复封商中子邑为成都侯。
yuán shòu yuán nián rì shí
元寿元年，日蚀。
xián liáng duì cè duō sòng xīn dū hóu mǎng zhě shàng yú shì zhēng mǎng jí píng ā hòu rén hái jīng shī shì tài hòu
贤良对策多讼新都侯莽者，上于是征莽及平阿侯仁还京师侍太后。
qǔ yáng hóu gēn hōng guó chú
曲阳侯根薨，国除。
míng nián āi dì bēng wú zi tài huáng tài hòu yǐ mǎng wèi dà sī mǎ yǔ gòng zhēng lì zhōng shān wáng fèng āi dì hòu shì wèi píng dì
明年，哀帝崩，无子，太皇太后以莽为大司马，与共征立中山王奉哀帝后，是为平帝。
dì nián jiǔ suì dāng nián bèi jí tài hòu lín cháo wěi zhèng yú mǎng mǎng zhuān wēi fú
帝年九岁，当年被疾，太后临朝，委政于莽，莽颛威福。
hóng yáng hóu lì mǎng zhū fù píng ā hòu rén sù gāng zhí mǎng nèi dàn zhī lìng dà chén yǐ zuì guò zòu qiǎn lì rén jiù guó
红阳侯立莽诸父，平阿侯仁素刚直，莽内惮之，令大臣以罪过奏遣立、仁就国。
mǎng rì kuáng yào tài hòu yán fǔ zhèng zhì tài píng qún chén zòu qǐng zūn mǎng wèi ān hàn gōng
莽日诳耀太后，言辅政致太平，群臣奏请尊莽为安汉公。
hòu suì qiǎn shǐ zhě pò shǒu lì rén lìng zì shā
后遂遣使者迫守立、仁令自杀。
cì lì shì yuē huāng hóu zi zhù sì rén shì yuē cì hóu zi shù sì
赐立谥曰荒侯，子柱嗣，仁谥曰刺侯，子术嗣。
shì suì yuán shǐ sān nián yě
是岁，元始三年也。
míng nián mǎng fēng qún chén zòu lì mǎng nǚ wèi huáng hòu
明年，莽风群臣奏立莽女为皇后。
yòu zòu zūn mǎng wèi zǎi héng mǎng mǔ jí liǎng tài zǐ jiē fēng wèi liè hóu yǔ zài mǎng chuán
又奏尊莽为宰衡，莽母及两太子皆封为列侯，语在《莽传》。
mǎng jì wài yī qún chén lìng chēng yǐ gōng dé yòu nèi mèi shì páng cè cháng yù yǐ xià lù yí yǐ qiān wàn shù
莽既外一群臣，令称已功德，又内媚事旁侧长御以下，赂遗以千万数。
bái zūn tài hòu zǐ mèi jūn xiá wèi guǎng ēn jūn jūn lì wèi guǎng huì jūn jūn dì wèi guǎng shī jūn jiē shí tāng mù yì rì yè gòng yù mǎng
白尊太后姊妹君侠为广恩君，君力为广惠君，君弟为广施君，皆食汤沐邑，日夜共誉莽。
mǎng yòu zhī tài hòu fù rén yàn jū shēn gōng zhōng mǎng yù yú lè yǐ shì qí quán nǎi lìng tài hòu sì shí chē jià xún shòu sì jiāo cún jiàn gū guǎ zhēn fù
莽又知太后妇人厌居深宫中，莽欲虞乐以市其权，乃令太后四时车驾巡狩四郊，存见孤寡贞妇。
chūn xìng jiǎn guǎn lǜ huáng hòu liè hóu fū rén sāng zūn bà shuǐ ér fú chú
春幸茧馆，率皇后、列侯夫人桑，遵霸水而祓除；
xià yóu yù sù hù dù zhī jiān
夏游御宿、鄠、杜之间；
qiū lì dōng guǎn wàng kūn míng jí huáng shān gōng
秋历东馆，望昆明，集黄山宫；
dōng xiǎng yǐn fēi yǔ xiào liè shàng lán dēng cháng píng guǎn lín jīng shuǐ ér lǎn yān
冬飨饮飞羽，校猎上兰，登长平馆，临泾水而览焉。
tài hòu suǒ zhì shǔ xiàn zhé shī ēn huì cì mín qián bó niú jiǔ suì yǐ wéi cháng
太后所至属县，辄施恩惠，赐民钱、帛、牛、酒，岁以为常。
tài hòu cóng róng yán yuē wǒ shǐ rù tài zǐ jiā shí jiàn yú bǐng diàn zhì jīn wǔ liù shí suì shàng pō shi zhī
太后从容言曰：“我始入太子家时，见于丙殿，至今五六十岁尚颇识之。
mǎng yīn yuē tài zǐ gōng xìng jìn kě yī wǎng yóu guān bù zú yǐ wéi láo
”莽因曰：“太子宫幸近，可一往游观，不足以为劳。
yú shì tài hòu xìng tài zǐ gōng shén shuō
”于是太后幸太子宫，甚说。
tài hòu páng nòng ér bìng zài wài shě mǎng zì qīn hóu zhī
太后旁弄儿病在外舍，莽自亲侯之。
qí yù de tài hòu yì rú cǐ
其欲得太后意如此。
píng dì bēng wú zi mǎng zhēng xuān dì xuán sūn xuǎn zuì shǎo zhě guǎng qi hóu zi liú yīng nián èr suì tuō yǐ bǔ xiāng wèi zuì jí
平帝崩，无子，莽征宣帝玄孙选最少者广戚侯子刘婴，年二岁，托以卜相为最吉。
nǎi fēng gōng qīng zòu qǐng lì yīng wèi rú zǐ lìng zǎi héng ān hàn gōng mǎng jiàn zuò jū shè rú zhōu gōng fu chéng wáng gù shì
乃风公卿奏请立婴为孺子，令宰衡安汉公莽践祚居摄，如周公傅成王故事。
tài hòu bù yǐ wèi kě lì bù néng jìn yú shì mǎng suì wèi shè huáng dì gǎi yuán chēng zhì yān
太后不以为可，力不能禁，于是莽遂为摄皇帝，改元称制焉。
é ér zōng shì ān zhòng hóu liú chóng jí dōng jùn tài shǒu dí yì děng è zhī gèng jǔ bīng yù zhū mǎng
俄而宗室安众侯刘崇及东郡太守翟义等恶之，更举兵欲诛莽。
tài hòu wén zhī yuē rén xīn bù xiāng yuǎn yě
太后闻之，曰：“人心不相远也。
wǒ suī fù rén yì zhī mǎng bì yǐ shì zì wēi bù kě
我虽妇人，亦知莽必以是自危，不可。
qí hòu mǎng suì yǐ fú mìng zì lì wéi zhēn huáng dì xiān fèng zhū fú ruì yǐ bái tài hòu tài hòu dà jīng
”其后，莽遂以符命自立为真皇帝，先奉诸符瑞以白太后，太后大惊。
chū hàn gāo zǔ rù xián yáng zhì bà shàng qín wáng zǐ yīng jiàng yú zhǐ dào fèng shàng shǐ huáng xǐ
初，汉高祖入咸阳至霸上，秦王子婴降于轵道，奉上始皇玺。
jí gāo zǔ zhū xiàng jí jí tiān zǐ wèi yīn yù fú qí xǐ shì shì chuán shòu hào yuē hàn chuán guó xǐ yǐ rú zǐ wèi lì xǐ zāng cháng lè gōng
及高祖诛项籍，即天子位，因御服其玺，世世传受，号曰汉传国玺，以孺子未立，玺臧长乐宫。
jí mǎng jí wèi qǐng xǐ tài hòu bù kěn shòu mǎng
及莽即位，请玺，太后不肯授莽。
mǎng shǐ ān yáng hóu shùn yù zhǐ
莽使安阳侯舜谕指。
shùn sù jǐn chì tài hòu yǎ ài xìn zhī
舜素谨敕，太后雅爱信之。
shùn jì jiàn tài hòu zhī qí wèi mǎng qiú xǐ nù mà zhī yuē ér shǔ fù zǐ zōng zú méng hàn jiā lì fù guì lěi shì jì wú yǐ bào shòu rén gū jì chéng biàn lì shí duó qǔ qí guó bù fù gù ēn yì
舜既见，太后知其为莽求玺，怒骂之曰：“而属父子宗族蒙汉家力，富贵累世，既无以报，受人孤寄，乘便利时，夺取其国，不复顾恩义。
rén rú cǐ zhě gǒu zhū bù shí qí yú tiān xià qǐ yǒu ér xiōng dì yá
人如此者，狗猪不食其余，天下岂有而兄弟邪！
qiě ruò zì yǐ jīn guì fú mìng wèi xīn huáng dì biàn gēng zhēng shuò fú zhì yì dāng zì gèng zuò xǐ chuán zhī wàn shì hé yòng cǐ wáng guó bù xiáng xǐ wèi ér yù qiú zhī
且若自以金匮符命为新皇帝，变更正朔服制，亦当自更作玺，传之万世，何用此亡国不详玺为，而欲求之？
wǒ hàn jiā lǎo guǎ fù dàn mù qiě sǐ yù yǔ cǐ xǐ jù zàng zhōng bù kě de
我汉家老寡妇，旦暮且死，欲与此玺俱葬，终不可得！
tài hòu yīn tì qì ér yán páng cè cháng yù yǐ xià jiē chuí tì
”太后因涕泣而言，旁侧长御以下皆垂涕。
shùn yì bēi bù néng zì zhǐ liáng jiǔ nǎi yǎng wèi tài hòu chén děng yǐ wú kě yán zhě
舜亦悲不能自止，良久乃仰谓太后：“臣等已无可言者。
mǎng bì yù de chuán guó xǐ tài hòu níng néng zhōng bù yǔ yá
莽必欲得传国玺，太后宁能终不与邪！
tài hòu wén shùn yǔ qiè kǒng mǎng yù xié zhī nǎi chū hàn chuán guó xǐ tóu zhī de yǐ shòu shùn yuē wǒ lǎo yǐ sǐ rú ér xiōng dì jīn zú miè yě
”太后闻舜语切，恐莽欲胁之，乃出汉传国玺，投之地以授舜，曰：“我老已死，如而兄弟，今族灭也！
shùn jì dé chuán guó xǐ zòu zhī mǎng dà yuè nǎi wèi tài hòu zhì jiǔ wèi yāng gōng jiàn tái dà zòng zhòng lè
”舜既得传国玺，奏之，莽大说，乃为太后置酒未央宫渐台，大纵众乐。
mǎng yòu yù gǎi tài hòu hàn jiā jiù hào yì qí xǐ shòu kǒng bú jiàn tīng ér mǎng shū shǔ wáng jiàn yù chǎn mǎng shàng shū yán huáng tiān fèi qù hàn ér mìng lì xīn shì tài huáng tài hòu bù yí chēng zūn hào dāng suí hàn fèi yǐ fèng tiān mìng
莽又欲改太后汉家旧号，易其玺绶，恐不见听，而莽疏属王谏欲谄莽，上书言：“皇天废去汉而命立新室，太皇太后不宜称尊号，当随汉废，以奉天命”。
mǎng nǎi chē jià zhì dōng gōng qīn yǐ qí shū bái tài hòu
莽乃车驾至东宫，亲以其书白太后。
tài hòu yuē cǐ yán shì yě
太后曰：“此言是也！
mǎng yīn yuē cǐ bèi dé zhī chén yě zuì dāng zhū
”莽因曰：“此悖德之臣也，罪当诛！
yú shì guàn jūn zhāng yǒng xiàn fú mìng tóng bì wén yán tài huáng tài hòu dāng wèi xīn shì wén mǔ tài huáng tài hòu
”于是冠军张永献符命铜璧，文言“太皇太后当为新室文母太皇太后。
mǎng nǎi xià zhào yuē yǔ shì qún gōng xián yuē xiū zāi
”莽乃下诏曰：“予视群公，咸曰‘休哉！
qí wén zì fēi kè fēi huà jué xìng zì rán
其文字非刻非画，厥性自然’。
yǔ fú niàn huáng tiān mìng yǔ wèi zi gèng mìng tài huáng tài hòu wèi xīn shì wén mǔ tài huáng tài hòu xié yú xīn gù jiāo dài zhī jì xìn yú hàn shì
予伏念皇天命予为子，更命太皇太后为‘新室文母太皇太后’，协于新、故交代之际，信于汉氏。
āi dì zhī dài shì chuán xíng zhào chóu wèi xī wáng mǔ gòng jù zhī xiáng dāng wèi lì dài mǔ zhāo rán zhe míng
哀帝之代，世传行诏筹，为西王母共具之祥，当为历代母，昭然著明。
yú zhī wèi tiān mìng gǎn bù qīn chéng
于祗畏天命，敢不钦承！
jǐn yǐ lìng yuè jí rì qīn lǜ qún gōng zhū hóu qīng shì fèng shàng huáng tài hòu xǐ fú yǐ dāng shùn tiān xīn guāng yú sì hǎi yān
谨以令月吉日，亲率群公诸侯卿士，奉上皇太后玺绂，以当顺天心，光于四海焉。
tài hòu tīng xǔ
”太后听许。
mǎng yú shì zhèn shā wáng jiàn ér fēng zhāng yǒng wèi gòng fú zi
莽于是鸩杀王谏，而封张永为贡符子。
chū mǎng wèi ān hàn gōng shí yòu chǎn tài hòu zòu zūn yuán dì miào wèi gāo zōng tài hòu yàn jià hòu dāng yǐ lǐ pèi shí yún
初，莽为安汉公时，又谄太后，奏尊元帝庙为高宗，太后晏驾后当以礼配食云。
jí mǎng gǎi hào tài hòu wèi xīn shì wén mǔ jué zhī yú hàn bù lìng dé tǐ yuán dì
及莽改号太后为新室文母，绝之于汉，不令得体元帝。
duò huài xiào yuán miào gèng wéi wén mǔ tài hòu qǐ miào dú zhì xiào yuán miào gù diàn yǐ wéi wén mǔ suǎn shí táng jì chéng míng yuē cháng shòu gōng
堕坏孝元庙，更为文母太后起庙，独置孝元庙故殿以为文母篹食堂，既成，名曰长寿宫。
yǐ tài hòu zài gù wèi wèi zhī miào
以太后在，故未谓之庙。
mǎng yǐ tài hòu hǎo chū yóu guān nǎi chē jià zhì jiǔ cháng shòu gōng qǐng tài hòu
莽以太后好出游观，乃车驾置酒长寿宫，请太后。
jì zhì jiàn xiào yuán miào fèi chè tú dì tài hòu jīng qì yuē cǐ hàn jiā zōng miào jiē yǒu shén líng yǔ hé zhì ér huài zhī
既至，见孝元庙废彻涂地，太后惊，泣曰：“此汉家宗庙，皆有神灵，与何治而坏之！
qiě shǐ guǐ shén wú zhī yòu hé yòng miào wèi
且使鬼神无知，又何用庙为！
rú lìng yǒu zhī wǒ nǎi rén zhī fēi qiè qǐ yi rǔ dì zhī táng yǐ chén kuì shí zāi
如令有知，我乃人之妃妾，岂宜辱帝之堂以陈馈食哉！
sī wèi zuǒ yòu yuē cǐ rén màn shén duō yǐ néng jiǔ de zhāo hu
”私谓左右曰：“此人嫚神多矣，能久得晁乎！
yǐn jiǔ bù lè ér ba
”饮酒不乐而罢。
zì mǎng cuàn wèi hòu zhī tài hòu yuàn hèn qiú suǒ yǐ mèi tài hòu wú bù wèi rán yù bù shuō
自莽篡位后，知太后怨恨，求所以媚太后无不为，然愈不说。
mǎng gèng hàn jiā hēi diāo zhe huáng diāo yòu gǎi hàn zhēng shuò fú là rì
莽更汉家黑貂，著黄貂，又改汉正朔伏腊日。
tài hòu lìng qí guān shǔ hēi diāo zhì hàn jiā zhèng là rì dú yǔ qí zuǒ yòu xiāng duì yǐn jiǔ shí
太后令其官属黑貂，至汉家正腊日，独与其左右相对饮酒食。
tài hòu nián bā shí sì jiàn guó wǔ nián èr yuè guǐ chǒu bēng
太后年八十四，建国五年二月癸丑崩。
sān yuè yǐ yǒu hé zàng wèi líng
三月乙酉，合葬渭陵。
mǎng zhào dài fū yáng xióng zuò lěi yuē tài yīn zhī jīng shā lù zhī líng zuò hé yú hàn pèi yuán shēng chéng
莽诏大夫扬雄作诔曰：“太阴之精，沙麓之灵，作合于汉，配元生成。
zhe qí xié yú yuán chéng shā lù
”著其协于元城沙麓。
tài yīn jīng zhě wèi mèng yuè yě
太阴精者，谓梦月也。
tài hòu bēng hòu shí nián hàn bīng zhū mǎng
太后崩后十年，汉兵诛莽。
chū hóng yáng hóu lì jiù guó nán yáng yǔ zhū liú jié ēn lì shǎo zǐ dān wèi zhōng shān tài shǒu
初，红阳侯立就国南阳，与诸刘结恩，立少子丹为中山太守。
shì zǔ chū qǐ dān jiàng wèi jiāng jūn zhàn sǐ
世祖初起，丹降，为将军，战死。
shàng mǐn zhī fēng dān zi hóng wèi wǔ huán hóu zhì jīn
上闵之，封丹子泓为武桓侯，至今。
sī tú yuàn bān biāo yuē sān dài yǐ lái chūn qiū suǒ jì wáng gōng guó jūn yǔ qí shī shì xī bù yǐ nǚ chǒng
司徒掾班彪曰：三代以来，《春秋》所记，王公国君，与其失世，稀不以女宠。
hàn xìng hòu fēi zhī jiā lǚ huò shàng guān jǐ wēi guó zhě shù yǐ
汉兴，后妃之家吕、霍、上官，几危国者数矣。
jí wáng mǎng zhī xìng yóu xiào yuán hòu lì hàn sì shì wèi tiān xià mǔ xiǎng guó liù shí yú zài qún dì shì quán gèng chí guó bǐng wǔ jiāng shí hóu zú chéng xīn dū
及王莽之兴，由孝元后历汉四世为天下母，飨国六十余载，群弟世权，更持国柄，五将十侯，卒成新都。
wèi hào yǐ yí yú tiān xià ér yuán hòu juàn juàn yóu wò yī xǐ bù yù yǐ shòu mǎng fù rén zhī rén bēi fū
位号已移于天下，而元后卷卷犹握一玺，不欲以授莽，妇人之仁，悲夫！