fán huò jīn qián bù bó zhī yòng xià yīn yǐ qián qí xiáng mǐ jì yún
凡货，金、钱、布、帛之用，夏、殷以前其详靡记云。
tài gōng wèi zhōu lì jiǔ fǔ huán fǎ huáng jīn fāng cùn ér zhòng yī jīn
太公为周立九府圜法：黄金方寸而重一斤；
qián yuán hán fāng qīng zhòng yǐ zhū
钱圜函方，轻重以铢；
bù bó guǎng èr chǐ èr cùn wèi fú zhǎng sì zhàng wèi pǐ
布、帛广二尺二寸为幅，长四丈为匹。
gù huò bǎo yú jīn lì yú dāo liú yú quán bù yú bù shù yú bó
故货宝于金，利于刀，流于泉，布于布，束于帛。
tài gōng tuì yòu xíng zhī yú qí
太公退，又行之于齐。
zhì guǎn zhòng xiāng huán gōng tōng qīng zhòng zhī quán yuē suì yǒu xiōng ráng gù gǔ yǒu guì jiàn
至管仲相桓公，通轻重之权，曰：“岁有凶穰，故谷有贵贱；
lìng yǒu huǎn jí gù wù yǒu qīng zhòng
令有缓急，故物有轻重。
rén jūn bù lǐ zé chù gǔ yóu yú shì chéng mín zhī bù gěi bǎi bèi qí běn yǐ
人君不理，则畜贾游于市，乘民之不给，百倍其本矣。
gù wàn shèng zhī guó bì yǒu wàn jīn zhī gǔ qiān shèng zhī guó bì yǒu qiān jīn zhī gǔ zhě lì yǒu suǒ bìng yě
故万乘之国必有万金之贾，千乘之国必有千金之贾者，利有所并也。
jì běn liàng wěi zé zú yǐ rán ér mín yǒu jī è zhě gǔ yǒu suǒ zāng yě
计本量委则足矣，然而民有饥饿者，谷有所臧也。
mín yǒu yú zé qīng zhī gù rén jūn liǎn zhī yǐ qīng
民有余则轻之，故人君敛之以轻；
mín bù zú zé zhòng zhī gù rén jūn sàn zhī yǐ zhòng
民不足则重之，故人君散之以重。
fán qīng zhòng liǎn sàn zhī yǐ shí jí zhǔn píng
凡轻重敛散之以时，即准平。
shǒu zhǔn píng shǐ wàn shì zhī yì bì yǒu wàn zhōng zhī zāng zāng qiǎng qiān wàn
守准平，使万室之邑必有万钟之臧，臧繦千万；
qiān shì zhī yì bì yǒu qiān zhōng zhī zāng zāng qiǎng bǎi wàn
千室之邑必有千钟之臧，臧繦百万。
chūn yǐ fèng gēng xià yǐ fèng yún lěi sì qì xiè zhǒng xiǎng liáng shí bì qǔ dàn yān
春以奉耕，夏以奉耘，耒耜器械，种饷粮食，必取澹焉。
gù dà gǔ chù jiā bù dé háo duó wú mín yǐ
故大贾畜家不得豪夺吾民矣。
huán gōng suì yòng qū qū zhī qí hé zhū hóu xiǎn bó míng
”桓公遂用区区之齐合诸侯，显伯名。
qí hòu bǎi yú nián zhōu jǐng wáng shí huàn qián qīng jiāng gèng zhù dà qián dān mù gōng yuē bù kě
其后百余年，周景王时患钱轻，将更铸大钱，单穆公曰：“不可。
gǔ zhě tiān jiàng zāi lì yú shì hū liàng zī bì quán qīng zhòng yǐ jiù mín
古者天降灾戾，于是乎量资币，权轻重，以救民。
mín huàn qīng zé wèi zhī zuò zhòng bì yǐ xíng zhī yú shì yǒu mǔ quán zǐ ér xíng mín jiē de yān
民患轻，则为之作重币以行之，于是有母权子而行，民皆得焉。
ruò bù kān zhòng zé duō zuò qīng ér xíng zhī yì bù fèi zhòng yú shì hū yǒu zi quán mǔ ér xíng xiǎo dà lì zhī
若不堪重，则多作轻而行之，亦不废重，于是乎有子权母而行，小大利之。
jīn wáng fèi qīng ér zuò zhòng mín shī qí zī néng wú kuì hu
今王废轻而作重，民失其资，能无匮乎？
mín ruò kuì wáng yòng jiāng yǒu suǒ fá fá jiāng hòu qǔ yú mín mín bù gěi jiāng yǒu yuǎn zhì shì lí mín yě
民若匮，王用将有所乏，乏将厚取于民，民不给，将有远志，是离民也。
qiě jué mín yòng yǐ shí wáng fǔ yóu sāi chuān yuán wèi huáng wū yě jié wáng rì yǐ
且绝民用以实王府，犹塞川原为潢洿也，竭亡日矣。
wáng qí tú zhī
请大王仔细考虑这件事。”
fú tīng zú zhù dà qián wén yuē bǎo huò ròu hǎo jiē yǒu zhōu guō yǐ quàn nóng dàn bù zú bǎi xìng méng lì yān
”弗听，卒铸大钱，文曰“宝货”，肉好皆有周郭，以劝农澹不足，百姓蒙利焉。
qín jiān tiān xià bì wèi èr děng huáng jīn yǐ yì wèi míng shàng bì
秦兼天下，币为二等：黄金以溢为名，上币；
tóng qián zhì rú zhōu qián wén yuē bàn liǎng zhòng rú qí wén
铜钱质如周钱，文曰“半两”，重如其文。
ér zhū yù guī bèi yín xī zhī shǔ wèi qì shì bǎo zāng bù wéi bì rán gè suí shí ér qīng zhòng wú cháng
而珠、玉、龟、贝、银、锡之属为器饰宝臧，不为币，然各随时而轻重无常。
hàn xìng yǐ wéi qín qián zhòng nán yòng gèng lìng mín zhù jiá qián
汉兴，以为秦钱重难用，更令民铸荚钱。
huáng jīn yī jīn
黄金一斤。
ér bù guǐ zhú lì zhī mín xù jī yú yíng yǐ jī shì wù tòng téng yuè mǐ zhì shí wàn qián mǎ zhì pǐ bǎi jīn
而不轨逐利之民蓄积余赢以稽市，物痛腾跃，米至石万钱，马至匹百金。
tiān xià yǐ píng gāo zǔ nǎi lìng gǔ rén bù dé yī sī chéng chē zhòng shuì zū yǐ kùn rǔ zhī
天下已平，高祖乃令贾人不得衣丝乘车，重税租以困辱之。
xiào huì gāo hòu shí wèi tiān xià chū dìng fù chí shāng gǔ zhī lǜ rán shì jǐng zǐ sūn yì bù dé wèi guān lì
孝惠、高后时，为天下初定，复弛商贾之律，然市井子孙亦不得为官吏。
xiào wén wǔ nián wèi qián yì duō ér qīng nǎi gèng zhù sì zhū qián qí wén wèi bàn liǎng
孝文五年，为钱益多而轻，乃更铸四铢钱，其文为“半两”。
chú dào zhù qián lìng shǐ mín fàng zhù
除盗铸钱令，使民放铸。
jiǎ yì jiàn yuē
贾谊谏曰：
fǎ shǐ tiān xià gōng de gù zū zhù tóng xī wèi qián gǎn zá yǐ qiān tiě wèi tā qiǎo zhě qí zuì qíng
法使天下公得顾租铸铜锡为钱，敢杂以铅铁为它巧者，其罪黥。
rán zhù qián zhī qíng fēi zá wèi qiǎo zé bù kě de yíng
然铸钱之情，非CA36杂为巧，则不可得赢；
ér zhī shèn wēi wèi lì shén hòu
而CA36之甚微，为利甚厚。
fu shì yǒu zhào huò ér fǎ yǒu qǐ jiān jīn lìng xì mín rén cāo zào bì zhī shì gè yǐn píng ér zhù zuò yīn yù jìn qí hòu lì wēi jiān suī qíng zuì rì bào qí shì bù zhǐ
夫事有召祸而法有起奸，今令细民人操造币之势，各隐屏而铸作，因欲禁其厚利微奸，虽黥罪日报，其势不止。
nǎi zhě mín rén dǐ zuì duō zhě yī xiàn bǎi shù jí lì zhī suǒ yí bàng chī bēn zǒu zhě shén zhòng
乃者，民人抵罪，多者一县百数，及吏之所疑，榜笞奔走者甚众。
fu xuán fǎ yǐ yòu mín shǐ rù xiàn jǐng shú jī rú cǐ
夫县法以诱民，使入陷井，孰积如此！
nǎng jìn zhù qián sǐ zuì jī xià
曩禁铸钱，死罪积下；
jīn gōng zhù qián qíng zuì jī xià
今公铸钱，黥罪积下。
wéi fǎ ruò cǐ shàng hé lài yān
为法若此，上何赖焉？
yòu mín yòng qián jùn xiàn bù tóng huò yòng qīng qián bǎi jiā ruò gān
又，民用钱，郡县不同：或用轻钱，百加若干；
huò yòng zhòng qián píng chēng bù shòu
有的使用重钱，按标准称量却不被接受。
fǎ qián bù lì lì jí ér yī zhī hū zé dà wéi fán kē ér lì bù néng shèng
法钱不立，吏急而壹之虖，则大为烦苛，而力不能胜；
zòng ér fú ā hū zé shì sì yì yòng qián wén dà luàn
纵而弗呵虖，则市肆异用，钱文大乱。
gǒu fēi qí shù hé xiāng ér kě zāi
如果方法不对，往哪个方向走才行呢！
jīn nóng shì qì juān ér cǎi tóng zhě rì fán shì qí lěi nòu yě róng chuī tàn
如今农事荒废而采铜的人日益增多，放下农具，去炼铜烧炭；
jiān qián rì duō wǔ gǔ bù wéi duō
奸钱日多，五谷不为多；
shàn rén chù ér wèi jiān xié yuàn mín xiàn ér zhī xíng lù jiāng shén bù xiáng nài hé ér hū
善人怵而为奸邪，愿民陷而之刑戮：将甚不详，奈何而忽！
guó zhī huàn cǐ lì yì bì yuē jìn zhī
国知患此，吏议必曰禁之。
jìn zhī bù dé qí shù qí shāng bì dà
禁止不得其法，危害必然巨大。
lìng jìn zhù qián zé qián bì zhòng
令禁铸钱，则钱必重。
zhòng zé qí lì shēn dào zhù rú yún ér qǐ qì shì zhī zuì yòu bù zú yǐ jìn yǐ
重则其利深，盗铸如云而起，弃市之罪又不足以禁矣！
jiān shù bù shèng ér fǎ jìn shù kuì tóng shǐ zhī rán yě
奸诈行为层出不穷，法律禁令屡遭破坏，这都是铜钱流通造成的。
gù tóng bù yú tiān xià qí wèi huò bó yǐ
故铜布于天下，其为祸博矣。
jīn bó huò kě chú ér qī fú kě zhì yě
今博祸可除，而七福可致也。
hé wèi qī fú
何谓七福？
shàng shōu tóng wù lìng bù zé mín bù zhù qián qíng zuì bù jī yī yǐ
上收铜勿令布，则民不铸钱，黥罪不积，一矣。
wěi qián bù fán mín bù xiāng yí èr yǐ
伪钱不蕃，民不相疑，二矣。
cǎi tóng zhù zuò zhě fǎn yú gēng tián sān yǐ
采铜铸作者反于耕田，三矣。
tóng bì guī yú shàng shàng xié tóng jī yǐ yù qīng zhòng qián qīng zé yǐ shù liǎn zhī zhòng zé yǐ shù sàn zhī huò wù bì píng sì yǐ
铜毕归于上，上挟铜积以御轻重，钱轻则以术敛之，重则以术散之，货物必平，四矣。
yǐ zuò bīng qì yǐ jiǎ guì chén duō shǎo yǒu zhì yòng bié guì jiàn wǔ yǐ
以作兵器，以假贵臣，多少有制，用别贵贱，五矣。
yǐ lín wàn huò yǐ diào yíng xū yǐ shōu jī xiàn zé guān fù shí ér mò mín kùn liù yǐ
以临万货，以调盈虚，以收奇羡，则官富实而末民困，六矣。
zhì wú qì cái yǐ yǔ xiōng nú zhú zhēng qí mín zé dí bì huái qī yǐ
制吾弃财，以与匈奴逐争其民，则敌必怀，七矣。
gù shàn wèi tiān xià zhě yīn huò ér wèi fú zhuǎn bài ér wèi gōng
故善为天下者，因祸而为福，转败而为功。
jīn jiǔ tuì qī fú ér xíng bó huò chén chéng shāng zhī
今久退七福而行博祸，臣诚伤之。
shàng bù tīng
上不听。
shì shí wú yǐ zhū hóu jí shān zhù qián fù liè tiān zǐ hòu zú pàn nì
是时，吴以诸侯即山铸钱，富埒天子，后卒叛逆。
dèng tōng dài fū yě yǐ zhù qián cái guò wáng zhě
邓通，大夫也，以铸钱，财过王者。
gù wú shān qián bù tiān xià
故吴、邓钱布天下。
wǔ dì yīn wén jǐng zhī xù fèn hú yuè zhī hài jí wèi shù nián yán zhù zhū mǎi chén děng zhāo lái dōng ōu shì liǎng yuè jiāng huái zhī jiān xiāo rán fán fèi yǐ
武帝因文、景之蓄，忿胡、粤之害，即位数年，严助、朱买臣等招徕东瓯，事两粤，江、淮之间萧然烦费矣。
táng méng sī mǎ xiàng rú shǐ kāi xī nán yí záo shān tōng dào qiān yú lǐ yǐ guǎng ba shǔ ba shǔ zhī mín ba yān
唐蒙、司马相如始开西南夷，凿山通道千余里，以广巴、蜀，巴、蜀之民罢焉。
péng wú chuān huì mò cháo xiǎn zhì cāng hǎi jùn zé yàn qí zhī jiān mǐ rán fā dòng
彭吴穿秽貊、朝鲜，置沧海郡，则燕、齐之间靡然发动。
jí wáng huī móu mǎ yì xiōng nú jué hé qīn qīn rǎo běi biān bīng lián ér bù jiě tiān xià gòng qí láo
等到王恢在马邑设谋，匈奴断绝和亲，侵扰北部边境，战事连年不止，天下都为此而劳苦。
gān gē rì zī xíng zhě jī jū zhě sòng zhōng wài sāo rǎo xiāng fèng bǎi xìng wán bì yǐ qiǎo fǎ cái lù shuāi hào ér bù dàn
干戈日滋，行者赍，居者送，中外骚扰相奉，百姓抏敝以巧法，财赂衰耗而不澹。
rén wù zhě bǔ guān chū huò zhě chú zuì xuǎn jǔ líng yí lián chǐ xiāng mào wǔ lì jìn yòng fǎ yán lìng jù
人物者补官，出货者除罪，选举陵夷，廉耻相冒，武力进用，法严令具。
xìng lì zhī chén zì cǐ ér shǐ
兴利之臣自此而始。
qí hòu wèi qīng suì yǐ shù wàn qí chū jī xiōng nú suì qǔ hé nán de zhù shuò fāng
其后，卫青岁以数万骑出击匈奴，遂取河南地，筑朔方。
shí yòu tōng xī nán yí dào zuò zhě shù wàn rén qiān lǐ fù dān kuì xiǎng lǜ shí yú zhōng zhì yī shí sàn bì yú qióng bó yǐ ji zhī
时又通西南夷道，作者数万人，千里负担馈饷，率十余钟致一石，散币于邛、僰以辑之。
shù suì ér dào bù tōng mán yí yīn yǐ shù gōng lì fā bīng zhū zhī
数岁而道不通，蛮夷因以数攻，吏发兵诛之。
xī ba shǔ zū fù bù zú yǐ gèng zhī nǎi mù háo mín tián nán yí rù sù xiàn guān ér nèi shòu qián yú dū nèi
悉巴、蜀租赋不足以更之，乃募豪民田南夷，入粟县官，而内受钱于都内。
dōng zhì cāng hǎi jùn rén tú zhī fèi yí yú nán yí
东置沧海郡，人徒之费疑于南夷。
yòu xìng shí yú wàn rén zhù wèi shuò fāng zhuǎn cáo shén yuǎn zì shān dōng xián bèi qí láo fèi shù shí bǎi jù wàn fǔ kù bìng xū
又兴十余万人筑卫朔方，转漕甚远，自山东咸被其劳，费数十百巨万，府库并虚。
nǎi mù mín néng rén nú bì dé yǐ zhōng shēn fù wèi láng zēng zhì jí rù yáng wèi láng shǐ yú cǐ
乃募民能人奴婢得以终身复，为郎增秩，及入羊为郎，始于此。
cǐ hòu sì nián wèi qīng bǐ suì shí yú wàn zhòng jī hú zhǎn bǔ shǒu lǔ zhī shì shòu cì huáng jīn èr shí yú wàn jīn ér hàn jūn shì mǎ sǐ zhě shí yú wàn bīng jiǎ zhuǎn cáo zhī fèi bù yǔ yān
此后四年，卫青比岁十余万众击胡，斩捕首虏之士受赐黄金二十余万斤，而汉军士马死者十余万，兵甲转漕之费不与焉。
yú shì dà sī nóng chén zāng qián jīng yòng fù shuì jì jié bù zú yǐ fèng zhàn shì
于是大司农陈臧钱经用赋税既竭，不足以奉战士。
yǒu sī qǐng lìng mín de mǎi jué jí shú jìn gù miǎn jiǎn zuì
有司请令民得买爵及赎禁锢免减罪；
qǐng zhì shǎng guān míng yuē wǔ gōng jué jí shí qī wàn fán zhí sān shí yú wàn jīn
请置赏官，名曰武功爵，级十七万，凡值三十余万金。
zhū mǎi wǔ gōng jué guān shǒu zhě shì bǔ lì xiān chú
诸买武功爵“官首”者试补吏，先除；
qiān fū rú wáng dài fū
“千夫”如王大夫；
qí yǒu zuì yòu jiǎn èr děng
如果犯罪，还可以再减轻两等处罚；
jué de zhì lè qīng
爵得至“乐卿”。
yǐ xiǎn jūn gōng
以显军功。
jūn gōng duō yòng chāo děng dà zhě fēng hóu qīng dài fū xiǎo zhě láng
军功多用超等，大者封侯、卿大夫，小者郎。
lì dào zá ér duō duān zé guān zhí hào fèi
官员选拔途径杂乱，导致官职混乱、效率低下。
zì gōng sūn hóng yǐ chūn qiū zhī yì shéng chén xià qǔ hàn xiāng zhāng tāng yǐ jùn wén jué lǐ wèi tíng wèi yú shì jiàn zhī zhī fǎ shēng ér fèi gé jǔ fěi qióng zhì zhī yù yòng yǐ
自公孙弘以《春秋》之义绳臣下取汉相，张汤以峻文决理为廷尉，于是见知之法生，而废格、沮诽穷治之狱用矣。
qí míng nián huái nán héng shān jiāng dū wáng móu fǎn jī jiàn ér gōng qīng xún duān zhì zhī jìng qí dǎng yǔ zuò ér sǐ zhě shù wàn rén lì yì cǎn jí ér fǎ lìng chá
其明年，淮南、衡山、江都王谋反迹见，而公卿寻端治之，竟其党与，坐而死者数万人，吏益惨急而法令察。
dàng shì shí zhāo zūn fāng zhèng xián liáng wén xué zhī shì huò zhì gōng qīng dài fū
当是时，招尊方正贤良文学之士，或至公卿大夫。
gōng sūn hóng yǐ shí xiàng bù bèi shí bù chóng wèi wéi xià xiān rán ér wú yì yú sú shāo wu yú gōng lì yǐ
公孙弘以实相，布被，食不重味，为下先，然而无益于俗，稍务于功利矣。
qí míng nián piào qí réng zài chū jī hú dà kè huò
其明年，票骑仍再出击胡，大克获。
hún yá wáng lǜ shù wàn zhòng lái jiàng yú shì hàn fā chē sān wàn liǎng yíng zhī
浑邪王率数万众来降，于是汉发车三万两迎之。
jì zhì shòu shǎng cì jí yǒu gōng zhī shì
到达后，接受赏赐，赏金也分给有功的将士。
shì suì fèi fán bǎi yú jù wàn
是岁费凡百余巨万。
xiān shì shí yú suì hé jué guàn liáng chu de gù yǐ shù kùn ér yuán hé zhī jùn dī sāi hé zhé huài jué fèi bù kě shèng jì
先是十余岁，河决，灌梁、楚地，固已数困，而缘河之郡堤塞河，辄坏决，费不可胜计。
qí hòu fān xì yù shěng dǐ zhù zhī cáo chuān fén hé qú yǐ wéi gài tián
其后番系欲省底柱之漕，穿汾、河渠以为溉田；
zhèng dāng shí wèi wèi cáo huí yuǎn záo cáo zhí qú zì cháng ān zhì huá yīn
郑当时为渭漕回远，凿漕直渠自长安至华阴；
ér shuò fāng yì chuān gài qú
而朔方亦穿溉渠。
zuò zhě gè shù wàn rén lì èr sān qī ér gōng wèi jiù fèi yì gè yǐ jù wàn shí shù
作者各数万人，历二三期而功未就，费亦各以巨万十数。
tiān zǐ wèi fá hú gù shèng yǎng mǎ mǎ zhī wǎng lái shí cháng ān zhě shù wàn pǐ zú zhǎng zhě guān zhōng bù zú nǎi diào páng jìn jùn
天子为伐胡故，盛养马，马之往来食长安者数万匹，卒掌者关中不足，乃调旁近郡。
ér hú jiàng zhě shù wàn rén jiē de hòu shǎng yī shí yǎng jǐ xiàn guān xiàn guān bù gěi tiān zǐ nǎi sǔn shàn jiě shèng yú sì chū yù fǔ jìn zāng yǐ dàn zhī
而胡降者数万人皆得厚赏，衣食仰给县官，县官不给，天子乃损膳，解乘舆驷，出御府禁臧以澹之。
qí míng nián shān dōng bèi shuǐ zāi mín duō jī fá yú shì tiān zǐ qiǎn shǐ xū jùn guó cāng lǐn yǐ zhèn pín
其明年，山东被水灾，民多饥乏，于是天子遣使虚郡国仓廪以振贫。
yóu bù zú yòu mù háo fù rén xiāng jiǎ dài
犹不足，又募豪富人相假贷。
shàng bù néng xiāng jiù nǎi xǐ pín mín yú guān yǐ xī jí chōng shuò fāng yǐ nán xīn qín zhōng qī shí yú wàn kǒu yī shí jiē yǎng jǐ yú xiàn guān
尚不能相救，乃徙贫民于关以西，及充朔方以南新秦中，七十余万口，衣食皆仰给于县官。
shù suì dài yǔ chǎn yè shǐ zhě fēn bù hù guān gài xiāng wàng fèi yǐ yì jì xiàn guān dà kōng
数岁贷与产业，使者分部护，冠盖相望，费以亿计，县官大空。
ér fù shāng gǔ huò zhì cái yì pín zhuǎn gū bǎi shù fèi jū jū yì fēng jūn jiē dī shǒu yǎng jǐ yān
而富商贾或滞财役贫，转毂百数，废居居邑，封君皆氐首仰给焉。
yě zhù zhǔ yán cái huò lèi wàn jīn ér bù zuǒ gōng jiā zhī jí lí mín zhòng kùn
冶铸煮盐，财或累万金，而不佐公家之急，黎民重困。
yú shì tiān zǐ yǔ gōng qīng yì gēng zào qián bì yǐ dàn yòng ér cuī fú yín bìng jiān zhī tú
于是天子与公卿议，更造钱币以澹用，而摧浮淫并兼之徒。
shì shí jìn yuàn yǒu bái lù ér shào fǔ duō yín xī
是时禁苑有白鹿而少府多银、锡。
zì xiào wén gēng zào sì zhū qián zhì shì suì sì shí yú nián cóng jiàn yuán yǐ lái yòng shǎo xiàn guān wǎng wǎng jí duō tóng shān ér zhù qián mín yì dào zhù bù kě shèng shǔ
自孝文更造四铢钱，至是岁四十余年，从建元以来，用少，县官往往即多铜山而铸钱，民亦盗铸，不可胜数。
qián yì duō ér qīng wù yì shǎo ér guì
钱越来越多而贬值，货物越来越少而昂贵。
yǒu sī yán yuē gǔ zhě pí bì zhū hóu yǐ pìn xiǎng
主管官员说：“古代用兽皮做货币，诸侯用来朝聘献礼。
jīn yǒu sān děng huáng jīn wéi shàng bái jīn wèi zhōng chì jīn wéi xià
金属货币分三等，黄金是上等，白银是中等，赤铜是下等。
jīn bàn liǎng qián fǎ zhòng sì zhū ér jiān huò dào mó qián zhì ér qǔ yù qián yì qīng bó ér wù guì zé yuǎn fāng yòng bì fán fèi bù xǐng
今半两钱法重四铢，而奸或盗摩钱质而取鋊，钱益轻薄而物贵，则远方用币烦费不省。
nǎi yǐ bái lù pí fāng chǐ yuán yǐ huì wèi pí bì zhí sì shí wàn
”乃以白鹿皮方尺，缘以缋，为皮币，值四十万。
wáng hóu zōng shì cháo jìn pìn xiǎng bì yǐ pí bì jiàn bì rán hòu de xíng
王侯、宗室朝觐、聘享，必以皮币荐璧，然后得行。
yòu zào yín xī bái jīn
又造银锡白金。
yǐ wéi tiān yòng mò rú lóng de yòng mò rú mǎ rén yòng mò rú guī gù bái jīn sān pǐn qí yī yuē zhòng bā liǎng yuán zhī qí wén lóng míng bái zhuàn zhí sān qiān
以为天用莫如龙，地用莫如马，人用莫如龟，故白金三品：其一曰重八两，圜之，其文龙，名“白撰”，值三千；
èr yuē yǐ zhòng yǎng xiǎo fāng zhī qí wén mǎ zhí wǔ bǎi
二曰以重养小，方之，其文马，值五百；
sān yuē fù xiǎo tuǒ zhī qí wén guī zhí sān bǎi
三曰复小，椭之，其文龟，值三百。
lìng xiàn guān xiāo bàn liǎng qián gèng zhù sān zhū qián zhòng rú qí wén
令县官销半两钱，更铸三铢钱，重如其文。
dào zhù zhū jīn qián zuì jiē sǐ ér lì mín zhī fàn zhě bù kě shèng shǔ
盗铸诸金钱罪皆死，而吏民之犯者不可胜数。
yú shì yǐ dōng guō xián yáng kǒng jǐn wèi dà nóng chéng lǐng yán tiě shì ér sāng hóng yáng guì xìng
于是以东郭咸阳、孔仅为大农丞，领盐铁事，而桑弘羊贵幸。
xián yáng qí zhī dà zhǔ yán
咸阳，齐之大煮盐；
kǒng jǐn nán yáng dà yě jiē zhì chǎn lèi qiān jīn gù zhèng dāng shí jìn yán zhī
孔仅，南阳大冶，皆至产累千金，故郑当时进言之。
hóng yáng luò yáng gǔ rén zhī zǐ
弘羊，洛阳贾人之子。
yǐ xīn jì nián shí sān shì zhōng
以心计，年十三侍中。
gù sān rén yán lì shì xī qiū háo yǐ
所以这三个人谈论谋利之事能分析得极其细致。
fǎ jì yì yán lì duō fèi miǎn
法令越来越严，很多官员被罢免。
bīng gé shù dòng mín duō mǎi fù jí wǔ dài fū qiān fū zhēng fā zhī shì yì xiān
兵革数动，民多买复及五大夫、千夫，征发之士益鲜。
yú shì chú qiān fū wǔ dài fū wèi lì bù yù zhě chū mǎ
于是除千夫、五大夫为吏，不欲者出马；
gù lì jiē shì lìng fá jí shàng lín zuò kūn míng chí
被免职的官员都被派到上林苑砍伐荆棘，修建昆明池。
qí míng nián dà jiàng jūn piào qí dà chū jī hú shǎng cì wǔ shí wàn jīn jūn mǎ sǐ zhě shí yú wàn pǐ zhuǎn cáo chē jiǎ zhī fèi bù yǔ yān
其明年，大将军、票骑大出击胡，赏赐五十万金，军马死者十余万匹，转漕、车甲之费不与焉。
shì shí cái kuì zhàn shì pō bù dé lù yǐ
这时财政匮乏，士兵们很多都领不到军饷了。
yǒu sī yán sān zhū qián qīng qīng qián yì zuò jiān zhà nǎi gèng qǐng jùn guó zhù wǔ zhū qián zhōu guō qí zhì lìng bù kě de mó qǔ yù
有司言三铢钱轻，轻钱易作奸诈，乃更请郡国铸五铢钱，周郭其质，令不可得摩取鋊。
dà nóng shàng yán tiě chéng kǒng jǐn xián yáng yán shān hǎi tiān dì zhī zāng yi shǔ shào fǔ bì xià fú sī yǐ shǔ dà nóng zuǒ fù
大农上盐铁丞孔仅、咸阳言：“山海，天地之臧，宜属少府，陛下弗私，以属大农佐赋。
yuàn mù mín zì jǐ fèi yīn guān qì zuò zhǔ yán guān yǔ láo pén
愿募民自给费，因官器作煮盐，官与牢盆。
fú shí qí mín yù shàn wò shān hǎi zhī huò yǐ zhì fù xiàn yì lì xì mín
浮食奇民欲擅斡山海之货，以致富羡，役利细民。
qí jū shì zhī yì bù kě shèng tīng
阻挠此事的议论，多得听不过来。
gǎn sī zhù tiě qì zhǔ yán zhě dì zuǒ zhǐ mò rù qí qì wù
敢私铸铁器、煮盐者，釱左趾，没入其器物。
jùn bù chū tiě zhě zhì xiǎo tiě guān shǐ shǔ zài suǒ xiàn
郡不出铁者，置小铁官，使属在所县。
shǐ jǐn xián yáng chéng chuán jǔ xíng tiān xià yán tiě zuò guān fǔ chú gù yán tiě jiā fù zhě wèi lì
”使仅、咸阳乘传举行天下盐、铁，作官府，除故盐、铁家富者为吏。
lì yì duō gǔ rén yǐ
吏益多贾人矣。
shāng gǔ yǐ bì zhī biàn duō jī huò zhú lì
商人因货币变更，多囤积货物追逐利润。
yú shì gōng qīng yán jùn guó pō bèi zāi hài pín mín wú chǎn yè zhě mù xǐ guǎng ráo zhī de
于是公卿言：“郡国颇被灾害，贫民无产业者，募徙广饶之地。
bì xià sǔn shàn shěng yòng chū jìn qián yǐ zhèn yuán yuán kuān dài ér mín bù qí chū nán mǔ shāng gǔ zī zhòng
陛下损膳省用，出禁钱以振元元，宽贷，而民不齐出南亩，商贾滋众。
pín zhě xù jī wú yǒu jiē yǎng xiàn guān
穷人没有积蓄，都依赖官府救济。”
yì shí suàn yáo chē gǔ rén zhī mín qián jiē yǒu chà xiǎo qǐng suàn rú gù
异时算轺车、贾人之缗钱皆有差小，请算如故。
zhū gǔ rén mò zuò shì dài mài mǎi jū yì zhù jī zhū wù jí shāng yǐ qǔ lì zhě suī wú shì jí gè yǐ qí wù zì zhàn lǜ mín qián èr qiān ér suàn yī
诸贾人末作贳贷卖买，居邑贮积诸物，及商以取利者，虽无市籍，各以其物自占，率缗钱二千而算一。
zhū zuò yǒu zū jí zhù lǜ mín qián sì qiān suàn yī
诸作有租及铸，率缗钱四千算一。
fēi lì bǐ zhě sān lǎo běi biān qí shì yáo chē yī suàn
非吏比者、三老、北边骑士，轺车一算；
shāng gǔ rén yáo chē èr suàn
商贾人轺车二算。
chuán wǔ zhàng yǐ shàng yī suàn
船只长度五丈以上的征收一算。
nì bù zì zhàn zhàn bù xī shù biān yī suì mò rù mín qián
隐瞒不报、申报不全的，罚戍边一年，没收财产。
yǒu néng gào zhě yǐ qí bàn bì zhī
有能告发的，将没收财产的一半赏给告发者。
gǔ rén yǒu shì jí jí jiā shǔ jiē wú de míng tián yǐ biàn nóng
贾人有市籍，及家属，皆无得名田，以便农。
gǎn fàn lìng mò rù tián huò
敢犯令，没入田货。
shì shí háo fù jiē zhēng nì cái wéi bo shì shù qiú rù cái yǐ zhù xiàn guān
是时，豪富皆争匿财，唯卜式数求入财以助县官。
tiān zǐ nǎi chāo bài shì wèi zhōng láng cì jué zuǒ shù cháng tián shí qǐng bù gào tiān xià yǐ fēng bǎi xìng
天子乃超拜式为中郎，赐爵左庶长，田十顷，布告天下，以风百姓。
chū shì bù yuàn wèi guān shàng qiáng bài zhī shāo qiān zhì qí xiāng
初，式不愿为官，上强拜之，稍迁至齐相。
yǔ zì zài qí chuán
语自在其《传》。
kǒng jǐn shǐ tiān xià zhù zuò qì sān nián zhōng zhì dà sī nóng liè yú jiǔ qīng
孔仅使天下铸作器，三年中至大司农，列于九卿。
ér sāng hóng yáng wèi dà sī nóng zhōng chéng guǎn zhū kuài jì shì shāo shāo zhì jūn shū yǐ tōng huò wù
而桑弘羊为大司农中丞，管诸会计事，稍稍置均输以通货物。
shǐ lìng lì de rù gǔ bǔ guān láng zhì liù bǎi shí
始令吏得入谷补官，郎至六百石。
zì zào bái jīn wǔ zhū qián hòu wǔ suì ér shè lì mín zhī zuò dào zhù jīn qián sǐ zhě shù shí wàn rén
自造白金、五铢钱后五岁，而赦吏民之坐盗铸金钱死者数十万人。
qí bù fā jué xiāng shā zhě bù kě shèng jì
那些未被发现而互相残杀的人，多得无法计算。
shè zì chū zhě bǎi yú wàn rén
赦自出者百余万人。
rán bù néng bàn zì chū tiān xià dà dī wú lǜ jiē zhù jīn qián yǐ
然不能半自出，天下大氐无虑皆铸金钱矣。
fàn fǎ zhě zhòng lì bù néng jǐn zhū yú shì qiǎn bó shì zhě dà xú yǎn děng fēn xíng jùn guó jǔ bìng jiān zhī tú shǒu xiāng wéi lì zhě
犯法者众，吏不能尽诛，于是遣博士褚大、徐偃等分行郡国，举并兼之徒守、相为利者。
ér yù shǐ dài fū zhāng tāng fāng guì yòng shì jiǎn xuān dù zhōu děng wéi zhōng chéng yì zòng yǐn qí wáng wēn shū děng yòng cǎn jí kē kè wèi jiǔ qīng zhí zhǐ xià lán zhī shǔ shǐ chū
而御史大夫张汤方贵用事，减宣、杜周等为中丞，义纵、尹齐、王温舒等用惨急苛刻为九卿，直指夏兰之属始出。
ér dà nóng yán yì zhū yǐ
而大农颜异诛矣。
chū yì wèi jǐ nán tíng cháng yǐ lián zhí shāo qiān zhì jiǔ qīng
起初，颜异担任济南亭长，因廉洁正直逐渐升迁至九卿。
shàng yǔ tāng jì zào bái lù pí bì wèn yì
上与汤既造白鹿皮币，问异。
yì yuē jīn wáng hóu cháo hè yǐ cāng bì zhí shù qiān ér qí pí jiàn fǎn sì shí wàn běn mò bù xiāng chèn
异曰：“今王侯朝贺以仓璧，直数千，而其皮荐反四十万，本末不相称。
tiān zǐ bù shuō
皇帝不高兴。
tāng yòu yǔ yì yǒu xì jí rén yǒu gào yì yǐ tā yì shì xià tāng zhì
汤又与异有隙，及人有告异以它议，事下汤治。
yì yǔ kè yǔ kè yǔ chū lìng xià yǒu bù biàn zhě yì bù yīng wēi fǎn chún
异与客语，客语初令下有不便者，异不应，微反唇。
tāng zòu dāng yì jiǔ qīng jiàn lìng bù biàn bù rù yán ér fù fēi lùn sǐ
汤奏当异九卿见令不便，不入言而腹非，论死。
zì shì hòu yǒu fù fēi zhī fǎ bǐ ér gōng qīng dài fū duō chǎn yú qǔ róng
自是后有腹非之法比，而公卿大夫多谄谀取容。
tiān zǐ jì xià mín qián lìng ér zūn bo shì bǎi xìng zhōng mò fēn cái zuǒ xiàn guān yú shì gào mín qián zòng yǐ
天子既下缗钱令而尊卜式，百姓终莫分财佐县官，于是告缗钱纵矣。
jùn guó zhù qián mín duō jiān zhù qián duō qīng ér gōng qīng qǐng lìng jīng shī zhù guān chì zè yī dāng wǔ fù guān yòng fēi chì zè bù dé xíng
郡国铸钱，民多奸铸，钱多轻，而公卿请令京师铸官赤仄，一当五，赋官用非赤仄不得行。
bái jīn shāo jiàn mín fú bǎo yòng xiàn guān yǐ lìng jìn zhī wú yì suì yú zhōng fèi bù xíng
白金稍贱，民弗宝用，县官以令禁之，无益，岁余终废不行。
shì suì tāng sǐ ér mín bù sī
是岁，汤死而民不思。
qí hòu èr suì chì zè qián jiàn mín qiǎo fǎ yòng zhī bù biàn yòu fèi
其后二岁，赤仄钱贱，民巧法用之，不便，又废。
yú shì xī jìn jùn guó wú zhù qián zhuān lìng shàng lín sān guān zhù
于是悉禁郡国毋铸钱，专令上林三官铸。
qián jì duō ér lìng tiān xià fēi sān guān qián bù dé xíng zhū jùn guó qián suǒ zhù qián jiē fèi xiāo zhī shū rù qí tóng sān guān
钱既多，而令天下非三官钱不得行，诸郡国前所铸钱皆废销之，输入其铜三官。
ér mín zhī zhù qián yì shǎo jì qí fèi bù néng xiāng dāng wéi zhí gōng dà jiān nǎi dào wèi zhī
而民之铸钱益少，计其费不能相当，唯直工大奸乃盗为之。
yáng kě gào mín biàn tiān xià zhōng jiā yǐ shàng dà dī jiē yù gào
杨可告缗遍天下，中家以上大氐皆遇告。
dù zhōu zhì zhī yù shǎo fǎn zhě
杜周审理这些案件，很少有翻案的。
nǎi fēn qiǎn yù shǐ tíng wèi zhèng jiān fēn cáo wǎng jí zhì jùn guó mín qián de mín cái wù yǐ yì jì
乃分遣御史、廷尉正监分曹往，即治郡国缗钱，得民财物以亿计；
nú bì yǐ qiān wàn shù
奴婢以千万数；
tián dà xiàn shù bǎi qǐng xiǎo xiàn bǎi yú qǐng
田，大县数百顷，小县百余顷；
zhái yì rú zhī
宅亦如之。
yú shì shāng gǔ zhōng jiā yǐ shàng dà dī pò mín gān shí hǎo yī bù shì chù zāng zhī yè ér xiàn guān yǐ yán tiě mín qián zhī gù yòng shǎo ráo yǐ
于是商贾中家以上大氐破，民C84A甘食好衣，不事畜臧之业，而县官以盐、铁、缗钱之故，用少饶矣。
yì guǎng guān zhì zuǒ yòu fǔ
扩大关中的范围，设置左右辅。
chū dà nóng wò yán tiě guān bù duō zhì shuǐ héng yù yǐ zhǔ yán tiě
初，大农斡盐铁官布多，置水衡，欲以主盐铁。
jí yáng kě gào mín shàng lín cái wù zhòng nǎi lìng shuǐ héng zhǔ shàng lín
及杨可告缗，上林财物众，乃令水衡主上林。
shàng lín jì chōng mǎn yì guǎng
上林苑已经充满财物，进一步扩大。
shì shí yuè yù yǔ hàn yòng chuán zhàn zhú nǎi dà xiū kūn míng chí liè guǎn huán zhī
是时粤欲与汉用船战逐，乃大修昆明池，列馆环之。
zhì lóu chuán gāo shí yú zhàng qí zhī jiā qí shàng shén zhuàng
治楼船，高十余丈，旗织加其上，甚壮。
yú shì tiān zǐ gǎn zhī nǎi zuò bǎi liáng tái gāo shù shí zhàng
于是天子感之，乃作柏梁台，高数十丈。
gōng shì zhī xiū yáo cǐ rì lì
宫室之修，繇此日丽。
nǎi fēn mín qián zhū guān ér shuǐ héng shào fǔ tài pú dà nóng gè zhì nóng guān wǎng wǎng jí jùn xiàn bǐ mò rù tián tián zhī
乃分缗钱诸官，而水衡、少府、太仆、大农各置农官，往往即郡县比没入田田之。
qí mò rù nú bì fēn zhū yuàn yǎng gǒu mǎ qín shòu jí yǔ zhū guān
其没入奴婢，分诸苑养狗、马、禽兽，及与诸官。
guān yì zá zhì duō tú nú bì zhòng ér xià hé cáo dù sì bǎi wàn shí jí guān zì dí nǎi zú
官益杂置多，徒奴婢众，而下河漕度四百万石，及官自籴乃足。
suǒ zhōng yán shì jiā zǐ dì fù rén huò dòu jī zǒu gǒu mǎ yì liè bó xì luàn qí mín
所忠进言：“世家子弟和富人有的斗鸡赛狗，射猎赌博，扰乱平民。”
nǎi zhēng zhū fàn lìng xiāng yǐn shù qiān rén míng yuē zhū sòng tú
”乃征诸犯令，相引数千人，名曰“株送徒”。
rù cái zhě de bǔ láng láng xuǎn shuāi yǐ
缴纳财物的人可以补任郎官，郎官的选拔制度衰落了。
shì shí shān dōng bèi hé zāi nǎi suì bù dēng shù nián rén huò xiāng shí fāng èr sān qiān lǐ
是时山东被河灾，乃岁不登数年，人或相食，方二三千里。
tiān zǐ lián zhī lìng jī mín de liú jiù shí jiāng huái jiān yù liú liú chǔ
天子怜之，令饥民得流就食江、淮间，欲留，留处。
shǐ zhě guān gài xiāng zhǔ yú dào hù zhī xià bā shǔ sù yǐ zhèn yān
使者冠盖相属于道护之，下巴、蜀粟以赈焉。
míng nián tiān zǐ shǐ chū xún jùn guó
明年，天子始出巡郡国。
dōng dù hé hé dōng shǒu bù yì xíng zhì bù biàn zì shā
东度河，河东守不意行至，不辩，自杀。
xíng xi yú lǒng zú cóng guān bù dé shí lǒng xī shǒu zì shā
行西逾陇，卒，从官不得食，陇西守自杀。
yú shì shàng běi chū xiāo guān cóng shù wàn qí xíng liè xīn qín zhōng yǐ lēi biān bīng ér guī
于是上北出萧关，从数万骑行猎新秦中，以勒边兵而归。
xīn qín zhōng huò qiān lǐ wú tíng jiǎo yú shì zhū běi dì tài shǒu yǐ xià ér lìng mín de chù biān xiàn guān jiǎ mǎ mǔ sān suì ér guī jí xi shí yī yǐ chú gào mín yòng chōng rù xīn qín zhōng
新秦中或千里无亭徼，于是诛北地太守以下，而令民得畜边县，官假马母，三岁而归，及息什一，以除告缗，用充入新秦中。
jì dé bǎo dǐng lì hòu tǔ tài yī cí gōng qīng bái yì fēng shàn shì ér jùn guó jiē yù zhì dào xiū shàn gù gōng jí dāng chí dào xiàn xiàn zhì gōng chǔ shè gòng jù ér wàng xìng
既得宝鼎，立后土、泰一祠，公卿白议封禅事，而郡国皆豫治道，修缮故宫，及当驰道县，县治宫储，设共具，而望幸。
míng nián nán yuè fǎn xī qiāng qīn biān
明年，南粤反，西羌侵边。
tiān zǐ wéi shān dōng bù dàn shè tiān xià qiú yīn nán fāng lóu chuán shì èr shí yú wàn rén jī yuè fā sān hé yǐ xī qí jī qiāng yòu shù wàn rén dù hé zhù lìng jū
天子为山东不澹，赦天下囚，因南方楼船士二十余万人击粤，发三河以西骑击羌，又数万人度河筑令居。
chū zhì zhāng yè jiǔ quán jùn ér shàng jùn shuò fāng xī hé hé xī kāi tián guān chì sāi zú liù shí wàn rén wù tián zhī
初置张掖、酒泉郡、而上郡朔方、西河、河西开田官，斥塞卒六十万人戊田之。
zhōng guó shàn dào kuì liáng yuǎn zhě sān qiān jìn zhě qiān yú lǐ jiē yǎng jǐ dà nóng
中国缮道馈粮，远者三千，近者千余里，皆仰给大农。
biān bīng bù zú nǎi fā wǔ kù gōng guān bīng qì yǐ dàn zhī
边兵不足，乃发武库、工官兵器以澹之。
chē qí mǎ fá xiàn guān qián shǎo mǎi mǎ nán de nǎi zhuó lìng lìng fēng jūn yǐ xià zhì sān bǎi shí lì yǐ shàng chà chū pìn mǎ tiān xià tíng tíng yǒu chù zì mǎ suì kè xi
车骑马乏，县官钱少，买马难得，乃著令，令封君以下至三百石吏以上差出牝马天下亭，亭有畜字马，岁课息。
qí xiāng bo shì shàng shū yuàn fù zǐ sǐ nán yuè
齐相卜式上书，愿父子死南粤。
tiān zǐ xià zhào bāo yáng cì jué guān nèi hóu huáng jīn sì shí jīn tián shí qǐng
天子下诏褒扬，赐爵关内侯，黄金四十斤，田十顷。
bù gào tiān xià tiān xià mò yīng
布告天下，天下莫应。
liè hóu yǐ bǎi shù jiē mò qiú cóng jūn
列侯以百数，皆莫求从军。
zhì yǐn zhòu shào fǔ shěng jīn ér liè hóu zuò zhòu jīn shī hòu zhě bǎi yú rén
至饮酎，少府省金，而列侯坐酎金失侯者百余人。
nǎi bài bo shì wèi yù shǐ dài fū
乃拜卜式为御史大夫。
shì jì zài wèi jiàn jùn guó duō bù biàn xiàn guān zuò yán tiě qì kǔ è gǔ guì huò qiáng lìng mín mǎi zhī
式既在位，见郡国多不便县官作盐铁，器苦恶，贾贵，或强令民买之。
ér chuán yǒu suàn shāng zhě shǎo wù guì nǎi yīn kǒng jǐn yán chuán suàn shì
而船只也要征税，商人减少，物价上涨，便通过孔仅提出船只征税的问题。
shàng bù shuō
上不说。
hàn lián chū bīng sān suì zhū qiāng miè liǎng yuè pān yú yǐ xī zhì shǔ nán zhě zhì chū jùn shí qī qiě yǐ qí gù sú zhì wú fù shuì
汉连出兵三岁，诛羌，灭两粤，番禺以西至蜀南者置初郡十七，且以其故俗治，无赋税。
nán yáng hàn zhōng yǐ wǎng gè yǐ dì bǐ gěi chū jùn lì zú fèng shí bì wù chuán chē mǎ bèi jù
南阳、汉中以往，各以地比给初郡吏卒奉食币物，传车马被具。
ér chū jùn yòu shí shí xiǎo fǎn shā lì hàn fā nán fāng lì zú wǎng zhū zhī jiān suì wàn yú rén fèi jiē yǎng dà nóng
而初郡又时时小反，杀吏，汉发南方吏卒往诛之，间岁万余人，费皆仰大农。
dà nóng yǐ jūn shū diào yán tiě zhù fù gù néng dàn zhī
大农以均输调盐铁助赋，故能澹之。
rán bīng suǒ guò xiàn xiàn yǐ wéi zī gěi wú fá ér yǐ bù gǎn yán qīng fù fǎ yǐ
然兵所过县，县以为訾给毋乏而已，不敢言轻赋法矣。
qí míng nián yuán fēng yuán nián bo shì biǎn wèi tài zǐ tài fù
其明年，元封元年，卜式贬为太子太傅。
ér sāng hóng yáng wèi zhì sù dū wèi lǐng dà nóng jǐn dài jǐn wò tiān xià yán tiě
而桑弘羊为治粟都尉，领大农，尽代仅斡天下盐铁。
hóng yáng yǐ zhū guān gè zì shì xiāng zhēng
弘羊以诸官各自市相争，
wù yǐ gù téng yuè
物以故腾跃，
ér tiān xià fù shū huò bù cháng qí jiù fèi
而各地上交的赋税收入有时还不够支付运费，
nǎi qǐng zhì dà nóng bù chéng shù shí rén
于是请求设置数十名大司农部丞，
fēn bù zhǔ jùn guó
分别主管各郡国事务，
gè wǎng wǎng zhì jūn shū yán tiě guān
各往往置均输、盐、铁官，
lìng yuǎn fāng gè yǐ qí wù rú yì shí shāng gǔ suǒ zhuǎn fàn zhě wèi fù
令远方各以其物如异时商贾所转贩者为赋，
ér xiāng guàn shū
并互相调剂运输。
zhì píng zhǔn yú jīng shī dōu shòu tiān xià wěi shū
在京城设立平准机构，统一接收各地运来的物资。
zhào gōng guān zhì chē zhū qì jiē yǎng jǐ dà nóng
召集工官制造车辆和各种器具，全部由大司农供应经费。
dà nóng zhū guān jǐn lóng tiān xià zhī huò wù guì zé mài zhī jiàn zé mǎi zhī
大农诸官尽笼天下之货物，贵则卖之，贱则买之。
rú cǐ fù shāng dà jiǎ wáng suǒ móu dà lì zé fǎn běn ér wàn wù bù dé téng yuè
如此，富商大贾亡所牟大利则反本，而万物不得腾跃。
gù yì tiān xià zhī wù míng yuē píng zhǔn
故抑天下之物，名曰“平准”。
tiān zǐ yǐ wéi rán ér xǔ zhī
天子以为然而许之。
yú shì tiān zǐ běi zhì shuò fāng dōng fēng tài shān xún hǎi shàng páng běi biān yǐ guī
于是天子北至朔方，东封泰山，巡海上，旁北边以归。
suǒ guò shǎng cì yòng bó bǎi yú wàn pǐ qián jīn yǐ jù wàn jì jiē qǔ zú dà nóng
所过赏赐，用帛百余万匹，钱、金以巨万计，皆取足大农。
hóng yáng yòu qǐng lìng mín de rù sù bǔ lì jí zuì yǐ shú
弘羊又请令民得入粟补吏，及罪以赎。
lìng mín rù sù gān quán gè yǒu chà yǐ fù zhōng shēn bù fù gào mín
令民入粟甘泉各有差，以复终身，不复告缗。
tā jùn gè shū jí chù
它郡各输急处。
ér zhū nóng gè zhì sù shān dōng cáo yì suì liù bǎi wàn shí
而诸农各致粟，山东漕益岁六百万石。
yī suì zhī zhōng tài cāng gān quán cāng mǎn
一年之内，太仓、甘泉仓都装满了粮食。
biān yú gǔ zhū jūn shū bó wǔ bǎi wàn pǐ
边余谷，诸均输帛五百万匹。
mín bù yì fù ér tiān xià yòng ráo
百姓没有增加赋税，但国家财政充裕。
yú shì hóng yáng cì jué zuǒ shù cháng huáng jīn zhě zài bǎi yān
于是弘羊赐爵左庶长，黄金者再百焉。
shì suì xiǎo hàn shàng lìng bǎi guān qiú yǔ
是岁小旱，上令百官求雨。
bo shì yán yuē xiàn guān dāng shí zū yī shuì ér yǐ jīn hóng yáng lìng lì zuò shì liè fàn wù qiú lì
卜式言曰：“县官当食租衣税而已，今弘羊令吏坐市列，贩物求利。
hēng hóng yáng tiān nǎi yǔ
烹杀桑弘羊，天就会下雨。
jiǔ zhī wǔ dì jí bìng bài hóng yáng wèi yù shǐ dài fū
”久之，武帝疾病，拜弘羊为御史大夫。
zhāo dì jí wèi liù nián zhào jùn guó jǔ xián liáng wén xué zhī shì wèn yǐ mín suǒ jí kǔ jiào huà zhī yào
昭帝即位六年，诏郡国举贤良文学之士，问以民所疾苦，教化之要。
jiē duì yuàn ba yán tiě jiǔ què jūn shū guān wú yǔ tiān xià zhēng lì shì yǐ jiǎn jié rán hòu jiào huà kě xìng
皆对愿罢盐、铁、酒榷均输官，毋与天下争利，视以俭节，然后教化可兴。
hóng yáng nán yǐ wéi cǐ guó jiā dà yè suǒ yǐ zhì sì yí ān biān zú yòng zhī běn bù kě fèi yě
弘羊难，以为此国家大业，所以制四夷，安边足用之本，不可废也。
nǎi yǔ chéng xiàng qiān qiū gòng zòu ba jiǔ gū
乃与丞相千秋共奏罢酒酤。
hóng yáng zì yǐ wéi guó xìng dà lì fá qí gōng yù wèi zǐ dì de guān yuàn wàng dà jiàng jūn huò guāng suì yǔ shàng guān jié děng móu fǎn zhū miè
弘羊自以为国兴大利，伐其功，欲为子弟得官，怨望大将军霍光，遂与上官桀等谋反，诛灭。
xuān yuán chéng āi píng wǔ shì wú suǒ biàn gǎi
宣、元、成、哀、平五世，无所变改。
yuán dì shí cháng ba yán tiě guān sān nián ér fù zhī
元帝时尝罢盐、铁官，三年而复之。
gòng yǔ yán zhù qián cǎi tóng yī suì shí wàn rén bù gēng mín zuò dào zhù xiàn xíng zhě duō
贡禹言：“铸钱采铜，一岁十万人不耕，民坐盗铸陷刑者多。
fù rén zāng qián mǎn shì yóu wú yàn zú
富人臧钱满室，犹无厌足。
mín xīn dòng yáo qì běn zhú mò gēng zhě bù néng bàn jiān xié bù kě jìn yuán qǐ yú qián
民心动摇，弃本逐末，耕者不能半，奸邪不可禁，原起于钱。
jí qí mò zhě jué qí běn yi ba cǎi zhū yù jīn yín zhù qián zhī guān wú fù yǐ wéi bì chú qí fàn mài zū zhū zhī lǜ zū shuì lù cì jiē yǐ bù bó jí gǔ shǐ bǎi xìng yī yì nóng sāng
疾其末者绝其本，宜罢采珠、玉、金、银铸钱之官，毋复以为币，除其贩卖租铢之律，租税、禄、赐皆以布、帛及谷，使百姓壹意农桑。
yì zhě yǐ wéi jiāo yì dài qián bù bó bù kě chǐ cùn fēn liè
”议者以为交易待钱，布、帛不可尺寸分裂。
yǔ yì yì qǐn
禹议亦寝。
zì xiào wǔ yuán shòu wǔ nián sān guān chū zhù wǔ zhū qián zhì píng dì yuán shǐ zhōng chéng qián èr bǎi bā shí yì wàn yú yún
自孝武元狩五年三官初铸五铢钱，至平帝元始中，成钱二百八十亿万余云。
wáng mǎng jū shè biàn hàn zhì yǐ zhōu qián yǒu zǐ mǔ xiāng quán yú shì gēng zào dà qián jìng cùn èr fēn zhòng shí èr zhū wén yuē dà qián wǔ shí
王莽居摄，变汉制，以周钱有子母相权，于是更造大钱，径寸二分，重十二铢，文曰“大钱五十”。
yòu zào qì dāo cuò dāo
又制造契刀币、错刀币。
qì dāo qí huán rú dà qián shēn xíng rú dāo zhǎng èr cùn wén yuē qì dāo wǔ bǎi
契刀，其环如大钱，身形如刀，长二寸，文曰“契刀五百”。
cuò dāo yǐ huáng jīn cuò qí wén yuē yī dāo zhí wǔ qiān
错刀，以黄金错其文，曰“一刀直五千”。
yǔ wǔ zhū qián fán sì pǐn bìng xíng
与五铢钱凡四品，并行。
mǎng jí zhēn yǐ wéi shū liú zì yǒu jīn dāo nǎi ba cuò dāo qì dāo jí wǔ zhū qián ér gèng zuò jīn yín guī bèi qián bù zhī pǐn míng yuē bǎo huò
莽即真，以为书“刘”字有“金”、“刀”，乃罢错刀、契刀及五铢钱，而更作金、银、龟、贝、钱、布之品，名曰“宝货”。
xiǎo qián jìng liù fēn zhòng yī zhū wén yuē xiǎo qián zhí yī
小钱径六分，重一铢，文曰“小钱直一”。
cì qī fēn sān zhū yuē yāo qián yī shí
次七分，三铢，曰“幺钱一十”。
cì bā fēn wǔ zhū yuē yòu qián èr shí
次八分，五铢，曰“幼钱二十”。
cì jiǔ fēn qī zhū yuē zhōng qián sān shí
次九分，七铢曰“中钱三十”。
cì yī cùn jiǔ zhū yuē zhuàng qián sì shí
次一寸，九铢，曰“壮钱四十”。
yīn qián dà qián wǔ shí shì wèi qián huò liù pǐn zhí gè rú qí wén
因前“大钱五十”，是为钱货六品，直各如其文。
huáng jīn zhòng yī jīn zhí qián wàn
黄金重一斤，直钱万。
zhū tí yín zhòng bā liǎng wèi yī liú zhí yī qiān wǔ bǎi bā shí
朱提银重八两为一流，直一千五百八十。
tā yín yī liú zhí qiān
它银一流直千。
shì wèi yín huò èr pǐn
是为银货二品。
yuán guī rǎn zhǎng chǐ èr cùn zhí èr qiān yī bǎi liù shí wèi dà bèi shí péng
元龟B77A冉长尺二寸，直二千一百六十，为大贝十朋。
gōng guī jiǔ cùn zhí wǔ bǎi wèi zhuàng bèi shí péng
公龟九寸，直五百，为壮贝十朋。
hòu guī qī cùn yǐ shàng zhí sān bǎi wèi yāo bèi shí péng
侯龟七寸以上，直三百，为幺贝十朋。
zǐ guī wǔ cùn yǐ shàng zhí bǎi wèi xiǎo bèi shí péng
子龟五寸以上，直百，为小贝十朋。
shì wèi guī bǎo sì pǐn
是为龟宝四品。
dà bèi sì cùn bā fēn yǐ shàng èr méi wèi yī péng zhí èr bǎi yī shí liù
大贝四寸八分以上，二枚为一朋，直二百一十六。
zhuàng bèi sān cùn liù fēn yǐ shàng èr méi wèi yī péng zhí wǔ shí
壮贝三寸六分以上，二枚为一朋，直五十。
yāo bèi èr cùn sì fēn yǐ shàng èr méi wèi yī péng zhí sān shí
幺贝二寸四分以上，二枚为一朋，直三十。
xiǎo bèi cùn èr fēn yǐ shàng èr méi wèi yī péng zhí shí
小贝寸二分以上，二枚为一朋，直十。
bù yíng cùn èr fēn lòu dù bù dé wèi péng lǜ méi zhí qián sān
不盈寸二分，漏度不得为朋，率枚直钱三。
shì wèi bèi huò wǔ pǐn
是为贝货五品。
dà bù cì bù dì bù zhuàng bù zhōng bù chà bù hòu bù yòu bù yāo bù xiǎo bù
大布、次布、弟布、壮布、中布、差布、厚布、幼布、幺布、小布。
xiǎo bù zhǎng cùn wǔ fēn zhòng shí wǔ zhū wén yuē xiǎo bù yī bǎi
小布长寸五分，重十五铢，文曰“小布一百”。
zì xiǎo bù yǐ shàng gè xiāng cháng yī fēn xiāng zhòng yī zhū wén gè wèi qí bù míng zhí gè jiā yī bǎi
自小布以上，各相长一分，相重一铢，文各为其布名，直各加一百。
shàng zhì dà bù zhǎng èr cùn sì fēn zhòng yī liǎng ér zhí qiān qián yǐ
上至大布，长二寸四分，重一两，而直千钱矣。
shì wèi bù huò shí pǐn
是为布货十品。
fán bǎo huò sān wù liù míng èr shí bā pǐn
凡宝货三物，六名，二十八品。
zhù zuò qián bù jiē yòng tóng xiáo yǐ lián xī wén zhì zhōu guō fàng hàn wǔ zhū qián yún
铸作钱布皆用铜，淆以连锡，文质周郭放汉五铢钱云。
qí jīn yín yǔ tā wù zá sè bù chún hǎo guī bù yíng wǔ cùn bèi bù yíng liù fēn jiē bù dé wèi bǎo huò
其金、银与它物杂，色不纯好，龟不盈五寸，贝不盈六分，皆不得为宝货。
yuán guī wèi cài fēi sì mín suǒ de jū yǒu zhě rù dà bo shòu zhí
元龟为蔡，非四民所得居，有者，入大卜受直。
bǎi xìng kuì luàn qí huò bù xíng
百姓愦乱，其货不行。
mín sī yǐ wǔ zhū qián shì mǎi
民私以五铢钱市买。
mǎng huàn zhī xià zhào gǎn fēi jǐng tián xié wǔ zhū qián zhě wèi huò zhòng tóu zhū sì yì yǐ yù chī mèi
莽患之，下诏：“敢非井田、挟五铢钱者为惑众，投诸四裔以御魑魅。
yú shì nóng shāng shī yè shí huò jù fèi mín tì qì yú shì dào
”于是农、商失业，食、货俱废，民涕泣于市道。
zuò mài mǎi tián zhái nú bì zhù qián dǐ zuì zhě zì gōng qīng dài fū zhì shù rén bù kě chēng shù
坐卖买田、宅、奴婢、铸钱抵罪者，自公卿大夫至庶人，不可称数。
mǎng zhī mín chóu nǎi dàn xíng xiǎo qián zhí yī yǔ dà qián wǔ shí èr pǐn bìng xíng guī bèi bù shǔ qiě qǐn
莽知民愁，乃但行小钱直一，与大钱五十，二品并行，龟、贝、布属且寝。
mǎng xìng zào rǎo bù néng wú wéi měi yǒu suǒ xīng zào bì yù yī gǔ de jīng wén
莽性躁扰，不能无为，每有所兴造，必欲依古得经文。
guó shī gōng liú xīn yán zhōu yǒu quán fǔ zhī guān shōu bù chóu yǔ yù de jí yì suǒ wèi lǐ cái zhèng cí jìn mín wèi fēi zhě yě
国师公刘歆言周有泉府之官，收不雠，与欲得，即《易》所谓“理财正辞，禁民为非”者也。
mǎng nǎi xià zhào yuē fu zhōu lǐ yǒu shē dài lè yǔ yǒu wǔ jūn zhuàn jì gè yǒu wò yān
莽乃下诏曰：“夫《周礼》有赊、贷，《乐语》有五均，传记各有斡焉。
jīn kāi shē dài zhāng wǔ jūn shè zhū wò zhě suǒ yǐ qí zhòng shù yì bìng jiān yě
今开赊贷，张五均，设诸斡者，所以齐众庶，抑并兼也。
suì yú cháng ān jí wǔ dōu lì wǔ jūn guān
”遂于长安及五都立五均官，
gēng míng cháng ān dōng xī shì lìng jí luò yáng hán dān lín zī wǎn chéng dū shì zhǎng jiē wèi wǔ jūn tóng shì shī dōng shì chēng jīng
更名长安东、西市令及洛阳、邯郸、临菑、宛、成都市长皆为五均同市师、东市称京，
xī shì chēng jī
西市称畿，
luò yáng chēng zhōng
洛阳称中，
yú sì dōu gè yòng dōng xi nán běi wèi chēng
余四都各用东、西、南、北为称，
jiē zhì jiāo yì chéng wǔ rén
皆置交易丞五人，
qián fǔ chéng yī rén
钱府丞一人，
gōng shāng néng cǎi jīn yín tóng lián xī
工商能采金、银、铜、连锡，
dēng guī qǔ bèi zhě
登龟、取贝者，
jiē zì zhàn sī shì qián fǔ
皆自占司市钱府，
shùn shí qì ér qǔ zhī
顺时气而取之。
yòu yǐ zhōu guān shuì mín fán tián bù gēng wèi bù zhí chū sān fu zhī shuì
又以《周官》税民：凡田不耕为不殖，出三夫之税；
chéng guō zhōng zhái bù shù yì zhě wèi bù máo chū sān fu zhī bù
城郭中宅不树艺者为不毛，出三夫之布；
mín fú yóu wú shì chū fū bù yì pǐ
百姓游荡不从事生产的，交劳力役使的费用一匹。
qí bù néng chū bù zhě rǒng zuò xiàn guān yī shí zhī
其不能出布者，冗作，县官衣食之。
zhū qǔ zhòng wù niǎo shòu yú biē bǎi chóng yú shān lín shuǐ zé jí xù mù zhě
诸取众物、鸟、兽、鱼、鳖、百虫于山林、水泽及畜牧者，
pín fù sāng cán zhī rèn fǎng jì bǔ fèng
嫔妇桑蚕、织纴、纺绩、补缝，
gōng jiàng yī wū bo zhù jí tā fāng jì shāng fàn gǔ rén zuò sì liè lǐ qū yè shè
工匠、医、巫、卜、祝及它方技、商贩、贾人坐肆、列里区、谒舍，
jiē gè zì zhàn suǒ wéi yú qí suǒ zhī xiàn guān
皆各自占所为于其所之县官，
chú qí běn
除其本，
jì qí lì
计其利，
shí yī fēn zhī
十一分之，
ér yǐ qí yī wèi gòng
而以其一为贡。
gǎn bù zì zhàn zì zhàn bù yǐ shí zhě jǐn mò rù suǒ cǎi qǔ ér zuò xiàn guān yī suì
敢不自占、自占不以实者，尽没入所采取，而作县官一岁。
zhū sī shì cháng yǐ sì shí zhōng yuè shí dìng suǒ zhǎng wèi wù shàng zhōng xià zhī gǔ gè zì yòng wèi qí shì píng wú jū tā suǒ
诸司市常以四时中月实定所掌，为物上、中、下之贾，各自用为其市平，毋拘它所。
zhòng mín mài mǎi wǔ gǔ bù bó sī mián zhī wù zhōu yú mín yòng ér bù chóu zhě jūn guān yǒu yǐ kǎo jiǎn jué shí yòng qí běn gǔ qǔ zhī wú lìng shé qián
众民卖买五谷、布帛、丝绵之物，周于民用而不雠者，均官有以考检厥实，用其本贾取之，毋令折钱。
wàn wù áng guì guò píng yī qián zé yǐ píng jiǎ mài yǔ mín
万物卬贵，过平一钱，则以平贾卖与民。
qí gǔ dī jiàn jiǎn píng zhě tīng mín zì xiāng yǔ shì yǐ fáng guì yǔ zhě
其贾氐贱，减平者，听民自相与市，以防贵庾者。
mín yù jì sì sàng jì ér wú yòng zhě qián fǔ yǐ suǒ rù gōng shāng zhī gòng dàn shē zhī jì sì wú guò xún rì sàng jì wú guò sān yuè
民欲祭祀、丧纪而无用者，钱府以所入工、商之贡但赊之，祭祀无过旬日，丧纪毋过三月。
mín huò fá jué yù dài yǐ zhì chǎn yè zhě jūn shòu zhī chú qí fèi jì suǒ de shòu xī
民或乏绝，欲贷以治产业者，均授之，除其费，计所得受息。
wú guò suì shí yī
毋过岁什一。
xī hé lǔ kuāng yán míng shān dà zé yán tiě qián bù bó wǔ jūn shē dài wò zài xiàn guān wéi jiǔ gū dú wèi wò
羲和鲁匡言：“名山、大泽，盐、铁、钱、布、帛，五均赊贷，斡在县官，唯酒酤独未斡。
jiǔ zhě tiān zhī měi lù dì wáng suǒ yǐ yí yǎng tiān xià xiǎng sì qí fú fú shuāi yǎng jí
酒者，天之美禄，帝王所以颐养天下，享祀祈福，扶衰养疾。
bǎi lǐ zhī huì fēi jiǔ bù xíng
百礼之会，非酒不行。
gù shī yuē wú jiǔ gū wǒ ér lún yǔ yuē gū jiǔ bù shí èr zhě fēi xiāng fǎn yě
故《诗》曰‘无酒酤我’，而《论语》曰‘酤酒不食’，二者非相反也。
fu shī jù chéng píng zhī shì jiǔ gū zài guān hé zhǐ biàn rén kě yǐ xiāng yù yě
夫《诗》据承平之世，酒酤在官，和旨便人，可以相御也。
lún yǔ kǒng zǐ dāng zhōu shuāi luàn jiǔ gū zài mín báo è bù chéng shì yǐ yí ér fú shí
《论语》孔子当周衰乱，酒酤在民，薄恶不诚，是以疑而弗食。
jīn jué tiān xià zhī jiǔ zé wú yǐ xíng lǐ xiāng yǎng
今绝天下之酒，则无以行礼相养；
fàng ér wáng xiàn zé fèi cái shāng mín
放而亡限，则费财伤民。
qǐng fǎ gǔ lìng guān zuò jiǔ yǐ èr qiān wǔ bǎi shí wèi yī jūn lǜ kāi yī lú yǐ mài chóu wǔ shí niàng wéi zhǔn
请法古，令官作酒，以二千五百石为一均，率开一卢以卖，雠五十酿为准。
yī niàng yòng cū mǐ èr hú qū yī hú de chéng jiǔ liù hú liù dòu
一酿用粗米二斛，曲一斛，得成酒六斛六斗。
gè yǐ qí shì yuè shuò mǐ qǔ sān hú bìng jì qí gǔ ér cān fēn zhī yǐ qí yī wèi jiǔ yī hú zhī píng
各以其市月朔米曲三斛，并计其贾而参分之，以其一为酒一斛之平。
chú mǐ qǔ běn gǔ jì qí lì ér shén fēn zhī yǐ qí qī rù guān qí sān jí zāo huī tàn gěi gōng qì xīn qiáo zhī fèi
除米曲本贾，计其利而什分之，以其七入官，其三及糟CE6D、灰炭给工器、薪樵之费。
xī hé zhì mìng shì dū wǔ jūn liù wò jùn yǒu shù rén jiē yòng fù jiǎ
羲和置命士督五均、六斡，郡有数人，皆用富贾。
luò yáng xuē zi zhòng zhāng zhǎng shū lín zī xìng wěi děng chéng chuán qiú lì jiāo cuò tiān xià yīn yǔ jùn xiàn tōng jiān duō zhāng kōng bù fǔ zāng bù shí bǎi xìng shù bìng
落阳薛子仲、张长叔、临菑姓伟等，乘传求利，交错天下，因与郡县通奸，多张空簿，府臧不实，百姓俞病。
mǎng zhī mín kǔ zhī fù xià zhào yuē fu yán shí yáo zhī jiāng
莽知民苦之，复下诏曰：“夫盐，食肴之将；
jiǔ bǎi yào zhī zhǎng jiā huì zhī hǎo
酒，百药之长，嘉会之好；
tiě tián nóng zhī běn
铁，田农之本；
míng shān dà zé ráo yǎn zhī zāng
名山、大泽，饶衍之臧；
wǔ jūn shē dài bǎi xìng suǒ qǔ píng yǎng yǐ gěi dàn
五均、赊贷，百姓所取平，卬以给澹；
tiě bù tóng yě tōng xíng yǒu wú bèi mín yòng yě
铁布、铜冶，通行有无，备民用也。
cǐ liù zhě fēi biān hù qí mín suǒ néng jiā zuò bì yǎng yú shì suī guì shù bèi bù dé bù mǎi
此六者，非编户齐民所能家作，必卬于市，虽贵数倍，不得不买。
háo mín fù jiǎ jí yào pín ruò xiān shèng zhī qí rán yě gù wò zhī
豪民富贾，即要贫弱，先圣知其然也，故斡之。
měi yī wò wèi shè kē tiáo fáng jìn fàn zhě zuì zhì sǐ
每一斡为设科条防禁，犯者罪至死。
jiān lì huá mín bìng qīn zhòng shù gè bù ān shēng
”奸吏猾民并侵，众庶各不安生。
hòu wǔ suì tiān fèng yuán nián fù shēn xià jīn yín guī bèi zhī huò pō zēng jiǎn qí jiǎ zhí
后五岁，天凤元年，复申下金、银、龟、贝之货，颇增减其贾直。
ér ba dà xiǎo qián gǎi zuò huò bù zhǎng èr cùn wǔ fēn guǎng yī cùn shǒu zhǎng bā fēn yǒu jī guǎng bā fēn qí huán hǎo jìng èr fēn bàn zú zhī zhǎng bā fēn jiān guǎng èr fēn qí wén yòu yuē huò zuǒ yuē bù zhòng èr shí wǔ zhū zhí huò quán èr shí wǔ
而罢大、小钱，改作货布，长二寸五分，广一寸，首长八分有奇，广八分，其圜好径二分半，足枝长八分，间广二分，其文右曰“货”，左曰“布”，重二十五铢，直货泉二十五。
huò quán jìng yī cùn zhòng wǔ zhū wén yòu yuē huò zuǒ yuē quán méi zhí yī yǔ huò bù èr pǐn bìng xíng
货泉径一寸，重五铢，文右曰“货”，左曰“泉”，枚直一，与货布二品并行。
yòu yǐ dà qián xíng jiǔ ba zhī kǒng mín xié bù zhǐ nǎi lìng mín qiě dú xíng dà qián yǔ xīn huò quán jù méi zhí yī bìng xíng jǐn liù nián wú de fù xié dà qián yǐ
又以大钱行久，罢之，恐民挟不止，乃令民且独行大钱，与新货泉俱枚直一，并行尽六年，毋得复挟大钱矣。
měi yī yì qián mín yòng pò yè ér dà xiàn xíng
每壹易钱，民用破业，而大陷刑。
mǎng yǐ sī zhù qián sǐ jí fēi jǔ bǎo huò tóu sì yì fàn fǎ zhě duō bù kě shèng xíng nǎi gèng qīng qí fǎ
莽以私铸钱死，及非沮宝货投四裔，犯法者多，不可胜行，乃更轻其法；
sī zhù zuò quán bù zhě yǔ qī zǐ mò rù wèi guān nú bì
私铸作泉布者，与妻子没入为官奴婢；
lì jí bǐ wǔ zhī ér bù jǔ gào yǔ tóng zuì
吏及比伍，知而不举告，与同罪；
fēi jǔ bǎo huò mín fá zuò yī suì lì miǎn guān
非沮宝货，民罚作一岁，吏免官。
fàn zhě shù zhòng jí wǔ rén xiāng zuò jiē mò rù jùn guó jiàn chē tiě suǒ chuán sòng cháng ān zhōng guān chóu kǔ sǐ zhě shén liù qī
犯者俞众，及五人相坐皆没入，郡国槛车铁锁，传送长安钟官，愁苦死者什六七。
zuò huò bù hòu liù nián xiōng nú qīn kòu shén mǎng dà mù tiān xià qiú tú rén nú míng yuē zhū tū xī yǒng yī qiē shuì lì mín zǐ sān shí ér qǔ yī
作货布后六年，匈奴侵寇甚，莽大募天下囚徒、人奴，名曰猪突豨勇，壹切税吏民，訾三十而取一。
yòu lìng gōng qīng yǐ xià zhì jùn xiàn huáng shòu lì jiē bǎo yǎng jūn mǎ lì jǐn fù yǐ yǔ mín
又令公卿以下至郡县黄绶吏，皆保养军马，吏尽复以与民。
mín yáo shǒu chù jìn bù dé gēng sāng yáo yì fán jù ér kū hàn huáng chóng xiāng yīn
民摇手触禁，不得耕桑，徭役烦剧，而枯、旱、蝗虫相因。
yòu yòng zhì zuò wèi dìng shàng zì gōng hóu xià zhì xiǎo lì jiē bù dé fèng lù ér sī fù liǎn huò lù shàng liú yù sòng bù jué
又用制作未定，上自公侯，下至小吏，皆不得奉禄，而私赋敛，货赂上流，狱讼不决。
lì yòng kē bào lì wēi páng yuán mǎng jìn qīn kè xiǎo mín
吏用苛暴立威，旁缘莽禁，侵刻小民。
fù zhě bù dé zì bǎo pín zhě wú yǐ zì cún qǐ wèi dào zéi yī zǔ shān zé lì bù néng qín ér fù bì zhī jìn yín rì guǎng yú shì qīng xú jīng chǔ zhī de wǎng wǎng wàn shù
富者不得自保，贫者无以自存，起为盗贼，依阻山泽，吏不能禽而覆蔽之，浸淫日广，于是青、徐、荆楚之地往往万数。
zhàn dòu sǐ wáng yuán biān sì yí suǒ xì lǔ xiàn zuì jī yì rén xiāng shí jí mǎng wèi zhū ér tiān xià hù kǒu jiǎn bàn yǐ
战斗死亡，缘边四夷所系虏，陷罪，饥疫，人相食，及莽未诛，而天下户口减半矣。
zì fā zhū tū xī yǒng hòu sì nián ér hàn bīng zhū mǎng
自发猪突豨勇后四年，而汉兵诛莽。
hòu èr nián shì zǔ shòu mìng dàng dí fán kē fù wǔ zhū qián yǔ tiān xià gēng shǐ
后二年，世祖受命，荡涤烦苛，复五铢钱，与天下更始。
zàn yuē yì chēng póu duō yì guǎ chēng wù píng shī shū yún mào qiān yǒu wú zhōu yǒu quán fǔ zhī guān ér mèng zǐ yì fēi gǒu zhì shí rén zhī shí bù zhī liǎn yě yǒu è piǎo ér fú zhī fā
赞曰：《易》称“裒多益寡，称物平施”，《书》云“茂迁有无”，周有泉府之官，而《孟子》亦非“狗彘食人之食不知敛，野有饿殍而弗知发”。
gù guǎn shì zhī qīng zhòng lǐ kuī zhī píng dí hóng yáng jūn shū shòu chāng cháng píng yì yǒu cóng lái
故管氏之轻重，李悝之平籴，弘羊均输，寿昌常平，亦有从徕。
gù gǔ wèi zhī yǒu shù lì liáng ér lìng xíng gù mín lài qí lì wàn guó zuò yì
顾古为之有数，吏良而令行，故民赖其利，万国作乂。
jí xiào wǔ shí guó yòng ráo gěi ér mín bù yì fù qí cì yě
及孝武时，国用饶给，而民不益赋，其次也。
zhì yú wáng mǎng zhì dù shī zhōng jiān guǐ nòng quán guān mín jù jié wáng cì yǐ
至于王莽，制度失中，奸轨弄权，官民俱竭，亡次矣。