汉书 · 班固 · Chapter 30 of 120

志·郊祀志上

PinyinModern Translation
Size

hóng fàn bā zhèng sān yuē sì

《洪范》八政,三曰祀。

sì zhě suǒ yǐ zhāo xiào shì zǔ tōng shén míng yě

祀者,所以昭孝事祖,通神明也。

páng jí sì yí mò bù xiū zhī

旁及四夷,莫不修之;

xià zhì qín shòu chái tǎ yǒu jì

下至禽兽,豺獭有祭。

shì yǐ shèng wáng wèi zhī diǎn lǐ

是以圣王为之典礼。

mín zhī jīng shuǎng bù èr qí sù cōng míng zhě shén huò jiàng zhī zài nán yuē xí zài nǚ yuē wū shǐ zhì shén zhī chù wèi wèi zhī shēng qì

民之精爽不贰,齐肃聪明者,神或降之,在男曰觋,在女曰巫,使制神之处位,为之牲器。

shǐ xiān shèng zhī hòu néng zhī shān chuān jìng yú lǐ yí míng shén zhī shì zhě yǐ wéi zhù

使先圣之后,能知山川,敬于礼仪,明神之事者,以为祝;

néng zhī sì shí xī shēng tán chǎng shàng xià shì xìng suǒ chū zhě yǐ wéi zōng

能知四时牺牲,坛场上下,氏姓所出者,以为宗。

gù yǒu shén mín zhī guān gè sī qí xù bù xiāng luàn yě

故有神民之官,各司其序,不相乱也。

mín shén yì yè jìng ér bù dú gù shén jiàng zhī jiā shēng mín yǐ wù xù zāi huò bù zhì suǒ qiú bù kuì

民神异业,敬而不黩,故神降之嘉生,民以物序,灾祸不至,所求不匮。

jí shǎo hào zhī shuāi jiǔ lí luàn dé mín shén zá rǎo bù kě fàng wù

及少昊之衰,九黎乱德,民神杂扰,不可放物。

jiā wèi wū shǐ xiǎng sì wú dù dú zī míng ér shén fú juān

家为巫史,享祀无度,黩齐明而神弗蠲。

jiā shēng bù jiàng huò zāi jiàn zhēn mò jǐn qí qì

嘉生不降,祸灾荐臻,莫尽其气。

zhuān xū shòu zhī nǎi mìng nán zhèng zhòng sī tiān yǐ shǔ shén mìng huǒ zhèng lí sī dì yǐ zhǔ mín shǐ fù jiù cháng wáng xiāng qīn dú

颛顼受之,乃命南正重司天以属神,命火正黎司地以属民,使复旧常,亡相侵黩。

zì gòng gōng shì bà jiǔ zhōu qí zǐ yuē jù lóng néng píng shuǐ tǔ sǐ wèi shè cí

自共工氏霸九州,其子曰句龙,能平水土,死为社祠。

yǒu liè shān shì wàng tiān xià qí zǐ yuē zhù néng zhí bǎi gǔ sǐ wèi jì cí

有烈山氏王天下,其子曰柱,能殖百谷,死为稷祠。

gù jiāo sì shè jì suǒ cóng lái shàng yǐ

故郊祀社稷,所从来尚矣。

yú shū yuē shùn zài xuán jī yù héng yǐ qí qī zhèng

《虞书》曰:舜在璇玑玉衡,以齐七政。

suì lèi yú shàng dì yīn yú liù zōng wàng zhì yú shān chuān biàn yú qún shén

遂类于上帝,禋于六宗,望秩于山川,遍于群神。

yī wǔ ruì zé jí yuè rì jiàn sì yuè zhū mù bān ruì

收集五种玉制信物,选择吉日良辰,会见四方诸侯与各地长官,颁发瑞玉。

suì èr yuè dōng xún shòu zhì yú dài zōng

那年二月,到东方巡视,到达岱宗。

dài zōng tài shān yě

岱宗,就是泰山。

chái wàng zhì yú shān chuān

烧柴祭天,按次序遥祭山川。

suì jiàn dōng hòu

遂见东后。

dōng hòu zhě zhū hóu yě

束后,就是诸侯。

hé shí yuè zhèng rì tóng lǜ dù liàng héng xiū wǔ lǐ wǔ lè sān bó èr shēng yī sǐ wèi zhì

合时月正日,同律、度、量、衡,修五礼、五乐,三帛二生一死为贽。

wǔ yuè xún shòu zhì nán yuè

五月,巡视到南岳。

nán yuè zhě héng shān yě

南岳者,衡山也。

bā yuè xún shòu zhì xī yuè

八月,巡视到西岳。

xī yuè zhě huà shān yě

西岳者,华山也。

shí yī yuè xún shòu zhì běi yuè

十一月,巡视到北岳。

běi yuè zhě héng shān yě

北岳者,恒山也。

jiē rú dài zōng zhī lǐ

都采用和岱宗相同的礼仪。

zhōng yuè sōng gāo yě

中岳,就是嵩山。

wǔ zài yī xún shòu

每五年巡视一次。

yǔ zūn zhī

大禹遵循了这些制度。

hòu shí sān shì zhì dì kǒng jiǎ yín dé hǎo shén shén dú èr lóng qù zhī

后十三世,至帝孔甲,淫德好神,神黩,二龙去之。

qí hòu shí sān shì tāng fá jié yù qiān xià shè bù kě zuò xià shè

其后十三世,汤伐桀,欲迁夏社,不可,作《夏社》。

nǎi qiān liè shān zi zhù ér yǐ zhōu qì dài wèi jì cí

乃迁烈山子柱,而以周弃代为稷祠。

hòu bā shì dì tài wù yǒu sāng gǔ shēng yú tíng yī mù dà gǒng jù

后八世,帝太戊有桑谷生于廷,一暮大拱,惧。

yī zhì yuē xiān bù shèng dé

伊陟曰:“祆不胜德。

tài wù xiū dé sāng gǔ sǐ

太戊于是修养德行,桑树和谷树便枯死了。

yī zhì zàn wū xián

伊陟赞巫咸。

hòu shí sān shì dì wǔ dīng de fù shuō wèi xiāng yīn fù xīng yān chēng gāo zōng

后十三世,帝武丁得傅说为相,殷复兴焉,称高宗。

yǒu zhì dēng dǐng ěr ér gòu wǔ dīng jù

有雉登鼎耳而雊,武丁惧。

zǔ jǐ yuē xiū dé

大臣祖己说:“请修养德行。”

wǔ dīng cóng zhī wèi yǐ yǒng níng

武丁听从了他的建议,王位因此长久安宁。

hòu wǔ shì dì yǐ màn shén ér zhèn sǐ

后五世,帝乙嫚神而震死。

hòu sān shì dì zhòu yín luàn wǔ wáng fá zhī

后三世,帝纣淫乱,武王伐之。

yóu shì guān zhī shǐ wèi cháng bù sù qí hòu shāo dài màn yě

由是观之,始未尝不肃祇,后稍怠嫚也。

zhōu gōng xiāng chéng wáng wáng dào dà qià zhì lǐ zuò yuè tiān zǐ yuē míng táng pì yōng zhū hóu yuē pàn gōng

周公相成王,王道大洽,制礼作乐,天子曰明堂、辟雍,诸侯曰泮宫。

jiāo sì hòu jì yǐ pèi tiān zōng sì wén wáng yú míng táng yǐ pèi shàng dì

郊祀后稷以配天,宗祀文王于明堂以配上帝。

sì hǎi zhī nèi gè yǐ qí zhí lái zhù jì

四海之内各以其职来助祭。

tiān zǐ jì tiān xià míng shān dà chuān huái róu bǎi shén xián zhì wú wén

天子祭天下名山、大川,怀柔百神,咸秩无文。

wǔ yuè shì sān gōng sì dú shì zhū hóu

五岳视三公,四渎视诸侯。

ér zhū hóu jì qí jiāng nèi míng shān dà chuān dài fū jì mén hù jǐng zào zhōng liù wǔ sì shì shù rén zǔ kǎo ér yǐ

而诸侯祭其疆内名山、大川,大夫祭门、户、井、灶、中霤五祀,士、庶人祖考而已。

gè yǒu diǎn lǐ ér yín sì yǒu jìn

各有典礼,而淫祀有禁。

hòu shí sān shì shì yì shuāi lǐ yuè fèi

后十三世,世益衰,礼乐废。

yōu wáng wú dào wèi quǎn róng suǒ bài píng wáng dōng xǐ luò yì

幽王无道,为犬戎所败,平王东徙雒邑。

qín xiāng gōng gōng ruò jiù zhōu liè wéi zhū hóu ér jū xi zì yǐ wéi zhǔ shǎo hào zhī shén zuò xī zhì cí bái dì qí shēng yòng liú jū huáng niú dī yáng gè yī yún

秦襄公攻若救周,列为诸侯,而居西,自以为主少昊之神,作西畤,祠白帝,其牲用駠驹、黄牛、羝羊各一云。

qí hòu shí sì nián qín wén gōng dōng liè qiān wèi zhī jiān bǔ jū zhī ér jí

其后十四年,秦文公东猎汧、渭之间,卜居之而吉。

wén gōng mèng huáng shé zì tiān xià shǔ dì qí kǒu zhǐ yú fū yǎn

文公梦黄蛇自天下属地,其口止于鄜衍。

wén gōng wèn shǐ dūn dūn yuē cǐ shàng dì zhī zhēng jūn qí cí zhī

文公问史敦,敦曰:“此上帝之征,君其祠之”。

yú shì zuò fū zhì yòng sān shēng jiāo jì bái dì yān

于是作鄜畤,用三牲郊祭白帝焉。

zì wèi zuò fū ér yōng páng gù yǒu wú yáng wǔ zhì yōng dōng yǒu hǎo zhì jiē fèi wú sì

自未作鄜,而雍旁故有吴阳武畤,雍东有好畤,皆废无祀。

huò yuē zì gǔ yǐ yōng zhōu jī gāo shén míng zhī yù gù lì zhì jiāo shàng dì zhū shén cí jiē jù yún

有人说:“自古以来因为雍州地势高,是神明聚居的幽深之地,所以设立畤来郊祭上帝,各种神祠都聚集在这里。

gài huáng dì shí cháng yòng shì suī wǎn zhōu yì jiāo yān

大概黄帝时代就曾在此祭祀,即使到了周朝晚期也进行郊祭。

qí yǔ bù jīng jiàn jìn shēn zhě fú dào

”其语不经见,缙绅者弗道。

zuò fū hòu jiǔ nián wén gōng huò ruò shí yún yú chén cāng běi bǎn chéng cí zhī

建立鄘时后九年,秦文公得到一块类似石头的东西,在陈仓北山坡上的城中祭祀它。

qí shén huò suì bù zhì huò suì shù

其神或岁不至,或岁数。

lái yě cháng yǐ yè guāng huī ruò liú xīng cóng dōng fāng lái jí yú cí chéng ruò xióng zhì qí shēng yīn yīn yún yě jī yè míng

来也常以夜,光辉若流星,从东方来,集于祠城,若雄雉,其声殷殷云,野鸡夜鸣。

yǐ yī láo cí zhī míng yuē chén bǎo

以一牢祠之,名曰陈宝。

zuò chén bǎo cí hòu qī shí yī nián qín dé gōng lì bǔ jū yōng

作陈宝祠后七十一年,秦德公立,卜居雍。

zǐ sūn yìn mǎ yú hé suì dōu yōng

子孙饮马于河,遂都雍。

yōng zhī zhū cí zì cǐ xìng

雍地的各种祭祀从此兴盛起来。

yòng sān bǎi láo yú fū

用三百牢于鄜。

zuò fú cí

建立了伏祠。

zhé gǒu yì sì mén yǐ yù gǔ zāi

磔狗邑四门,以御蛊灾。

hòu sì nián qín xuān gōng zuò mì zhì yú wèi nán jì qīng dì

后四年,秦宣公作密畤于渭南,祭青帝。

hòu shí sān nián qín mù gōng lì bìng wò wǔ rì bù wù wù nǎi yán mèng jiàn shàng dì shàng dì mìng mù gōng píng jìn luàn

后十三年,秦穆公立,病卧五日不寤,寤,乃言梦见上帝,上帝命穆公平晋乱。

shǐ shū ér cáng zhī fǔ

史书而藏之府。

ér hòu shì jiē yuē shàng tiān

而后世皆曰上天。

mù gōng lì jiǔ nián qí huán gōng jì bà huì zhū hóu yú cài qiū ér yù fēng shàn

穆公立九年,齐桓公既霸,会诸侯于蔡丘,而欲封禅。

guǎn zhòng yuē gǔ zhě fēng tài shān chán liáng fù zhě qī shí èr jiā ér yí wú suǒ jì zhě shí yǒu èr yān

管仲说:“古代在泰山祭天、在梁父山祭地的帝王有七十二家,而我能记得的有十二位。

xī wú huái shì fēng tài shān chán yún yún

从前无怀氏在泰山祭天,在云云山祭地;

fú xī fēng tài shān chán yún yún

伏羲在泰山祭天,在云云山祭地;

shén nóng shì fēng tài shān chán yún yún

神农氏封泰山,禅云云;

yán dì fēng tài shān chán yún yún

炎帝在泰山祭天,在云云山祭地;

huáng dì fēng tài shān chán tíng tíng

黄帝在泰山祭天,在亭亭山祭地;

zhuān xū fēng tài shān chán yún yún

颛顼在泰山祭天,在云云山祭地;

dì kù fēng tài shān chán yún yún

帝喾封泰山,禅云云;

yáo fēng tài shān chán yún yún

尧在泰山祭天,在云云山祭地;

shùn fēng tài shān chán yún yún

舜在泰山祭天,在云云山祭地;

yǔ fēng tài shān chán kuài jī

禹在泰山祭天,在会稽山祭地;

tāng fēng tài shān chán yún yún

汤在泰山祭天,在云云山祭地;

zhōu chéng wáng fēng tài shān chán yú shè shǒu

周成王封泰山,禅于社首;

jiē shòu mìng rán hòu de fēng shàn

皆受命然后得封禅。

huán gōng yuē guǎ rén běi fá shān róng guò gū zhú

桓公说:“我北伐山戎,经过孤竹国;

xi fá shù mǎ xiàn chē shàng bēi ěr zhī shān

西伐,束马县车,上卑耳之山;

nán fá zhì shào líng dēng xióng ěr shān yǐ wàng jiāng hàn

南伐至召陵,登熊耳山,以望江、汉。

bīng chē zhī huì sān chéng chē zhī huì liù jiǔ hé zhū hóu yī kuāng tiān xià zhū hóu mò wéi wǒ

兵车之会三,乘车之会六,九合诸侯,一匡天下,诸侯莫违我。

xī sān dài shòu mìng yì hé yǐ yì hu

从前夏商周三代承受天命,和我又有什么不同呢?”

yú shì guǎn zhòng dǔ huán gōng bù kě qióng yǐ cí yīn shè zhī yǐ shì yuē gǔ zhī fēng shàn hào shàng shǔ běi lǐ hé suǒ yǐ wèi shèng

”于是管仲睹桓公不可穷以辞,因设之以事,曰:“古之封禅,鄗上黍,北里禾,所以为盛;

jiāng huái jiān yī máo sān jǐ suǒ yǐ wèi jiè yě

江、淮间一茅三脊,所以为藉也。

dōng hǎi zhì bǐ mù zhī yú xī hǎi zhì běi yì zhī niǎo

东海致比目之鱼,西海致北翼之鸟。

rán hòu wù yǒu bù zhào ér zì zhì zhě shí yǒu wǔ yān

然后物有不召而自至者十有五焉。

jīn fèng huáng qí lín bù zhì jiā hé bù shēng ér péng hāo lí yǒu mào chī xiāo qún xiáng ér yù fēng shàn wú nǎi bù kě hu

今凤凰、麒麟不至,嘉禾不生,而蓬蒿、藜莠茂,鸱枭群翔,而欲封禅,无乃不可乎?

yú shì huán gōng nǎi zhǐ

”于是桓公乃止。

shì suì qín mù gōng nà jìn jūn yí wú

是岁,秦穆公纳晋君夷吾。

qí hòu sān zhì jìn guó zhī jūn píng qí luàn

其后三置晋国之君,平其乱。

mù gōng lì sān shí jiǔ nián ér zú

穆公立三十九年而卒。

hòu wǔ shí nián zhōu líng wáng jí wèi

后五十年,周灵王即位。

shí zhū hóu mò cháo zhōu cháng hóng nǎi míng guǐ shén shì shè shè bù lái bù lái zhě zhū hóu zhī bù lái cháo zhě yě

时诸侯莫朝周,苌弘乃明鬼神事,设射不来,不来者,诸侯之不来朝者也。

yī wù guài yù yǐ zhì zhū hóu

依物怪,欲以致诸侯。

zhū hóu fú cóng ér zhōu shì yù wēi

诸侯弗从,而周室愈微。

hòu èr shì zhì jìng wáng shí jìn rén shā cháng hóng

后二世,至敬王时,晋人杀苌弘。

shì shí jì shì zhuān lǔ lǚ yú tài shān zhòng ní jī zhī

是时,季氏专鲁,旅于泰山,仲尼讥之。

zì qín xuān gōng zuò mì zhì hòu èr bǎi wǔ shí nián ér qín líng gōng yú wú yáng zuò shàng zhì jì huáng dì

自秦宣公作密畤后二百五十年,而秦灵公于吴阳作上畤,祭黄帝;

zuò xià zhì jì yán dì

建下畤,祭祀炎帝。

hòu sì shí bā nián zhōu tài shǐ dān jiàn qín xiàn gōng yuē zhōu shǐ yǔ qín guó hé ér bié bié wǔ bǎi zài dāng fù hé hé qī shí nián ér bó wáng chū yān

后四十八年,周太史儋见秦献公曰:“周始与秦国合而别,别五百载当复合,合七十年而伯王出焉。

dān jiàn hòu qī nián lì yáng yǔ jīn xiàn gōng zì yǐ wéi de jīn ruì gù zuò qí zhì yuè yáng ér sì bái dì

”儋见后七年,栎阳雨金,献公自以为得金瑞,故作畦畤栎阳,而祀白帝。

hòu bǎi yī shí suì zhōu nǎn wáng zú jiǔ dǐng rù yú qín

后百一十岁,周赧王卒,九鼎入于秦。

huò yuē zhōu xiǎn wáng zhī sì shí èr nián sòng tài qiū shè wáng ér dǐng lún mò yú sì shuǐ péng chéng xià

或曰,周显王之四十二年,宋太丘社亡,而鼎沦没于泗水彭城下。

zì nǎn wáng zú hòu qī nián qín zhuāng xiāng wáng miè dōng zhōu zhōu sì jué

自赧王卒后七年,秦庄襄王灭东周,周祀绝。

hòu èr shí bā nián qín bìng tiān xià chēng huáng dì

后二十八年,秦并天下,称皇帝。

qín shǐ huáng dì jì jí wèi huò yuē huáng dì de tǔ dé huáng lóng dì yǐn jiàn

秦始皇帝既即位,或曰:“黄帝得土德,黄龙地螾见。

xià de mù dé qīng lóng zhǐ yú jiāo cǎo mù chàng mào

夏得木德,青龙止于郊,草木鬯茂。

yīn de jīn dé yín zì shān yì

殷朝获得金德,白银从山中涌出。

zhōu de huǒ dé yǒu chì wū zhī fú

周朝获得火德,有赤色乌鸦的祥瑞征兆。

jīn qín biàn zhōu shuǐ dé zhī shí

如今秦朝取代周朝,正是水德当道的时代。

xī wén gōng chū liè huò hēi lóng cǐ qí shuǐ dé zhī ruì

昔文公出猎,获黑龙,此其水德之瑞。

yú shì qín gēng míng hé yuē dé shuǐ yǐ dōng shí yuè wèi nián shǒu sè shàng hēi dù yǐ liù wèi míng yīn shàng dà lǚ shì tǒng shàng fǎ

”于是秦更名河曰“德水”,以冬十月为年首,色尚黑,度以六为名,音上大吕,事统上法。

jí dì wèi sān nián dōng xún jùn xiàn cí zōu yì shān sòng gōng yè

即帝位三年,东巡郡县,祠驺峄山,颂功业。

yú shì cóng qí lǔ zhī rú shēng bó shì qī shí rén zhì yú tài shān xià

于是从齐、鲁之儒生博士七十人,至于泰山下。

zhū rú shēng huò yì yuē gǔ zhě fēng shàn wèi pú chē è shāng shān zhī tǔ shí cǎo mù

诸儒生或议曰:“古者封禅为蒲车,恶伤山之土、石、草、木;

sǎo dì ér cí xí yòng jū jiē yán qí yì zūn yě

扫地而祠,席用苴秸,言其易遵也。

shǐ huáng wén cǐ yì gè guāi yì nán shī yòng yóu cǐ chù rú shēng

”始皇闻此议各乖异,难施用,由此黜儒生。

ér suì chú chē dào shàng zì tài shān yáng

而遂除车道,上自泰山阳。

zhì diān lì shí sòng dé míng qí de fēng yě

至颠,立石颂德,明其得封也。

cóng yīn dào shàng chán yú liáng fù

从阴道上,禅于梁父。

qí lǐ pō cǎi tài zhù zhī sì yōng shàng dì suǒ yòng ér fēng zāng jiē mì zhī shì bù dé ér jì

其礼颇采泰祝之祀雍上帝所用,而封臧皆秘之,世不得而记。

shǐ huáng zhī shàng tài shān zhōng bǎn yù bào fēng yǔ xiū yú dà shù xià

始皇之上泰山,中阪遇暴风雨,休于大树下。

zhū rú jì chù bù dé yǔ fēng shàn wén shǐ huáng yù fēng yǔ jí jī zhī

诸儒既黜,不得与封禅,闻始皇遇风雨,即讥之。

yú shì shǐ huáng suì dōng yóu hǎi shàng xíng lǐ cí míng shān chuān jí bā shén qiú xiān rén xiàn mén zhī shǔ

于是始皇遂东游海上,行礼祠名山川及八神,求仙人羡门之属。

bā shén jiāng zì gǔ ér yǒu zhī huò yuē tài gōng yǐ lái zuò zhī

八神将自古就存在,有人说从姜太公时开始设立。

qí suǒ yǐ wèi qí yǐ tiān qí yě

齐国之所以称为“齐”,是因为对应天的中心。

qí sì jué mò zhī qǐ shí

其祀绝,莫知起时。

bā shén yī yuē tiān zhǔ cí tiān qí

八神分别是:第一叫天主,祭祀天的中心。

tiān qí yuān shuǐ jū lín zī nán jiāo shān xià xià zhě

天齐渊水,居临菑南郊山下下者。

èr yuē dì zhǔ cí tài shān liáng fù

第二叫地主,祭祀泰山和梁父山。

gài tiān hǎo yīn cí zhī bì yú gāo shān zhī xià zhì mìng yuē zhì

盖天好阴,祠之必于高山之下畤,命曰“畤”;

de guì yáng jì zhī bì yú zé zhōng yuán qiū yún

地贵阳,祭之必于泽中圜丘云。

sān yuē bīng zhǔ cí chī yóu

第三位是兵主,祭祀蚩尤。

chī yóu zài dōng píng lù jiān xiāng qí zhī xi jìng yě

蚩尤在东平陆监乡,齐之西竟也。

sì yuē yīn zhǔ cí sān shān

四曰阴主,祠三山;

wǔ yuē yīn zhǔ cí zhī fú shān

五曰阴主,祠之罘山;

liù yuē yuè zhǔ cí lái shān jiē zài qí běi bìng bó hǎi

六曰月主,祠莱山:皆在齐北,并勃海。

qī yuē rì zhǔ cí shèng shān

七曰日主,祠盛山。

shèng shān dǒu rù hǎi zuì jū qí dōng běi yáng yǐ yíng rì chū yún

盛山斗入海,最居齐东北阳,以迎日出云。

bā yuē sì shí zhǔ cí láng yá

第八位是四时主,祭祀琅邪山。

láng yá zài qí dōng běi gài suì zhī suǒ shǐ

琅邪在齐东北,盖岁之所始。

jiē gè yòng láo jù cí ér wū zhù suǒ sǔn yì guī bì zá yì yān

皆各用牢具祠,而巫祝所损益,圭、币杂异焉。

zì qí wēi xuān shí zōu zǐ zhī tú lùn zhù zhōng shǐ wǔ dé zhī yùn jí qín dì ér qí rén zòu zhī gù shǐ huáng cǎi yòng zhī

自齐威、宣时,驺子之徒论著终始五德之运,及秦帝而齐人奏之,故始皇采用之。

ér sòng wú jì zhèng bó qiáo yuán shàng xiàn mén gāo zuì hòu jiē yàn rén wèi fāng xiān dào xíng jiě xiāo huà yī yú guǐ shén zhī shì

而宋毋忌、正伯侨、元尚、羡门高最后,皆燕人,为方仙道,形解销化,依于鬼神之事。

zōu yǎn yǐ yīn yáng zhǔ yùn xiǎn yú zhū hóu ér yàn qí hǎi shàng zhī fāng shì chuán qí shù bù néng tōng rán zé guài yū ē yú gǒu hé zhī tú zì cǐ xìng bù kě shèng shǔ yě

驺衍以阴阳主运显于诸侯,而燕、齐海上之方士传其术不能通,然则怪迂阿谀苟合之徒自此兴,不可胜数也。

zì wēi xuān yān zhāo shǐ rén rù hǎi qiú péng lái fāng zhàng yíng zhōu

自威、宣、燕昭使人入海求蓬莱、方丈、瀛州。

cǐ sān shén shān zhě qí chuán zài bó hǎi zhōng qù rén bù yuǎn

此三神山者,其传在勃海中,去人不远。

gài cháng yǒu dào zhě zhū xiān rén jí bù sǐ zhī yào jiē zài yān

盖尝有到者,诸仙人及不死之药皆在焉。

qí wù qín shòu jǐn bái ér huáng jīn yín wèi gōng què

其物、禽兽尽白,而黄金、银为宫阙。

wèi zhì wàng zhī rú yún

还没到达时,远远望去像云一样;

jí dào sān shén shān fǎn jū shuǐ xià shuǐ lín zhī

及到,三神山反居水下,水临之。

huàn qiě zhì zé fēng zhé yǐn chuán ér qù zhōng mò néng zhì yún

患且至,则风辄引船而去,终莫能至云。

shì zhǔ mò bù gān xīn yān

世上的君主没有不对此心向往之的。

jí qín shǐ huáng zhì hǎi shàng zé fāng shì zhēng yán zhī

及秦始皇至海上,则方士争言之。

shǐ huáng rú kǒng fú jí shǐ rén jī tóng nán nǚ rù hǎi qiú zhī

始皇如恐弗及,使人赍童男女入海求之。

chuán jiāo hǎi zhōng jiē yǐ fēng wèi jiě yuē wèi néng zhì wàng jiàn zhī yān

船只在海中相遇,都以风大为借口,说没能到达,只是远远望见了仙山。

qí míng nián shǐ huáng fù yóu hǎi shàng zhì láng yá guò héng shān cóng shàng dǎng guī

其明年,始皇复游海上,至琅邪,过恒山,从上党归。

hòu sān nián yóu jié shí kǎo rù hǎi fāng shì cóng shàng jùn guī

后三年,游碣石,考入海方士,从上郡归。

hòu wǔ nián shǐ huáng nán zhì xiāng shān suì dēng kuài jī bìng hǎi shàng jǐ yù hǎi zhōng sān shén shān zhī qí yào

后五年,始皇南至湘山,遂登会稽,并海上,几遇海中三神山之奇药。

bù dé hái dào shā qiū bēng

不得,还到沙丘崩。

èr shì yuán nián dōng xún jié shí bìng hǎi nán lì tài shān zhì huì jī jiē lǐ cí zhī ér hú hài kè lè shǐ huáng suǒ lì shí shū páng yǐ zhāng shǐ huáng zhī gōng dé

二世元年,东巡碣石,并海,南历泰山,至会稽,皆礼祠之,而胡亥刻勒始皇所立石书旁,以章始皇之功德。

qí qiū zhū hóu pàn qín

其秋,诸侯叛秦。

sān nián ér èr shì shì sǐ

三年后秦二世被杀害。

shǐ huáng fēng chán zhī hòu shí èr nián ér qín wáng

始皇封禅之后十二年而秦亡。

zhū rú shēng jí qín huáng fén shī shū zhū miè wén xué bǎi xìng yuàn qí fǎ tiān xià pàn zhī jiē shuō yuē shǐ huáng shàng tài shān wèi fēng yǔ suǒ jī bù dé fēng shàn yún

诸儒生疾秦皇焚《诗》、《书》,诛灭文学,百姓怨其法,天下叛之,皆说曰:“始皇上泰山,为风雨所击,不得封禅云。

cǐ qǐ suǒ wèi wú qí dé ér yòng qí shì zhě yá

”此岂所谓无其德而用其事者邪?

xī sān dài zhī jū jiē hé luò zhī jiān gù sōng gāo wèi zhōng yuè ér sì yuè gè rú qí fāng sì dú xián zài shān dōng

昔三代之居,皆河、洛之间,故嵩高为中岳,而四岳各如其方,四渎咸在山东。

zhì qín chēng dì dōu xián yáng zé wǔ yuè sì dú jiē bìng zài dōng fāng

到秦朝称帝,定都咸阳,那么五岳、四渎就都位于东方了。

zì wǔ dì yǐ zhì qín dié xīng dié shuāi míng shān dà chuān huò zài zhū hóu huò zài tiān zǐ qí lǐ sǔn yì shì shū bù kě shèng jì

自五帝以至秦,迭兴迭衰,名山、大川或在诸侯,或在天子,其礼损益世殊,不可胜记。

jí qín bìng tiān xià lìng cí guān suǒ cháng fèng tiān dì míng shān dà chuān guǐ shén kě de ér xù yě

及秦并天下,令祠官所常奉天地、名山、大川、鬼神可得而序也。

yú shì zì xiáo yǐ dōng míng shān wǔ dà chuān cí èr

于是自崤以东,名山五,大川祠二。

yuē tài shì

叫太室山。

tài shì sōng gāo yě

太室山,就是嵩山。

héng shān tài shān kuài jī xiāng shān

恒山、泰山、会稽、湘山。

shuǐ yuē yuē huái

水曰B925,曰淮。

chūn yǐ fǔ jiǔ wèi suì dǎo yīn pàn dòng

春以脯酒为岁祷,因泮冻;

qiū hé dòng

秋涸冻;

dōng sāi dǎo cí

冬塞祷祠。

qí shēng yòng niú dú gè yī láo jù guī bì gè yì

其牲用牛犊各一,牢具、圭、币各异。

zì huá yǐ xī míng shān qī míng chuān sì

从华山以西,有七座名山,四条名川。

yuē huà shān báo shān

曰华山、薄山。

báo shān zhě xiāng shān yě

薄山者,襄山也。

yuè shān qí shān wú shān hóng zhǒng dú shān

岳山、岐山、吴山、鸿冢、渎山。

dú shān shǔ zhī mín shān yě

渎山,蜀之岷山也。

shuǐ yuē hé cí lín jìn

河水,在临晋祭祀;

miǎn cí hàn zhōng

沔水,在汉中祭祀;

jiǎo yuān cí cháo nà

湫渊,祠朝那;

jiāng shuǐ cí shǔ

江水,在蜀地祭祀。

yì chūn qiū pàn hé dǎo sāi rú dōng fāng shān chuān

亦春秋泮涸祷塞如东方山川。

ér shēng yì niú dú láo jù guī bì gè yì

而牲亦牛犊,牢具、圭、币各异。

ér sì dà zhǒng hóng qí wú yuè jiē yǒu cháng hé

而四大冢山——鸿冢、岐山、吴岳、岳山,都有用新谷祭祀的仪式。

chén bǎo jié lái cí qí hé jiā yǒu cháng láo

陈宝节来祠,其河加有尝醪。

cǐ jiē yōng zhōu zhī yù jìn tiān zǐ dōu gù jiā chē yī chéng liú jū sì

此皆雍州之域,近天子都,故加车一乘,駠驹四。

bà chǎn fēng lào jīng wèi zhǎng shuǐ jiē bù zài tài shān chuān shù yǐ jìn xián yáng jǐn de bǐ shān chuān cí ér wú zhū jiā

霸、产、丰、涝、泾、渭、长水,皆不在大山、川数,以近咸阳,尽得比山川祠,而无诸加。

qiān luò èr yuān míng zé pú shān yuè xù shān zhī shǔ wèi xiǎo shān chuān yì jiē dǎo sāi pàn hé cí lǐ bù bì tóng

汧、洛二渊,鸣泽,蒲山、岳壻山之属,为小山川,亦皆祷塞、泮、涸祠,礼不必同。

ér yōng yǒu rì yuè cān chén nán běi dòu yíng huò tài bái suì xīng tián xīng chén xīng èr shí bā xiù fēng bó yǔ shī sì hǎi jiǔ chén shí sì chén zhū bù zhū yán zhū zhú zhī shǔ bǎi yǒu yú miào

而雍有日、月、参、辰、南北斗、荧惑、太白、岁星、填星、辰星、二十八宿、风伯、雨师、四海、九臣、十四臣、诸布、诸严、诸逐之属,百有余庙。

xi yì yǒu shù shí cí

西边也有几十座祠庙。

yú hú yǒu zhōu tiān zǐ cí

于湖有周天子祠。

yú xià guī yǒu tiān shén

于下邽有天神。

fēng gǎo yǒu zhāo míng tiān zǐ pì chí

丰、镐有昭明、天子辟池。

yú dù háo yǒu wǔ dù zhǔ zhī cí shòu xīng cí

于杜、毫有五杜主之祠、寿星祠;

ér yōng jiān miào cí yì yǒu dù zhǔ

而雍、菅庙祠亦有杜主。

dù zhǔ gù zhōu zhī yòu jiāng jūn qí zài qín zhōng zuì xiǎo guǐ zhī shén zhě yě

杜主,故周之右将军,其在秦中最小鬼之神者也。

gè yǐ suì shí fèng cí

各自按年节进行祭祀。

wéi yōng sì zhì shàng dì wèi zūn

唯雍四畤上帝为尊;

qí guāng jǐng dòng rén mín wéi chén bǎo

其光景动人民,唯陈宝。

gù yōng sì zhì chūn yǐ wéi suì cí dǎo yīn pàn dòng qiū hé dòng dōng sài cí wǔ yuè cháng jū jí sì zhōng zhī yuè yuè cí chén bǎo jié lái yī cí

故雍四畤,春以为岁祠祷,因泮冻,秋涸冻,冬赛祠,五月尝驹,及四中之月月祠,陈宝节来一祠。

chūn xià yòng xīng qiū dōng yòng

春、夏用骍,秋、冬用。

zhì jū sì pǐ mù yù lóng yī sì mù yù chē mǎ yī sì gè rú qí dì sè

畤驹四匹,木寓龙一驷,木寓车马一驷,各如其帝色。

huáng dú gāo gè sì guī bì gè yǒu shù jiē shēng yì mái wú zǔ dòu zhī jù

黄犊羔各四,圭、币各有数,皆生瘗埋,无俎豆之具。

sān nián yī jiāo

每三年举行一次郊祭。

qín yǐ shí yuè wèi suì shǒu gù cháng yǐ shí yuè shàng sù jiāo jiàn tōng quán huǒ bài yú xián yáng zhī páng ér yī shàng bái qí yòng rú jīng cí yún

秦以十月为岁首,故常以十月上宿郊见,通权火,拜于咸阳之旁,而衣上白,其用如经祠云。

xī zhì qí zhì cí rú qí gù shàng bù qīn wǎng

西畤、畦畤的祭祀,照旧进行,皇帝不亲自前往。

zhū cǐ cí jiē tài zhù dǎng zhǔ yǐ suì shí fèng cí zhī

诸此祠皆太祝党主,以岁时奉祠之。

zhì rú tā míng shān chuān zhū shén jí bā shén zhī shǔ shàng guò zé cí qù zé yǐ

至如它名山川诸神及八神之属,上过则祠,去则已。

jùn xiàn yuǎn fāng cí zhě mín gè zì fèng cí bù lǐng yú tiān zǐ zhī zhù guān

郡县远方祠者,民各自奉祠,不领于天子之祝官。

zhù guān yǒu mì zhù jí yǒu zāi xiáng zhé zhù cí yí guò yú xià

祝官有秘祝,即有灾祥,辄祝祠移过于下。

hàn xìng gāo zǔ chū qǐ shā dà shé yǒu wù yuē shé bái dì zǐ ér shā zhě chì dì zǐ

汉兴,高祖初起,杀大蛇,有物曰:“蛇,白帝子,而杀者赤帝子。

jí gāo zǔ dǎo fēng fén yú shè xùn pèi wèi pèi gōng zé sì chī yóu xìn gǔ qí

”及高祖祷丰枌榆社,徇沛,为沛公,则祀蚩尤,衅鼓旗。

suì yǐ shí yuè zhì bà shàng lì wèi hàn wáng

遂以十月至霸上,立为汉王。

yīn yǐ shí yuè wèi nián shǒu sè shàng chì

因以十月为年首,色上赤。

èr nián dōng jī xiàng jí ér hái rù guān wèn gù qín shí shàng dì cí hé dì yě

第二年,向东攻打项羽后返回关中,问道:“以前秦朝祭祀的上帝是哪几位?”

duì yuē sì dì yǒu bái qīng huáng chì dì zhī cí

回答说:“四位上帝,有白帝、青帝、黄帝、赤帝的祭祀。”

gāo zǔ yuē wú wén tiān yǒu wǔ dì ér sì hé yě

”高祖曰:“吾闻天有五帝,而四,何也?

mò zhī qí shuō

没有人知道怎么解释。

yú shì gāo zǔ yuē wú zhī zhī yǐ nǎi dài wǒ ér jù wǔ yě

于是高祖曰:“吾知之矣,乃待我而具五也。

nǎi lì hēi dì cí míng yuē běi zhì

”乃立黑帝祠,名曰北畤。

yǒu sī jìn cí shàng bù qīn wǎng

有关官员到庙裹去,高祖不亲自去。

xī zhào gù qín sì guān fù zhì tài zhù tài zǎi rú qí gù yí lǐ

悉召故秦祀官,复置太祝、太宰,如其故仪礼。

yīn lìng xiàn wèi gōng shè

接着下令各县设立公社。

xià zhào yuē wú shén zhòng cí ér jìng jì

下诏说:“我非常重视祭祀并恭敬地进行祭奠。

jīn shàng dì zhī jì jí shān chuān zhū shén dāng cí zhě gè yǐ qí shí lǐ cí zhī rú gù

如今对上帝的祭祀以及山川诸神应当祭祀的,各自按照相应的时节依照旧例进行祭祀。

hòu sì suì tiān xià yǐ dìng zhào yù shǐ lìng fēng zhì fén yú shè cháng yǐ shí chūn yǐ yáng zhì cí zhī

后四岁,天下已定,诏御史令丰治枌榆社,常以时,春以羊、彘祠之。

lìng zhù lì chī yóu zhī cí yú cháng ān

令祝立蚩尤之祠于长安。

cháng ān zhì cí sì guān nǚ wū

长安置祠祀官、女巫。

qí liáng wū cí tiān de tiān shè tiān shuǐ fáng zhōng táng shàng zhī shǔ

其梁巫祠天、地、天社、天水、房中、堂上之属;

jìn wū cí wǔ dì dōng jūn yún zhōng jūn wū shè wū cí zú rén chuī zhī shǔ

晋巫祠五帝、东君、云中君、巫社、巫祠、族人炊之属;

qín wū cí dù zhǔ wū bǎo zú lèi zhī shǔ

秦巫祠杜主、巫保、族累之属;

jīng wū cí táng xià wū xiān sī mìng shī mí zhī shǔ

荆巫祠堂下、巫先、司命、施糜之属;

jiǔ tiān wū cí jiǔ tiān jiē yǐ suì shí cí gōng zhōng

九天巫祠九天:皆以岁时祠宫中。

qí hé wū cí hé yú lín jìn ér nán shān wū cí nán shān qín zhōng

其中黄河巫在临晋祭祀黄河,南山巫祭祀南山、秦中。

qín zhōng zhě èr shì huáng dì yě

秦中者,二世皇帝也。

gè yǒu shí rì

各有时日。

qí hòu èr suì huò yán yuē zhōu xìng ér yì lì hòu jì zhī cí zhì jīn xuè shí tiān xià

其后二岁,或言曰周兴而邑立后稷之祠,至今血食天下。

yú shì gāo zǔ zhì zhào yù shǐ qí lìng tiān xià lì líng xīng cí cháng yǐ suì shí cí yǐ niú

于是高祖制诏御史:“其令天下立灵星祠,常以岁时祠以牛。

gāo zǔ shí nián chūn yǒu sī qīng lìng xiàn cháng yǐ chūn èr yuè jí xī cí jì yǐ yáng zhì mín lǐ shè gè zì cái yǐ cí

高祖十年春,有司清令县常以春二月及腊祠稷以羊、彘,民里社各自裁以祠。

zhì yuē kě

下诏说:“可以。”

wén dì jí wèi shí sān nián xià zhào yuē mì zhù zhī guān yí guò yú xià zhèn shén fú qǔ qí chú zhī

文帝即位十三年,下诏曰:“秘祝之官移过于下,朕甚弗取,其除之。

shǐ míng shān dà chuān zài zhū hóu zhū hóu zhù gè zì fèng cí tiān zǐ guān bù lǐng

始,名山、大川在诸侯,诸侯祝各自奉祠,天子官不领。

jí qí huái nán guó fèi lìng tài zhù jǐn yǐ suì shí zhì lǐ rú gù

等到齐国、淮南国被废除后,朝廷命令太祝官每年按时照旧进行祭祀。

míng nián yǐ suì bǐ dēng zhào yǒu sī zēng yōng wǔ zhì lù chē gè yī chéng jià bèi jù

明年,以岁比登,诏有司增雍五畤路车各一乘,驾被具;

xī zhì qí zhì yù chē gè yī chéng yù mǎ sì pǐ jià bèi jù

西畤、畦畤寓车各一乘,寓马四匹,驾被具;

hé jiǎo hàn shuǐ yù jiā gè èr

河、湫、汉水,玉加各二;

jí zhū sì jiē guǎng tán chǎng guī bì zǔ dòu yǐ chà jiā zhī

及诸祀皆广坛场,圭、币、俎豆以差加之。

lǔ rén gōng sūn chén shàng shū yuē shǐ qín de shuǐ dé jí hàn shòu zhī tuī zhōng shǐ chuán zé hàn dāng tǔ dé tǔ dé zhī yīng huáng lóng jiàn

鲁人公孙臣上书曰:“始秦得水德,及汉受之,推终始传,则汉当土德,土德之应黄龙见。

yi gǎi zhèng shuò fú sè shàng huáng

宜改正朔,服色上黄。

shí chéng xiàng zhāng cāng hǎo lǜ lì yǐ wéi hàn nǎi shuǐ dé zhī shí hé jué jīn dī qí fú yě

”时丞相张苍好律历,以为汉乃水德之时,河决金堤,其符也。

nián shǐ dōng shí yuè sè wài hēi nèi chì yǔ dé xiāng yìng

每年从冬季十月开始,颜色外黑内红,与德运相符。

gōng sūn chén yán fēi shì ba zhī

公孙臣言非是,罢之。

míng nián huáng lóng jiàn chéng jì

明年,黄龙见成纪。

wén dì zhào gōng sūn chén bài wèi bó shì yǔ zhū shēng shēn míng tǔ dé cǎo gǎi lì fú sè shì

文帝召公孙臣,拜为博士,与诸生申明土德,草改历、服色事。

qí xià xià zhào yuē yǒu yì wù zhī shén jiàn yú chéng jì wú hài yú mín suì yǐ yǒu nián

其夏,下诏曰:“有异物之神见于成纪,毋害于民,岁以有年。

zhèn jǐ jiāo sì shàng dì zhū shén lǐ guān yì wú huì yǐ zhèn láo

朕几郊祀上帝诸神,礼官议,毋讳以朕劳。

yǒu sī jiē yuē gǔ zhě tiān zǐ xià qīn jiāo sì shàng dì yú jiāo gù yuē jiāo

”有司皆曰:“古者天子夏亲郊祀上帝于郊,故曰郊。

yú shì xià sì yuè wén dì shǐ xìng yōng jiāo jiàn wǔ zhì cí yī jiē shàng chì

”于是,夏四月文帝始幸雍郊见五畤,祠衣皆上赤。

zhào rén xīn yuán píng yǐ wàng qì jiàn shàng yán cháng ān dōng běi yǒu shén qì chéng wǔ cǎi ruò rén guān miǎn yān

赵人新垣平以望气见上,言“长安东北有神气,成五采,若人冠冕焉。

huò yuē dōng běi shén míng zhī shě

或曰东北,神明之舍;

xī fāng shén míng zhī mù yě

西方,神明之墓也。

tiān ruì xià yi lì cí shàng dì yǐ hé fú yīng

天瑞下,宜立祠上帝,以合符应。

yú shì zuò wèi yáng wǔ dì miào tóng yǔ dì yī diàn miàn wǔ mén gè rú qí dì sè

”于是作渭阳五帝庙,同宇,帝一殿,面五门,各如其帝色。

cí suǒ yòng jí yí yì rú yōng wǔ zhì

祭祀所用的祭品和礼仪也跟雍地的五畤相同。

míng nián xià sì yuè wén dì qīn bài bà wèi zhī huì yǐ jiāo jiàn wèi yáng wǔ dì

明年夏四月,文帝亲拜霸渭之会,以郊见渭阳五帝。

wǔ dì miào lín wèi qí běi chuān báo chí gōu shuǐ

五帝庙临渭,其北穿薄池沟水。

quán huǒ jǔ ér cí ruò guāng huī rán shǔ tiān yān

权火举而祠,若光辉然属天焉。

yú shì guì píng zhì shàng dài fū cì lèi qiān jīn

于是贵平至上大夫,赐累千金。

ér shǐ bó shì zhū shēng cì liù jīng zhōng zuò wáng zhì móu yì xún shòu fēng shàn shì

而使博士诸生刺《六经》中作《王制》,谋议巡狩封禅事。

wén dì chū cháng mén ruò jiàn wǔ rén yú dào běi suì yīn qí zhí lì wǔ dì tán cí yǐ wǔ láo

文帝出长门,若见五人于道北,遂因其直立五帝坛,祠以五牢。

qí míng nián píng shǐ rén chí yù bēi shàng shū què xià xiàn zhī

其明年,平使人持玉杯,上书阙下献之。

píng yán shàng yuē què xià yǒu bǎo yù qì lái zhě

新垣平对皇帝说:“宫门前有宝玉之气飘来。”

yǐ shì zhī guǒ yǒu xiàn yù bēi zhě kè yuē rén zhǔ yán shòu

派人查看,果然有人进献玉杯,上面刻着“人主延寿”四字。

píng yòu yán chén hou rì zài zhōng

新垣平又说:“我观测到太阳会再次升到中天。”

jū qǐng zhī rì què fù zhōng

居顷之,日却复中。

yú shì shǐ gèng yǐ shí qī nián wèi yuán nián lìng tiān xià dà pú

于是皇帝决定更改年号,把十七年改为元年,并下令全国举行盛大宴会庆祝。

píng yán yuē zhōu dǐng wáng zài sì shuǐ zhōng jīn hé jué tōng yú sì chén wàng dōng běi fén yīn zhí yǒu jīn bǎo qì yì zhōu dǐng qí chū hū

平言曰:“周鼎亡在泗水中,今河决通于泗,臣望东北汾阴直有金宝气,意周鼎其出乎?

zhào jiàn bù yíng zé bù zhì

祥兆出现不去迎接就不会到来。”

yú shì shàng shǐ shǐ zhì miào fén yīn nán lín hé yù cí chū zhōu dǐng

于是皇帝派人在汾阴南面修建祠庙,靠近黄河,想要祭祀并迎接周鼎出现。

rén yǒu shàng shū gào píng suǒ yán jiē zhà yě

人有上书告平所言皆诈也。

xià lì zhì zhū yí píng

将他交给官吏审讯,处死了新垣平。

shì hòu wén dì dài yú gǎi zhèng fú guǐ shén zhī shì ér wèi yáng cháng mén wǔ dì shǐ cí guān lǐng yǐ shí zhì lǐ bù wǎng yān

是后,文帝怠于改正、服、鬼神之事,而渭阳、长门五帝使祠官领,以时致礼,不往焉。

míng nián xiōng nú shù rù biān xīng bīng shǒu yù

第二年,匈奴多次侵犯边境,朝廷发兵防守。

hòu suì shǎo bù dēng

后,岁少不登。

shù suì ér xiào jǐng jí wèi

数岁而孝景即位。

shí liù nián cí guān gè yǐ suì shí cí rú gù wú yǒu suǒ xìng

十六年,祠官各以岁时祠如故,无有所兴。

wǔ dì chū jí wèi yóu jìng guǐ shén zhī sì

武帝初即位,尤敬鬼神之祀。

hàn xìng yǐ liù shí yú suì yǐ tiān xià ài ān jìn shēn zhī shǔ jiē wàng tiān zǐ fēng shàn gǎi zhèng dù yě ér shàng xiāng rú shù zhāo xián liáng

汉兴已六十余岁矣,天下艾安,缙绅之属皆望天子封禅改正度也,而上乡儒术,招贤良。

zhào wǎn wáng zāng děng yǐ wén xué wèi gōng qīng yù yì gǔ lì míng táng chéng nán yǐ cháo zhū hóu cǎo xún shòu fēng shàn gǎi lì fú sè shì wèi jiù

赵绾、王臧等以文学为公卿,欲议古立明堂城南,以朝诸侯,草巡狩封禅、改历、服色事,未就。

dòu tài hòu bù hǎo rú shù shǐ rén wēi sì zhào wǎn děng jiān lì shì àn wǎn zāng wǎn zāng zì shā zhū suǒ xīng wéi jiē fèi

窦太后不好儒术,使人微伺赵绾等奸利事,按绾、臧,绾、臧自杀,诸所兴为皆废。

liù nián dòu tài hòu bēng

六年,窦太后崩。

qí míng nián zhēng wén xué zhī shì

其明年,征文学之士。

míng nián shàng chū zhì yōng jiāo jiàn wǔ zhì

又过一年,皇帝首次到雍地,在郊外祭祀五畤。

hòu cháng sān suì yī jiāo

后常三岁一郊。

shì shí shàng qiú shén jūn shě zhī shàng lín zhōng sī shì guǎn

是时上求神君,舍之上林中磃氏馆。

shén jūn zhě cháng líng nǚ zǐ yǐ rǔ sǐ jiàn shén yú xiān hòu wǎn ruò

神君者,长陵女子,以乳死,见神于先后宛若。

wǎn ruò cí zhī qí shì mín duō wǎng cí

宛若在她家中祭祀神君,百姓也多去祭祀。

píng yuán jūn yì wǎng cí qí hòu zǐ sūn yǐ zūn xiǎn

平原君亦往祠,其后子孙以尊显。

jí shàng jí wèi zé hòu lǐ zhì cí zhī nèi zhōng

及上即位,则厚礼置祠之内中。

wén qí yán bú jiàn qí rén yún

能听到她说话,却看不见她本人。

shì shí li shǎo jūn yì yǐ cí zào gǔ dào què lǎo fāng jiàn shàng shàng zūn zhī

是时,李少君亦以祠灶、谷道、却老方见上,上尊之。

shǎo jūn zhě gù shēn zé hóu rén zhǔ fāng

少君者,故深泽侯人,主方。

nì qí nián jí suǒ shēng zhǎng

匿其年及所生长。

cháng zì wèi qī shí néng shǐ wù què lǎo

常自谓七十,能使物,却老。

qí yóu yǐ fāng biàn zhū hóu

他凭借方术游历各国诸侯。

wú qī zǐ

没有妻子儿女。

rén wén qí néng shǐ wù jí bù sǐ gèng kuì yí zhī cháng yú jīn qián yī shí

人闻其能使物及不死,更馈遗之,常余金钱、衣食。

rén jiē yǐ wéi bù zhì chǎn yè ér ráo gěi yòu bù zhī qí hé suǒ rén yù xìn zhēng shì zhī

人们都认为他不经营产业却生活富足,又不知道他是哪里人,更加相信他,争着侍奉他。

shǎo jūn zī hǎo fāng shàn wèi qiǎo fā qí zhòng

李少君天生喜好方术,善于巧妙地说中离奇的事情。

cháng cóng wǔ ān hóu yàn zuò zhōng yǒu nián jiǔ shí yú lǎo rén shǎo jūn nǎi yán yǔ qí dà fù yóu shè chù lǎo rén wèi r cóng qí dà fù shi qí chù yī zuò jìn jīng

经常跟从武安侯宴饮,宴席中有一个九十多岁的老人,李少君就说出同他的祖父游玩和习射的地方,老人小时候就跟随自己祖父,认识那个地方,满座的人都惊奇不已。

shǎo jūn jiàn shàng shàng yǒu gù tóng qì wèn shǎo jūn

李少君拜见皇上,皇上有一件旧铜器,询问李少君。

shǎo jūn yuē cǐ qì qí huán gōng shí nián chén yú bǎi qǐn

少君曰:“此器齐桓公十年陈于柏寝。

yǐ ér àn qí kè guǒ qí huán gōng qì

”已而按其刻,果齐桓公器。

yī gōng jǐn hài yǐ wéi shǎo jūn shén shù bǎi suì rén yě

整个皇宫都震惊了,认为李少君是神仙,是活了几百岁的人。

shǎo jūn yán shàng cí zào jiē kě zhì wù zhì wù ér dān shā kě huà wèi huáng jīn huáng jīn chéng yǐ wéi yǐn shí qì zé yì shòu yì shòu ér hǎi zhōng péng lái xiān zhě nǎi kě jiàn zhī yǐ fēng shàn zé bù sǐ huáng dì shì yě

少君言上:“祠灶皆可致物,致物而丹沙可化为黄金,黄金成以为饮食器则益寿,益寿而海中蓬莱仙者乃可见之,以封禅则不死,黄帝是也。

chén cháng yóu hǎi shàng jiàn ān qī shēng ān qī shēng shí chén zǎo dà rú guā

臣尝游海上,见安期生,安期生食臣枣,大如瓜。

ān qī shēng xiān zhě tōng péng lái zhōng hé zé jiàn rén bù hé zé yǐn

安期生是仙人,往来于蓬莱仙境,与世人投缘就现身,不投缘就隐藏起来。”

yú shì tiān zǐ shǐ qīn cí zào qiǎn fāng shí rù hǎi qiú péng lái ān qī shēng zhī shǔ ér shì huà dān shā zhū yào qí wèi huáng jīn yǐ

”于是天子始亲祠灶,遣方十入海求蓬莱安期生之属,而事化丹沙诸药齐为黄金矣。

jiǔ zhī shǎo jūn bìng sǐ

久之,少君病死。

tiān zǐ yǐ wéi huà qù bù sǐ yě shǐ huáng chuí shǐ kuān shū shòu qí fāng ér hǎi shàng yàn qí guài yū zhī fāng shì duō gèng lái yán shén shì yǐ

天子以为化去不死也,使黄、锤史宽舒受其方,而海上燕、齐怪迂之方士多更来言神事矣。

háo rén miù jì zòu cí tài yī fāng yuē tiān shén guì zhě tài yī tài yī zuǒ yuē wǔ dì

毫人谬忌奏祠泰一方,曰:“天神贵者泰一,泰一佐曰五帝。

gǔ zhě tiān zǐ yǐ chūn qiū jì tài yī dōng nán jiāo rì yī tài láo qī rì wèi tán kāi bā tōng zhī guǐ dào

古者天子以春秋祭泰一东南郊,日一太牢,七日,为坛开八通之鬼道。

yú shì tiān zǐ lìng tài zhù lì qí cí cháng ān chéng dōng nán jiāo cháng fèng cí rú jì fāng

”于是,天子令太祝立其祠长安城东南郊,常奉祠如忌方。

qí hòu rén shàng shū yán gǔ zhě tiān zǐ sān nián yī yòng tài láo cí sān yī tiān yī dì yī tài yī

其后,人上书言:“古者天子三年一用太牢祠三一:天一、地一、泰一。

tiān zǐ xǔ zhī lìng tài zhù lǐng cí zhī yú jì tài yī tán shàng rú qí fāng

”天子许之,令太祝领祠之于忌泰一坛上,如其方。

hòu rén fù yǒu yán gǔ tiān zǐ cháng yǐ chūn jiě cí cí huáng dì yòng yī xiāo pò jìng

后人复有言:“古天子常以春解祠,祠黄帝用一枭、破镜;

míng yáng yòng yáng cí

祭祀冥羊用羊;

mǎ xíng yòng yī qīng mǔ mǎ

祭祀马行用一匹青色公马;

tài yī gāo shān shān jūn yòng niú

泰一、皋山山君用牛;

wǔ yí jūn yòng gàn yú

武夷君用干鱼;

yīn yáng shǐ zhě yǐ yī niú

阴阳使者以一牛。

lìng cí guān lǐng zhī rú qí fāng ér cí tài yī yú jì tài yī tán páng

”令祠官领之如其方,而祠泰一于忌泰一坛旁。

hòu èr nián jiāo yōng huò yī jiǎo shòu ruò páo rán

后二年,郊雍,获一角兽,若麃然。

yǒu sī yuē bì xià sù zhī jiāo sì shàng dì bào xiǎng xī yī jiǎo shòu gài lín yún

官员们说:“陛下恭敬地进行郊祀,上帝回报享用,赐予一只独角兽,大概是麒麟吧。

yú shì yǐ jiàn wǔ zhì zhì jiā yī niú yǐ liǎo

”于是以荐五畤,畤加一牛以燎。

cì zhū hóu bái jīn yǐ fēng fú yìng hé yú tiān yě

赐诸侯白金,以风符应合于天也。

yú shì jì běi wáng yǐ wéi tiān zǐ qiě fēng shàn shàng shū xiàn tài shān jí qí páng yì tiān zǐ yǐ tā xiàn cháng zhī

于是济北王以为天子且封禅,上书献泰山及其旁邑,天子以它县偿之。

cháng shān wáng yǒu zuì qiān tiān zǐ fēng qí dì zhēn dìng yǐ xù xiān wáng sì ér yǐ cháng shān wèi jùn

常山王有罪,迁,天子封其弟真定,以续先王祀,而以常山为郡。

rán hòu wǔ yuè jiē zài tiān zǐ zhī jùn

这样五岳都在天子的郡内。

míng nián qí rén shǎo wēng yǐ fāng jiàn shàng

明年,齐人少翁以方见上。

shàng yǒu suǒ xìng lǐ fū rén fū rén zú shǎo wēng yǐ fāng gài yè zhì fū rén jí zào guǐ zhī mào yún tiān zǐ zì wéi zhōng wàng jiàn yān

上有所幸李夫人,夫人卒,少翁以方盖夜致夫人及灶鬼之貌云,天子自帷中望见焉。

nǎi bài shǎo wēng wéi wén chéng jiāng jūn shǎng cì shén duō yǐ kè lǐ lǐ zhī

乃拜少翁为文成将军,赏赐甚多,以客礼礼之。

wén chéng yán shàng jí yù yǔ shén tōng gōng shì bèi fú fēi xiàng shén shén wù bù zhì

文成言:“上即欲与神通,宫室被服非象神,神物不至。

nǎi zuò huà yún qì chē jí gè yǐ shèng rì jià chē pì è guǐ

”于是绘制云气车,并在吉利的日子驾车驱除恶鬼。

yòu zuò gān quán gōng zhōng wèi tái shì huà tiān dì tài yī zhū guǐ shén ér zhì jì jù yǐ zhì tiān shén

又作甘泉宫,中为台室,画天地泰一诸鬼神,而置祭具以致天神。

jū suì yú qí fāng yì shuāi shén bù zhì

居岁余,其方益衰,神不至。

nǎi bó shū yǐ fàn niú yáng bù zhī yán cǐ niú fù zhōng yǒu qí

乃帛书以饭牛,阳不知,言此牛腹中有奇。

shā shì de shū shū yán shén guài

杀牛后找到帛书,书上写的内容很怪异。

tiān zǐ shi qí shǒu wèn zhī guǒ wéi shū

天子识其手,问之,果为书。

yú shì zhū wén chéng jiāng jūn yǐn zhī

于是诛文成将军,隐之。

qí hòu yòu zuò bǎi liáng tóng zhù chéng lù xiān rén zhǎng zhī shǔ yǐ

其后又作柏梁、铜柱、承露仙人掌之属矣。

wén chéng sǐ míng nián tiān zǐ bìng dǐng hú shén wū yī wú suǒ bù zhì

文成死明年,天子病鼎湖甚,巫医无所不致。

yóu shuǐ fā gēn yán shàng jùn yǒu wū bìng ér guǐ xià zhī

游水发根言上郡有巫,病而鬼下之。

shàng zhào zhì cí zhī gān quán

皇上召来安置在甘泉宫祭祀。

jí bìng shǐ rén wèn shén jūn shén jūn yán yuē tiān zǐ wú yōu bìng

及病,使人问神君,神君言曰:“天子无忧病。

bìng shǎo yù qiáng yǔ wǒ huì gān quán

等病稍好一些,就勉强来甘泉宫与我相会。”

yú shì shàng bìng yù suì qǐ xìng gān quán bìng liáng yǐ

”于是上病愈,遂起,幸甘泉,病良已。

dà shè zhì shòu gōng shén jūn

大赦天下,设置寿宫神君。

shén jūn zuì guì zhě yuē tài yī qí zuǒ yuē tài jìn sī mìng zhī shǔ jiē cóng zhī fēi kě de jiàn wén qí yán yán yú rén yīn děng

神君最贵者曰太一,其佐曰太禁、司命之属,皆从之,非可得见,闻其言,言与人音等。

shí qù shí lái lái zé fēng sù rán

时来时去,来的时候风声肃然。

jū shì wéi zhōng shí zhòu yán rán cháng yǐ yè

居室帷中,时昼言,然常以夜。

tiān zǐ fú rán hòu rù

天子祓然后入。

yīn wū wéi zhǔ rén guān yǐn shí suǒ yù yán xíng xià

因巫为主人,关饮食,所欲言,行下。

yòu zhì shòu gōng běi gōng zhāng yǔ qí shè gòng jù yǐ lǐ shén jūn

又置寿宫、北宫,张羽旗,设共具,以礼神君。

shén jūn suǒ yán shàng shǐ shòu shū qí míng yuē huà fǎ

神君所言,上使受书,其名曰“画法”。

qí suǒ yán shì sú zhī suǒ zhī yě wú jué shū zhě ér tiān zǐ xīn dú xǐ

其所言,世俗之所知也,无绝殊者,而天子心独憙。

qí shì mì shì mò zhī yě

其事秘,世莫知也。

hòu sān nián yǒu sī yán yuán yi yǐ tiān ruì bù yí yǐ yī èr shù

后三年,有司言元宜以天瑞,不宜以一二数。

yī yuán yuē jiàn èr yuán yǐ cháng xīng yuē guāng jīn jiāo dé yī jiǎo shòu yuē shòu yún

一元曰“建”,二元以长星曰“光”,今郊得一角兽曰“狩”云。

qí míng nián tiān zǐ jiāo yōng yuē jīn shàng dì zhèn qīn jiāo ér hòu tǔ wú sì zé lǐ bù dá yě

其明年,天子郊雍,曰:“今上帝朕亲郊,而后土无祀,则礼不答也。

yǒu sī yǔ tài shǐ lìng tán cí guān kuān shū yì tiān dì shēng jiǎo jiǎn sù

”有司与太史令谈、祠官宽舒议:“天地牲角茧粟。

jīn bì xià qīn cí hòu tǔ hòu tǔ yí yú zé zhōng yuán qiū wèi wǔ tán tán yī huáng dú láo jù yǐ cí jǐn yì

今陛下亲祠后土,后土宜于泽中圜丘为五坛,坛一黄犊牢具,已祠尽瘗。

ér cóng cí yī shàng huáng

而从祠衣上黄。

yú shì tiān zǐ dōng xìng fén yīn

”于是天子东幸汾阴。

fén yīn nán zǐ gōng sūn pāng yáng děng jiàn fén páng yǒu guāng rú jiàng shàng suì lì hòu tǔ cí yú fén yīn shuí shàng rú kuān shū děng yì

汾阴男子公孙滂洋等见汾旁有光如绛,上遂立后土祠于汾阴脽上,如宽舒等议。

shàng qīn wàng bài rú shàng dì lǐ

皇帝亲自遥望祭拜,如同祭祀上帝的礼仪。

lǐ bì tiān zǐ suì zhì xíng yáng

礼毕,天子遂至荥阳。

hái guò luò yáng xià zhào fēng zhōu hòu lìng fèng qí sì

还过雒阳,下诏封周后,令奉其祀。

yǔ zài wǔ jì

语在《武纪》。

shàng shǐ xún xìng jùn xiàn jìn xún yú tài shān yǐ

上始巡幸郡县,浸寻于泰山矣。

qí chūn lè chéng hóu shàng shū yán luán dà

那年春天,乐成侯上书推荐栾大。

luán dà jiāo dōng gōng rén gù cháng yǔ wén chéng jiāng jūn tóng shī yǐ ér wèi jiāo dōng wáng shàng fāng

栾大是胶东王的官人,曾经与文成将军同拜一个老师,后来担任胶东王的尚方官。

ér lè chéng hóu zǐ wèi kāng wáng hòu wú zi

而乐成侯的姐姐是康王的王后,没有子嗣。

wáng sǐ tā jī zi lì wèi wáng ér kāng hòu yǒu yín xíng yǔ wáng bù xiāng zhòng xiāng wēi yǐ fǎ

王死,它姬子立为王,而康后有淫行,与王不相中,相危以法。

kāng hòu wén wén chéng sǐ ér yù zì mèi yú shàng nǎi qiǎn luán dà rù yīn lè chéng hóu qiú jiàn yán fāng

康后闻文成死,而欲自媚于上,乃遣栾大入,因乐成侯求见言方。

tiān zǐ jì zhū wén chéng hòu huǐ qí fāng bù jìn jí jiàn luán dà dà yuè

天子既诛文成,后悔其方不尽,及见栾大,大说。

dà wéi rén zhǎng měi yán duō fāng lüè ér gǎn wéi dà yán chù zhī bù yí

栾大身材高大英俊,善于谈论多种谋略,而且敢于说大话,毫不迟疑。

dà yán yuē chén cháng wǎng lái hǎi zhōng jiàn ān qī xiàn mén zhī shǔ gù yǐ chén wèi jiàn bù xìn chén

大言曰:“臣常往来海中,见安期、羡门之属,顾以臣为贱,不信臣。

yòu yǐ wéi kāng wáng zhū hóu ěr bù zú yǔ fāng

又认为康王只是个诸侯,不值得传授方术。

chén shù yǐ yán kāng wáng kāng wáng yòu bù yòng chén

臣数以言康王,康王又不用臣。

chén zhī shī yuē huáng jīn kě chéng ér hé jué kě sài bù sǐ zhī yào kě de xiān rén kě zhì yě

我的老师说:‘黄金可以炼成,黄河决口可以堵塞,不死之药可以得到,仙人也可以招来。

rán chén kǒng xiào wén chéng zé fāng shì jiē yǎn kǒu è gǎn yán fāng zāi

’然臣恐效文成,则方士皆掩口,恶敢言方哉!

shàng yuē wén chéng sì mǎ gān sǐ ěr

”皇上说:“文成是吃马肝而死的。

zi chéng néng xiū qí fāng wǒ hé ài hu

子诚能修其方,我何爱乎!

dà yuē chén shī fēi yǒu qiú rén rén zhě qiú zhī

”栾大说:“我的老师并不有求于人,而是人们有求于他。

bì xià bì yù zhì zhī zé guì qí shǐ zhě lìng wèi qīn shǔ yǐ kè lǐ shì zhī wù bēi

陛下必欲致之,则贵其使者,令为亲属,以客礼侍之,勿卑。

shǐ gè pèi qí xìn yìn nǎi kě shǐ tōng yán yú shén rén

使各佩其信印,乃可使通言于神人。

shén rén shàng kěn yá bù yá zūn qí shǐ rán hòu kě zhì yě

神人尚肯邪不邪,尊其使然后可致也。

yú shì shàng shǐ yàn xiǎo fāng dòu qí qí zì xiāng chù jī

”于是上使验小方,斗棋,棋自相触击。

shì shí shàng fāng yōu hé jué ér huáng jīn bù jiù nǎi bài dà wéi wǔ lì jiāng jūn

是时,上方忧河决而黄金不就,乃拜大为五利将军。

jū yuè yú de sì yìn dé tiān shì jiāng jūn de shì jiāng jūn dà tōng jiāng jūn yìn

居月余,得四印,得天士将军、地士将军、大通将军印。

zhì zhào yù shǐ xī yǔ shū jiǔ hé jué sì dú

制诏御史:“昔禹疏九河,决四渎。

jiān zhě hé yì gāo lù dī yáo bù xī

间者,河溢皋陆,堤徭不息。

zhèn lín tiān xià èr shí yǒu bā nián tiān ruò yí zhèn shì ér dà tōng yān

朕治理天下已有二十八年,上天像是赐予朕栾大这样的人才来沟通天意。

qián chēng fēi lóng hóng jiàn yú bān zhèn yì shù jī yǔ yān

《干》称‘飞龙’,‘鸿渐于般’,朕意庶几与焉。

qí yǐ èr qiān hù fēng dì shì jiāng jūn dà wéi lè tōng hóu

将二千户封给地士将军栾大,封为乐通侯。

cì liè hóu jiǎ dì tóng qiān rén

”赐列侯甲第,童千人。

shèng yú chì chē mǎ wéi zhàng qì wù yǐ chōng qí jiā

乘舆斥车马、帷帐、器物以充其家。

yòu yǐ wèi cháng gōng zhǔ qī zhī jī jīn shí wàn jīn gēng míng qí yì yuē dāng lì gōng zhǔ

又以卫长公主妻之,赍金十万斤,更名其邑曰当利公主。

tiān zǐ qīn rú wǔ lì zhī dì shǐ zhě cún wèn gòng gěi xiāng zhǔ yú dào

天子亲如五利之弟,使者存问共给,相属于道。

zì dà zhǔ jiàng xiāng yǐ xià jiē zhì jiǔ qí jiā xiàn yí zhī

自大主将、相以下,皆置酒其家,献遗之。

tiān zǐ yòu kè yù yìn yuē tiān dào jiāng jūn shǐ shǐ yī yǔ yī yè lì bái máo shàng wǔ lì jiāng jūn yì yī yǔ yī lì bái máo shàng shòu yìn yǐ shì bù chén yě

天子又刻玉印曰“天道将军”,使使衣羽衣,夜立白茅上,五利将军亦衣羽衣,立白茅上受印,以视不臣也。

ér pèi tiān dào zhě qiě wèi tiān zǐ dào tiān shén yě

而佩戴“天道”印的人,将替天子迎请天神降临。

yú shì wǔ lì cháng yè cí qí jiā yù yǐ xià shén

于是五利常夜祠其家,欲以下神。

hòu zhuāng zhì xíng dōng rù hǎi qiú qí shī yún

后装治行,东入海求其师云。

dà jiàn shù yuè pèi liù yìn guì zhèn tiān xià ér hǎi shàng yàn qí zhī jiān mò bù è qiān ér zì yán yǒu jìn fāng néng shén xiān yǐ

大见数月,佩六印,贵震天下,而海上燕、齐之间,莫不搤掔而自言有禁方能神仙矣。

qí xià liù yuè fén yīn wū jǐn wèi mín cí wèi shuí hòu tǔ yíng páng jiàn dì rú gōu zhuàng póu shì de dǐng

其夏六月,汾阴巫锦为民祠魏脽后土营旁,见地如钩状,掊视得鼎。

dǐng dà yì yú zhòng dǐng wén lòu wú kuǎn shi guài zhī yán lì

鼎大异于众鼎,文镂无款识,怪之,言吏。

lì gào hé dōng tài shǒu shèng shèng yǐ wén

官吏告知河东太守胜,胜将此事上报。

tiān zǐ shǐ yàn wèn wū de dǐng wú jiān zhà nǎi yǐ lǐ cí yíng dǐng zhì gān quán cóng shàng xíng jiàn zhī

天子使验问巫得鼎无奸诈,乃以礼祠,迎鼎至甘泉,从上行,荐之。

zhì zhōng shān yàn wēn yǒu huáng yún yān

至中山,晏温,有黄云焉。

yǒu lù guò shàng zì shè zhī yīn zhī yǐ jì yún

有鹿过,上自射之,因之以祭云。

zhì cháng ān gōng qīng dài fū jiē yì zūn bǎo dǐng

至长安,公卿大夫皆议尊宝鼎。

tiān zǐ yuē jiān zhě hé yì suì shù bù dēng gù xún jì hòu tǔ qí wèi bǎi xìng yù gǔ

天子曰:“间者河溢,岁数不登,故巡祭后土,祈为百姓育谷。

jīn nián fēng mào wèi bào dǐng hé wéi chū zāi

今年丰茂未报,鼎曷为出哉?

yǒu sī jiē yán wén xī tài dì xìng shén dǐng yī yī zhě yī tǒng tiān dì wàn wù suǒ xì xiàng yě

”有司皆言:“闻昔泰帝兴神鼎一,一者一统,天地万物所系象也。

huáng dì zuò bǎo dǐng sān xiàng tiān de rén

黄帝作宝鼎三,象天、地、人。

yǔ shōu jiǔ mù zhī jīn zhù jiǔ dǐng xiàng jiǔ zhōu

禹收九牧之金,铸九鼎,象九州。

jiē cháng shāng xiǎng shàng dì guǐ shén

皆尝鬺享上帝鬼神。

qí kōng zú yuē lì yǐ xiàng sān dé xiǎng chéng tiān hù

其空足曰鬲,以象三德,飨承天祜。

xià dé shuāi dǐng qiān yú yīn

夏德衰,鼎迁于殷;

yīn dé shuāi dǐng qiān yú zhōu

殷德衰,鼎迁于周;

zhōu dé shuāi dǐng qiān yú qín

周德衰,鼎迁于秦;

qín dé shuāi sòng zhī shè wáng dǐng nǎi lún fú ér bù jiàn

秦德衰,宋之社亡,鼎乃沦伏而不见。

zhōu sòng yuē zì táng cú jī zì yáng cú niú nài dǐng jí zī bù wú bù áo hú kǎo zhī xiū

《周颂》曰:‘自堂徂基,自羊徂牛,鼐鼎及鼒’,‘不吴不敖,胡考之休。

jīn dǐng zhì gān quán yǐ guāng rùn lóng biàn chéng xiū wú jiāng

’今鼎至甘泉,以光润龙变,承休无疆。

hé cí zhōng shān yǒu huáng bái yún jiàng gài ruò shòu zhī wèi fú lù gōng chéng shǐ jí huò tán xià bào cí dà hēng

合兹中山,有黄白云降,盖若兽之为符,路弓乘矢,集获坛下,报祠大亨。

wéi shòu mìng ér dì zhě xīn zhī qí yì ér hé dé yān

只有承受天命成为帝王的人,内心明白其中的深意,德行与之相合。

dǐng yi shì zōng mí miào zāng yú dì tíng yǐ hé míng yīng

鼎宜视宗祢庙,臧于帝庭,以合明应。

zhì yuē kě

下诏说:“可以。”

rù hǎi qiú péng lái zhě yán péng lái bù yuǎn ér bù néng zhì zhě dài bú jiàn qí qì

去海上寻找蓬莱的人,说蓬莱不远,却不能到达,大概是没看到它的云气。

shàng nǎi qiǎn wàng qì zuǒ hou qí qì yún

皇上于是派遣望气的官员去观测那里的云气。

qí qiū shàng yōng qiě jiāo

其秋,上雍,且郊。

huò yuē wǔ dì tài yī zhī zuǒ yě

有人说‘五帝是泰一的辅佐,

yi lì tài yī ér shàng qīn jiāo zhī

应设立泰一神并由皇帝亲自郊祀’。”

shàng yí wèi dìng

皇上心中仍有疑虑,尚未做出决定。

qí rén gōng sūn qīng yuē jīn nián de dìng dǐng qí dōng xīn sì shuò dàn dōng zhì yǔ huáng dì shí děng

齐人公孙卿曰:“今年得定鼎,其冬辛巳朔旦冬至,与黄帝时等。

qīng yǒu zhá shū yuē huáng dì de bǎo dǐng miǎn hou wèn yú guǐ yú qū guǐ yú qū duì yuē huáng dì de bǎo dǐng shén cè shì suì jǐ yǒu shuò dàn dōng zhì dé tiān zhī jì zhōng ér fù shǐ

”卿有札书曰:“黄帝得宝鼎冕候,问于鬼臾区,鬼臾区对曰:‘黄帝得宝鼎神策,是岁己酉朔旦冬至,得天之纪,终而复始。

yú shì huáng dì yíng rì tuī cè hòu lǜ èr shí suì fù shuò dàn dōng zhì fán èr shí tuī sān bǎi bā shí nián huáng dì xian dēng yú tiān

’于是黄帝迎日推策,后率二十岁复朔旦冬至,凡二十推,三百八十年,黄帝仙登于天。

qīng yīn suǒ zhōng yù zòu zhī

公孙卿想通过所忠将此事上奏给皇帝。

suǒ zhōng shì qí shū bù jīng yí qí wàng yán xiè yuē bǎo dǐng shì yǐ jué yǐ

所忠视其书不经,疑其妄言,谢曰:“宝鼎事已决矣。

shàng hé yǐ wèi

尚何以为?

qīng yīn bì rén zòu zhī

公孙卿于是通过皇帝宠幸的近臣上奏。

shàng dà yuè nǎi zhào wèn qīng

皇上非常高兴,就召见公孙卿询问。

duì yuē shòu cǐ shū shēn gōng shēn gōng yǐ sǐ

公孙卿回答说:“我从申公那里得到这本书,申公已经去世了。

shàng yuē shēn gōng hé rén yě

”皇上问:“申公是什么人?

qīng yuē qí rén yǔ ān qī shēng tōng shòu huáng dì yán wú shū dú yǒu cǐ dǐng shū

”卿曰:“齐人,与安期生通,受黄帝言,无书,独有此鼎书。

yuē hàn xīng fù dāng huáng dì zhī shí

说‘汉朝兴起正应合黄帝的时代’。

yuē hàn zhī shèng zhě zài gāo zǔ zhī sūn qiě zēng sūn yě

曰‘汉之圣者,在高祖之孙且曾孙也。

bǎo dǐng chū ér yǔ shén tōng fēng shàn

宝鼎出现便能与神灵沟通,应当举行封禅大典。

fēng shàn qī shí èr wáng wéi huáng dì de shàng tài shān fēng

封禅七十二王,唯黄帝得上泰山封。

shēn gōng yuē hàn dì yì dāng shàng fēng shàng fēng zé néng xian dēng tiān yǐ

’申公曰:‘汉帝亦当上封,上封则能仙登天矣。

huáng dì wàn zhū hóu ér shén líng zhī fēng jūn qī qiān

黄帝万诸侯,而神灵之封君七千。

tiān xià míng shān bā ér sān zài mán yí wǔ zài zhōng guó

天下有八座名山,其中三座在边远蛮夷之地,五座在中原。

zhōng guó huà shān shǒu shān tài shì shān tài shān dōng lái shān cǐ wǔ shān huáng dì zhī suǒ cháng yóu yǔ shén huì

中国华山、首山、太室山、泰山、东莱山,此五山黄帝之所常游,与神会。

huáng dì qiě zhàn qiě xué xiān huàn bǎi xìng fēi qí shǒu nǎi duàn zhǎn fēi guǐ shén zhě

黄帝且战且学仙,患百姓非其首,乃断斩非鬼神者。

bǎi yú suì rán hòu de yǔ shén tōng

百余岁然后得与神通。

huáng dì jiāo yōng shàng dì sù sān yuè

黄帝在雍地祭祀上帝,停留了三个月。

guǐ yú qū hào dà hóng sǐ zàng yōng gù hóng zhǒng shì yě

鬼臾区号称大鸿,死后葬在雍地,所以那里被称为鸿冢。

qí hòu huáng dì jiē wàn líng míng tíng

其后黄帝接万灵明庭。

míng tíng zhě gān quán yě

明庭者,甘泉也。

suǒ wèi hán mén zhě gǔ kǒu yě

所谓的寒门,就是谷口。

huáng dì cǎi shǒu shān tóng zhù dǐng yú jīng shān xià

黄帝采首山铜,铸鼎于荆山下。

dǐng jì chéng yǒu lóng chuí hú rán xià yíng huáng dì

鼎既成,有龙垂胡髯下迎黄帝。

huáng dì shàng qí qún chén hòu gōng cóng shàng lóng qī shí yú rén lóng nǎi shǎng qù

黄帝上骑,群臣后宫从上龙七十余人,龙乃上去。

yú xiǎo chén bù dé shàng nǎi xī chí lóng rán lóng rán bá duò duò huáng dì zhī gōng

余小臣不得上,乃悉持龙髯,龙髯拔,堕,堕黄帝之弓。

bǎi xìng áng wàng huáng dì jì shàng tiān nǎi bào qí gōng yǔ lóng rán hào gù hòu shì yīn míng qí chù yuē dǐng hú qí gōng yuē wū hào

百姓卬望黄帝既上天,乃抱其弓与龙髯号,故后世因名其处曰鼎湖,其弓曰乌号’。

yú shì tiān zǐ yuē jiē hū

”于是天子曰:“嗟乎!

chéng de rú huáng dì wú shì qù qī zǐ rú tuō xǐ ěr

诚得如黄帝,吾视去妻子如脱屣耳。

bài qīng wèi láng shǐ dōng hou shén yú tài shì

”拜卿为郎,使东候神于太室。

shàng suì jiāo yōng zhì lǒng xī dēng kōng tóng xìng gān quán

上遂郊雍,至陇西,登空桐,幸甘泉。

jīn cí guān kuān shū děng jù tài yī cí tán cí tán fàng háo jì tài yī tán sān gāi

今祠官宽舒等具泰一祠坛,祠坛放毫忌泰一坛,三陔。

wǔ dì tán huán jū qí xià gè rú qí fāng

五帝坛环居其下,各如其方。

huáng dì xī nán chú bā tōng guǐ dào

黄帝西南,除八通鬼道。

tài yī suǒ yòng rú yōng yī zhì wù ér jiā lǐ zǎo fǔ zhī shǔ shā yī máo niú yǐ wéi zǔ dòu láo jù

泰一所用,如雍一畤物,而加醴枣脯之属,杀一牦牛以为俎豆牢具。

ér wǔ dì dú yǒu zǔ dòu lǐ jìn

而五帝只有祭品和甜酒进献。

qí xià sì fāng de wèi chuò shí qún shén cóng zhě jí běi dǒu yún

其下四方地,为腏,食群神从者及北斗云。

yǐ cí zuò yú jiē liǎo zhī

已祠,胙余皆燎之。

qí niú sè bái bái lù jū qí zhōng zhì zài lù zhōng lù zhōng shuǐ ér jiǔ zhī

其牛色白,白鹿居其中,彘在鹿中,鹿中水而酒之。

jì rì yǐ niú jì yuè yǐ yáng zhì tè

祭日以牛,祭月以羊、彘特。

tài yī zhù zǎi zé yī zǐ jí xiù wǔ dì gè rú qí sè rì chì yuè bái

泰一祝宰则衣紫及绣,五帝各如其色,日赤,月白。

shí yī yuè xīn yǐ shuò dàn dōng zhì hū shuǎng tiān zǐ shǐ jiāo bài tài yī

十一月辛已朔旦冬至,昒爽,天子始郊拜泰一。

zhāo zhāo rì xī xī yuè zé yī

早晨祭拜太阳,傍晚祭拜月亮,都行揖礼;

ér jiàn tài yī rú yōng jiāo lǐ

而见泰一如雍郊礼。

qí zàn xiǎng yuē tiān shǐ yǐ bǎo dǐng shén cè shòu huáng dì shuò ér yòu shuò zhōng ér fù shǐ huáng dì jìng bài jiàn yān

赞礼的祝词说:“上天最初将宝鼎和神策授予皇帝,一个朔日又一个朔日,周而复始,皇帝恭敬地拜见接受。

ér yī shàng huáng

”并穿上黄色的上衣。

qí cí liè huǒ mǎn tán tán páng hēng chuī jù

祭祀时坛上摆满火炬,坛旁设有烹煮器具。

yǒu sī yún cí shàng yǒu guāng

有司云“祠上有光”。

gōng qīng yán huáng dì shǐ jiāo jiàn tài yī yún yáng yǒu sī fèng xuān yù jiā shēng jiàn xiǎng shì yè yǒu měi guāng jí zhòu huáng qì shàng shǔ tiān

公卿言“皇帝始郊见泰一云阳,有司奉瑄玉嘉牲荐飨,是夜有美光,及昼,黄气上属天。

tài shǐ lìng tán cí guān kuān shū děng yuē shén líng zhī xiū zhāo fú zhào xiáng yi yīn cǐ dì guāng yù lì tài zhì tán yǐ míng yīng

”太史令谈、祠官宽舒等曰:“神灵之休,晁福兆祥,宜因此地光域立泰畤坛以明应。

lìng tài zhù lǐng qiū jí xī jiān cí

命令太祝主管,在秋天和腊月间祭祀。

sān suì tiān zǐ yī jiāo jiàn

三岁天子壹郊见。

qí qiū wèi fá nán yuè gào dǎo tài yī yǐ mǔ jīng huà fān rì yuè běi dǒu dēng lóng yǐ xiàng tài yī sān xīng wèi tài yī fēng mìng yuē líng qí

其秋,为伐南越,告祷泰一,以牡荆画幡日、月、北斗、登龙,以象太一三星,为泰一鏠,命曰“灵旗”。

wèi bīng dǎo zé tài shǐ fèng yǐ zhǐ suǒ fá guó

为军事祈祷时,由太史官捧着灵旗指向要讨伐的国家。

ér wǔ lì jiāng jūn shǐ bù gǎn rù hǎi zhī tài shān cí

但五利将军的使者不敢入海,到泰山去祭祀。

shàng shǐ rén suí yàn shí wú suǒ jiàn

上使人随验,实无所见。

wǔ lì wàng yán jiàn qí shī qí fāng jǐn duō bù chóu

五利将军胡乱声称见到了他的师父,他的方术用尽,大多不灵验。

shàng nǎi zhū wǔ lì

皇上于是处死了五利将军。

qí dōng gōng sūn qīng hou shén hé nán yán jiàn xiān rén jī gōu shì chéng shàng yǒu wù rú zhì wǎng lái chéng shàng

那年冬天,公孙卿在河南等候神仙,说在缑氏城上看到仙人踪迹,有东西像野鸡,在城上来回走动。

tiān zǐ qīn xìng gōu shì shì jī wèn qīng de wú xiào wén chéng wǔ lì hu

天子亲幸缑氏视迹,问卿:“得毋效文成、五利乎?

qīng yuē xiān zhě fēi yǒu qiú rén zhǔ rén zhǔ zhě qiú zhī

公孙卿说:“仙人并非有求于君主,而是君主有求于他们。

qí dào fēi shǎo kuān xiá shén bù lái

其道非少宽暇,神不来。

yán shén shì rú yū dàn jī yǐ suì nǎi kě zhì

言神事,如迂诞,积以岁,乃可致。

yú shì jùn guó gè chú dào shàn zhì gōng guǎn míng shān shén cí suǒ yǐ wàng xìng yǐ

”于是郡国各除道,缮治宫馆名山神祠所,以望幸矣。

qí chūn jì miè nán yuè bì chén li yán nián yǐ hào yīn jiàn

其春,既灭南越,嬖臣李延年以好音见。

shàng shàn zhī xià gōng qīng yì yuē mín jiān cí yǒu gǔ wǔ lè jīn jiāo sì ér wú lè qǐ chēng hu

上善之,下公卿议,曰:“民间祠有鼓舞乐,今郊祀而无乐,岂称乎?

gōng qīng yuē gǔ zhě cí tiān dì jiē yǒu lè ér shén qí kě de ér lǐ

”公卿们说:“古时候祭祀天地都有音乐,神灵才能接受祭礼。

huò yuē tài dì shǐ sù nǚ gǔ wǔ shí xián sè bēi dì jìn bù zhǐ gù pò qí sè wèi èr shí wǔ xián

”有人说:“泰帝让素女弹奏五十弦的瑟,声音悲伤,泰帝无法禁止,所以把瑟破开成二十五弦。

yú shì sāi nán yuè dǎo cí tài yī hòu tǔ shǐ yòng yuè wǔ

”于是塞南越,祷祠泰一、后土,始用乐舞。

yì zhào gē r zuò èr shí wǔ xián jí kōng hòu sè zì cǐ qǐ

益召歌儿,作二十五弦及空侯瑟自此起。

qí lái nián dōng shàng yì yuē gǔ zhě xiān zhèn bīng shì lǚ rán hòu fēng shàn

其来年冬,上议曰:“古者先振兵释旅,然后封禅。

nǎi suì běi xún shuò fāng lè bīng shí yú wàn qí hái jì huáng dì zhǒng qiáo shān shì bīng liáng rú

”乃遂北巡朔方,勒兵十余万骑,还祭黄帝冢桥山,释兵凉如。

shàng yuē wú wén huáng dì bù sǐ

上曰:“吾闻黄帝不死。

yǒu zhǒng hé yě

有冢,何也?

huò duì yuē huáng dì yǐ xian shàng tiān qún chén zàng qí yì guān

”或对曰:“黄帝以仙上天,群臣葬其衣冠。

jì zhì gān quán wèi qiě yòng shì tài shān xiān lèi cí tài yī

”既至甘泉,为且用事泰山,先类祠泰一。

zì dé bǎo dǐng shàng yǔ gōng qīng zhū shēng yì fēng shàn

自从得到宝鼎,皇上与公卿及儒生们商议封禅之事。

fēng shàn yòng xī kuàng jué mò rú qí yí tǐ ér qún rú cǎi fēng shàn shàng shū zhōu guān wáng zhì zhī wàng sì shè niú shì

封禅用希旷绝,莫如其仪体,而群儒采封禅《尚书》、《周官》、《王制》之望祀射牛事。

qí rén dīng gōng nián jiǔ shí yú yuē fēng shàn zhě gǔ bù sǐ zhī míng yě

齐人丁公年九十余,曰:“封禅者,古不死之名也。

qín huáng dì bù dé shàng fēng

秦始皇没能成功封禅。

bì xià bì yù shàng shāo shàng jí wú fēng yǔ suì shàng fēng yǐ

陛下如果一定要封禅,慢慢向上攀登就不会遇到风雨,就能完成封禅了。

shàng yú shì nǎi lìng zhū rú xí shè niú cǎo fēng shàn yí

”上于是乃令诸儒习射牛,草封禅仪。

shù nián zhì qiě xíng

几年后,即将举行。

tiān zǐ jì wén gōng sūn qīng jí fāng shì zhī yán huáng dì yǐ shàng fēng shàn jiē zhì guài wù yǔ shén tōng yù fàng huáng dì yǐ jiē shén rén péng lái gāo shì bǐ dé yú jiǔ huáng ér pō cǎi rú shù yǐ wén zhī

天子既闻公孙卿及方士之言,黄帝以上封禅皆致怪物与神通,欲放黄帝以接神人蓬莱,高世比德于九皇,而颇采儒术以文之。

qún rú jì yǐ bù néng biàn míng fēng shàn shì yòu jū yú shī shū gǔ wén ér bù gǎn pìn

群儒既已不能辩明封禅事,又拘于《诗》、《书》古文而不敢聘。

shàng wèi fēng cí qì shì qún rú qún rú huò yuē bù yǔ gǔ tóng xú yǎn yòu yuē tài cháng zhū shēng xíng lǐ bù rú lǔ shàn zhōu bà shǔ tú fēng shì yú shì shàng chù yǎn bà ér jǐn ba zhū rú fú yòng

上为封祠器视群儒,群儒或曰“不与古同”,徐偃又曰“太常诸生行礼不如鲁善”,周霸属图封事,于是上黜偃、霸,而尽罢诸儒弗用。

sān yuè nǎi dōng xìng gōu shì lǐ dēng zhōng yuè tài shì

三月,乃东幸缑氏,礼登中岳太室。

cóng guān zài shān shàng wén ruò yǒu yán wàn suì yún

从官在山上闻若有言“万岁”云。

wèn shàng shàng bù yán

询问皇上,皇上不说话;

wèn xià xià bù yán

询问臣下,臣下也不说话。

nǎi lìng cí guān jiā zēng tài shì cí jìn wú fá qí shān mù yǐ shān xià hù jǐ sān bǎi fēng chóng gāo wèi zhī fèng yì dú gěi cí fù wú yǒu suǒ yǔ

乃令祠官加增太室祠,禁毋伐其山木,以山下户几三百封崇高,为之奉邑,独给祠,复无有所与。

shàng yīn dōng shàng tài shān tài shān cǎo mù wèi shēng nǎi lìng rén shàng shí lì zhī tài shān diān

上因东上泰山,泰山草木未生,乃令人上石立之泰山颠。

shàng suì dōng xún hǎi shàng xíng lǐ cí bā shén

皇上于是向东巡视海边,举行仪式祭祀八位神灵。

qí rén zhī shàng shū yán shén guài qí fāng zhě yǐ wàn shù nǎi yì fā chuán lìng yán hǎi zhōng shén shān zhě shù qiān rén qiú péng lái shén rén

齐人之上疏言神怪、奇方者以万数,乃益发船,令言海中神山者数千人求蓬莱神人。

gōng sūn qīng chí jié cháng xiān xíng hou míng shān zhì dōng lái yán yè jiàn dà rén zhǎng shù zhàng jiù zhī zé bù jiàn jiàn qí jī shén dà lèi qín shòu yún

公孙卿拿着符节经常先到名山等候,到了东莱,说夜里看见巨人,高好几丈,靠近就不见了,只看到很大的脚印,像禽兽的。

qún chén yǒu yán jiàn yī lǎo fù qiān gǒu yán wú yù jiàn jù gōng yǐ hū bú jiàn

有大臣说看见一个老人牵着狗,说“我想见天子”,说完突然就不见了。

shàng jì jiàn dà jī wèi xìn jí qún chén yòu yán lǎo fù zé dà yǐ wéi xiān rén yě

上既见大迹,未信,及群臣又言老父,则大以为仙人也。

sù liú hǎi shàng yǔ fāng shì chuán chē jí jiàn shǐ qiú shén xiān rén yǐ qiān shù

宿留海上,与方士传车,及间使求神仙人以千数。

sì yuè hái zhì fèng gāo

四月,回到奉高。

shàng niàn zhū rú jí fāng shì yán fēng shàn rén shū bù jīng nán shī xíng

上念诸儒及方士言封禅人殊,不经,难施行。

tiān zǐ zhì liáng fù lǐ cí dì zhǔ

天子到了梁父山,按礼仪祭祀地神。

zhì yǐ mǎo lìng shì zhōng rú zhě pí biàn jìn shēn shè niú xíng shì

至乙卯,令侍中儒者皮弁缙绅,射牛行事。

fēng tài shān xià dōng fāng rú jiāo cí tài yī zhī lǐ

在泰山脚下的东方筑坛祭天,如同在郊外祭祀泰一神的礼仪。

fēng guǎng zhàng èr chǐ gāo jiǔ chǐ qí xià zé yǒu yù dié shū shū mì

封广丈二尺,高九尺,其下则有玉牒书,书秘。

lǐ bì tiān zǐ dú yǔ shì zhōng tài chē zi hóu shàng tài shān yì yǒu fēng

礼毕,天子独与侍中泰车子侯上泰山,亦有封。

qí shì jiē jìn

这些事都禁止外传。

míng rì xià yīn dào

第二天,君臣从北道下山。

bǐng chén chán tài shān xià zhǐ dōng běi sù rán shān rú jì hòu tǔ lǐ

丙辰,禅泰山下止东北肃然山,如祭后土礼。

tiān zǐ jiē qīn bài jiàn yī shàng huáng ér jǐn yòng lè yān

天子都亲自叩拜,身穿黄色衣服,全程使用音乐。

jiāng huái jiān yī máo sān jǐ wèi shén jiè

江、淮间一茅三脊为神藉。

wǔ sè tǔ yì zá fēng

用五种颜色的土混合起来加固祭坛。

zòng yuǎn fāng qí shòu fēi qín jí bái zhì zhū wù pō yǐ jiā cí

纵远方奇兽飞禽及白雉诸物,颇以加祠。

sì niú xiàng xī zhī shǔ bù yòng

兕牛、象、犀之属不用。

jiē zhì tài shān rán hòu qù

皆至泰山,然后去。

fēng shàn cí qí yè ruò yǒu guāng zhòu yǒu bái yún chū fēng zhōng

封禅祠,其夜若有光,昼有白云出封中。

tiān zǐ cóng chán hái zuò míng táng qún chén gèng shàng shòu

天子从禅祭归来,坐在明堂上,群臣轮番上前祝寿。

xià zhào gǎi yuán fēng yuán nián

下诏改元封元年。

yǔ zài wǔ jì

语在《武记》。

yòu yuē gǔ zhě tiān zǐ wǔ zài yī xún shòu yòng shì tài shān zhū hóu yǒu cháo sù dì

又曰:“古者天子五载一巡狩,用事泰山,诸侯有朝宿地。

qí lìng zhū hóu gè zhì dǐ tài shān xià

现命令诸侯各自在泰山下修建府邸。

tiān zǐ jì yǐ fēng tài shān wú fēng yǔ ér fāng shì gèng yán péng lái zhū shén ruò jiāng kě de yú shì shàng xīn rán shù jī yù zhī fù dōng zhì hǎi shàng wàng yān

天子既已封泰山,无风雨,而方士更言蓬莱诸神若将可得,于是上欣然庶几遇之,复东至海上望焉。

fèng chē zi hóu bào bìng yī rì sǐ

奉车都尉子侯突然得病,一天内就去世了。

shàng nǎi suì qù bìng hǎi shàng běi zhì jié shí xún zì liáo xī lì běi biān zhì jiǔ yuán

皇上于是离去,沿着海岸北上,到达碣石山,从辽西巡视,经过北部边境抵达九原。

wǔ yuè nǎi zhì gān quán zhōu wàn bā qiān lǐ yún

五月,乃至甘泉,周万八千里云。

qí qiū yǒu xīng bèi yú dōng jǐng

其秋,有星孛于东井。

hòu shí yú rì yǒu xīng bèi yú sān néng

后十余日,有星孛于三能。

wàng qì wáng shuò yán hou dú jiàn tián xīng chū rú guā shí qǐng fù rù

望气王朔言:“候独见填星出如瓜,食顷,复入。

yǒu sī jiē yuē bì xià jiàn hàn jiā fēng shàn tiān qí bào dé xīng yún

官员们都说:“陛下创立汉朝的封禅大典,上天因此回报以德星。”

qí lái nián dōng jiāo yōng wǔ dì

第二年冬天,在雍地郊祭五帝。

hái bài zhù cí tài yī

还,拜祝祠泰一。

zàn xiǎng yuē dé xīng zhāo yǎn jué wéi xiū xiáng

赞颂祭祀时说:“象征德行的星辰明亮广布,这是吉祥的征兆。

shòu xīng nǎi chū yuān yào guāng míng

寿星乃出,渊耀光明。

xìn xīng zhāo jiàn huáng dì jìng bài tài zhù zhī xiǎng

信星昭见,皇帝敬拜泰祝之享。

qí chūn gōng sūn qīng yán jiàn shén rén dōng lái shān ruò yún yù jiàn tiān zi

那年春天,公孙卿说在东莱山见到神人,好像说‘想见天子’。

tiān zǐ yú shì xìng gōu shì chéng bài qīng wèi zhōng dài fū

天子于是幸缑氏城,拜卿为中大夫。

suì zhì dōng lái sù liú zhī shù rì wú suǒ jiàn jiàn dà rén jī yún

遂至东莱,宿留之数日,毋所见,见大人迹云。

fù qiǎn fāng shì qiú shén rén cǎi yào yǐ qiān shù

复遣方士求神人、采药以千数。

shì suì hàn

这一年发生旱灾。

tiān zǐ jì chū wáng míng nǎi dǎo wàn lǐ shā guò cí tài shān

天子既出亡名,乃祷万里沙,过祠泰山。

hái zhì hù zǐ zì lín sāi jué hé liú èr rì chén cí ér qù

还至瓠子,自临塞决河,留二日,湛祠而去。

✦ You read 志·郊祀志上

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.