汉书 · 班固 · Chapter 31 of 120

志·郊祀志下

PinyinModern Translation
Size

shì shí jì miè liǎng yuè yuè rén yǒng zhī nǎi yán yuè rén sú guǐ ér qí cí jiē jiàn guǐ shù yǒu xiào

是时既灭两粤,粤人勇之乃言:“粤人俗鬼,而其祠皆见鬼,数有效。

xī dōng ōu wáng jìng guǐ shòu bǎi liù shí suì

从前东瓯王敬奉鬼神,活到一百六十岁。

hòu shì dài màn gù shuāi hào

后世怠嫚,故衰耗。

nǎi mìng yuè wū lì yuè zhù cí ān tái wú tán yì cí tiān shén dì bǎi guǐ ér yǐ jī bǔ

乃命粤巫立粤祝祠,安台无坛,亦祠天神帝百鬼,而以鸡卜。

shàng xìn zhī yuè cí jī bǔ zì cǐ shǐ yòng

上信之,粤祠鸡卜自此始用。

gōng sūn qīng yuē xiān rén kě jiàn shàng wǎng cháng jù yǐ gù bú jiàn

公孙卿曰:“仙人可见,上往常遽,以故不见。

jīn bì xià kě wèi guǎn rú gōu shì chéng zhì fǔ zǎo shén rén yi kě zhì

今陛下可为馆如缑氏城,置脯枣,神人宜可致。

qiě xiān rén hǎo lóu jū

而且仙人喜欢住在高楼。”

yú shì shàng lìng cháng ān zé zuò fēi lián guì guǎn gān quán zé zuò yì shòu yán shòu guǎn shǐ qīng chí jié shè jù ér hou shén rén

”于是上令长安则作飞廉、桂馆,甘泉则作益寿、延寿馆,使卿持节设具而候神人。

nǎi zuò tōng tiān tāi zhì cí jù qí xià jiāng zhāo lái shén xiān zhī shǔ

乃作通天台,置祠具其下,将招来神仙之属。

yú shì gān quán gēng zhì qián diàn shǐ guǎng zhū gōng shì

于是甘泉更置前殿,始广诸宫室。

xià yǒu zhī shēng gān quán diàn fáng nèi zhōng

夏,有芝生甘泉殿房内中。

tiān zǐ wèi sāi hé xìng tōng tiān ruò yǒu guāng yún nǎi xià zhào gān quán fáng zhōng shēng zhī jiǔ jīng shè tiān xià wú lìng fù zuò

天子为塞河,兴通天,若有光云,乃下诏:“甘泉房中生芝九茎,赦天下,毋令复作。

qí míng nián fá cháo xiǎn

第二年,讨伐朝鲜。

xià hàn

夏天,发生旱灾。

gōng sūn qīng yuē huáng dì shí fēng zé tiān hàn gàn fēng sān nián

公孙卿曰:“黄帝时,封则天旱,干封三年。

shàng nǎi xià zhào tiān hàn yì gàn fēng hu

”上乃下诏:“天旱,意干封乎?

qí lìng tiān xià zūn cí líng xīng yān

命令全国都要祭祀灵星。”

míng nián shàng jiāo yōng wǔ zhì tōng huí zhōng dào suì běi chū xiāo guān lì dú lù míng zé zì xī hé guī xìng hé dōng cí hòu tǔ

明年,上郊雍五畤,通回中道,遂北出萧关,历独鹿,鸣泽,自西河归,幸河东祠后土。

míng nián dōng shàng xún nán jùn zhì jiāng líng ér dōng

明年冬,上巡南郡,至江陵而东。

dēng lǐ qián zhī tiān zhù shān hào yuē nán yuè

登临灊县的天柱山举行祭礼,称它为南岳。

fú jiāng zì xún yáng chū zōng yáng guò péng lǐ lǐ qí míng shān chuān

浮江,自浔阳出枞阳,过彭蠡,礼其名山川。

běi zhì láng yá bìng hǎi shàng

向北到达琅邪,沿着海岸前行。

sì yuè zhì fèng gāo xiū fēng yān

四月,至奉高修封焉。

chū tiān zǐ fēng tài shān tài shān dōng běi zhǐ gǔ shí yǒu míng táng chù chù xiǎn bù chang

初,天子封泰山,泰山东北止古时有明堂处,处险不敞。

shàng yù zhì míng táng fèng gāo páng wèi xiǎo qí zhì dù

皇帝想在奉高附近修建明堂,但不清楚其建筑规制。

jǐ nán rén gōng yù dài shàng huáng dì shí míng táng tú

济南人公玉带献上了黄帝时期的明堂图样。

míng táng zhōng yǒu yī diàn sì miàn wú bì yǐ máo gài

明堂中有一殿,四面无壁,以茅盖。

tōng shuǐ shuǐ yuán gōng yuán

通水,水圜宫垣。

wéi fù dào shàng yǒu lóu cóng xī nán rù míng yuē kūn lún tiān zǐ cóng zhī rù yǐ bài sì shàng dì yān

为复道,上有楼,从西南入,名曰昆仑,天子从之入,以拜祀上帝焉。

yú shì shàng lìng fèng gāo zuò míng táng wèn shàng rú dài tú

于是上令奉高作明堂汶上,如带图。

jí shì suì xiū fēng zé cí tài yī wǔ dì yú míng táng shàng rú jiāo lǐ

及是岁修封,则祠泰一、五帝于明堂上如郊礼。

bì liǎo táng xià

毕,燎堂下。

ér shàng yòu shàng tài shān zì yǒu mì cí qí diān

而上又上泰山,自有秘祠其颠。

ér tài shān xià cí wǔ dì gè rú qí fāng huáng dì bìng chì dì suǒ yǒu sī shì cí yān

而泰山下祠五帝,各如其方,黄帝并赤帝所,有司侍祠焉。

shān shàng jǔ huǒ xià xī yīng zhī

山上举起火把,山下全都响应。

hái xìng gān quán jiāo tài zhì

还幸甘泉,郊泰畤。

chūn xìng fén yīn cí hòu tǔ

春幸汾阴,祠后土。

míng nián xìng tài shān yǐ shí yī yuè jiǎ zǐ shuò dàn dōng zhì rì sì shàng dì yú míng táng wú xiū fēng

明年,幸泰山,以十一月甲子朔旦冬至日祀上帝于明堂,毋修封。

qí zàn xiǎng yuē tiān zēng yuán huáng dì tài yuán shén cè zhōu ér fù shǐ

其赞飨曰:“天增援皇帝泰元神策,周而复始。

huáng dì jìng bài tài yī

皇帝恭敬地祭拜泰一神。

dōng zhì hǎi shàng kǎo rù hǎi jí fāng shì qiú shén zhě mò yàn rán yì qiǎn jǐ yù zhī

”东至海上,考入海及方士求神者,莫验,然益遣,几遇之。

yǐ yǒu bǎi liáng zāi

乙酉,柏梁灾。

shí èr yuè jiǎ wǔ shuò shàng qīn chán gāo lǐ cí hòu tǔ

十二月初一,皇帝亲自到高里山祭祀后土神。

lín bó hǎi jiāng yǐ wàng sì péng lái zhī shǔ jī zhì shū tíng yān

临勃海,将以望祀蓬莱之属,几至殊庭焉。

shàng hái yǐ bǎi liáng zāi gù shòu jì gān quán

上还,以柏梁灾故,受计甘泉。

gōng sūn qīng yuē huáng dì jiù qīng líng tái shí èr rì shāo huáng dì nǎi zhì míng tíng

公孙卿说:“黄帝建成青灵台,十二天后被烧,黄帝就修建了明庭。

míng tíng gān quán yě

明庭就是甘泉宫。

fāng shì duō yán gǔ dì wáng yǒu dōu gān quán zhě

”方士们大多说古代帝王有在甘泉建都的。

qí hòu tiān zǐ yòu cháo zhū hóu gān quán gān quán zuò zhū hóu dǐ

其后天子又朝诸侯甘泉,甘泉作诸侯邸。

yǒng zhī nǎi yuē yuè sú yǒu huǒ zāi fù qǐ wū bì yǐ dà yòng shèng fú zhī

勇之乃曰:“粤俗有火灾,复起屋,必以大,用胜服之。

yú shì zuò jiàn zhāng gōng dù wèi qiān mén wàn hù

”于是作建章宫,度为千门万户。

qián diàn dù gāo wèi yāng

前殿的高度超过了未央宫。

qí dōng zé fèng quē gāo èr shí yú zhàng

其东则凤阙,高二十余丈。

qí xi zé shāng zhōng shù shí lǐ hǔ quān

其西则商中,数十里虎圈。

qí běi zhì dà chí jiàn tái gāo èr shí yú zhàng míng yuē tài yè chí zhōng yǒu péng lái fāng zhàng yíng zhōu hú liáng xiàng hǎi zhōng shén shān guī yú zhī shǔ

其北治大池,渐台高二十余丈,名曰泰液,池中有蓬莱、方丈、瀛州、壶梁,象海中神山、龟、鱼之属。

qí nán yǒu yù táng bì mén dà niǎo zhī shǔ

其南有玉堂璧门大鸟之属。

lì shén míng tái jǐng gàn lóu gāo wǔ shí zhàng niǎn dào xiāng zhǔ yān

立神明台、井干楼,高五十丈,辇道相属焉。

xià hàn gǎi lì yǐ zhēng yuè wèi suì shǒu ér sè shàng huáng guān gèng yìn zhāng yǐ wǔ zì yīn wèi tài chū yuán nián

夏,汉改历,以正月为岁首,而色上黄,官更印章以五字,因为太初元年。

shì suì xi fá dà yuān

这一年,出兵西征大宛。

huáng dà qǐ

发生大规模蝗灾。

dīng fū rén luò yáng yú chū děng yǐ fāng cí zǔ xiōng nú dà yuān yān

丁夫人、洛阳的虞初等人用方术祭祀诅咒匈奴和大宛。

míng nián yǒu sī yán yōng wǔ zhì wú láo shú jù fēn fāng bù bèi

明年,有司言雍五畤无牢孰具,芬芳不备。

nǎi lìng cí guān jìn zhì dú láo jù sè shí suǒ shèng ér yǐ mù yù mǎ dài jū yún

乃令祠官进畤犊牢具,色食所胜,而以木寓马代驹云。

jí zhū míng shān chuān yòng jū zhě xī yǐ mù yù mǎ dài

及诸名山川用驹者,悉以木寓马代。

dú xíng guò qīn cí nǎi yòng jū tā lǐ rú gù

独行过亲祠,乃用驹,它礼如故。

míng nián dōng xún hǎi shàng kǎo shén xiān zhī shǔ wèi yǒu yàn zhě

明年,东巡海上,考神仙之属,未有验者。

fāng shì yǒu yán huáng dì shí wéi wǔ chéng shí èr lóu yǐ hou shén rén yú zhí qī míng yuē yíng nián

方士有言:黄帝时为五城十二楼,以候神人于执期,名曰迎年。

shàng xǔ zuò zhī rú fāng míng yuē míng nián

皇帝同意按方士的说法建造,命名为明年。

shàng qīn lǐ cí shàng dú huáng yān

上亲礼祠,上犊黄焉。

gōng yù dài yuē huáng dì shí suī fēng tài shān rán fēng hòu fēng jù qí bó lìng huáng dì fēng dōng tài shān chán fán shān hé fú rán hòu bù sǐ

公玉带曰:“黄帝时虽封泰山,然风后、封巨、岐伯令黄帝封东泰山,禅凡山,合符,然后不死。

tiān zǐ jì lìng shè cí jù zhì dōng tài shān dōng tài shān bēi xiǎo bù chēng qí shēng nǎi lìng cí guān lǐ zhī ér bù fēng yān

”天子既令设祠具,至东泰山,东泰山卑小,不称其声,乃令祠官礼之而不封焉。

qí hòu lìng dài fèng cí hou shén wù

其后令带奉祠候神物。

fù huán tài shān xiū wǔ nián zhī lǐ rú qián ér jiā chán cí shí lǘ

复还泰山,修五年之礼如前,而加禅祠石闾。

shí lǘ zhě zài tài shān xià zhǐ nán fāng fāng shì yán xiān rén lǘ yě gù shàng qīn chán yān

石闾者,在泰山下止南方,方士言仙人闾也,故上亲禅焉。

qí hòu wǔ nián xià zhì tài shān xiū fēng hái guò jì héng shān

其后五年,夏至泰山修封,还过祭恒山。

zì fēng tài shān hòu shí sān suì ér zhōu biàn yú wǔ yuè sì dú yǐ

自封泰山后,十三岁而周遍于五岳、四渎矣。

hòu wǔ nián fù zhì tài shān xiū fēng

后五年,复至泰山修封。

dōng xìng láng yá lǐ rì chéng shān dēng zhī fú fú dà hǎi yòng shì bā shén yán nián

东幸琅邪,礼日成山,登之罘,浮大海,用事八神延年。

yòu cí shén rén yú jiāo mén gōng ruò yǒu xiāng zuò bài zhě yún

又祠神人于交门宫,若有乡坐拜者云。

hòu wǔ nián shàng fù xiū fēng yú tài shān

后五年,上复修封于泰山。

dōng yóu dōng lái lín dà hǎi

东游东莱,临大海。

shì suì yōng xiàn wú yún rú léi zhě sān huò rú hóng qì cāng huáng ruò fēi niǎo jí mù huò yáng gōng nán shēng wén sì bǎi lǐ

是岁,雍县无云如雷者三,或如虹气苍黄,若飞鸟集木或阳宫南,声闻四百里。

yǔn shí èr hēi rú yī yǒu sī yǒu yǐ wèi měi xiáng yǐ jiàn zōng miào

陨石二,黑如黳,有司有以为美祥,以荐宗庙。

ér fāng shì zhī hou shén rù hǎi qiú péng lái zhě zhōng wú yàn gōng sūn qīng yóu yǐ dà rén zhī jī wèi jiě

而方士之候神入海求蓬莱者终无验,公孙卿犹以大人之迹为解。

tiān zǐ yóu jī mí bù jué jǐ yù qí zhēn

天子犹羁縻不绝,几遇其真。

zhū suǒ xìng rú báo jì tài yī jí sān yī míng yáng mǎ xíng chì xīng wǔ

诸所兴,如薄忌泰一及三一、冥羊、马行、赤星,五。

kuān shū zhī cí guān yǐ suì shí zhì lǐ

宽舒之祠官以岁时致礼。

fán liù cí jiē dà zhù lǐng zhī

凡六祠,皆大祝领之。

zhì rú bā shén zhū míng nián fán shān tā míng cí xíng guò zé cí qù zé yǐ

至如八神,诸明年、凡山它名祠,行过则祠,去则已。

fāng shì suǒ xìng cí gè zì zhǔ qí rén zhōng zé yǐ cí guān bù zhǔ

方士所兴建的祠庙,各自由他们主持,这些人去世后祭祀就停止,祭祀官员不负责管理。

tā cí jiē rú gù

它祠皆如故。

gān quán tài yī fén yīn hòu tǔ sān nián qīn jiāo cí ér tài shān wǔ nián yī xiū fēng

甘泉泰一、汾阴后土,三年亲郊祠,而泰山五年一修封。

wǔ dì fán wǔ xiū fēng

武帝凡五修封。

zhāo dì jí wèi fù yú chūn qiū wèi cháng qīn xún jì yún

昭帝即位,富于春秋,未尝亲巡祭云。

xuān dì jí wèi yóu wǔ dì zhèng tǒng xìng gù lì sān nián zūn xiào wǔ miào wèi shì zōng xíng suǒ xún shòu jùn guó jiē lì miào

宣帝即位,由武帝正统兴,故立三年,尊孝武庙为世宗,行所巡狩郡国皆立庙。

gào cí shì zōng miào rì yǒu bái hè jí hòu tíng

告祠世宗庙日,有白鹤集后庭。

yǐ lì shì zōng miào gào cí xiào zhāo qǐn yǒu yàn wǔ sè jí diàn qián

以立世宗庙告祠孝昭寝,有雁五色集殿前。

xī hé zhù shì zōng miào shén guāng xìng yú diàn páng yǒu niǎo rú bái hè qián chì hòu qīng

西河筑世宗庙,神光兴于殿旁,有鸟如白鹤,前赤后青。

shén guāng yòu xìng yú fáng zhōng rú zhú zhuàng

神光又兴于房中,如烛状。

guǎng chuān guó shì zōng miào diàn shàng yǒu zhōng yīn mén hù dà kāi yè yǒu guāng diàn shàng jǐn míng

广川国世宗庙殿上有钟音,门户大开,夜有光,殿上尽明。

shàng nǎi xià zhào shè tiān xià

上乃下诏赦天下。

shí dà jiàng jūn huò guāng fǔ zhèng shàng gòng jǐ zhèng nán miàn fēi zōng miào zhī sì bù chū

时,大将军霍光辅政,上共己正南面,非宗庙之祀不出。

shí èr nián nǎi xià zhào yuē gài wén tiān zǐ zūn shì tiān dì xiū sì shān chuān gǔ jīn tōng lǐ yě

十二年,乃下诏曰:“盖闻天子尊事天地,修祀山川,古今通礼也。

jiān zhě shàng dì zhī cí quē ér bù qīn shí yǒu yú nián zhèn shén jù yān

间者,上帝之祠阙而不亲十有余年,朕甚惧焉。

zhèn qīn chì gōng zhāi jiè qīn tài sì wèi bǎi xìng méng jiā qì huò fēng nián yān

朕亲饬躬齐戒,亲泰祀,为百姓蒙嘉气、获丰年焉。

míng nián zhēng yuè shàng shǐ xìng gān quán jiāo jiàn tài zhì shù yǒu měi xiáng

明年正月,上始幸甘泉,郊见泰畤,数有美祥。

xiū wǔ dì gù shì shèng chē fú jìng qí cí zhī lǐ pō zuò shī gē

修武帝故事,盛车服,敬齐祠之礼,颇作诗歌。

qí sān yuè xìng hé dōng cí hòu tǔ yǒu shén jué jí gǎi yuán wèi shén jué

其三月,幸河东,祠后土,有神爵集,改元为神爵。

zhì zhào tài cháng fu jiāng hǎi bǎi chuān zhī dà zhě yě jīn quē yān wú cí

制诏太常:“夫江海,百川之大者也,今阙焉无祠。

qí lìng cí guān yǐ lǐ wèi suì shì yǐ sì shí cí jiāng hǎi luò shuǐ qí wèi tiān xià fēng nián yān

其令祠官以礼为岁事,以四时祠江海雒水,祈为天下丰年焉。

zì shì wǔ yuè sì dú jiē yǒu cháng lǐ

”自是五岳、四渎皆有常礼。

dōng yuè tài shān yú bó zhōng yuè tài shì yú sōng gāo nán yuè qián shān yú yòng chuí xī yuè huà shān yú huá yīn běi yuè cháng shān yú shàng qǔ yáng hé yú lín jìn jiāng yú jiāng dū huái yú píng shì jì yú lín yì jiè zhōng jiē shǐ zhě chí jié shì cí

东岳泰山于博,中岳泰室于嵩高,南岳灊山于用腄,西岳华山于华阴,北岳常山于上曲阳,河于临晋,江于江都,淮于平氏,济于临邑界中,皆使者持节侍祠。

wéi tài shān yǔ hé suì wǔ cí jiāng shuǐ sì yú jiē yī dǎo ér sān cí yún

唯泰山与河岁五祠,江水四,余皆一祷而三祠云。

shí nán jùn huò bái hǔ xiàn qí pí yá zhǎo shàng wèi lì cí

时,南郡获白虎,献其皮、牙、爪,上为立祠。

yòu yǐ fāng shì yán wèi suí hóu jiàn bǎo yù bǎo bì zhōu kāng bǎo dǐng lì sì cí yú wèi yāng gōng zhōng

又以方士言,为随侯、剑宝、玉宝璧、周康宝鼎立四祠于未央宫中。

yòu cí tài shì shān yú jí mò sān hù shān yú xià mì cí tiān fēng yuàn huǒ jǐng yú hóng mén

又祠太室山于即墨,三户山于下密,祠天封苑火井于鸿门。

yòu lì suì xīng chén xīng tài bái yíng huò nán dòu cí yú cháng ān chéng páng

又立岁星、辰星、太白、荧惑、南斗祠于长安城旁。

yòu cí cān shān bā shén yú qǔ chéng péng shān shí dù shí gǔ yú lín qú zhī fú shān yú chuí chéng shān yú bù yè lái shān yú huáng

又祠参山八神于曲城,蓬山石杜、石鼓于临朐,之罘山于腄,成山于不夜,莱山于黄。

chéng shān cí rì lái shān cí yuè

成山祠日,莱山祠月。

yòu cí sì shí yú láng yá chī yóu yú shòu liáng

又祠四时于琅邪,蚩尤于寿良。

jīng shī jìn xiàn hù zé yǒu láo gǔ wǔ chuáng shān rì yuè wǔ dì xiān rén yù nǚ cí

京师近县,鄠则有劳谷、五床山、日、月、五帝、仙人、玉女祠;

yún yáng yǒu jìng lù shén cí jì xiū tú wáng yě

云阳有径路神祠,祭休屠王也。

yòu lì wǔ lóng shān xiān rén cí jí huáng dì tiān shén dì yuán shuǐ fán sì cí yú fū shī

又立五龙山仙人祠及黄帝、天神帝、原水凡四祠于肤施。

huò yán yì zhōu yǒu jīn mǎ bì jī zhī shén kě jiào jì ér zhì yú shì qiǎn jiàn dài fū wáng bāo shǐ chí jié ér qiú zhī

或言益州有金马、碧鸡之神,可醮祭而致,于是谴谏大夫王褒使持节而求之。

dài fū liú gēng shēng xiàn huái nán zhěn zhōng hóng bǎo yuàn mì zhī fāng lìng shàng fāng zhù zuò

大夫刘更生献淮南枕中洪宝、苑秘之方,令尚方铸作。

shì bù yàn gēng shēng zuò lùn

事不验,更生坐论。

jīng zhào yǐn zhāng chǎng shàng shū jiàn mén yuàn míng zhǔ shí wàng chē mǎ zhī hǎo chì yuǎn fāng shì zhī xū yǔ yóu xīn dì wáng zhī shù tài píng shù jī kě xìng yě

京兆尹张敞上疏谏门:“愿明主时忘车马之好,斥远方士之虚语,游心帝王之术,太平庶几可兴也。

hòu shàng fāng dài zhào jiē ba

”后尚方待诏皆罢。

shì shí měi yáng de dǐng xiàn zhī

是时,美阳得鼎,献之。

xià yǒu sī yì duō yǐ wéi yi jiàn jiàn zōng miào rú yuán dǐng shí gù shì

下有司议,多以为宜荐见宗庙,如元鼎时故事。

zhāng chǎng hào gǔ wén zì ān dǐng míng lēi ér shàng yì yuē chén wén zhōu zǔ shǐ hu hòu jì hòu jì fēng yú lí gōng liú fā jì yú bīn dài wáng jiàn guó yú zhī fù liáng wén wǔ xìng yú fēng gǎo

张敞好古文字,桉鼎铭勒而上议曰:“臣闻周祖始乎后稷,后稷封于斄,公刘发迹于豳,大王建国于支阝、梁,文、武兴于丰、镐。

yóu cǐ yán zhī zé zhī fù liáng fēng gǎo zhī jiān zhōu jiù jū yě gù yi yǒu zōng miào tán chǎng jì sì zhī zāng

由此言之,则支阝、梁、丰、镐之间周旧居也,固宜有宗庙、坛场祭祀之臧。

jīn dǐng chū yú zhī fù dōng zhōng yǒu kè shū yuē wáng mìng shī chén guān cǐ xún yì cì ěr qí luán fǔ fú diāo gē

今鼎出于支阝东,中有刻书曰:王命尸臣‘官此栒邑,赐尔旗鸾、黼黻、雕戈。

shī chén bài shǒu qǐ shǒu yuē gǎn duì yáng tiān zǐ pī xiǎn xiū mìng

’尸臣拜手稽首曰:‘敢对扬天子丕显休命。

chén yú bù zú yǐ jī gǔ wén qiè yǐ zhuàn jì yán zhī cǐ dǐng dài zhōu zhī suǒ yǐ bāo cì dà chén dà chén zǐ sūn kè míng qí xiān gōng zāng zhī yú gōng miào yě

’臣愚不足以迹古文,窃以传记言之,此鼎殆周之所以褒赐大臣,大臣子孙刻铭其先功,臧之于宫庙也。

xī bǎo dǐng zhī chū yú fén shuí yě hé dōng tài shǒu yǐ wén zhào yuē zhèn xún jì hòu tǔ qí wèi bǎi xìng méng fēng nián jīn gǔ kǒu jiān wèi bào dǐng yān wèi chū zāi

昔宝鼎之出于汾脽也,河东太守以闻,诏曰:“朕巡祭后土,祈为百姓蒙丰年,今谷口兼未报,鼎焉为出哉?

bó wèn qí lǎo yì jiù cáng yǔ chéng yù kǎo de shì shí yě

’博问耆老,意旧藏与,诚欲考得事实也。

yǒu sī yàn shuí shàng fēi jiù zāng chù dǐng dà bā chǐ yī cùn gāo sān chǐ liù cùn shū yì yú zhòng dǐng

有司验脽上非旧臧处,鼎大八尺一寸,高三尺六寸,殊异于众鼎。

jīn cǐ dǐng xì xiǎo yòu yǒu kuǎn zhì bù yí jiàn jiàn yú zōng miào

今此鼎细小,又有款识,不宜荐见于宗庙。

zhì yuē jīng zhào yǐn yì shì

”制曰:“京兆尹议是。

shàng zì xìng hé dōng zhī míng nián zhēng yuè fèng huáng jí shì shū yǔ yú suǒ jí chù de yù bǎo qǐ bù shòu gōng nǎi xià zhào shè tiān xià

上自幸河东之明年正月,凤凰集礻殳祤,于所集处得玉宝,起步寿宫,乃下诏赦天下。

hòu jiān suì fèng huáng shén jué gān lù jiàng jí jīng shī shè tiān xià

后来隔了一年,凤凰、神爵、甘露降集京城,又赦免天下。

qí dōng fèng huáng jí shàng lín nǎi zuò fèng huáng diàn yǐ dá jiā ruì

其冬,凤凰集上林,乃作凤凰殿,以答嘉瑞。

míng nián zhēng yuè fù xìng gān quán jiāo tài zhì gǎi yuán yuē wǔ fèng

明年正月复幸甘泉,郊泰畤,改元曰五凤。

míng nián xìng yōng cí wǔ zhì

明年,幸雍祠五畤。

qí míng nián chūn xìng hé dōng cí hòu tǔ shè tiān xià

其明年春,幸河东,祠后土,赦天下。

hòu jiān suì gǎi yuán wèi gān lù

后间岁,改元为甘露。

zhēng yuè shàng xìng gān quán jiāo tài zhì

正月,上幸甘泉,郊泰畤。

qí xià huáng lóng jiàn xīn fēng

其夏,黄龙见新丰。

jiàn zhāng wèi yāng cháng lè gōng zhōng xū tóng rén jiē shēng zhǎng zhǎng yī cùn suǒ shí yǐ wéi měi xiáng

建章、未央、长乐宫钟虚铜人皆生长,长一寸所,时以为美祥。

hòu jiān suì zhēng yuè shàng jiāo tài zhì yīn cháo chán yú yú gān quán gōng

后间岁正月,上郊泰畤,因朝单于于甘泉宫。

hòu jiān suì gǎi yuán wèi huáng lóng

后间岁,改元为黄龙。

zhēng yuè fù xìng gān quán jiāo tài zhì yòu cháo chán yú yú gān quán gōng

正月,复幸甘泉,郊泰畤,又朝单于于甘泉宫。

zhì dōng ér bēng

至冬而崩。

fèng huáng xià jùn guó fán wǔ shí yú suǒ

凤凰下郡国凡五十余所。

yuán dì jí wèi zūn jiù yí jiān suì zhēng yuè yī xìng gān quán jiāo tài zhì yòu dōng zhì hé dōng cí hòu tǔ xi zhì yōng cí wǔ zhì

元帝即位,遵旧仪,间岁正月,一幸甘泉郊泰畤,又东至河东祠后土,西至雍祠五畤。

fán wǔ fèng tài zhì hòu tǔ zhī cí

凡五奉泰畤、后土之祠。

yì shī ēn zé shí suǒ guò wú chū tián zū cì bǎi hù niú jiǔ huò cì jué shè zuì rén

亦施恩泽,时所过毋出田租,赐百户牛、酒,或赐爵,赦罪人。

yuán dì hǎo rú gòng yǔ wéi xuán chéng kuāng héng děng xiāng jì wèi gōng qīng

元帝好儒,贡禹、韦玄成、匡衡等相继为公卿。

yǔ jiàn yán hàn jiā zōng miào jì sì duō bù yīng gǔ lǐ shàng shì qí yán

禹建言汉家宗庙祭祀多不应古礼,上是其言。

hòu wéi xuán chéng wèi chéng xiàng yì ba jùn guó miào zì tài shàng huáng xiào huì zhū yuán qǐn miào jiē ba

后韦玄成为丞相,议罢郡国庙,自太上皇、孝惠诸园寝庙皆罢。

hòu yuán dì qǐn jí mèng shén líng qiǎn ba zhū miào cí shàng suì fù yān

后元帝寝疾,梦神灵谴罢诸庙祠,上遂复焉。

hòu huò ba huò fù zhì āi píng bù dìng

后或罢或复,至哀、平不定。

yǔ zài wéi xuán chéng chuán

语在《韦玄成传》。

chéng dì chū jí wèi chéng xiàng héng yù shǐ dài fū tán zòu yán dì wáng zhī shì mò dà hu chéng tiān zhī xù chéng tiān zhī xù mò zhòng yú jiāo sì gù shèng wáng jìn xīn jí lǜ yǐ jiàn qí zhì

成帝初即位,丞相衡、御史大夫谭奏言:“帝王之事莫大乎承天之序,承天之序莫重于郊祀,故圣王尽心极虑以建其制。

jì tiān yú nán jiāo jiù yáng zhī yì yě

祭天于南郊,就阳之义也;

yì dì yú běi jiāo jí yīn zhī xiàng yě

瘗地于北郊,即阴之象也。

tiān zhī yú tiān zǐ yě yīn qí suǒ dōu ér gè xiǎng yān

天之于天子也,因其所都而各飨焉。

wǎng zhě xiào wǔ huáng dì jū gān quán gōng jí yú yún yáng lì tài zhì jì yú gōng nán

往者,孝武皇帝居甘泉宫,即于云阳立泰畤,祭于宫南。

jīn xíng cháng xìng cháng ān jiāo jiàn huáng tiān fǎn běi zhī tài yīn cí hòu tǔ fǎn dōng zhī shǎo yáng shì yǔ gǔ zhì shū

今行常幸长安,郊见皇天,反北之泰阴,祠后土,反东之少阳,事与古制殊。

yòu zhì yún yáng xíng xī gǔ zhōng ě shǎn qiě bǎi lǐ fén yīn zé dù dà chuān yǒu fēng bō zhōu jí zhī wēi jiē fēi shèng zhǔ suǒ yí shù chéng jùn xiàn zhì dào gòng zhāng lì mín kùn kǔ bǎi guān fán fèi

又至云阳,行溪谷中,厄陕且百里,汾阴则渡大川,有风波舟楫之危,皆非圣主所宜数乘,郡、县治道共张,吏民困苦,百官烦费。

láo suǒ bǎo zhī mín xíng wēi xiǎn zhī de nán yǐ fèng shén líng ér qí fú yòu dài wèi hé yú chéng tiān zǐ mín zhī yì

劳所保之民,行危险之地,难以奉神灵而祈福祐,殆未合于承天子民之意。

xī zhě zhōu wén wǔ jiāo yú fēng gǎo chéng wáng jiāo yú luò yì

昔者周文、武郊于丰、镐,成王郊于雒邑。

yóu cǐ guān zhī tiān suí wáng zhě suǒ jū ér xiǎng zhī kě jiàn yě

由此观之,天随王者所居而飨之,可见也。

gān quán tài zhì hé dōng hòu tǔ zhī cí yi kě xǐ zhì cháng ān hé yú gǔ dì wáng

甘泉泰畤、河东后土之祠宜可徙置长安,合于古帝王。

yuàn yǔ qún chén yì dìng

愿与群臣议定。

zòu kě

”奏请得到批准。

dà sī mǎ chē qí jiāng jūn xǔ jiā děng bā rén yǐ wéi suǒ yǐ cóng lái jiǔ yuǎn yi rú gù

大司马车骑将军许嘉等八人以为:所以从来久远,宜如故。

yòu jiāng jūn wáng shāng bó shì shī dān yì láng dí fāng jìn děng wǔ shí rén yǐ wéi lǐ jì yuē fán chái yú tài tán jì tiān yě

右将军王商、博士师丹、议郎翟方进等五十人以为:《礼记》曰“燔柴于太坛,祭天也;

yì yú dà shé jì dì yě

瘗E85F于大折,祭地也。

zhào yú nán jiāo suǒ yǐ dìng tiān wèi yě

”兆于南郊,所以定天位也。

jì dì yú dà shé zài běi jiāo jiù yīn wèi yě

祭地于大折,在北郊,就阴位也。

jiāo wài gè zài shèng wáng suǒ dōu zhī nán běi

郊外各在圣王所都之南、北。

shū yuē yuè sān rì dīng yǐ yòng shēng yú jiāo niú èr

《书》曰:“越三日丁已,用牲于郊,牛二。

zhōu gōng jiā shēng gào xǐ xīn yì dìng jiāo lǐ yú luò

”周公加牲,告徙新邑,定郊礼于雒。

míng wáng shèng zhǔ shì tiān míng shì de chá

明王圣主,事天明,事地察。

tiān dì míng chá shén míng zhāng yǐ

天地明察,神明章矣。

tiān dì yǐ wáng zhě wéi zhǔ gù shèng wáng zhì jì tiān de zhī lǐ bì yú guó jiāo

天地以王者为主,故圣王制祭天地之礼必于国郊。

cháng ān shèng zhǔ zhī jū huáng tiān suǒ guān shì yě

长安,圣主之居,皇天所观视也。

gān quán hé dōng zhī cí fēi shén líng suǒ xiǎng yi xǐ jiù zhèng yáng dà yīn zhī chù

甘泉、河东之祠非神灵所飨,宜徙就正阳、大阴之处。

wéi sú fù gǔ xún shèng zhì dìng tiān wèi rú lǐ biàn

违俗复古,循圣制,定天位,如礼便。

yú shì héng tán zòu yì yuē bì xià shèng dé míng shàng tōng chéng tiān zhī dà diǎn lǎn qún xià shǐ wu xī xīn jǐn lǜ yì jiāo sì zhī chù tiān xià xìng shèn

于是衡、谭奏议曰:“陛下圣德,明上通,承天之大典,览群下,使务悉心尽虑,议郊祀之处,天下幸甚。

chén wén guǎng móu cóng zhòng zé hé yú tiān xīn gù hóng fàn yuē sān rén zhàn zé cóng èr rén yán yán shǎo cóng duō zhī yì yě

臣闻广谋从众,则合于天心,故《洪范》曰‘三人占,则从二人言’,言少从多之义也。

lùn dāng wǎng gǔ yí yú wàn mín zé yī ér cóng zhī

论当往古,宜于万民,则依而从之;

wéi dào guǎ yǔ zé fèi ér bù xíng

违道寡与,则废而不行。

jīn yì zhě wǔ shí bā rén qí wǔ shí rén yán dāng xǐ zhī yì jiē zhe yú jīng zhuàn tóng yú shàng shì biàn yú lì mín

今议者五十八人,其五十人言当徙之义,皆著于经传,同于上世,便于吏民;

bā rén bù àn jīng yì kǎo gǔ zhì ér yǐ wéi bù yí wú fǎ zhī yì nán yǐ dìng jí xiōng

八人不案经艺考古制,而以为不宜,无法之议,难以定吉凶。

tài shì yuē zhèng jī gǔ lì gōng lì shì kě yǐ yǒng nián pī tiān zhī dà lǜ

《太誓》曰:‘正稽古立功立事,可以永年,丕天之大律。

shī yuē wú yuē gāo gāo zài shàng zhì jiàng jué shì rì jiān zài cí yán tiān zhī rì jiān wáng zhě zhī chù yě

’《诗》曰‘毋曰高高在上,陟降厥士,日监在兹’,言天之日监王者之处也。

yòu yuē nǎi juàn xi gù cǐ wéi yǔ zhái yán tiān yǐ wén wáng zhī dōu wèi jū yě

又曰‘乃眷西顾,此维予宅,’言天以文王之都为居也。

yí yú cháng ān dìng nán běi jiāo wèi wàn shì jī

宜于长安定南、北郊,为万世基。

tiān zǐ cóng zhī

”天子从之。

jì dìng héng yán gān quán tài zhì zǐ tán bā gū xuān tōng xiàng bā fāng

既定,衡言:“甘泉泰畤紫坛,八觚宣通象八方。

wǔ dì tán zhōu huán qí xià yòu yǒu qún shén zhī tán

五帝坛周环其下,又有群神之坛。

yǐ shàng shū yīn liù zōng wàng shān chuān biàn qún shén zhī yì zǐ tán yǒu wén zhāng cǎi lòu fǔ fú zhī shì jí yù nǚ lè shí tán xiān rén cí yì luán lù xīng jū yù lóng mǎ bù néng de qí xiàng yú gǔ

以《尚书》禋六宗、望山川、遍群神之义,紫坛有文章、采镂、黼黻之饰及玉、女乐,石坛、仙人祠,瘗鸾路、骍驹、寓龙马,不能得其象于古。

chén wén jiāo chái xiǎng dì zhī yì sào dì ér jì shàng zhì yě

臣闻郊柴飨帝之义,埽地而祭,上质也。

gē dà lǚ wǔ yún mén yǐ sì tiān shén gē tài cù wǔ xián chí yǐ sì dì qí qí shēng yòng dú qí xí gǎo jī qí qì táo páo jiē yīn tiān dì zhī xìng guì chéng shàng zhì bù gǎn xiū qí wén yě

歌大吕舞《云门》以俟天神,歌太蔟舞《咸池》以俟地祇,其牲用犊,其席槁稽,其器陶匏,皆因天地之性,贵诚上质,不敢修其文也。

yǐ wéi shén qí gōng dé zhì dà suī xiū jīng wēi ér bèi shù wù yóu bù zú yǐ bào gōng wéi zhì chéng wèi kě gù shàng zhì bù shì yǐ zhāng tiān dé

以为神祇功德至大,虽修精微而备庶物,犹不足以报功,唯至诚为可,故上质不饰,以章天德。

zǐ tán wěi shì nǚ lè luán lù xīng jū lóng mǎ shí tán zhī shǔ yi jiē wù xiū

紫坛伪饰女乐、鸾路、骍驹、龙马、石坛之属,宜皆勿修。

héng yòu yán wáng zhě gè yǐ qí lǐ zhì shì tiān dì fēi yīn yì shì suǒ lì ér jì zhī

衡又言:“王者各以其礼制事天地,非因异世所立而继之。

jīn yōng fū mì shàng xià zhì běn qín hóu gè yǐ qí yì suǒ lì fēi lǐ zhī suǒ zài shù yě

今雍鄜、密、上、下畤,本秦侯各以其意所立,非礼之所载术也。

hàn xìng zhī chū yí zhì wèi jí dìng jí qiě yīn qín gù cí fù lì běi zhì

汉兴之初,仪制未及定,即且因秦故祠,复立北畤。

jīn jì jī gǔ jiàn dìng tiān dì zhī dà lǐ jiāo jiàn shàng dì qīng chì bái huáng hēi wǔ fāng zhī dì jiē bì chén gè yǒu wèi zhuàn jì sì bèi jù

今既稽古,建定天地之大礼,郊见上帝,青、赤、白、黄、黑五方之帝皆毕陈,各有位馔,祭祀备具。

zhū hóu suǒ wàng zào wáng zhě bù dàng zhǎng zūn

诸侯所妄造,王者不当长遵。

jí běi zhì wèi dìng shí suǒ lì bù yí fù xiū

及北畤,未定时所立,不宜复修。

tiān zǐ jiē cóng yān

”天子皆从焉。

jí chén bǎo cí yóu shì jiē ba

及陈宝祠,由是皆罢。

míng nián shàng shǐ sì nán jiāo shè fèng jiāo zhī xiàn jí zhōng dōu guān nài zuì qiú tú

明年,上始祀南郊,赦奉郊之县及中都官耐罪囚徒。

shì suì héng tán fù tiáo zòu cháng ān chú guān xiàn guān gěi cí jùn guó hou shén fāng shì shǐ zhě suǒ cí fán liù bǎi bā shí sān suǒ qí èr bǎi bā suǒ yīng lǐ jí yí wú míng wén kě fèng cí rú gù

是岁,衡、谭复条奏:“长安厨官、县官给祠,郡国候神方士使者所祠,凡六百八十三所,其二百八所应礼及疑无明文,可奉祠如故。

qí yú sì bǎi qī shí wǔ suǒ bù yīng lǐ huò fù zhòng qǐng jiē ba

其余四百七十五所不应礼,或复重,请皆罢。

zòu kě

”奏请得到批准。

běn yōng jiù cí èr bǎi sān suǒ wéi shān chuān zhū xīng shí wǔ suǒ wéi yīng lǐ yún

本雍旧祠二百三所,唯山川诸星十五所为应礼云。

ruò zhū bù zhū yán zhū zhú jiē ba

若诸布、诸严、诸逐,皆罢。

dù zhǔ yǒu wǔ cí zhì qí yī

杜主有五祠,置其一。

yòu ba gāo zǔ suǒ lì liáng jìn qín jīng wū jiǔ tiān nán shān qín zhōng zhī shǔ

又罢高祖所立梁、晋、秦、荆巫、九天、南山、秦中之属,

jí xiào wén wèi yáng xiào wǔ báo jì tài yī sān yī huáng dì míng yáng mǎ xíng tài yī gāo shān shān jūn wǔ yí xià hòu qǐ mǔ shí wàn lǐ shā bā shén yán nián zhī shǔ

及孝文渭阳、孝武薄忌泰一、三一、黄帝、冥羊、马行、泰一、皋山山君、武夷、夏后启母石、万里沙、八神、延年之属,

jí xiào xuān cān shān péng shān zhī fú chéng shān lái shān sì shí chī yóu láo gǔ wǔ chuáng xiān rén yù nǚ jìng lù huáng dì tiān shén yuán shuǐ zhī shǔ

及孝宣参山、蓬山、之罘、成山、莱山、四时、蚩尤、劳谷、五床、仙人、玉女、径路、黄帝、天神、原水之属,

jiē ba

皆罢。

hou shén fāng shì shǐ zhě fù zuǒ běn cǎo dài zhào qī shí yú rén jiē guī jiā

候神方士使者副佐、本草待诏七十余人皆归家。

míng nián kuāng héng zuò shì miǎn guān jué

明年,匡衡坐事免官爵。

zhòng shù duō yán bù dàng biàn dòng jì sì zhě

众庶多言不当变动祭祀者。

yòu chū ba gān quán tài zhì zuò nán jiāo rì dà fēng huài gān quán zhú gōng zhé bá zhì zhōng shù mù shí wéi yǐ shàng bǎi yú

又初罢甘泉泰畤作南郊日,大风坏甘泉竹宫,折拔畤中树木十围以上百余。

tiān zǐ yì zhī yǐ wèn liú xiàng

天子异之,以问刘向。

duì yuē jiā rén shàng bù yù jué zhǒng cí kuàng yú guó zhī shén bǎo jiù zhì

对曰:“家人尚不欲绝种祠,况于国之神宝旧畤!

qiě gān quán fén yīn jí yōng wǔ zhì shǐ lì jiē yǒu shén qí gǎn yìng rán hòu yíng zhī fēi gǒu ér yǐ yě

且甘泉、汾阴及雍五畤始立,皆有神祇感应,然后营之,非苟而已也。

wǔ xuān zhī shì fèng cǐ sān shén lǐ jìng chì bèi shén guāng yóu zhe

武、宣之世,奉此三神,礼敬敕备,神光尤著。

zǔ zōng suǒ lì shén qí jiù wèi chéng wèi yì dòng

祖宗所立神祇旧位,诚未易动。

jí chén bǎo cí zì qín wén gōng zhì jīn qī bǎi yú suì yǐ hàn xìng shì shì cháng lái guāng chì huáng zhǎng sì wǔ zhàng zhí cí ér xi yīn shēng pēng yǐn yě jī jiē gòu

及陈宝祠,自秦文公至今七百余岁矣,汉兴世世常来,光赤黄,长四五丈,直祠而息,音声砰隐,野鸡皆雊。

měi jiàn yōng tài zhù cí yǐ tài láo qiǎn hòu zhě chéng chuán chí yì xíng zài suǒ yǐ wéi fú xiáng

每见雍太祝祠以太牢,遣候者乘传驰诣行在所,以为福祥。

gāo zǔ shí wǔ lái wén dì èr shí liù lái wǔ dì qī shí wǔ lái xuān dì èr shí wǔ nián chū yuán yuán nián yǐ lái yì èr shí lái cǐ yáng qì jiù cí yě

高祖时五来,文帝二十六来,武帝七十五来,宣帝二十五年,初元元年以来亦二十来,此阳气旧祠也。

jí hàn zōng miào zhī lǐ bù dé shàn yì jiē zǔ zōng zhī jūn yǔ xián chén suǒ gòng dìng

及汉宗庙之礼,不得擅议,皆祖宗之君与贤臣所共定。

gǔ jīn yì zhì jīng wú míng wén zhì zūn zhì zhòng nán yǐ yí shuō zhèng yě

古今异制,经无明文,至尊至重,难以疑说正也。

qián shǐ nà gòng yǔ zhī yì hòu rén xiāng yīn duō suǒ dòng yuán

前始纳贡禹之议,后人相因,多所动援。

yì dà chuán yuē wū shén zhě yāng jí sān shì

《易大传》曰:‘诬神者殃及三世。

kǒng qí jiù bù dú zhǐ yǔ děng

’恐其咎不独止禹等。

shàng yì hèn zhī

”上意恨之。

hòu shàng yǐ wú jì sì gù lìng huáng tài hòu zhào yǒu sī yuē gài wén wáng zhě chéng shì tiān dì jiāo jiē tài yī zūn mò zhe yú jì sì

后上以无继嗣故,令皇太后诏有司曰:“盖闻王者承事天地,交接泰一,尊莫著于祭祀。

xiào wǔ huáng dì dà shèng tōng míng shǐ jiàn shàng xià zhī sì yíng tài zhì yú gān quán dìng hòu tǔ yú fén yīn ér shén qí ān zhī xiǎng guó cháng jiǔ zǐ sūn fán zī lěi shì zūn yè fú liú yú jīn

孝武皇帝大圣通明,始建上下之祀,营泰畤于甘泉,定后土于汾阴,而神祇安之,飨国长久,子孙蕃滋,累世遵业,福流于今。

jīn huáng dì kuān rén xiào shùn fèng xún shèng xù mǐ yǒu dà qiān ér jiǔ wú jì sì

今皇帝宽仁孝顺,奉循圣绪,靡有大愆,而久无继嗣。

sī qí jiù zhí dài zài xǐ nán běi jiāo wéi xiān dì zhī zhì gǎi shén qí jiù wèi shī tiān dì zhī xīn yǐ fáng jì sì zhī fú

思其咎职,殆在徙南、北郊,违先帝之制,改神祇旧位,失天地之心,以妨继嗣之福。

chūn qiū liù shí wèi jiàn huáng sūn shí bù gān wèi qǐn bù ān xí zhèn shén dào yān

春秋六十,未见皇孙,食不甘味,寝不安席,朕甚悼焉。

chūn qiū dà fù gǔ shàn shùn sì

《春秋》大复古,善顺祀。

qí fù gān quán tài zhì fén yīn hòu tǔ rú gù jí yōng wǔ zhì chén bǎo cí zài chén cāng zhě

其复甘泉泰畤、汾阴后土如故,及雍五畤、陈宝祠在陈仓者。

tiān zǐ fù qīn jiāo lǐ rú qián

”天子复亲郊礼如前。

yòu fù cháng ān yōng jí jùn guó cí zhe míng zhě qiě bàn

又复长安、雍及郡国祠著明者且半。

chéng dì mò nián pō hǎo guǐ shén yì yǐ wú jì sì gù duō shàng shū yán jì sì fāng shù zhě jiē de dài zhào cí jì shàng lín yuàn zhōng cháng ān chéng páng fèi yòng shén duō rán wú dà guì shèng zhě

成帝末年颇好鬼神,亦以无继嗣故,多上书言祭祀方术者,皆得待诏,祠祭上林苑中长安城旁,费用甚多,然无大贵盛者。

gǔ yǒng shuō shàng yuē chén wén míng yú tiān dì zhī xìng bù kě huò yǐ shén guài

谷永说上曰:“臣闻:明于天地之性,不可或以神怪;

zhī wàn wù zhī qíng bù kě wǎng yǐ fēi lèi

知万物之情,不可罔以非类。

zhū bèi rén yì zhī zhèng dào

诸背仁义之正道,

bù zūn zhī fǎ yán

不遵之法言,

ér shèng chēng qí guài guǐ shén

而盛称奇怪鬼神,

guǎng chóng jì sì zhī fāng

广崇祭祀之方,

qiú bào wú fú zhī cí

求报无福之祠,

jí yán shì yǒu xiān rén

及言世有仙人,

fú shí bù zhōng zhī yào

服食不终之药,

yáo xīng qīng jǔ

遥兴轻举,

dēng xiá dǎo jǐng

登遐倒景,

lǎn guān xiàn pǔ

览观县圃,

fú yóu péng lái

浮游蓬莱,

gēng yún wǔ dé

耕耘五德,

zhāo zhǒng mù hù

朝种暮获,

yǔ shān shí wú jí

与山石无极,

huáng yě biàn huà

黄冶变化,

jiān bīng nào nì

坚冰淖溺,

huà sè wǔ cāng zhī shù zhě

化色五仓之术者,

jiē jiān rén huò zhòng

皆奸人惑众,

xié zuǒ dào

挟左道,

huái zhà wěi

怀诈伪,

yǐ qī wǎng shì zhǔ

以欺罔世主。

tīng qí yán yáng yáng mǎn ěr ruò jiāng kě yù

听其言,洋洋满耳,若将可遇;

qiú zhī dàng dàng rú xì fēng bǔ jǐng zhōng bù kě de

求之,荡荡如系风捕景,终不可得。

shì yǐ míng wáng jù ér bù tīng shèng rén jué ér bù yǔ

是以明王距而不听,圣人绝而不语。

xī zhōu shǐ cháng hóng yù yǐ guǐ shén zhī shù fǔ zūn líng wáng huì cháo zhū hóu ér zhōu yù wēi zhū hóu yù pàn

昔周史苌弘欲以鬼神之术辅尊灵王会朝诸侯,而周愈微,诸侯愈叛。

chǔ huái wáng lóng jì sì shì guǐ shén yù yǐ huò fú zhù què qín shī ér bīng cuò de xuē shēn rǔ guó wēi

楚怀王隆祭祀,事鬼神,欲以获福助,却秦师,而兵挫地削,身辱国危。

qín shǐ huáng chū bìng tiān xià gān xīn yú shén xiān zhī dào qiǎn xú fú hán zhōng zhī shǔ duō jī tóng nán tóng nǚ rù hǎi qiú shén cǎi yào yīn táo bù hái tiān xià yuàn hèn

秦始皇初并天下,甘心于神仙之道,遣徐福、韩终之属多赍童男童女入海求神、采药,因逃不还,天下怨恨。

hàn xìng xīn yuán píng qí rén shǎo wēng gōng sūn qīng luán dà děng jiē yǐ xiān rén huáng yě jì cí shì guǐ shǐ wù rù hǎi qiú shén cǎi yào guì xìng shǎng cì lèi qiān jīn

汉兴,新垣平、齐人少翁、公孙卿、栾大等,皆以仙人黄冶、祭祠、事鬼使物、入海求神、采药贵幸,赏赐累千金。

dà yóu zūn shèng zhì qī gōng zhǔ jué wèi zhòng lèi zhèn dòng hǎi nèi

大尤尊盛,至妻公主,爵位重累,震动海内。

yuán dǐng yuán fēng zhī jì yàn qí zhī jiān fāng shì chēn mù è wàn yán yǒu shén xian jì

元鼎、元封之际,燕、齐之间方士瞋目扼腕,言有神仙、祭。

zhì fú zhī shù zhě yǐ wàn shù

致福之术者以万数。

qí hòu píng děng jiē yǐ shù qióng zhà de zhū yí fú gū

其后,平等皆以术穷诈得,诛夷伏辜。

zhì chū wú zhōng yǒu tiān yuān yù nǚ jù lù shén rén láo yáng hóu shī zhāng zōng zhī jiān fēn fēn fù qǐ

至初无中,有天渊玉女、巨鹿神人、轑阳侯师张宗之奸,纷纷复起。

fu zhōu qín zhī mò sān wǔ zhī lóng yǐ cháng zhuān yì sàn cái hòu jué lù sǒng jīng shén jǔ tiān xià yǐ qiú zhī yǐ

夫周、秦之末,三五之隆,已尝专意散财,厚爵禄,竦精神,举天下以求之矣。

kuàng rì jīng nián mǐ yǒu háo lí zhī yàn zú yǐ kuí jīn

旷日经年,靡有毫厘之验,足以揆今。

jīng yuē xiǎng duō yí yí bù jí wù wéi yuē bù xiǎng

《经》曰:‘享多仪,仪不及物,惟曰不享。

lún yǔ shuō yuē zǐ bù yǔ guài shén

’《论语》说曰:‘子不语怪神。

wéi bì xià jù jué cǐ lèi wú lìng jiān rén yǒu yǐ kuī cháo zhě

’唯陛下距绝此类,毋令奸人有以窥朝者。

shàng shàn qí yán

”上善其言。

hòu chéng dōu hòu wáng shāng wèi dà sī mǎ wèi jiāng jūn fǔ zhèng dù yè shuō shāng yuē dōng lín shā niú bù rú xī lín zhī yuè jì yán fèng tiān zhī dào guì yǐ chéng zhì dà de mín xīn yě

后成都侯王商为大司马卫将军辅政,杜邺说商曰:‘东邻杀牛,不如西邻之瀹祭’,言奉天之道,贵以诚质大得民心也。

xíng huì sì fēng yóu bù méng yòu

行秽祀丰,犹不蒙祐;

dé xiū jiàn báo jí bì dà lái

德修荐薄,吉必大来。

gǔ zhě tán chǎng yǒu cháng chǔ liáo yīn yǒu cháng yòng zàn jiàn yǒu cháng lǐ

古者坛场有常处,燎禋有常用,赞见有常礼;

xī shēng yù bó suī bèi ér cái bù kuì chē yú chén yì suī dòng ér yòng bù láo

牺牲玉帛虽备而财不匮,车舆臣役虽动而用不劳。

shì gù měi jǔ qí lǐ zhù zhě huān shuō dà lù suǒ lì lí yuán bù zhī

是故每举其礼,助者欢说,大路所历,黎元不知。

jīn gān quán hé dōng tiān dì jiāo sì xián shī fāng wèi wéi yīn yáng zhī yi

今甘泉、河东天地郊祀、咸失方位,违阴阳之宜。

jí yōng wǔ zhì jiē kuàng yuǎn fèng zūn zhī yì xiū ér fù qǐ shàn zhì gòng zhāng wú jiě yǐ shí huáng tiān zhe xiàng dài kě lüè zhī

及雍五畤皆旷远,奉尊之役,休而复起,缮治共张,无解已时,皇天著象,殆可略知。

qián shàng gān quán xiān qū shī dào

前上甘泉,先驱失道;

lǐ yuè zhī xī fèng yǐn fù mí

礼月之夕,奉引复迷。

cí hòu tǔ hái lín hé dāng dù jí fēng qǐ bō chuán bù kě yù

祠后土还,临河当渡,疾风起波,船不可御。

yòu yōng dà yǔ huài píng yáng gōng yuán

又雍大雨,坏平阳宫垣。

nǎi sān yuè jiǎ zǐ zhèn diàn zāi lín guāng gōng mén

乃三月甲子,震电灾林光宫门。

xiáng ruì wèi zhe jiù zhēng réng zhēn

祥瑞未著,咎征仍臻。

jī sān jùn suǒ zòu jiē yǒu biàn gù

迹三郡所奏,皆有变故。

bù dá bù xiǎng hé yǐ shén bǐ

不答不飨,何以甚比!

shī yuē shuài yóu jiù zhāng

《诗》曰‘率由旧章’。

jiù zhāng xiān wáng fǎ dù wén wáng yǐ zhī jiāo shén yú sì zǐ sūn qiān yì

旧章,先王法度,文王以之,交神于祀,子孙千亿。

yi rú yì shí gōng qīng zhī yì fù huán cháng ān nán běi jiāo

宜如异时公卿之议,复还长安南、北郊。

hòu shù nián chéng dì bēng huáng tài hòu zhào yǒu sī yuē huáng dì jí wèi sī shùn tiān xīn zūn jīng yì dìng jiāo lǐ tiān xià shuō xǐ

后数年,成帝崩,皇太后诏有司曰:“皇帝即位,思顺天心,遵经义,定郊礼,天下说憙。

jù wèi yǒu huáng sūn gù fù gān quán tài zhì fén yīn hòu tǔ shù jī huò fú

惧未有皇孙,故复甘泉泰畤、汾阴后土,庶几获福。

huáng dì hèn nán zhī zú wèi de qí yòu

皇帝恨难之,卒未得其祐。

qí fù nán běi jiāo cháng ān rú gù yǐ shùn huáng dì zhī yì yě

其复南、北郊长安如故,以顺皇帝之意也。

āi dì jí wèi qǐn jí bó zhēng fāng shù shì jīng shī zhū xiàn jiē yǒu shì cí shǐ zhě jǐn fù qián shì suǒ cháng xìng zhū shén cí guān fán qī bǎi yú suǒ yī suì sān wàn qī qiān cí yún

哀帝即位,寝疾,博征方术士,京师诸县皆有侍祠使者,尽复前世所常兴诸神祠官,凡七百余所,一岁三万七千祠云。

míng nián xià lìng tài huáng tài hòu zhào yǒu sī yuē huáng dì xiào shùn fèng cheng shèng yè mǐ yǒu jiě dài ér jiǔ jí wèi chōu

明年,夏令太皇太后诏有司曰:“皇帝孝顺,奉承圣业,靡有解怠,而久疾未瘳。

sù yè wéi sī dài jì tǐ zhī jūn bù yí gǎi zuò

夙夜唯思,殆继体之君不宜改作。

qí fù gān quán tài zhì fén yīn hòu tǔ cí rú gù

其复甘泉泰畤、汾阴后土祠如故。

shàng yì bù néng qīn zhì qiǎn yǒu sī xíng shì ér lǐ cí yān

”上亦不能亲至,遣有司行事而礼祠焉。

hòu sān nián āi dì bēng

后三年,哀帝崩。

píng dì yuán shǐ wǔ nián dà sī mǎ wáng mǎng zòu yán wáng zhě fù shì tiān gù jué chēng tiān zǐ

平帝元始五年,大司马王莽奏言:“王者父事天,故爵称天子。

kǒng zǐ yuē rén zhī xíng mò dà yú xiào xiào mò dà yú yán fù yán fù mò dà yú pèi tiān

孔子曰:‘人之行莫大于孝,孝莫大于严父,严父莫大于配天。

wáng zhě zūn qí kǎo yù yǐ pèi tiān yuán kǎo zhī yì yù zūn zǔ tuī ér shàng zhī suì jí shǐ zǔ

’王者尊其考,欲以配天,缘考之意,欲尊祖,推而上之,遂及始祖。

shì yǐ zhōu gōng jiāo sì hòu jì yǐ pèi tiān zōng sì wén wáng yú míng táng yǐ pèi shàng dì

是以周公郊祀后稷以配天,宗祀文王于明堂以配上帝。

lǐ jì tiān zǐ jì tiān de jí shān chuān suì biàn

《礼记》:天子祭天地及山川,岁遍。

chūn qiū gǔ liáng chuán yǐ shí èr yuè xià xīn bo

《春秋谷梁传》以十二月下辛卜。

zhēng yuè shàng xīn jiāo

正月上辛郊。

gāo huáng dì shòu mìng yīn yōng sì zhì qǐ běi zhì ér bèi wǔ dì

高皇帝受命,因雍四畤起北畤,而备五帝。

wèi gòng tiān dì zhī sì

未共天地之祀。

xiào wén shí liù nián yòng xīn yuán píng chū qǐ wèi yáng wǔ dì miào jì tài yī dì qí yǐ tài zǔ gāo huáng dì pèi

孝文十六年用新垣平初起渭阳五帝庙,祭泰一、地祇,以太祖高皇帝配。

rì dōng zhì cí tài yī xià zhì cí dì qí jiē bìng cí wǔ dì ér gòng yī shēng shàng qīn jiāo bài

日冬至祠泰一,夏至祠地祇,皆并祠五帝,而共一牲,上亲郊拜。

hòu píng fú zhū nǎi bù fù zì qīn ér shǐ yǒu sī xíng shì

后平伏诛,乃不复自亲,而使有司行事。

xiào wǔ huáng dì cí yōng yuē jīn shàng dì zhèn qīn jiāo ér hòu tǔ wú cí zé lǐ bù dá yě

孝武皇帝祠雍,曰:‘今上帝朕亲郊,而后土无祠,则礼不答也。

yú shì yuán dǐng sì nián shí yī yuè jiǎ zǐ shǐ lì hòu tǔ cí yú fén yīn

’于是元鼎四年十一月甲子始立后土祠于汾阴。

huò yuē wǔ dì tài yī zhī zuǒ yi lì tài yī

或曰,五帝,泰一之佐,宜立泰一。

wǔ nián shí yī yuè guǐ wèi shǐ lì tài yī cí yú gān quán èr suì yī jiāo yǔ yōng gèng cí yì yǐ gāo zǔ pèi bù suì shì tiān jiē wèi yìng gǔ zhì

五年十一月癸未始立泰一祠于甘泉,二岁一郊,与雍更祠,亦以高祖配,不岁事天,皆未应古制。

jiàn shǐ yuán nián xǐ gān quán tài zhì hé dōng hòu tǔ yú cháng ān nán běi jiāo

建始元年,徙甘泉泰畤、河东后土于长安南北郊。

yǒng shǐ yuán nián sān yuè yǐ wèi yǒu huáng sūn fù gān quán hé dōng cí

永始元年三月,以未有皇孙,复甘泉、河东祠。

suí hé èr nián yǐ zú bù huò yòu fù cháng ān nán běi jiāo

绥和二年,以卒不获祐,复长安南、北郊。

jiàn píng sān nián jù xiào āi huáng dì zhī jí wèi chōu fù gān quán fén yīn cí jìng fù wú fú

建平三年,惧孝哀皇帝之疾未瘳,复甘泉、汾阴祠,竟复无福。

chén jǐn yǔ tài shī kǒng guāng cháng lè shào fǔ píng yàn dà sī nóng zuǒ xián zhōng lěi xiào wèi liú xīn tài zhōng dài fū zhū yáng bó shì xuē shùn yì láng guó yóu děng liù shí qī rén yì jiē yuē yi rú jiàn shǐ shí chéng xiàng héng děng yì fù cháng ān nán běi jiāo rú gù

臣谨与太师孔光、长乐少府平晏、大司农左咸、中垒校尉刘歆、太中大夫朱阳、博士薛顺、议郎国由等六十七人议,皆曰宜如建始时丞相衡等议,复长安南、北郊如故。

mǎng yòu pō gǎi qí jì lǐ yuē zhōu guān tiān dì zhī sì lè yǒu bié yǒu hé

莽又颇改其祭礼,曰:“《周官》天地之祀,乐有别有合。

qí hé lè yuē yǐ liù lǜ liù zhōng wǔ shēng bā yīn liù wǔ dà hé lè sì tiān shén jì dì qí

其合乐曰‘以六律、六钟、五声、八音、六舞大合乐’,祀天神,祭地祇;

sì sì wàng jì shān chuān xiǎng xiān bǐ xiān zǔ

祀四望,祭山川,享先妣先祖。

fán liù lè zòu liù gē ér tiān dì shén qí zhī wù jiē zhì

凡六乐,奏六歌,而天地神祇之物皆至。

sì wàng gài wèi rì yuè xīng hǎi yě

四望,盖谓日、月、星、海也。

sān guāng gāo ér bù kě de qīn hǎi guǎng dà wú xiàn jiè gù qí lè tóng

三光高而不可得亲,海广大无限界,故其乐同。

sì tiān zé tiān wén cóng jì dì zé dì lǐ cóng

祀天则天文从,祭地则地理从。

sān guāng tiān wén yě

三光,天文也;

shān chuān dì lǐ yě

山川,地理也。

tiān dì hé jì xiān zǔ pèi tiān xiān bǐ pèi dì qí yì yī yě

天地合祭,先祖配天,先妣配地,其谊一也。

tiān dì hé jīng fū fù pàn hé

天地合精,夫妇判合。

jì tiān nán jiāo zé yǐ de pèi yī tǐ zhī yì yě

祭天南郊,则以地配,一体之谊也。

tiān dì wèi jiē nán xiāng tóng xí de zài dōng gòng láo ér shí

天地位皆南乡,同席,地在东,共牢而食。

gāo dì gāo hòu pèi yú tán shàng xī xiāng hòu zài běi yì tóng xí gòng láo

高帝、高后配于坛上,西乡,后在北,亦同席共牢。

shēng yòng jiǎn lì xuán jiǔ táo páo

牲用茧栗,玄酒陶匏。

lǐ jì yuē tiān zǐ jí tián qiān mǔ yǐ shì tiān dì yáo shì yán zhī yi yǒu shǔ jì

《礼记》曰天子籍田千亩以事天地,繇是言之,宜有黍、稷。

tiān dì yòng shēng yī fán liáo yì wō yòng shēng yī gāo dì gāo hòu yòng shēng yī

天地用牲一,燔燎,瘗薶用牲一,高帝、高后用牲一。

tiān yòng shēng zuǒ jí shǔ jì fán liáo nán jiāo

天用牲左,及黍、稷燔燎南郊;

de yòng shēng yòu jí shǔ jì yì yú běi jiāo

地用牲右,及黍、稷瘗于北郊。

qí dàn dōng xiāng zài bài cháo rì

其旦,东乡再拜朝日;

qí xī xī xiāng zài bài xī yuè

其夕,西乡再拜夕月。

rán hòu xiào dì zhī dào bèi ér shén qí jiā xiǎng wàn fú jiàng jí

然后孝弟之道备,而神祇嘉享,万福降辑。

cǐ tiān dì hé sì yǐ zǔ bǐ pèi zhě yě

此天地合祀,以祖、妣配者也。

qí bié lè yuē dōng rì zhì yú dì shàng zhī yuán qiū zòu yuè liù biàn zé tiān shén jiē jiàng

其别乐曰‘冬日至,于地上之圜丘奏乐六变,则天神皆降;

xià rì zhì yú zé zhōng zhī fāng qiū zòu yuè bā biàn zé dì qí jiē chū

夏日至,于泽中之方丘奏乐八变,则地祇皆出。

tiān dì yǒu cháng wèi bù dé cháng hé cǐ qí gè tè sì zhě yě

’天地有常位,不得常合,此其各特祀者也。

yīn yáng zhī bié yú rì dōng xià zhì

阴阳之别于日冬、夏至;

qí huì yě yǐ mèng chūn zhēng yuè shàng xīn ruò dīng tiān zǐ qīn hé sì tiān dì yú nán jiāo yǐ gāo dì gāo hòu pèi

其会也,以孟春正月上辛若丁,天子亲合祀天地于南郊,以高帝、高后配。

yīn yáng yǒu lí hé yì yuē fēn yīn fēn yáng dié yòng róu gāng

阴阳有离合,《易》曰‘分阴分阳,迭用柔刚’。

yǐ rì dōng zhì shǐ yǒu sī fèng cí nán jiāo gāo dì pèi ér wàng qún yáng

以日冬至使有司奉祠南郊,高帝配而望群阳;

rì xià zhì shǐ yǒu sī fèng jì běi jiāo gāo hòu pèi ér wàng qún yáng

日夏至使有司奉祭北郊,高后配而望群阳。

jiē yǐ zhù zhì wēi qì tōng dào yōu ruò

皆以助致微气,通道幽弱。

dāng cǐ zhī shí hòu bù xǐng fāng gù tiān zǐ bù qīn ér qiǎn yǒu sī suǒ yǐ zhèng chéng tiān shùn dì fù shèng wáng zhī zhì xiǎn tài zǔ zhī gōng yě

当此之时,后不省方,故天子不亲而遣有司,所以正承天顺地,复圣王之制,显太祖之功也。

wèi yáng cí wù fù xiū

渭阳祠勿复修。

qún wàng wèi xī dìng dìng fù zòu

群望未悉定,定复奏。

zòu kě

”奏请得到批准。

sān shí yú nián jiān tiān dì zhī cí wǔ xǐ yān

三十余年间,天地之祠五徙焉。

hòu mǎng yòu zòu yán shū yuē lèi yú shàng dì yīn yú liù zōng

后莽又奏言:“《书》曰‘类于上帝,禋于六宗’。

ōu yáng dà xiǎo xià hóu sān jiā shuō liù zōng jiē yuē shàng bù jí tiān xià bù jí de páng bù jí sì fāng zài liù zhě zhī jiān zhù yīn yáng biàn huà shí yī ér míng liù míng shí bù xiāng yìng

欧阳、大、小夏侯三家说六宗,皆曰上不及天,下不及地,旁不及四方,在六者之间,助阴阳变化,实一而名六,名实不相应。

lǐ jì sì diǎn gōng shī yú mín zé sì zhī

《礼记》祀典,功施于民则祀之。

tiān wén rì yuè xīng chén suǒ zhāo yǎng yě

天文:日、月、星、辰,所昭仰也;

dì lǐ shān chuān hǎi zé suǒ shēng zhí yě

地理:山、川、海、泽,所生殖也。

yì yǒu bā guà qián kūn liù zǐ shuǐ huǒ bù xiāng dǎi léi fēng bù xiāng bèi shān zé tōng qì rán hòu néng biàn huà jì chéng wàn wù yě

《易》有八卦,‘干’、‘坤’六子,水火不相逮,雷风不相誖,山泽通气,然后能变化,既成万物也。

chén qián zòu xǐ gān quán tài zhì fén yīn hòu tǔ jiē fù yú nán běi jiāo

臣前奏徙甘泉泰畤、汾阴后土皆复于南、北郊。

jǐn àn zhōu guān zhào wǔ dì yú sì jiāo shān chuān gè yīn qí fāng jīn wǔ dì zhào jū zài yōng wǔ zhì bù hé yú gǔ

谨案《周官》‘兆五帝于四郊’,山川各因其方,今五帝兆居在雍五畤,不合于古。

yòu rì yuè léi fēng shān zé yì guà liù zǐ zhī zūn qì suǒ wèi liù zōng yě

又日、月、雷、风、山、泽,《易》卦六子之尊气,所谓六宗也。

xīng chén shuǐ huǒ gōu dú jiē liù wán zhī shǔ yě

星、辰、水、火、沟、渎,皆六完之属也。

jīn huò wèi tè sì huò wú zhào jū

今或未特祀,或无兆居。

jǐn yǔ tài shī guāng dà sī tú gōng xī hé xīn děng bā shí jiǔ rén yì jiē yuē tiān zǐ fù shì tiān mǔ shì de

谨与太师光、大司徒宫、羲和歆等八十九人议,皆曰:天子父事天,母事地。

jīn chēng tiān shén yuē huáng tiān shàng dì tài yī zhào yuē tài zhì ér chēng dì qí yuē hòu tǔ yǔ zhōng yāng huáng líng tóng yòu zhào běi jiāo wèi yǒu zūn chēng

今称天神曰皇天上帝,泰一兆曰泰畤,而称地祇曰后土,与中央黄灵同,又兆北郊,未有尊称。

yi lìng dì qí chēng huáng de hòu qí zhào yuē guǎng zhì

宜令地祇称皇地后祇,兆曰广畤。

yì yuē fāng yǐ lèi jù wù yǐ qún fēn

《易》曰‘方以类聚,物以群分’。

fēn qún shén yǐ lèi xiāng cóng wèi wǔ bù zhào tiān dì zhī bié shén zhōng yāng dì huáng líng hòu tǔ zhì jí rì miào běi chén běi dǒu tián xīng zhōng sù zhōng gōng yú cháng ān chéng zhī wèi de zhào

分群神以类相从为五部,兆天地之别神:中央帝黄灵后土畤及日庙、北辰、北斗、填星、中宿中宫于长安城之未地兆;

dōng fāng dì tài hào qīng líng gōu máng zhì jí léi gōng fēng bó miào suì xīng dōng sù dōng gōng yú dōng jiāo zhào

东方帝太昊青灵勾芒畤及雷公、风伯庙、岁星、东宿东宫于东郊兆;

nán fāng yán dì chì líng zhù róng zhì jí yíng huò xīng nán sù nán gōng yú nán jiāo zhào

南方炎帝赤灵祝融畤及荧惑星、南宿南宫于南郊兆;

xī fāng dì shǎo hào bái líng rù shōu zhì jí tài bái xīng xi sù xī gōng yú xi jiāo zhào

西方帝少皞白灵蓐收畤及太白星、西宿西宫于西郊兆;

běi fāng dì zhuān xū hēi líng xuán míng zhì jí yuè miào yǔ shī miào chén xīng běi sù běi gōng yú běi jiāo zhào

北方帝颛顼黑灵玄冥畤及月庙、雨师庙、辰星、北宿北宫于北郊兆。

zòu kě yú shì cháng ān páng zhū miào zhào zhì shén shèng yǐ

”奏可,于是长安旁诸庙兆畤甚盛矣。

mǎng yòu yán dì wáng jiàn lì shè jì bǎi wáng bù yì

莽又言:“帝王建立社稷,百王不易。

shè zhě tǔ yě

社者,土也。

zōng miào wáng zhě suǒ jū

宗庙,王者所居。

jì zhě bǎi gǔ zhī zhǔ suǒ yǐ fèng zōng miào gòng zī chéng rén suǒ shí yǐ shēng huó yě

稷者,百谷之主,所以奉宗庙,共粢盛,人所食以生活也。

wáng zhě mò bù zūn zhòng qīn jì zì wèi zhī zhǔ lǐ rú zōng miào

王者莫不尊重亲祭,自为之主,礼如宗庙。

shī yuē nǎi lì zhǒng tǔ

《诗》曰‘乃立冢土’。

yòu yuē yǐ yù tián zǔ yǐ qí gān yǔ

又曰‘以御田祖,以祈甘雨’。

lǐ jì yuē wéi jì zōng miào shè jì wèi yuè fú ér xíng shì

《礼记》曰‘唯祭宗庙社稷,为越绋而行事’。

shèng hàn xìng lǐ yí shāo dìng yǐ yǒu guān shè wèi lì guān jì

圣汉兴,礼仪稍定,已有官社,未立官稷。

suì yú guān shè hòu lì guān jì yǐ xià yǔ pèi shí guān shè hòu jì pèi shí guān jì

”遂于官社后立官稷,以夏禹配食官社,后稷配食官稷。

jì zhǒng gǔ shù

稷种谷树。

xú zhōu mù suì gòng wǔ sè tǔ gè yī dòu

徐州牧岁贡五色土各一斗。

mǎng cuàn wèi èr nián xìng shén xiān shì yǐ fāng shì sū lè yán qǐ bā fēng tái yú gōng zhōng

莽篡位二年,兴神仙事,以方士苏乐言,起八风台于宫中。

tái chéng wàn jīn zuò yuè qí shàng shùn fēng zuò yè tāng

台成万金,作乐其上,顺风作液汤。

yòu zhǒng wǔ liáng hé yú diàn zhōng gè shùn sè zhì qí fāng miàn xiān zhǔ hè suǐ dú mào xī yù èr shí yú wù zì zhǒng jì sù hú chéng yī jīn yán cǐ huáng dì gǔ xiān zhī shù yě

又种五梁禾于殿中,各顺色置其方面,先煮鹤髓、毒冒、犀玉二十余物渍种,计粟斛成一金,言此黄帝谷仙之术也。

yǐ lè wèi huáng mén láng lìng zhǔ zhī

以乐为黄门郎,令主之。

mǎng suì chóng guǐ shén yín sì zhì qí mò nián zì tiān dì liù zōng yǐ xià zhì zhū xiǎo guǐ shén fán qiān qī bǎi suǒ yòng sān shēng niǎo shòu sān qiān yú zhǒng

莽遂崇鬼神淫祀,至其末年,自天地六宗以下至诸小鬼神,凡千七百所,用三牲鸟兽三千余种。

hòu bù néng bèi nǎi yǐ jī dāng wù yàn quǎn dāng mí lù

后不能备,乃以鸡当鹜雁,犬当麋鹿。

shù xià zhào zì yǐ dāng xian yǔ zài qí chuán

数下诏自以当仙,语在其《传》。

zàn yuē hàn xìng zhī chū zhù shì cǎo chuàng wéi yī shū sūn shēng lüè dìng cháo tíng zhī yí

赞曰:汉兴之初,庶事草创,唯一叔孙生略定朝廷之仪。

ruò nǎi zhēng shuò fú sè jiāo wàng zhī shì shù shì yóu wèi zhāng yān

若乃正朔、服色、郊望之事,数世犹未章焉。

zhì yú xiào wén shǐ yǐ xià jiāo ér zhāng cāng jù shuǐ dé gōng sūn chén jiǎ yì gèng yǐ wéi tǔ dé zú bù néng míng

至于孝文,始以夏郊,而张仓据水德,公孙臣、贾谊更以为土德,卒不能明。

xiào wǔ zhī shì wén zhāng wèi shèng tài chū gǎi zhì ér kuān sī mǎ qiān děng yóu cóng chén yì zhī yán fú sè shù dù suì shùn huáng dé

孝武帝时代,礼乐法度兴盛,太初时改革礼制,而倪宽、司马迁等人仍依从公孙臣、买谊所说的,服色制度便依顺黄德。

bǐ yǐ wǔ dé zhī chuán cóng suǒ bù shèng qín zài shuǐ dé gù wèi hàn jù tǔ ér kè zhī

彼以五德之传,从所不胜,秦在水德,故谓汉据土而克之。

liú xiàng fù zǐ yǐ wéi dì chū yú zhèn gù bāo xī shì shǐ shòu mù dé qí hòu yǐ mǔ chuán zi zhōng ér fù shǐ zì shén nóng huáng dì xià lì táng yú sān dài ér hàn de huǒ yān

刘向父子以为帝出于《震》,故包羲氏始受木德,其后以母传子,终而复始,自神农、黄帝下历唐、虞三代而汉得火焉。

gù gāo zǔ shǐ qǐ shén mǔ yè hào zhe chì dì zhī fú qí zhāng suì chì zì dé tiān tǒng yǐ

故高祖始起,神母夜号,著赤帝之符,旗章遂赤,自得天统矣。

xī gòng gōng shì yǐ shuǐ dé jiān yú mù huǒ yǔ qín tóng yùn fēi qí cì xù gù jiē bù yǒng

昔共工氏以水德间于木、火,与秦同运,非其次序,故皆不永。

yóu shì yán zhī zǔ zōng zhī zhì gài yǒu zì rán zhī yīng shùn shí yi yǐ

由是言之,祖宗之制盖有自然之应,顺时宜矣。

jiū guān fāng shì cí guān zhī biàn gǔ yǒng zhī yán bù yì zhèng hu

究观方士祠官之变,谷永之言,不亦正乎!

bù yì zhèng hu

不亦正乎!

✦ You read 志·郊祀志下

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.