汉书 · 班固 · Chapter 32 of 120

志·天文志

PinyinModern Translation
Size

fán tiān wén zài tú jí zhāo zhāo kě zhī zhě jīng xīng cháng sù zhōng wài guān fán bǎi yī shí bā míng jī shù qī bǎi bā shí sān xīng jiē yǒu zhōu guó guān gōng wù lèi zhī xiàng

凡天文在图籍昭昭可知者,经星常宿中外官凡百一十八名,积数七百八十三星,皆有州国官宫物类之象。

qí fú jiàn zǎo wǎn

其伏见蚤晚,

xié zhèng cún wáng

邪正存亡,

xū shí kuò xiá

虚实阔狭,

jí wǔ xīng suǒ xíng

及五星所行,

hé sàn fàn shǒu

合散犯守,

líng lì dòu shí

陵历斗食,

huì bó fēi liú

彗孛飞流,

rì yuè báo shí

日月薄食,

yūn shì bèi xué

晕适背穴,

bào ěr hóng ní

抱珥虹蜺,

xùn léi fēng ǎo

迅雷风袄,

guài yún biàn qì cǐ jiē yīn yáng zhī jīng

怪云变气:此皆阴阳之精,

qí běn zài dì

其本在地,

ér shàng fā yú tiān zhě yě

而上发于天者也。

zhèng shī yú cǐ zé biàn jiàn yú bǐ yóu jǐng zhī xiàng xíng xiāng zhī yīng shēng

政失于此,则变见于彼,犹景之象形,乡之应声。

shì yǐ míng jūn dǔ zhī ér wù chì shēn zhèng shì sī qí jiù xiè zé huò chú ér fú zhì zì rán zhī fú yě

是以明君睹之而寤,饬身正事,思其咎谢,则祸除而福至,自然之符也。

zhōng gōng tiān jí xīng qí yī míng zhě tài yī zhī cháng jū yě páng sān xīng sān gōng huò yuē zi shǔ

中宫天极星,其一明者,泰一之常居也,旁三星三公,或曰子属。

hòu jù sì xīng mò dà xīng zhèng fēi yú sān xīng hòu gōng zhī shǔ yě

后句四星,末大星正妃,余三星后宫之属也。

huán zhī kuāng wèi shí èr xīng fān chén

环绕护卫的十二颗星,是藩臣。

jiē yuē zǐ gōng

这些都称为紫宫。

qián liè zhí dòu kǒu sān xīng suí běi duān ruì ruò jiàn ruò bù jiàn yuē yīn dé huò yuē tiān yī

前列直斗口三星,随北耑锐,若见若不见,曰阴德,或曰天一。

zǐ gōng zuǒ sān xīng yuē tiān qiāng yòu sì xīng yuē tiān

紫宫左三星曰天枪,右四星曰天C964。

hòu shí qī xīng jué hàn dǐ yíng shì yuē gé dào

后十七星绝汉抵营室,曰阁道。

běi dǒu qī xīng suǒ wèi xuán jī yù héng yǐ qí qī zhèng

北斗七星,所谓“旋、玑、玉衡,以齐七政”。

biāo xié lóng jiǎo héng yīn nán dòu kuí zhěn cān shǒu

斗柄连接着龙角星,斗衡正对南斗星,斗魁枕在参宿的头部。

yòng hūn jiàn zhě biāo

黄昏时以斗柄指向确定月份;

biāo zì huá yǐ xī nán

斗柄,对应华山及其西南地区。

yè bàn jiàn zhě héng

半夜时以斗衡指向确定月份;

héng yīn zhōng zhōu hé jì zhī jiān

斗衡,对应中原的黄河、济水之间。

píng dàn jiàn zhě kuí

黎明时以斗魁指向确定月份;

kuí hǎi dài yǐ dōng běi yě

斗魁,对应东海、泰山及其东北地区。

dòu wèi dì chē yùn yú zhōng yāng lín zhì sì hǎi

斗为帝车,运于中央,临制四海。

fēn yīn yáng jiàn sì shí jūn wǔ xíng yí jié dù dìng zhū jì jiē xì yú dòu

分阴阳,建四时,均五行,移节度,定诸记,皆系于斗。

dòu kuí dài kuāng liù xīng yuē wén chāng gōng yī yuē shàng jiàng èr yuē cì jiāng sān yuē guì xiāng sì yuē sī mìng wǔ yuē sī lù liù yuē sī zāi

斗魁戴筐六星,曰文昌宫:一曰上将,二曰次将,三曰贵相,四曰司命,五曰司禄,六曰司灾。

zài kuí zhōng guì rén zhī láo

在魁中,贵人之牢。

kuí xià liù xīng liǎng liǎng ér bǐ zhě yuē sān néng

魁下六星两两而比者,曰三能。

sān néng sè qí jūn chén hé

三能星颜色一致,表示君臣和睦;

bù qí wèi guāi lì

颜色不一致,表示关系乖戾。

bǐng fǔ xīng míng jìn fǔ chén qīn qiáng

柄辅星,明近,辅臣亲强;

chì xiǎo shū ruò

暗淡微小,表示关系疏远软弱。

biāo duān yǒu liǎng xīng yī nèi wèi máo zhāo yáo

勺子末端有两颗星:靠内的是矛,叫招摇;

yī wài wèi dùn tiān fēng

一外为盾,天蜂。

yǒu míng yuán shí wǔ xīng shǔ biāo yuē jiàn rén zhī láo láo zhōng xīng shí zé qiú duō xū zé kāi chū

有名圜十五星,属杓,曰贱人之牢,牢中星实则囚多,虚则开出。

tiān yī qiāng máo dùn dòng yáo jiǎo dà bīng qǐ

天一、枪、C964、矛、盾动摇,角大,兵起。

dōng gōng cāng lóng fáng xīn

东宫是苍龙,包括房宿和心宿。

xīn wèi míng táng dà xīng tiān wáng qián hòu xīng zǐ shǔ

心为明堂,大星天王,前后星子属。

bù yù zhí zhí wáng shī jì

不欲直,直,王失计。

fáng wèi tiān fǔ yuē tiān sì

房为天府,曰天驷。

qí yīn yòu cān

它的北面,是右骖星。

páng yǒu liǎng xīng yuē jīn

旁有两星曰衿。

jīn běi yī xīng yuē xiá

衿北一星曰辖。

dōng běi qū shí èr xīng yuē qí

东北方向有十二颗星弯弯曲曲叫旗。

qí zhōng sì xīng yuē tiān shì

旗中四星曰天市。

tiān shì zhōng xīng zhòng zhě shí qí zhōng xū zé hào

天市中星众者实,其中虚则耗。

fáng nán zhòng xīng yuē qí guān

房宿南边许多星叫骑官。

zuǒ jiǎo lǐ

左角,理;

yòu jiǎo jiāng

右角星,是将军。

dà jiǎo zhě tiān wáng dì zuò tíng

大角者,天王帝坐廷。

qí liǎng páng gè yǒu sān xīng dǐng zú jù zhī yuē shè tí

它两旁各有三颗星,像鼎足一样环绕着,叫摄提。

shè tí zhě zhí dòu sháo suǒ zhǐ yǐ jiàn shí jié gù yuē shè tí gé

摄提星,正对着北斗勺柄所指的方向,用来确定时节,所以叫“摄提格”。

gāng wèi zōng miào zhǔ jí

亢为宗庙,主疾。

qí nán běi liǎng dà xīng yuē nán mén

南北两颗大星,叫做南门。

dǐ wèi tiān gēn zhǔ yì

氐宿是天根,主管瘟疫。

wěi wèi jiǔ zǐ yuē jūn chén

尾宿有九颗星,象征君臣;

chì jué bù hé

如果星象排斥隔绝,表示君臣不和。

jī wèi áo kè hòu fēi zhī fǔ yuē kǒu shé

箕为敖客,后妃之府,曰口舌。

huǒ fàn shǒu jiǎo zé yǒu zhàn

火星侵犯或停留在角宿,就会有战争。

fáng xīn wáng zhě è zhī

房、心,王者恶之。

nán gōng zhū niǎo quán héng

南宫朱鸟,权、衡。

héng tài wēi sān guāng zhī tíng

衡、太微,三光之廷。

kuāng wèi shí èr xīng fān chén

筐卫十二星,籓臣;

xi jiāng

西,将;

dōng xiāng

东边的,代表宰相;

nán sì xīng zhí fǎ

南边的四颗星,是执法官;

zhōng duān mén

中央的是端门;

zuǒ yòu yè mén

左右,掖门。

yè mén nèi liù xīng zhū hóu

掖门内六星,诸侯。

qí nèi wǔ xīng wǔ dì zuò

再往里五颗星,是五帝的座位。

hòu jù shí wǔ xīng yuē āi wū láng wèi

后聚十五星,曰哀乌郎位;

páng yī dà xīng jiāng wèi yě

旁一大星,将位也。

yuè wǔ xīng shùn rù guǐ dào sī qí chū suǒ shǒu tiān zǐ suǒ zhū yě

月亮和五星顺行进入,遵循轨道,观察它们离开时所停留的位置,对应的官员会被天子诛罚。

qí nì rù ruò bù guǐ dào yǐ suǒ fàn míng zhī

其逆入,若不轨道,以所犯名之;

zhōng zuò chéng xíng jiē qún xià bù cóng móu yě

中坐,成形,皆群下不从谋也。

jīn huǒ yóu shén

金星和火星侵犯尤其严重。

tíng fān xi yǒu suí xīng sì míng yuē shǎo wēi shì dà fū

廷籓西有随星四,名曰少微,士大夫。

quán xuān yuán huáng lóng tǐ

权,轩辕,黄龙体。

qián dà xīng nǚ zhǔ xiàng

前面的大星,象征皇后;

páng xiǎo xīng yù zhě hòu gōng shǔ

旁小星,御者后宫属。

yuè wǔ xīng shǒu fàn zhě rú héng zhàn

月亮和五大行星运行到附近或相冲时,按照衡星的占卜方法来解读。

dōng jǐng wèi shuǐ shì

东井星宿主管水利事务。

huǒ rù zhī yī xīng jū qí zuǒ yòu tiān zǐ qiě yǐ huǒ wèi bài dōng jǐng xī qǔ xīng yuē wù

火入之,一星居其左右,天子且以火为败,东井西曲星曰戊;

běi běi hé

北,北河;

nán nán hé

南面是南河星;

liǎng hé tiān què jiān wèi guān liáng

两河星与天阙星之间是关隘通道。

yú guǐ guǐ cí shì

舆鬼星宿,主管祭祀鬼神之事;

zhōng bái zhě wèi zhì

中间白色的星是质星。

wèi shǒu nán běi hé bīng qǐ gǔ bù dēng

为守南北河,兵起,谷不登。

gù dé chéng héng guān chéng huáng shāng chéng wù huò chéng jǐng zhū chéng zhì

故德成衡,观成潢,伤成戊,祸成井,诛成质。

liǔ wèi niǎo huì zhǔ mù cǎo

柳为鸟喙,主木草。

qī xīng jǐng wèi yuán gōng zhǔ jí shì

七星,颈,为员宫,主急事。

zhāng sù wèi chú zhǔ shāng kè

张,嗉,为厨,主觞客。

yì wèi yǔ hé zhǔ yuǎn kè

翼星宿是鸟的翅膀,主管远方来客。

zhěn wèi chē zhǔ fēng

轸星宿是车辆,主管风。

qí páng yǒu yī xiǎo xīng yuē cháng shā xīng xīng bù yù míng

它旁边有一颗小星,叫长沙星,这颗星通常不亮;

míng yǔ sì xīng děng ruò wǔ xīng rù zhěn zhōng bīng dà qǐ

如果它亮度和周围四颗星相当,或者五大行星进入轸星区域,就会爆发大规模战争。

zhěn nán zhòng xīng yuē tiān kù kù yǒu wǔ chē

轸南众星曰天库,库有五车。

chē xīng jiǎo ruò yì zhòng jí bù jù wáng chù chē mǎ

车星角,若益众,及不具,亡处车马。

xī gōng xián chí yuē tiān wǔ huáng

西宫对应天上的咸池星区,也叫天五潢。

wǔ huáng wǔ dì chē shě

五潢星区,是五方天帝的车驾停驻之处。

huǒ rù hàn

火星进入此区,预示旱灾;

jīn bīng

金星进入,预示战事;

shuǐ shuǐ

水星进入,预示水灾。

zhōng yǒu sān zhù

其中有五颗星,但有三颗特别明亮,称为三柱;

zhù bù jù bīng qǐ

如果三柱星不全显现,就会有战事兴起。

kuí yuē fēng xī wèi gōu dú

奎曰封豨,为沟渎。

lóu wèi jù zhòng

娄宿象征聚集众人。

wèi wèi tiān cāng

胃宿是天上的粮仓。

qí nán zhòng xīng yuē jī

其南众星曰B068积。

áng yuē máo tóu hú xīng yě

昂曰旄头,胡星也。

wèi bái yī huì

为白衣会。

bì yuē chē wèi biān bīng zhǔ yì liè

毕曰B16D车,为边兵,主弋猎。

qí dà xīng páng xiǎo xīng wèi fù ěr

毕宿大星旁边的小星叫附耳。

fù ěr yáo dòng yǒu chán luàn chén zài cè

附耳星如果摇动,表示君主身边有进谗言的乱臣。

áng bì jiān wèi tiān jiē

昂、毕间为天街。

qí yīn yīn guó

天街的北侧,对应北方阴性的国家;

yáng yáng guó

南侧,对应南方阳性的国家。

cān wèi bái hǔ sān xīng zhí zhě shì wèi héng shí

参为白虎,三星直者,是为衡石。

xià yǒu sān xīng ruì yuē fá wèi zhǎn ài shì

下有三星,锐,曰罚,为斩艾事。

qí wài sì xīng zuǒ yòu jiān gǔ yě

外围四颗星,是白虎的左右肩膀和大腿。

xiǎo sān xīng yú zhì yuē zī xī wèi hǔ shǒu zhǔ bǎo lǚ shì

有三颗小星在角落,叫觜觿,是虎头,主管军需粮草事务。

qí nán yǒu sì xīng yuē tiān cè

它南边有四颗星,叫天厕。

tiān cè xià yī xīng yuē tiān shǐ

天厕下一星,曰天矢。

shǐ huáng zé jí

矢黄则吉;

qīng bái hēi xiōng

青、白、黑、凶。

qí xi yǒu jù qǔ jiǔ xīng sān chù luó liè yī yuē tiān qí èr yuē tiān yuàn sān yuē jiǔ yóu

其西有句曲九星,三处罗列:一曰天旗,二曰天苑,三曰九斿。

qí dōng yǒu dà xīng yuē láng láng jiǎo biàn sè duō dào zéi

其东有大星曰狼,狼角变色,多盗贼。

xià yǒu sì xīng yuē hú zhí láng

天狼星下方有四颗星叫弧矢星,正对着天狼星。

bǐ de yǒu dà xīng yuē nán jí lǎo rén

比地有大星,曰南极老人。

lǎo rén jiàn zhì ān

老人星出现,社会就安定太平;

bú jiàn bīng qǐ

老人星不出现,就会有战事发生。

cháng yǐ qiū fēn shí hòu zhī nán jiāo

常以秋分时候之南郊。

běi yíng xuán wǔ xū wēi

北营玄武,虚、危。

wēi wèi gài wū

危宿象征盖房子;

xū wèi kū qì zhī shì

虚宿象征哭泣悲伤的事情。

qí nán yǒu zhòng xīng yuē yǔ lín tiān jūn

它的南边有许多星,叫做羽林天军。

jūn xi wèi lěi huò yuē wù

军西为垒,或曰戊。

páng yī dà xīng

旁一大星。

běi luò

北落。

běi luò ruò wēi wáng jūn xīng dòng jiǎo yì xī jí wǔ xīng fàn běi luò rù jūn jūn qǐ

北落若微亡,军星动角益稀,及五星犯北落,入军,军起。

huǒ jīn shuǐ yóu shén

火、金、水尤甚。

huǒ rù jūn yōu

火入,军忧;

shuǐ shuǐ huàn

水,水患;

mù tǔ jūn jí

木星、土星侵犯,军队吉利。

wēi dōng liù xīng liǎng liǎng ér bǐ yuē sī kòu

危东六星,两两而比,曰司寇。

yíng shì wèi qīng miào yuē lí gōng gé dào

营室星是清庙,也叫离宫、阁道。

hàn zhōng sì xīng yuē tiān sì

银河中间有四颗星,叫做天驷星。

páng yī xīng yuē wáng liáng

旁一星,曰王梁。

wáng liáng cè mǎ chē qí mǎn yě

王梁策马,车骑满野。

páng yǒu bā xīng jué hàn yuē tiān héng

旁有八星,绝汉,曰天横。

tiān héng páng jiāng xīng

天横旁,江星。

jiāng xīng dòng yǐ rén shè shuǐ

江星动,以人涉水。

chǔ jiù sì xīng zài wēi nán

杵星和臼星共四颗,位于危宿的南边。

páo guā yǒu qīng hēi xīng shǒu zhī yú yán guì

匏瓜星附近,如果有青黑色星守着,预示鱼和盐会涨价。

nán dòu wèi miào qí běi jiàn xīng

南斗星象征庙堂,它的北边是建星。

jiàn xīng zhě qí yě

建星,代表旗帜。

qiān niú wèi xī shēng qí běi hé gǔ

牵牛为牺牲,其北河鼓。

hé gǔ zài xīng shàng jiàng

河鼓在星,上将;

zuǒ zuǒ jiāng yòu yòu jiāng

左,左将:右,右将。

wù nǚ qí běi zhī nǚ

婺女星的北边是织女星。

zhī nǚ tiān nǚ sūn yě

织女星,是天帝的孙女。

suì xīng yuē dōng fāng chūn mù

岁星曰东方,春,木;

yú rén wǔ cháng rén yě

于人五常,仁也;

wǔ shì mào yě

五事,貌也。

rén kuī mào shī nì chūn lìng shāng mù qì fá jiàn suì xīng

仁亏貌失,逆春令,伤木气,罚见岁星。

suì xīng suǒ zài guó bù kě fá kě yǐ fá rén

岁星所在,国不可伐,可以伐人。

chāo shě ér qián wèi yíng tuì shè wèi suō

超舍而前为赢,退舍为缩。

yíng qí guó yǒu bīng bù fù

出现“赢”,那个国家有战事却难以恢复;

suō qí guó yǒu yōu qí jiāng sǐ guó qīng bài

缩,其国有忧,其将死,国倾败。

suǒ qù shī dì

所去,失地;

suǒ zhī de dì

所之,得地。

yī yuē dāng jū bù jū guó wáng

一曰,当居不居,国亡;

suǒ zhī guó chāng

所之,国昌;

yǐ jū zhī yòu dōng xī qù zhī guó xiōng bù kě jǔ shì yòng bīng ān jìng zhōng dù jí

已居之,又东西去之,国凶,不可举事用兵,安静中度,吉。

chū rù bù dàng qí cì bì yǒu tiān yāo jiàn qí shě yě

出入不当其次,必有天祅见其舍也。

suì xīng yíng ér dōng nán

岁星赢而东南。

shí shì jiàn huì xīng gān shì bù chū sān yuè nǎi shēng huì běn lèi xīng mò lèi huì zhǎng èr zhàng

《石氏》“见彗星”,《甘氏》“不出三月乃生彗,本类星,末类彗,长二丈”。

yíng dōng běi shí shì jiàn jué xīng gān shì bù chū sān yuè nǎi shēng tiān běn lèi xīng mò ruì zhǎng sì chǐ

赢东北,《石氏》“见觉星”,《甘氏》“不出三月乃生天C964,本类星,末锐,长四尺。

suō xī nán shí shì jiàn yún rú niú gān shì bù chū sān yuè nǎi shēng tiān qiāng zuǒ yòu ruì zhǎng shù zhàng

”缩西南,《石氏》“见EF67云,如牛”,《甘氏》“不出三月乃生天枪,左右锐,长数丈”。

suō xī běi shí shì jiàn qiāng yún rú mǎ gān shì bù chū sān yuè nǎi shēng tiān běn lèi xīng mò ruì zhǎng shù zhàng

缩西北,《石氏》“见枪云,如马”,《甘氏》“不出三月乃生天EF67,本类星,末锐,长数丈”。

shí shì qiāng huì yì zhuàng qí yāng yī yě bì yǒu pò guó luàn jūn fú sǐ qí gū yú yāng bù jìn wèi hàn xiōng jī bào jí

《石氏》“枪、EF67、C964、彗异状,其殃一也,必有破国乱君,伏死其辜,余殃不尽,为旱、凶、饥、暴疾”。

zhì rì xíng yī chǐ chū èr shí yú rì nǎi rù gān shì qí guó xiōng bù kě jǔ shì yòng bīng

至日行一尺,出二十余日乃入,《甘氏》“其国凶,不可举事用兵”。

chū ér yì suǒ dāng zhī guó shì shòu qí yāng

出而易,“所当之国,是受其殃”。

yòu yuē yāo xīng bù chū sān nián qí xià yǒu jūn jí shī dì ruò guó jūn sàng

又曰“祅星,不出三年,其下有军,及失地,若国君丧”。

yíng huò yuē nán fāng xià huǒ

荧惑曰南方,夏,火;

lǐ yě

礼也;

shì yě

视也。

lǐ kuī shì shī nì xià lìng shāng huǒ qì fá jiàn yíng huò

礼亏视失,逆夏令,伤火气,罚见荧惑。

nì xíng yī shè èr shè wèi bù xiáng jū zhī sān yuè guó yǒu yāng wǔ yuè shòu bīng qī yuè guó bàn wáng dì jiǔ yuè de dà bàn wáng

逆行一舍二舍为不祥,居之三月国有殃,五月受兵,七月国半亡地,九月地大半亡。

yīn yǔ jù chū rù guó jué sì

若伴随其他星象出入,国家会灭亡。

yíng huò wéi luàn wèi zéi wèi jí wèi sàng wèi jī wèi bīng suǒ jū zhī sù guó shòu yāng

荧惑为乱为贼,为疾为丧,为饥为兵,所居之宿国受殃。

yāng hái zhì zhě suī dà dāng xiǎo

殃还至者,虽大当小;

jū zhī jiǔ yāng nǎi zhì zhě dāng xiǎo fǎn dà

居之久殃乃至者,当小反大。

yǐ qù fù huán jū zhī ruò jū zhī ér jiǎo zhě ruò dòng zhě rào huán zhī jí zhà qián zhà hòu zhà zuǒ zhà yòu yāng yù shén

已去复还居之,若居之而角者,若动者,绕环之,及乍前乍后,乍左乍右,殃愈甚。

yī yuē yíng huò chū zé yǒu dà bīng rù zé bīng sàn

一曰,荧惑出则有大兵,入则兵散。

zhōu hái zhǐ xī nǎi wèi qí sǐ sàng

周还止息,乃为其死丧。

kòu luàn zài qí yě zhě wáng dì yǐ zhàn bù shèng

寇乱在其野者亡地,以战不胜。

dōng xíng jí zé bīng jù yú dōng fāng xi xíng jí zé bīng jù yú xī fāng

东行疾则兵聚于东方,西行疾则兵聚于西方;

qí nán wéi zhàng fū sàng běi wèi nǚ zǐ sàng

其南为丈夫丧,北为女子丧。

yíng huò tiān zǐ lǐ yě

荧惑,天子理也。

gù yuē suī yǒu míng tiān zǐ bì shì yíng huò suǒ zài

故曰虽有明天子,必视荧惑所在。

tài bái yuē xī fāng qiū jīn

太白曰西方,秋,金;

yì yě

义也;

yán yě

言也。

yì kuī yán shī nì qiū lìng shāng jīn qì fá jiàn tài bái

义亏言失,逆秋令,伤金气,罚见太白。

rì fāng nán tài bái jū qí nán rì fāng běi tài bái jū qí běi wèi yíng hòu wáng bù níng yòng bīng jìn jí tuì xiōng

日方南太白居其南,日方北太白居其北,为赢,侯王不宁,用兵进吉退凶。

rì fāng nán tài bái jū qí běi rì fāng běi tài bái jū qí nán wèi suō hòu wáng yǒu yōu yòng bīng tuì jí jìn xiōng

日方南太白居其北,日方北太白居其南,为缩,侯王有忧,用兵退吉进凶。

dāng chū bù chū dāng rù bù rù wèi shī shě bù yǒu pò jūn bì yǒu sǐ wáng zhī mù yǒu wáng guó

当出不出,当入不入,为失舍,不有破军,必有死王之墓,有亡国。

yī yuē tiān xià bīng yě yǒu bīng zhě suǒ dāng zhī guó dà xiōng

一曰,天下BA3A兵,野有兵者,所当之国大凶。

dāng chū bù chū wèi dāng rù ér rù tiān xià bīng bīng zài wài rù

当出不出,未当入而入,天下BA3A兵,兵在外,入。

wèi dāng chū ér chū dāng rù ér bù rù tiān xià qǐ bīng yǒu zhì pò guó

未当出而出,当入而不入,天下起兵,有至破国。

wèi dāng chū ér chū wèi dāng rù ér rù tiān xià jǔ bīng suǒ dāng zhī guó wáng

未当出而出,未当入而入,天下举兵,所当之国亡。

dāng qī ér chū qí guó chāng

当期而出,其国昌。

chū dōng wèi dōng fāng rù wèi běi fāng

出东为东方,入为北方;

chū xi wèi xī fāng rù wèi nán fāng

出西为西方,入为南方。

suǒ jū jiǔ qí guó lì

所居久,其国利;

yì qí xiāng xiōng

易,其乡凶。

rù qī rì fù chū jiāng jūn zhàn sǐ

入七日复出,将军战死。

rù shí rì fù chū xiāng sǐ zhī

入十日复出,相死之。

rù yòu fù chū rén jūn è zhī

入又复出,人君恶之。

yǐ chū sān rì ér fù wēi rù sān rì nǎi xià shèng chū shì wèi ruǎn ér fú qí xià guó yǒu jūn qí zhòng bài jiàng běi

已出三日而复微入,三日乃夏盛出,是为耎而伏,其下国有军,其众败将北。

yǐ rù sān rì yòu fù wēi chū sān rì nǎi fù shèng rù qí xià guó yǒu yōu shuài shī suī zhòng dí shí qí liáng yòng qí bīng lǔ qí shuài

已入三日,又复微出,三日乃复盛入,其下国有忧,帅师虽众,敌食其粮,用其兵,虏其帅。

chū xī fāng shī qí xíng yí dí bài

出西方,失其行,夷狄败;

chū dōng fāng shī qí xíng zhōng guó bài

出东方,失其行,中国败。

yī yuē chū zǎo wèi yuè shí wǎn wèi tiān yāo jí huì xīng jiāng fā yú wáng dào zhī guó

一曰,出蚤为月食,晚为天祅及彗星,将发于亡道之国。

tài bái chū ér liú sāng yú jiān bìng qí xià guó

太白出而留桑榆间,病其下国。

shàng ér jí wèi jǐn qī rì guò cān tiān bìng qí duì guó

上而疾,未尽期日过参天,病其对国。

tài bái jīng tiān tiān xià gé mín gēng wáng shì wéi luàn jì rén mín liú wáng

太白经天,天下革,民更王,是为乱纪,人民流亡。

zhòu jiàn yǔ rì zhēng míng qiáng guó ruò xiǎo guó qiáng nǚ zhǔ chāng

昼见与日争明,强国弱,小国强,女主昌。

tài bái bīng xiàng yě

太白,兵象也。

chū ér gāo yòng bīng shēn jí qiǎn xiōng

出而高,用兵深吉浅凶;

pí qiǎn jí shēn xiōng

埤,浅吉深凶。

xíng jí yòng bīng jí jí chí xiōng

行疾,用兵疾吉迟凶;

xíng chí yòng bīng chí jí jí xiōng

行迟,用兵迟吉疾凶。

jiǎo gǎn zhàn jí bù gǎn zhàn xiōng

角,敢战吉,不敢战凶;

jī jiǎo suǒ zhǐ jí nì zhī xiōng

击角所指吉,逆之凶。

jìn tuì zuǒ yòu yòng bīng jìn tuì zuǒ yòu jí jìng xiōng

进退左右,用兵进退左右吉,静凶。

yuán yǐ jìng yòng bīng jìng jí xiōng

圜以静,用兵静吉EE50凶。

chū zé bīng chū rù zé bīng rù

出则兵出,入则兵入。

xiàng tài bái jí fǎn zhī xiōng

象太白吉,反之凶。

chì jiǎo zhàn

赤角,战。

tài bái zhě yóu jūn yě ér yíng huò yōu yě

太白者,犹军也,而荧惑,忧也。

gù yíng huò cóng tài bái jūn yōu

所以火星跟随金星,预示有军忧;

lí zhī jūn shū

离之,军舒。

chū tài bái zhī yīn yǒu fèn jūn

出太白之阴,有分军;

chū qí yáng yǒu piān jiàng zhī zhàn

出其阳,有偏将之战。

dāng qí xíng tài bái hái zhī pò jūn shā jiāng

当其行,太白还之,破军杀将。

chén xīng shā fá zhī qì zhàn dòu zhī xiàng yě

辰星,杀伐之气,战斗之象也。

yǔ tài bái jù chū dōng fāng jiē chì ér jiǎo yí dí bài zhōng guó shèng

与太白俱出东方,皆赤而角,夷狄败,中国胜;

yǔ tài bái jù chū xī fāng jiē chì ér jiǎo zhōng guó bài yí dí shèng

与太白俱出西方,皆赤而角,中国败,夷狄胜。

wǔ xīng fēn tiān zhī zhōng jī yú dōng fāng zhōng guó dà lì

五星分天之中,积于东方,中国大利;

jī yú xī fāng yí dí yòng bīng zhě lì

积于西方,夷狄用兵者利。

chén xīng bù chū tài bái wèi kè

辰星不出现时,太白星是客星;

chén xīng chū tài bái wéi zhǔ rén

辰星出,太白为主人。

chén xīng yǔ tài bái bù xiāng cóng suī yǒu jūn bù zhàn

辰星与太白不相从,虽有军不战。

chén xīng chū dōng fāng tài bái chū xī fāng

辰星出东方,太白出西方。

ruò chén xīng chū xī fāng tài bái chū dōng fāng wèi gé yě suī yǒu bīng bù zhàn

若辰星出西方,太白出东方,为格,野虽有兵,不战。

chén xīng rù tài bái zhōng wǔ rì nǎi chū jí rù ér shàng chū pò jūn shā jiāng kè shèng

辰星入太白中,五日乃出,及入而上出,破军杀将,客胜;

xià chū kè wáng dì

从下方出现,客方军队会失去阵地。

chén xīng lái dǐ tài bái bù qù jiāng sǐ

辰星来抵,太白不去,将死。

zhèng qí shàng chū pò jūn shā jiāng kè shèng

正其上出,破军杀将,客胜;

bù chū kè wáng dì

不出,客亡地。

shì qí suǒ zhǐ yǐ míng pò jūn

视其所指,以名破军。

chén xīng rào huán tài bái ruò dòu dà zhàn kè shèng zhǔ rén lì sǐ

辰星绕环太白,若斗,大战,客胜,主人吏死。

chén xīng guò tài bái jiān kě jiān jiàn xiǎo zhàn kè shèng

辰星过太白,间可椷剑,小战,客胜;

jū tài bái qián xún sān rì jūn ba

居太白前旬三日,军罢;

chū tài bái zuǒ xiǎo zhàn

出现在金星左侧,发生小规模战斗;

lì tài bái yòu shù wàn rén zhàn zhǔ rén lì sǐ

历太白右,数万人战,主人吏死;

chū tài bái yòu qù sān chǐ jūn jí yuē zhàn

出现在金星右侧,距离三尺,军队会紧急约战。

fán tài bái suǒ chū suǒ zhí zhī chén qí guó wèi de wèi de wèi zhě zhàn shèng

凡太白所出所直之辰,其国为得位,得位者战胜。

suǒ zhí zhī chén shùn qí sè ér jiǎo zhě shèng qí sè hài zhě bài

所直之辰顺其色而角者胜,其色害者败。

tài bái bái bǐ láng chì bǐ xīn huáng bǐ cān yòu jiān qīng bǐ cān zuǒ jiān hēi bǐ kuí dà xīng

太白白比狼,赤比心,黄比参右肩,青比参左肩,黑比奎大星。

sè shèng wèi xíng shèng sè xíng de jǐn shèng zhī

色胜位,行胜色,行得尽胜之。

chén xīng yuē běi fāng dōng shuǐ zhī yě

辰星曰北方,冬,水,知也;

tīng yě

听也。

zhī kuī tīng shī nì dōng lìng shāng shuǐ qì fá jiàn chén xīng

知亏听失,逆冬令,伤水气,罚见辰星。

chū zǎo wèi yuè shí wǎn wèi huì xīng jí tiān yāo

出蚤为月食,晚为彗星及天祅。

yī shí bù chū qí shí bù hé

一个季节不出现,那个季节就会不和谐;

sì shí bù chū tiān xià dà jī

四个季节都不出现,天下就会发生大饥荒。

shī qí shí ér chū wéi dāng hán fǎn wēn dāng wēn fǎn hán

错过应有时辰而出现,会导致该冷的时候反而温暖,该暖的时候反而寒冷。

dāng chū bù chū shì wèi jī zú bīng dà qǐ

该出现却不出现,这叫“击卒”,会有大规模的战争爆发。

yǔ tā xīng yù ér dòu tiān xià dà luàn

与它星遇而斗,天下大乱。

chū yú fáng xīn jiān dì dòng

出于房、心间,地动。

tián xīng yuē zhōng yāng jì xià tǔ

填星曰中央,季,夏,土;

xìn yě

信也;

sī xīn yě

思,心也。

rén yì lǐ zhì yǐ xìn wéi zhǔ mào yán shì tīng yǐ xīn wèi zhèng gù sì xīng jiē shī tián xīng nǎi wèi zhī dòng

仁义礼智以信为主,貌言视听以心为正,故四星皆失,填星乃为之动。

tián xīng suǒ jū guó jí

填星所居,国吉。

wèi dāng jū ér jū zhī ruò yǐ qù ér fù huán jū zhī guó de tǔ bù nǎi de nǚ zǐ

未当居而居之,若已去而复还居之,国得土,不乃得女子。

dāng jū bù jū jì yǐ jū zhī yòu dōng xī qù zhī guó shī tǔ bù nǎi shī nǚ bù yǒu tǔ shì ruò nǚ zhī yōu

当居不居,既已居之,又东西去之,国失土,不乃失女,不,有土事若女之忧。

jū sù jiǔ guó fú hòu

居宿久,国福厚;

yì fú báo

如果移动得快,福气就浅薄。

dāng jū bù jū wèi shī tián qí xià guó kě fá

当居不居,为失填,其下国可伐;

de zhě bù kě fá

得者,不可伐。

qí yíng wèi wáng bù níng

其赢,为王不宁;

suō yǒu jūn bù fù

缩,有军不复。

yī yuē jì yǐ jū zhī yòu dōng xī qù zhī qí guó xiōng bù kě jǔ shì yòng bīng

一曰,既已居之又东西去之,其国凶,不可举事用兵。

shī cì ér shàng yī shè sān shè yǒu wáng mìng bù chéng bù nǎi dà shuǐ

失次而上一舍三舍,有王命不成,不乃大水;

shī cì ér xià èr shè yǒu hòu qi qí suì bù fù bù nǎi tiān liè ruò dì dòng

失次而下二舍,有后戚,其岁不复,不乃天裂若地动。

fán wǔ xīng suì yǔ tián hé zé wèi nèi luàn yǔ chén hé zé wèi biàn móu ér gēng shì yǔ yíng huò hé zé wèi jī wèi hàn yǔ tài bái hé zé wèi bái yī zhī huì wèi shuǐ

凡五星,岁与填合则为内乱,与辰合则为变谋而更事,与荧惑合则为饥,为旱,与太白合则为白衣之会,为水。

tài bái zài nán suì zài běi míng yuē pìn mǔ nián gǔ dà shú

太白在南,岁在北,名曰牝牡,年谷大孰。

tài bái zài běi suì zài nán nián huò yǒu huò wáng

太白在北,岁在南,年或有或亡。

yíng huò yǔ tài bái hé zé wèi sàng bù kě jǔ shì yòng bīng

荧惑与太白合则为丧,不可举事用兵;

yǔ tián hé zé wèi yōu zhǔ niè qīng

与填合则为忧,主孽卿;

yǔ chén hé zé wèi běi jūn yòng bīng jǔ shì dà bài

与水星会合则预示有败军,动兵起事会大败。

tián yǔ chén hé zé jiāng yǒu fù jūn xià shī

填与辰合则将有覆军下师;

yǔ tài bái hé zé wèi jí wèi nèi bīng

与太白合则为疾,为内兵。

chén yǔ tài bái hé zé wèi biàn móu wèi bīng yōu

辰与太白合则为变谋,为兵忧。

fán suì yíng huò tián tài bái sì xīng yǔ chén dòu jiē wèi zhàn bīng bù zài wài jiē wèi nèi luàn

凡岁、荧惑、填、太白四星与辰斗,皆为战,兵不在外,皆为内乱。

yī yuē huǒ yǔ shuǐ hé wèi cuì yǔ jīn hé wéi shuò bù kě jǔ shì yòng bīng

一曰,火与水合为淬,与金合为铄,不可举事用兵。

tǔ yǔ jīn hé guó wáng dì yǔ mù hé zé guó jī yǔ shuǐ hé wèi yōng jū bù kě jǔ shì yòng bīng

土与金合国亡地,与木合则国饥,与水合为雍沮,不可举事用兵。

mù yǔ jīn hé dòu guó yǒu nèi luàn

木与金合斗,国有内乱。

tóng shè wèi hé xiāng líng wèi dòu

同舍为合,相陵为斗。

èr xīng xiāng jìn zhě qí yāng dà èr xīng xiāng yuǎn zhě yāng wú shāng yě cóng qī cùn yǐ nèi bì zhī

二星相近者其殃大,二星相远者殃无伤也,从七寸以内必之。

fán yuè shí wǔ xīng qí guó jiē wáng suì yǐ jī yíng huò yǐ luàn tián yǐ shā tài bái qiáng guó yǐ zhàn chén yǐ nǚ luàn

凡月食五星,其国皆亡:岁以饥,荧惑以乱,填以杀,太白强国以战,辰以女乱。

yuè shí dà jiǎo wáng zhě è zhī

月食大角,王者恶之。

fán wǔ xīng suǒ jù sù qí guó wáng tiān xià cóng suì yǐ yì cóng yíng huò yǐ lǐ cóng tián yǐ zhòng cóng tài bái yǐ bīng cóng chén yǐ fǎ

凡五星所聚宿,其国王天下:从岁以义,从荧惑以礼,从填以重,从太白以兵从辰以法。

yǐ fǎ zhě yǐ fǎ zhì tiān xià yě

以法者,以法致天下也。

sān xīng ruò hé shì wèi jīng lì jué xíng qí guó wài nèi yǒu bīng yǔ sàng mín rén fá jī gǎi lì wáng gōng

三星若合,是谓惊立绝行,其国外内有兵与丧,民人乏饥,改立王公。

sì xīng ruò hé shì wèi dà tāng qí guó bīng sàng bìng qǐ jūn zǐ yōu xiǎo rén liú

四星若合,是谓大汤,其国兵丧并起,君子忧,小人流。

wǔ xīng ruò hé shì wèi yì xíng yǒu dé shòu qìng gǎi lì wáng zhě yǎn yǒu sì fāng zǐ sūn fán chāng

五星若合,是谓易行:有德受庆,改立王者,掩有四方,子孙蕃昌;

wáng dé shòu fá lí qí guó jiā miè qí zōng miào bǎi xìng lí qù bèi mǎn sì fāng

亡德受罚,离其国家,灭其宗庙,百姓离去,被满四方。

wǔ xīng jiē dà qí shì yì dà

五颗星都明亮,事情也重大;

jiē xiǎo qí shì yì xiǎo yě

皆小,其事亦小也。

fán wǔ xīng sè jiē yuán bái wèi sàng wèi hàn chì zhōng bù píng wèi bīng qīng wèi yōu wèi shuǐ hēi wèi jí wèi duō sǐ huáng jí

凡五星色:皆圜,白为丧为旱,赤中不平为兵,青为忧为水,黑为疾为多死,黄吉;

jiē jiǎo chì fàn wǒ chéng huáng de zhī zhēng bái kū qì zhī shēng qīng yǒu bīng yōu hēi shuǐ

皆角,赤犯我城,黄地之争,白哭泣之声,青有兵忧,黑水。

wǔ xīng tóng sè tiān xià sè bǎi xìng ān níng gē wǔ yǐ xíng bú jiàn zāi jí wǔ gǔ fán chāng

五星同色,天下BA3A色,百姓安宁,歌舞以行,不见灾疾,五谷蕃昌。

fán wǔ xīng suì huǎn zé bù xíng jí zé guò fèn nì zé zhàn

凡五星,岁,缓则不行,急则过分,逆则占。

yíng huò huǎn zé bù chū jí zé bù rù wéi dào zé zhàn

荧惑,缓则不出,急则不入,违道则占。

tián huǎn zé bù jiàn jí zé guò shě nì zé zhàn

填,缓则不建,急则过舍,逆则占。

tài bái huǎn zé bù chū jí zé bù rù nì zé zhàn

太白,缓则不出,急则不入,逆则占。

chén huǎn zé bù chū jí zé bù rù fēi shí zé zhàn

辰,缓则不出,急则不入,非时则占。

wǔ xīng bù shī xíng zé nián gǔ fēng chāng

五星不失行,则年谷丰昌。

fán yǐ sù xīng tōng xià zhī biàn zhě wéi xīng sàn jù xīng xìn zé dì dòng

凡以宿星通下之变者,维星散,句星信,则地动。

yǒu xīng shǒu sān yuān tiān xià dà shuǐ dì dòng hǎi yú chū

有星守三渊,天下大水,地动,海鱼出。

jì xīng sàn zhě shān bēng bù jí yǒu sàng

纪星散者山崩,不即有丧。

guī biē xīng bù jū hàn zhōng chuān yǒu yì zhě

龟、鳖星不居汉中,川有易者。

chén xīng rù wǔ chē dà shuǐ

辰星入五车,大水。

yíng huò rù jī shuǐ shuǐ bīng qǐ

荧惑入积水,水,兵起;

rù jī xīn hàn bīng qǐ

入积薪,旱,兵起;

shǒu zhī yì rán

守之,亦然。

jí hòu yǒu sì xīng míng yuē jù xīng

极后有四星,名曰句星。

dòu sháo hòu yǒu sān xīng míng yuē wéi xīng

斗杓后有三星,名曰维星。

sàn zhě bù xiāng cóng yě

散者,不相从也。

sān yuān gài wǔ chē zhī sān zhù yě

三渊,盖五车之三柱也。

tiān jì shǔ guàn suǒ

天纪属贯索。

jī xīn zài běi shù xī běi

积薪在北戍西北。

jī shuǐ zài běi shù dōng běi

积水在北戍东北。

jiǎo gāng dǐ yǎn zhōu

角、亢、氐,沇州。

fáng xīn yù zhōu

房宿、心宿对应豫州地区。

wěi jī yōu zhōu

尾宿、箕宿对应幽州地区。

dòu jiāng hú

斗宿对应长江和湖泊区域。

qiān niú wù nǚ yáng zhōu

牵牛、婺女,扬州。

xū wēi qīng zhōu

虚宿、危宿对应青州地区。

yíng shì dōng bì bīng zhōu

营室、东壁,并州。

kuí lóu wèi xú zhōu

奎宿、娄宿、胃宿分野地是徐州。

mǎo bì jì zhōu

昴宿、毕宿对应冀州地区。

zī xī cān yì zhōu

觜觿、参、益州。

dōng jǐng yú guǐ yōng zhōu liǔ qī xīng zhāng sān hé

东井、舆鬼,雍州,柳、七星、张,三河。

yì zhěn jīng zhōu

翼宿、轸宿对应荆州地区。

jiǎ yǐ hǎi wài rì yuè bù zhàn

甲乙,海外,日月不占。

bǐng dīng jiāng huái hǎi dài

丙丁,江、淮、海、岱。

wù jǐ zhōng zhōu hé jì

戊己,中州河、济。

gēng xīn huà shān yǐ xī

庚辛,华山以西。

rén guǐ cháng chū yǐ běi

壬癸,常出以北。

yī yuē jiǎ qí yǐ dōng yí bǐng chu dīng nán yí wù wèi jǐ hán gēng qín xīn xī yí rén yàn zhào guǐ běi yí

一曰,甲齐,乙东夷,丙楚,丁南夷,戊魏,己韩,庚秦,辛西夷,壬燕、赵,癸北夷。

zi zhōu chǒu dí yín zhào mǎo zhèng chén hán dān yǐ wèi wǔ qín mò zhōng shān shēn qí yǒu lǔ xū wú yuè hài yàn dài

子周,丑翟,寅赵,卯郑,辰邯郸,已卫,午秦,末中山,申齐,酉鲁,戌吴、越,亥燕、代。

qín zhī jiāng hou tài bái zhàn láng hú

秦之疆,候太白,占狼、弧。

wú chu zhī jiāng hou yíng huò zhàn niǎo héng

吴、楚之疆,候荧惑,占鸟衡。

yàn qí zhī jiāng hou chén xīng zhàn xū wēi

燕、齐之疆,候辰星,占虚、危。

sòng zhèng zhī jiāng hou suì xīng zhàn fáng xīn

宋、郑之疆,候岁星,占房、心。

jìn zhī jiāng yì hou chén xīng zhàn cān fá

晋之疆,亦候辰星,占参、罚。

jí qín bìng tūn sān jìn yàn dài zì hé shān yǐ nán zhě zhōng guó

及秦并吞三晋、燕、代,自河、山以南者中国。

zhōng guó yú sì hǎi nèi zé zài dōng nán wèi yáng yáng zé rì suì xīng yíng huò tián xīng zhàn yú jiē nán bì zhǔ zhī

中国于四海内则在东南,为阳,阳则日、岁星、荧惑、填星,占于街南,毕主之。

qí xī běi zé hú mò ròu zhī zhān qiú yǐn gōng zhī mín wèi yīn yīn zé yuè tài bái chén xīng zhàn yú jiē běi mǎo zhǔ zhī

其西北则胡、貉、月氏旃裘引弓之民,为阴,阴则月、太白、辰星,占于街北,昴主之。

gù zhōng guó shān chuān dōng běi liú qí wéi shǒu zài lǒng shǔ wěi méi yú bó hǎi jié shí

故中国山川东北流,其维,首在陇、蜀,尾没于渤海碣石。

shì yǐ qín jìn hǎo yòng bīng fù zhàn tài bái

是以秦、晋好用兵,复占太白。

tài bái zhǔ zhōng guó ér hú mò shù qīn lüè dú zhàn chén xīng

太白主中国,而胡、貉数侵掠,独占辰星。

chén xīng chū rù jí cháng zhǔ yí dí qí dà jīng yě

辰星出入EE50疾,常主夷狄,其大经也。

fán wǔ xīng zǎo chū wèi yíng yíng wèi kè

凡五星,早出为赢,赢为客;

wǎn chū wèi suō suō wéi zhǔ rén

晚出现为缩,缩是占验主人的。

wǔ xīng yíng suō bì yǒu tiān yìng jiàn biāo

五星赢缩,必有天应见杓。

tài suì zài yín yuē shè tí gé

太岁在寅曰摄提格。

suì xīng zhēng yuè chen chū dōng fāng shí shì yuē míng jiān dé zài dòu qiān niú

岁星正月晨出东方,《石氏》曰名监德,在斗、牵牛。

shī cì biāo zǎo shuǐ wǎn hàn

失次,杓,早水,晚旱。

gān shì zài jiàn xīng wù nǚ

《甘氏》在建星、婺女。

tài chū lì zài yíng shì dōng bì

《太初历》在营室、东壁。

zài mǎo yuē chán yè

在卯曰单阏。

èr yuè chū shí shì yuē míng xiáng rén zài wù nǚ xū wēi

二月出,《石氏》曰名降人,在婺女、虚、危。

gān shì zài xū wēi

《甘氏》在虚、危。

shī cì biāo yǒu shuǐ zāi

失次,杓,有水灾。

tài chū zài kuí lóu

《太初》在奎、娄。

zài chén yuē zhí xú

在辰曰执徐。

sān yuè chū shí shì yuē míng qīng zhāng zài yíng shì dōng bì

三月出,《石氏》曰名青章,在营室、东壁。

shī cì biāo zǎo hàn wǎn shuǐ

失次,杓,早旱,晚水。

gān shì tóng

《甘氏》同。

tài chū zài wèi mǎo

《太初》在胃、昴。

zài sì yuē dà huāng luò

在巳曰大荒落。

sì yuè chū shí shì yuē míng lù zhǒng zài kuí lóu

四月出,《石氏》曰名路踵,在奎、娄。

gān shì tóng

《甘氏》同。

tài chū zài cān fá

《太初》在参、罚。

zài wǔ yuē dūn zāng

在午曰敦牂。

wǔ yuè chū

五月出。

shí shì yuē míng qǐ míng zài wèi mǎo bì

《石氏》曰名启明,在胃、昴、毕。

shī cì biāo zǎo hàn wǎn shuǐ

失次,杓,早旱,晚水。

gān shì tóng

《甘氏》同。

tài chū zài dōng jǐng yú guǐ

《太初》在东井、舆鬼。

zài wèi yuē xié qià

在未曰协洽。

liù yuè chū shí shì yuē míng cháng liè zài zī xī cān

六月出,《石氏》曰名长烈,在觜觿、参。

gān shì zài cān fá

《甘氏》在参、罚。

tài chū zài zhù zhāng qī xīng

《太初》在注、张、七星。

zài shēn yuē shui jūn tān

在申曰氵君滩。

qī yuè chū

七月出。

shí shì yuē míng tiān jìn zài dōng jǐng yú guǐ

《石氏》曰名天晋,在东井、舆鬼。

gān shì zài hú

《甘氏》中说在弧星出现。

tài chū zài yì zhěn

《太初》在翼、轸。

zài yǒu yuē zuò è bā yuè chū

在酉曰作詻八月出。

shí shì yuē míng cháng rén zài liǔ qī xīng zhāng

《石氏》曰名长壬,在柳、七星、张。

shī cì biāo yǒu nǚ sàng mín jí

失次,杓,有女丧、民疾。

gān shì zài zhù zhāng

《甘氏》在注、张。

shī cì biāo yǒu huǒ

失次,杓,有火。

tài chū zài jiǎo gāng

《太初》在角、亢。

zài xū yuē yǎn mào

在戌曰掩茂。

jiǔ yuè chū shí shì yuē míng tiān huī zài yì zhěn

九月出,《石氏》曰名天睢,在翼、轸。

shī cì biāo shuǐ

失次,杓,水。

gān shì zài qī xīng yì

《甘氏》在七星、翼。

tài chū zài dǐ fáng xīn

《太初》在氐、房、心。

zài hài yuē dà yuān xiàn

在亥曰大渊献。

shí yuè chū shí shì yuē míng tiān huáng zài jiǎo gāng shǐ

十月出,《石氏》曰名天皇,在角、亢始。

gān shì zài zhěn jiǎo gāng

《甘氏》在轸、角、亢。

tài chū zài wěi jī

《太初》在尾、箕。

zài zǐ yuē kùn dūn

在子曰困敦。

shí yī yuè chū shí shì yuē míng tiān zōng zài dǐ fáng shǐ

十一月出,《石氏》曰名天宗,在氐、房始。

gān shì tóng

《甘氏》同。

tài chū zài jiàn xīng qiān niú

《太初》在建星、牵牛。

zài chǒu yuē chì fèn kǔ

在丑曰赤奋苦。

shí èr yuè chū shí shì yuē míng tiān hào zài wěi jī

十二月出,《石氏》曰名天昊,在尾、箕。

gān shì zài xīn wěi

《甘氏》在心、尾。

tài chū zài wù nǚ xū wēi

《太初》在婺女、虚、危。

gān shì tài chū lì suǒ yǐ bù tóng zhě yǐ xīng yíng suō zài qián gè lù hòu suǒ jiàn yě

《甘氏》、《太初历》所以不同者,以星赢缩在前,各录后所见也。

qí sì xīng yì lüè rú cǐ

其四星亦略如此。

gǔ lì wǔ xīng zhī tuī wáng nì xíng zhě zhì gān shì shí shì jīng yǐ yíng huò tài bái wèi yǒu nì xíng

古历五星之推,亡逆行者,至甘氏、石氏《经》,以荧惑、太白为有逆行。

fu lì zhě zhèng xíng yě

夫历者,正行也。

gǔ rén yǒu yán yuē tiān xià tài píng wǔ xīng xún dù wáng yǒu nì xíng

古人有言曰:“天下太平,五星循度,亡有逆行。

rì bù shí shuò yuè bù shí wàng

日不食朔,月不食望。

xià shì rì yuè chuán yuē rì yuè shí jǐn zhǔ wèi yě

”夏氏《日月传》曰:“日月食尽,主位也;

bù jìn chén wèi yě

不尽,臣位也。

xīng chuán yuē rì zhě dé yě yuè zhě xíng yě gù yuē rì shí xiū dé yuè shí xiū xíng

”《星传》曰:“日者德也,月者刑也,故曰日食修德,月食修刑。

rán ér lì jì tuī yuè shí yǔ èr xīng zhī nì wáng yì

”然而历纪推月食,与二星之逆亡异。

yíng huò zhǔ nèi luàn tài bái zhǔ bīng yuè zhǔ xíng

荧惑主内乱,太白主兵,月主刑。

zì zhōu shì shuāi luàn chén zéi zǐ shī lǚ shù qǐ xíng fá shī zhōng suī qí wáng luàn chén zéi zǐ shī lǚ zhī biàn nèi chén yóu bù zhì sì yí yóu bù fú bīng gé yóu bù qǐn xíng fá yóu bù cuò gù èr xīng yǔ yuè wèi zhī shī dù sān biàn cháng jiàn

自周室衰,乱臣贼子师旅数起,刑罚失中,虽其亡乱臣贼子师旅之变,内臣犹不治,四夷犹不服,兵革犹不寝,刑罚犹不错,故二星与月为之失度,三变常见;

jí yǒu luàn chén zéi zǐ fú shī liú xiě zhī bīng dà biàn nǎi chū gān shí shì jiàn qí cháng rán yīn yǐ wéi jì jiē fēi zhèng xíng yě

及有乱臣贼子伏尸流血之兵,大变乃出,甘、石氏见其常然,因以为纪,皆非正行也。

shī yún bǐ yuè ér shí zé wéi qí cháng

《诗》云:“彼月而食,则惟其常;

cǐ rì ér shí yú hé bù zāng

此日而食,于何不臧?

shī chuán yuē yuè shí fēi cháng yě bǐ zhī rì shí yóu cháng yě rì shí zé bù zāng yǐ

”《诗传》曰:“月食非常也,比之日食犹常也,日食则不臧矣。

wèi zhī xiǎo biàn kě yě

”谓之小变,可也;

wèi zhī zhèng xíng fēi yě

谓之正行,非也。

gù yíng huò bì xíng shí liù shě qù rì yuǎn ér zhuān zì

故荧惑必行十六舍,去日远而颛恣。

tài bái chū xī fāng jìn zài rì qián qì shèng nǎi nì xíng

太白出西方,进在日前,气盛乃逆行。

jí yuè bì shí yú wàng yì zhū shèng yě

及月必食于望,亦诛盛也。

guó huáng xīng dà ér chì zhuàng lèi nán jí

国皇星,大而红,形状类似南极星。

suǒ yǐ qí xià qǐ bīng

所以,其下起兵。

bīng qiáng qí chōng bù lì

兵强,其冲不利。

zhāo míng xīng dà ér bái wú jiǎo zhà shàng zhà xià

昭明星,又大又白,没有角,忽上忽下。

suǒ chū guó qǐ bīng duō biàn

所出国,起兵多变。

wǔ cán xīng chū zhèng dōng dōng fāng zhī xīng

五残星,出正东,东方之星。

qí zhuàng lèi chén qù de kě liù zhàng dà ér huáng

其状类辰,去地可六丈,大而黄。

liù zéi xīng chū zhèng nán nán fāng zhī xīng

六贼星,出正南,南方之星。

qù de kě liù zhàng dà ér chì shù dòng yǒu guāng

去地可六丈,大而赤,数动,有光。

sī guǐ xīng chū zhèng xi xī fāng zhī xīng

司诡星,出正西,西方之星。

qù de kě liù zhàng dà ér bái lèi tài bái

去地可六丈,大而白,类太白。

xián hàn xīng chū zhèng běi běi fāng zhī xīng

咸汉星,出正北,北方之星。

qù de kě liù zhàng dà ér chì shù dòng chá zhī zhōng qīng

去地可六丈,大而赤,数动,察之中青。

cǐ sì xīng suǒ chū fēi qí fāng qí xià yǒu bīng chōng bù lì

此四星所出非其方,其下有兵,冲不利。

sì tián xīng chū sì yú qù de kě sì zhàng

四填星,出四隅,去地可四丈。

dì wéi zāng guāng yì chū sì yú qù de kě èr zhàng ruò yuè shǐ chū

地维臧光,亦出四隅,去地可二丈,若月始出。

suǒ jiàn xià yǒu luàn zhě wáng yǒu dé zhě chāng

所见下,有乱者亡,有德者昌。

zhú xīng zhuàng rú tài bái qí chū yě bù xíng jiàn zé miè

烛星,状如太白,其出也不行,见则灭。

suǒ zhú chéng yì luàn

所烛,城邑乱。

rú xīng fēi xīng rú yún fēi yún míng yuē guī xié

如星非星,如云非云,名曰归邪。

guī xié chū bì yǒu guī guó zhě

归邪出现,一定有归附国家的人。

xīng zhě jīn zhī sàn qì qí běn yuē rén

星者,金之散气,其本曰人。

xīng zhòng guó jí shǎo zé xiōng

星众,国吉,少则凶。

hàn zhě yì jīn sàn qì qí běn yuē shuǐ

汉者,亦金散气,其本曰水。

xīng duō duō shuǐ shǎo zé hàn qí dà jīng yě

星多,多水,少则旱,其大经也。

tiān gǔ yǒu yīn rú léi fēi léi yīn zài dì ér xià jí de

天鼓,声音像雷但不是雷,声音从地面发出并向下传到地底。

qí suǒ zhù zhě bīng fā qí xià

其所住者,兵发其下。

tiān gǒu zhuàng rú dà liú xīng yǒu shēng qí xià zhǐ de lèi gǒu

天狗,状如大流星,有声,其下止地,类狗。

suǒ zhuì jí wàng zhī rú huǒ guāng yán yán zhōng tiān qí xià yuán rú shù qǐng tián chù shàng ruì jiàn zé yǒu huáng sè qiān lǐ pò jūn shā jiāng

所坠及,望之如火光炎炎中天,其下圜如数顷田处,上锐见则有黄色,千里破军杀将。

gé zé zhě rú yán huǒ zhī zhuàng huáng bái qǐ dì ér shàng xià dà shàng ruì

格泽者,如炎火之状,黄白,起地而上,下大上锐。

qí jiàn yě bù zhǒng ér huò

其见也,不种而获。

bù yǒu tǔ gōng bì yǒu dà kè

不有土功,必有大客。

chī yóu zhī qí lèi huì ér hòu qū xiàng qí

蚩尤之旗,类彗而后曲,象旗。

jiàn zé wáng zhě zhēng fá sì fāng

出现则预示君王征讨四方。

xún shǐ chū yú běi dǒu páng zhuàng rú xióng jī

旬始,出于北斗旁,状如雄鸡。

qí nù qīng hēi sè xiàng fú biē

其怒,青黑色,象伏鳖。

wǎng shǐ zhuàng lèi dà liú xīng shé xíng ér cāng hēi wàng rú yǒu máo mù rán

枉矢,状类大流星,蛇行而苍黑,望如有毛目然。

cháng gēng guǎng rú yī pǐ bù zhe tiān

长庚,广如一匹布著天。

cǐ xīng jiàn qǐ bīng

此星见,起兵。

xīng zhuì zhì de zé shí yě

星星坠落到地面,就是石头。

tiān qíng ér jiàn jǐng xīng

天暒而见景星。

jǐng xīng zhě dé xīng yě qí zhuàng wú cháng cháng chū yú yǒu dào zhī guó

景星者,德星也,其状无常,常出于有道之国。

rì yǒu zhōng dào yuè yǒu jiǔ háng

日有中道,月有九行。

zhōng dào zhě huáng dào

中道者,黄道。

yī yuē guāng dào

一曰光道。

guāng dào běi zhì dōng jǐng qù běi jí jìn

光道北至东井,去北极近;

nán zhì qiān niú qù běi jí yuǎn

南至牵牛,去北极远;

dōng zhì jiǎo xi zhì lóu qù jí zhōng

东至角,西至娄,去极中。

xià zhì zhì yú dōng jǐng běi jìn jí gù guǐ duǎn

夏至至于东井,北近极,故晷短;

lì bā chǐ zhī biǎo ér guǐ jǐng zhǎng chǐ wǔ cùn bā fēn

立八尺之表,而晷景长尺五寸八分。

dōng zhì zhì yú qiān niú yuǎn jí gù guǐ zhǎng

冬至至于牵牛,远极,故晷长;

lì bā chǐ zhī biǎo ér guǐ jǐng zhǎng zhàng sān chǐ yī cùn sì fēn

立八尺之表,而晷景长丈三尺一寸四分。

chūn qiū fēn rì zhì lóu jiǎo qù jí zhōng ér guǐ zhōng

春秋分日至娄、角,去极中,而晷中;

lì bā chǐ zhī biǎo ér guǐ jǐng zhǎng qī chǐ sān cùn liù fēn

立八尺之表,而晷景长七尺三寸六分。

cǐ rì qù jí yuǎn jìn zhī chà guǐ jǐng cháng duǎn zhī zhì yě

此日去极远近之差,晷景长短之制也。

qù jí yuǎn jìn nán zhī yào yǐ guǐ jǐng

去极远近难知,要以晷景。

guǐ jǐng zhě suǒ yǐ zhī rì zhī nán běi yě

晷景者,所以知日之南北也。

rì yáng yě

日,阳也。

yáng yòng shì zé rì jìn ér běi zhòu jìn ér zhǎng yáng shèng gù wèi wēn shǔ

阳用事则日进而北,昼进而长,阳胜,故为温暑;

yīn yòng shì zé rì tuì ér nán zhòu tuì ér duǎn yīn shèng gù wèi liáng hán yě

阴用事则日退而南,昼退而短,阴胜,故为凉寒也。

gù rì jìn wèi shǔ tuì wèi hán

故日进为暑,退为寒。

ruò rì zhī nán běi shī jié guǐ guò ér zhǎng wèi cháng hán tuì ér duǎn wèi cháng ào

若日之南北失节,晷过而长为常寒,退而短为常奥。

cǐ hán ào zhī biǎo yě gù yuē wèi hán shǔ

此寒奥之表也,故曰为寒暑。

yī yuē guǐ zhǎng wèi lǎo duǎn wèi hàn shē wèi fú

一曰,晷长为潦,短为旱,奢为扶。

fú zhě xié chén jìn ér zhèng chén shū jūn zǐ bù zú jiān rén yǒu yú

扶者,邪臣进而正臣疏,君子不足,奸人有余。

yuè yǒu jiǔ háng zhě hēi dào èr chū huáng dào běi

月有九行者:黑道二,出黄道北;

chì dào èr chū huáng dào nán

赤道二,出黄道南;

bái dào èr chū huáng dào xi

白道二,出黄道西;

qīng dào èr chū huáng dào dōng

青道二,出黄道东。

lì chūn chūn fēn yuè dōng cóng qīng dào

立春、春分,月东从青道;

lì qiū qiū fēn xi cóng bái dào

立秋、秋分,西从白道;

lì dōng dōng zhì běi cóng hēi dào

立冬、冬至,北从黑道;

lì xià xià zhì nán cóng chì dào

立夏、夏至,南从赤道。

rán yòng zhī yī kuài fáng zhōng dào

然用之,一块房中道。

qīng chì chū yáng dào bái hēi chū yīn dào

青赤出阳道,白黑出阴道。

ruò yuè shī jié dù ér wàng xíng chū yáng dào zé hàn fēng chū yīn dào zé yīn yǔ

若月失节度而妄行,出阳道则旱风,出阴道则阴雨。

fán jūn xíng jí zé rì xíng jí jūn xíng huǎn zé rì xíng chí

凡君行急则日行疾,君行缓则日行迟。

rì xíng bù kě zhǐ ér zhī yě gù yǐ èr zhì èr fēn zhī xīng wèi hou

日行不可指而知也,故以二至二分之星为候。

rì dōng xíng xīng xi zhuǎn dōng zhì hūn kuí bā dù zhōng

日东行,星西转,冬至昏,奎八度中;

xià zhì dǐ shí sān dù zhōng

夏至,氐十三度中;

chūn fēn liǔ yí dù zhōng

春分,柳一度中;

qiū fēn qiān niú sān dù qī fēn zhōng

秋分,牵牛三度七分中;

cǐ qí zhèng xíng yě

此其正行也。

rì xíng jí zé xīng xi zhuǎn jí shì shì rán yě

日行疾,则星西转疾,事势然也。

gù guò zhōng zé jí jūn xíng jí zhī gǎn yě

故过中则疾,君行急之感也;

bù jí zhōng zé chí jūn xíng huǎn zhī xiàng yě

不及中则迟,君行缓之象也。

zhì yuè xíng zé yǐ huì shuò jué zhī

至月行,则以晦朔决之。

rì dōng zé nán xià zé běi

日冬则南,夏则北;

dōng zhì yú qiān niú xià zhì yú dōng jǐng

冬至于牵牛,夏至于东井。

rì zhī suǒ xíng wéi zhōng dào yuè wǔ xīng jiē suí zhī yě

日之所行为中道,月、五星皆随之也。

jī xīng wèi fēng dōng běi zhī xīng yě

箕星为风,东北之星也。

dōng běi dì shì tiān wèi yě gù yì yuē dōng běi sàng péng jí xùn zài dōng nán wèi fēng

东北地事,天位也,故《易》曰:“东北丧朋,及《巽》在东南,为风;

fēng yáng zhōng zhī yīn dà chén zhī xiàng yě qí xīng zhěn yě

风,阳中之阴,大臣之象也,其星,轸也。

yuè qù zhōng dào yí ér dōng běi rù jī ruò dōng nán rù zhěn zé duō fēng

月去中道,移而东北入箕,若东南入轸,则多风。

xī fāng wèi yǔ

西方为雨;

yǔ shǎo yīn zhī wèi yě

雨,少阴之位也。

yuè shī zhōng dào yí ér xi rù bì zé duō yǔ

月失中道,移而西入毕,则多雨。

gù shī yún yuè lí yú bì bǐ pāng tuó yǐ yán duō yǔ yě

故《诗》云“月离于毕,俾滂沱矣”,言多雨也。

xīng chuán yuē yuè rù bì zé jiàng xiàng yǒu yǐ jiā fàn zuì zhě yán yīn shèng yě

《星传》曰“月入毕则将相有以家犯罪者”,言阴盛也。

shū yuē xīng yǒu hǎo fēng xīng yǒu hǎo yǔ yuè zhī cóng xīng zé yǐ fēng yǔ yán shī zhōng dào ér dōng xī yě

《书》曰“星有好风,星有好雨,月之从星,则以风雨”,言失中道而东西也。

gù xīng chuán yuē yuè nán rù qiān niú nán jiè mín jiān jí yì

故《星传》曰:“月南入牵牛南戒,民间疾疫;

yuè běi rù tài wēi chū zuò běi ruò fàn zuò zé xià rén móu shàng

月北入太微,出坐北,若犯坐,则下人谋上。

yī yuē yuè wèi fēng yǔ rì wèi hán wēn

一曰月为风雨,日为寒温。

dōng zhì rì nán jí guǐ zhǎng nán bù jí zé wēn wéi hài

冬至日南极,晷长,南不极则温为害;

xià zhì rì běi jí guǐ duǎn běi bù jí zé hán wéi hài

夏至日北极,晷短,北不极则寒为害。

gù shū yuē rì yuè zhī xíng zé yǒu dōng yǒu xià yě

故《书》曰“日月之行,则有冬有夏”也。

zhèng zhì biàn yú xià rì yuè yùn yú shàng yǐ

政治变于下,日月运于上矣。

yuè chū fáng běi wèi yǔ wèi yīn wéi luàn wèi bīng

月亮出现在房宿北面,象征着有阴、雨,兵乱;

chū fáng nán wèi hàn wèi yāo sàng

出房南,为旱为夭丧。

shuǐ hàn zhì chōng ér yīng jí wǔ xīng zhī biàn bì rán zhī xiào yě

水旱至冲而应,及五星之变,必然之效也。

liǎng jūn xiāng dāng rì yùn děng lì jūn

两军相当,日晕等,力均;

hòu zhǎng dà yǒu shèng

光晕又厚又长又大,表示一方会取胜;

báo duǎn xiǎo wáng shèng

薄短小,亡胜。

zhòng bào dà pò wáng

重抱,大破亡。

bào wèi hé bèi wèi bù hé wèi fēn lí xiāng qù

抱为和,背为不和,为分离相去。

zhí wèi zì lì lì bīng pò jūn ruò yuē shā jiāng

直为自立,立兵破军,若曰杀将。

bào qiě dài yǒu xǐ

抱且戴,有喜。

wéi zài zhōng zhōng shèng

被围困在内部,内部获胜;

zài wài wài shèng

在外部,外部获胜。

qīng wài chì zhōng yǐ hé xiāng qù

青色在外红色在内,因和谐而分离;

chì wài qīng zhōng yǐ è xiàng qù

红色在外青色在内,因交恶而分离。

qì yūn xiān zhì ér hòu qù jū jūn shèng

气晕先至而后去,居军胜。

xiān zhì xiān qù qián yǒu lì hòu yǒu bìng hòu zhì hòu qù qián bìng hòu lì

先至先去,前有利,后有病,后至后去,前病后利;

hòu zhì xiān qù qián hòu jiē bìng jū jūn bù shèng

后至先去,前后皆病,居军不胜。

jiàn ér qù qí fā jí suī shèng wáng gōng

见而去,其发疾,虽胜亡功。

jiàn bàn rì yǐ shàng gōng dà

出现超过半天,功绩巨大。

bái hóng qū duǎn shàng xià ruì yǒu zhě xià dà liú xiě

白虹屈短,上下锐,有者下大流血。

rì yùn zhì shèng jìn qī sān shí rì yuǎn qī liù shí rì

日晕预示胜负,近期三十天,远期六十天内。

qí shí shí suǒ bù lì

发生日食,对所在方位不利;

fù shēng shēng suǒ lì

日食后太阳复现,对所在方位有利;

bù rán shí jǐn wéi zhǔ wèi

不然,食尽为主位。

yǐ qí zhí jí rì suǒ chán jiā rì shí yòng míng qí guó

以其直及日所躔加日时,用名其国。

fán wàng yún qì yǎng ér wàng zhī sān sì bǎi lǐ

凡是观察云气,抬头仰望,能看到三四百里远;

píng wàng zài sāng yú shàng qiān yú lǐ èr qiān lǐ

平望,在桑榆上,千余里,二千里;

dēng gāo ér wàng zhī xià shǔ de zhě jū sān qiān lǐ

登高而望之,下属地者居三千里。

yún qì yǒu shòu jū shàng zhě shèng

云气上有兽形盘踞的,预示胜利。

zì huá yǐ nán qì xià hēi shàng chì

华山以南地区,云气下部黑色上部红色。

sōng gāo sān hé zhī jiāo qì zhèng chì

嵩山、三河一带的郊野,云气纯红色。

cháng shān yǐ běi qì xià hēi shàng qīng

常山以北,气下黑上青。

bó jié hǎi dài zhī jiān qì jiē hēi

渤海、碣石、东海、泰山之间,云气都是黑色。

jiāng huái zhī jiān qì jiē bái

长江、淮河之间,云气都是白色。

tú qì bái

军队移动的云气呈白色。

tǔ gōng qì huáng

土木工程的云气呈黄色。

chē qì zhà gāo zhà xià wǎng wǎng ér jù

车兵云气忽高忽低,常常聚集在一起。

qí qì bēi ér bù

骑兵云气低矮而散布。

zú qì tuán

步兵云气凝聚成团。

qián bēi ér hòu gāo zhě jí

前卑而后高者,疾;

qián fāng ér hòu gāo zhě ruì

前方而后高者,锐;

hòu ruì ér bēi zhě què

后锐而卑者,却。

qí qì píng zhě qí xíng xú

云气平稳的,军队行动迟缓。

qián gāo hòu bēi zhě bù zhǐ ér fǎn

前高后卑者,不止而反。

qì xiāng yù zhě bēi shèng gāo ruì shèng fāng

气相遇者,卑胜高,锐胜方。

qì lái bēi ér xún chē dào zhě bù guò sān sì rì qù zhī wǔ liù lǐ jiàn

气来卑而循车道者,不过三四日,去之五六里见。

qì lái gāo qī bā chǐ zhě bù guò wǔ liù rì qù zhī shí yú èr shí lǐ jiàn

气来高七八尺者,不过五六日,去之十余二十里见。

qì lái gāo zhàng yú èr zhàng zhě bù guò sān sì shí rì qù zhī wǔ liù shí lǐ jiàn

气来高丈余二丈者,不过三四十日,去之五六十里见。

shāo yún jīng bái zhě qí jiāng hàn qí shì qiè

捎云精白者,其将悍,其士怯。

qí dà gēn ér qián jué yuǎn zhě zhàn

其大根而前绝远者,战。

jīng bái qí máng dī zhě zhàn shèng

精白,其芒低者,战胜;

qí qián chì ér yìn zhě zhàn bù shèng

其前赤而印者,战不胜。

chén yún rú lì yuán

陈云如立垣。

zhù yún lèi zhù

杼云形状类似织布的梭子。

yòu yún tuán ér duān ruì

柚云抟而耑锐。

sháo yún rú shéng zhě jū qián jìng tiān qí bàn bàn tiān

杓云如绳者,居前竟天,其半半天。

ní yún zhě lèi dòu qí gù

蜺云者,类斗旗故。

gōu yún jù qǔ

钩云像钩子般弯曲。

zhū cǐ yún jiàn yǐ wǔ sè zhàn

诸此云见,以五色占。

ér zé tuán mì qí jiàn dòng rén nǎi yǒu zhàn

其中颜色润泽、团状、密实的云,出现很动人,于是有占卜的意义;

bīng bì qǐ hé dòu qí zhí

兵必起,合斗其直。

wáng shuò suǒ hou jué yú rì páng

王朔所候,决于日旁。

rì páng yún qì rén zhǔ xiàng

太阳旁的云气,象征君主。

jiē rú qí xíng yǐ zhàn

都按照它们的形状来占卜。

gù běi yí zhī qì rú qún chù qióng lǘ nán yí zhī qì lèi zhōu chuán fān qí

所以北方夷族地区的云气象成群的牲畜和帐篷,南方夷族地区的云气类似船只和旗帜。

dà shuǐ chù bài jūn chǎng pò guó zhī xū xià yǒu jī quán jīn bǎo shàng jiē yǒu qì bù kě bù chá

大水处,败军场,破国之虚,下有积泉,金宝上,皆有气,不可不察。

hǎi páng shèn qì xiàng lóu tái guǎng yě qì chéng gōng què rán

海旁蜃气象楼台,广野气成宫阙然。

yún qì gè xiàng qí shān chuān rén mín suǒ jù jī

云气的形状各自对应着当地山川和人民聚集的特点。

gù hou xī hào zhě rù guó yì shì fēng jiāng tián chóu zhī zhěng zhì chéng guō shì wū mén hù zhī rùn zé cì zhì chē fú xù chǎn jīng huá

故候息耗者,入国邑,视封疆田畴之整治,城郭室屋门户之润泽,次至车服畜产精华。

shí xi zhě jí xū hào zhě xiōng

实息者吉,虚耗者凶。

ruò yān fēi yān ruò yún fēi yún yù yù fēn fēn xiāo suǒ lún qūn shì wèi qìng yún

若烟非烟,若云非云,郁郁纷纷,萧索轮囷,是谓庆云。

qìng yún jiàn xǐ qì yě

庆云见,喜气也。

ruò wù fēi wù yì guān bù rú jiàn zé qí chéng bèi jiǎ ér qū

若雾非雾,衣冠不濡,见则其城被甲而趋。

fu léi diàn xiá hóng pì lì yè míng zhě yáng qì zhī dòng zhě yě chūn xià zé fā qiū dōng zé cáng gù hou shū zhě wáng bù sī

夫雷电、赮虹、辟历、夜明者,阳气之动者也,春夏则发,秋冬则藏,故候书者亡不司。

tiān kāi xiàn wù dì dòng chè jué

天空裂开显现异物,大地震动断裂。

shān bēng jí chuān sāi xī fú

山崩及B43D,川塞溪垘;

shuǐ dàn de zhǎng zé jié jiàn xiàng

水澹地长,泽竭见象。

chéng guō mén lǘ rùn xī gǎo kū

城郭门闾,润息槁枯;

gōng miào kuò dì rén mín suǒ cì

宫庙廓第,人民所次。

yáo sú chē fú guān mín yǐn shí

观察民间歌谣习俗、车马服饰,了解百姓的饮食。

wǔ gǔ cǎo mù guān qí suǒ shǔ

五谷草木,观其所属。

cāng fǔ jiù kù sì tòng zhī lù

粮仓府库马厩仓库,四通八达的道路。

liù chù qín shòu suǒ chǎn qù jiù

六畜和禽兽,它们的出产与去向;

yú biē niǎo shǔ guān qí suǒ chù

鱼鳖鸟鼠,观察它们的栖息地。

guǐ kū ruò hū yú rén féng yí

鬼哭若呼,与人逢栘。

é yán chéng rán

讹言,诚然。

fán hou suì měi è jǐn hou suì shǐ

凡是预测年成好坏,要仔细观察岁首的征兆。

suì shǐ huò dōng zhì rì chǎn qì shǐ méng

岁首可能是冬至日,此时生气开始萌发。

xī míng rì rén zhòng zú suì yī huì yǐn shí fā yáng qì gù yuē chū suì

腊明日,人众卒岁,壹会饮食,发阳气,故曰初岁。

zhēng yuè dàn wáng zhě suì shǒu

正月初一,是君王一年的开始;

lì chūn sì míng zhī shǐ yě

立春,四明之始也。

sì shǐ zhě hou zhī rì

这四个开始之日,是观测天象的时候。

ér hàn wèi xiān jí xī míng zhèng yuè dàn jué bā fēng

而汉代的魏鲜在腊祭次日和正月初一依据八方之风来判断吉凶。

fēng cóng nán dà hàn

风从南,大旱;

xī nán xiǎo hàn

风从西南方来,预示小旱;

xī fāng yǒu bīng

西方,有战事;

xī běi róng shū wèi xiǎo yǔ qù bīng

西北,戎叔为,小雨,趣兵;

běi fāng wèi zhōng suì

北方,是中等年景;

dōng běi wéi shàng suì

东北方,是上等年景;

dōng fāng dà shuǐ

东方,有大水灾;

dōng nán mín yǒu jí yì suì è

东南方,百姓有瘟疫,年景不好。

gù bā fēng gè yǔ qí chōng duì kè duō zhě wèi shèng

所以八方之风各自与其相对方向的风较量,占验次数多的为胜。

duō shèng shǎo jiǔ shèng jí jí shèng xú

多的胜过少的,持久的胜过短暂的,急促的胜过缓慢的。

dàn zhì shí wèi mài

清晨到早饭时,对应麦子;

shí zhì rì diē wèi jì

食至日跌,为稷;

diē zhì bū wèi shǔ

跌至晡,为黍;

bū zhì xià bū wèi shū

晡至下晡,为叔;

xià bū zhì rì rù wèi má

下晡至日入,为麻。

yù zhōng rì yǒu yún yǒu fēng yǒu rì dāng qí shí shēn ér duō shí

欲终日有云,有风,有日,当其时,深而多实;

wáng yún yǒu fēng rì dāng qí shí qiǎn ér shǎo shí

亡云,有风日,当其时,浅而少实;

yǒu yún fēng wáng rì dāng qí shí shēn ér shǎo shí

有云风,亡日,当其时,深而少实;

yǒu rì wáng yún bù fēng dāng qí shí zhě jia yǒu bài

有日,亡云,不风,当其时者稼有败。

rú shí qǐng xiǎo bài

如一顿饭工夫,小损失;

shú wǔ dǒu mǐ qǐng dà bài

孰五斗米顷,大败。

fēng fù qǐ

风复起。

yǒu yún qí jia fù qǐ

有云,其稼复起。

gè yǐ qí shí yòng yún sè zhàn zhǒng suǒ yí

各自根据时辰用云的颜色占卜适宜种植的作物。

yǔ xuě hán suì è

雨雪,寒,岁恶。

shì rì guāng míng tīng dū yì rén mín zhī shēng

这天天气晴朗,听都城和百姓的声音。

shēng gōng zé suì měi jí

声宫,则岁美,吉;

shāng yǒu bīng

商,有兵;

zhēng hàn

如果是征声,就会发生旱灾;

yǔ shuǐ

如果是羽声,就会发生水灾;

jiǎo suì è

如果是角声,这一年就会很糟糕。

huò cóng zhèng yuè dàn bǐ shù yǔ

或者从正月初一开始连续数下雨的天数。

lǜ rì shí yī shēng zhì qī shēng ér jí

平均每天吃一升粮食,到七升就是极限;

guò zhī bù zhàn

超过这个数,就不作占卜了。

shù zhì shí èr rì zhí qí yuè zhàn shuǐ hàn

数至十二日,直其月,占水旱。

wèi qí huán yù qiān lǐ nèi zhàn jí wéi tiān xià hou jìng zhēng yuè

为其环域千里内占,即为天下候,竟正月。

yuè suǒ lí liè sù rì fēng yún zhàn qí guó

根据月亮运行经过的星宿,以及太阳、风、云的情况,来占卜对应国家的吉凶。

bì rán chá tài suì suǒ zài

必然察太岁所在。

jīn ráng

金,穰;

shuǐ huǐ

在水星区域,就会有毁坏;

mù jī

在木星区域,就会发生饥荒;

huǒ hàn

在火星区域,就会发生旱灾。

cǐ qí dà jīng yě

这是占卜的大原则。

zhēng yuè shàng jiǎ fēng cóng dōng fāng lái yi cán

正月上甲,风从东方来,宜蚕;

cóng xī fāng lái ruò dàn yǒu huáng yún è

从西方来,若旦有黄云,恶。

dōng zhì duǎn jí xiàn tǔ tàn tàn dòng mí lù jiě jiǎo lán gēn chū quán chū yǒng lüè yǐ zhī rì zhì yào jué guǐ jǐng

冬至短极,县土炭,炭动,麋鹿解角,兰根出,泉出踊,略以知日至,要决晷景。

fu tiān yùn sān shí suì yī xiǎo biàn bǎi nián zhōng biàn wǔ bǎi nián dà biàn sān dà biàn yì qǐ sān jì ér dà bèi cǐ qí dà shù yě

夫天运三十岁一小变,百年中变,五百年大变,三大变一起,三纪而大备,此其大数也。

chūn qiū èr bǎi sì shí èr nián jiān rì shí sān shí liù huì xīng sān jiàn yè cháng xīng bú jiàn yè zhōng xīng yǔn rú yǔ zhě gè yī

春秋二百四十二年间,日食三十六,彗星三见,夜常星不见,夜中星陨如雨者各一。

dàng shì shí huò luàn zhé yīng zhōu shì wēi ruò shàng xià jiāo yuàn shā jūn sān shí liù wáng guó wǔ shí èr zhū hóu bēn zǒu bù dé bǎo qí shè jì zhě bù kě shèng shǔ

当是时,祸乱辄应,周室微弱,上下交怨,杀君三十六,亡国五十二,诸侯奔走不得保其社稷者不可胜数。

zì shì zhī hòu zhòng bào guǎ dà bìng xiǎo

自是之后,众暴寡,大并小。

qín chu wú yuè yí dí yě wèi qiáng bó

秦、楚、吴、粤,夷狄也,为强伯。

tián shì cuàn qí sān jiā fēn jìn bìng wèi zhàn guó zhēng yú gōng qǔ bīng gé dì qǐ chéng yì shù tú yīn yǐ jī jǐn jí yì chóu kǔ chén zhǔ gòng yōu huàn qí chá jī xiáng hòu xīng qì yóu jí

田氏篡齐,三家分晋,并为战国,争于攻取,兵革递起,城邑数屠,因以饥馑疾疫愁苦,臣主共忧患,其察禨祥候星气尤急。

jìn shì èr shí zhū hou qī guó xiāng wáng yán cóng héng zhě jì zhǒng ér zhàn tiān wén zhě yīn shí wù lùn shū chuán gù qí zhàn yàn lín zá mǐ yán wáng kě lù zhě

近世二十诸候七国相王,言从横者继踵,而占天文者因时务论书传,故其占验鳞杂米盐,亡可录者。

zhōu zú wèi qín suǒ miè

周卒为秦所灭。

shǐ huáng zhī shí shí wǔ nián jiān huì xīng sì jiàn jiǔ zhě bā shí rì zhǎng huò jìng tiān

始皇之时,十五年间彗星四见,久者八十日,长或竟天。

hòu qín suì yǐ bīng nèi jiān liù guó wài ràng sì yí sǐ rén rú luàn má

后秦遂以兵内兼六国,外攘四夷,死人如乱麻。

yòu yíng huò shǒu xīn jí tiān shì máng jiǎo sè chì rú jī xuè

又荧惑守心,及天市芒角,色赤如鸡血。

shǐ huáng jì sǐ shì zhù xiāng shā èr shì jí wèi cán gǔ ròu lù jiàng xiàng tài bái zài jīng tiān

始皇既死,适、庶相杀,二世即位,残骨肉,戮将相,太白再经天。

yīn yǐ zhāng chǔ bìng xìng shī xiāng tái jí qín suì yǐ wáng

因以张楚并兴,失相跆籍,秦遂以亡。

xiàng yǔ jiù jù lù wǎng shǐ xi liú

项羽救巨鹿,枉矢西流。

wǎng shǐ suǒ chù tiān xià zhī suǒ fá shè miè wáng xiàng yě

枉矢所触,天下之所伐射,灭亡象也。

wù mò zhí yú shǐ jīn shé xíng bù néng zhí ér wang zhě zhí shǐ zhě yì bù zhèng yǐ xiàng xiàng yǔ zhí zhèng luàn yě

物莫直于矢,今蛇行不能直而枉者,执矢者亦不正,以象项羽执政乱也。

yǔ suì hé zòng kēng qín rén tú xián yáng

羽遂合从,坑秦人,屠咸阳。

fán wǎng shǐ zhī liú yǐ luàn fá luàn yě

凡枉矢之流,以乱伐乱也。

hàn yuán nián shí yuè wǔ xīng jù yú dōng jǐng yǐ lì tuī zhī cóng suì xīng yě

汉元年十月,五星聚于东井,以历推之,从岁星也。

cǐ gāo huáng dì shòu mìng zhī fú yě

此高皇帝受命之符也。

gù kè wèi zhāng ěr yuē dōng jǐng qín dì hàn wáng rù qín wǔ xīng cóng suì xīng jù dāng yǐ yì qǔ tiān xià

故客谓张耳曰:“东井秦地,汉王入秦,五星从岁星聚,当以义取天下。

qín wáng zǐ yīng jiàng yú zhǐ dào hàn wáng yǐ shǔ lì bǎo qì fù nǚ wáng suǒ qǔ bì gōng fēng mén hái jūn cì yú bà shàng yǐ hou zhū hou

”秦王子婴降于枳道,汉王以属吏,宝器妇女亡所取,闭宫封门,还军次于霸上,以候诸候。

yǔ qín mín yuē fǎ sān zhāng mín wáng bù guī bì zhě kě wèi néng xíng yì yǐ tiān zhī suǒ yǔ yě

与秦民约法三章,民亡不归必者,可谓能行义矣,天之所予也。

wǔ nián suì dìng tiān xià jí dì wèi

五年遂定天下,即帝位。

cǐ míng suì xīng zhī chóng yì dōng jǐng wèi qín zhī de míng xiào yě

此明岁星之崇义,东井为秦之地明效也。

sān nián qiū tài bái chū xī fāng yǒu guāng jǐ zhōng zhà běi zhà nán guò qī nǎi rù

三年秋,太白出西方,有光几中,乍北乍南,过期乃入。

chén xīng chū sì mèng

辰星出四孟。

shì shí xiàng yǔ wèi chǔ wáng ér hàn yǐ dìng sān qín yǔ xiāng jù xíng yáng

是时,项羽为楚王,而汉已定三秦,与相距荥阳。

tài bái chū xī fāng yǒu guāng jǐ zhōng shì qín dì zhàn jiàng shèng ér hàn guó jiāng xìng yě

太白出西方,有光几中,是秦地战将胜,而汉国将兴也。

chén xīng chū sì mèng yì zhǔ zhī biǎo yě

辰星出四孟,易主之表也。

hòu èr nián hàn miè chu

后二年,汉灭楚。

qī nián yuè yùn wéi cān bì qī zhòng

七年,月晕,围参、毕七重。

zhàn yuē bì mǎo jiān tiān jiē yě

占曰:“毕、昴间,天街也;

jiē běi hú yě

街北,胡也;

jiē nán zhōng guó yě

街南,中国也。

mǎo wèi xiōng nú cān wèi zhào bì wèi biān bīng

昴为匈奴,参为赵,毕为边兵。

shì suì gāo huáng dì zì jiāng bīng jī xiōng nú zhì píng chéng wèi mò dú chán yú suǒ wéi qī rì nǎi jiě

”是岁高皇帝自将兵击匈奴,至平城,为冒顿单于所围,七日乃解。

shí èr nián chūn yíng huò shǒu xīn

十二年春,荧惑守心。

sì yuè gōng chē yàn jià

四月,宫车晏驾。

xiào huì èr nián tiān kāi dōng běi guǎng shí yú zhàng zhǎng èr shí yú zhàng

孝惠二年,天开东北,广十余丈,长二十余丈。

dì dòng yīn yǒu yú

地动,阴有余;

tiān liè yáng bù zú jiē xià shèng qiáng jiāng hài shàng zhī biàn yě

天裂,阳不足:皆下盛强将害上之变也。

qí hòu yǒu lǚ shì zhī luàn

其后有吕氏之乱。

xiào wén hòu èr nián zhēng yuè rén yín tiān xī chū xī nán

孝文后二年正月壬寅,天EF67夕出西南。

zhàn yuē wèi bīng sàng luàn

占曰:“为兵丧乱。

qí liù nián shí yī yuè xiōng nú rù shàng jùn yún zhōng hàn qǐ sān jūn yǐ wèi jīng shī

”其六年十一月,匈奴入上郡、云中,汉起三军以卫京师。

qí sì yuè yǐ sì shuǐ mù huǒ sān hé yú dōng jǐng

其四月乙巳,水、木、火三合于东井。

zhàn yuē wài nèi yǒu bīng yǔ sàng gǎi lì rén gōng

占曰:“外内有兵与丧,改立壬公。

dōng jǐng qín yě

东井,秦也。

bā yuè tiān gǒu xià liáng yě shì suì zhū fǎn zhě zhōu yīn cháng ān shì

”八月,天狗下梁野,是岁诛反者周殷长安市。

qí qī nián liù yuè wén dì bēng

其七年六月,文帝崩。

qí shí yī yuè wù xū tǔ shuǐ hé yú wēi

其十一月戊戌,土、水合于危。

zhàn yuē wèi yōng jū suǒ dāng zhī guó bù kě jǔ shì yòng bīng bì shòu qí yāng

占曰:“为雍沮,所当之国不可举事用兵,必受其殃。

yī yuē jiāng fù jūn

一曰将覆军。

wēi qí yě

危,齐也。

qí qī yuè huǒ dōng xíng xíng bì yáng huán bì dōng běi chū ér xi nì xíng zhì mǎo jí nán nǎi dōng xíng

”其七月,火东行,行毕阳,环毕东北,出而西,逆行至昴,即南乃东行。

zhàn yuē wèi sàng sǐ kòu luàn

占曰:“为丧死寇乱。

bì mǎo zhào yě

毕、昴,赵也。

xiào jǐng yuán nián zhēng yuè guǐ yǒu jīn shuǐ hé yú wù nǚ

孝景元年正月癸酉,金、水合于婺女。

zhàn yuē wèi biàn móu wèi bīng yōu

占曰:“为变谋,为兵忧。

wù nǚ yuè yě yòu wèi qí

婺女,粤也,又为齐。

qí qī yuè yǐ chǒu jīn mù shuǐ sān hé yú zhāng

”其七月乙丑,金、木、水三合于张。

zhàn yuē wài nèi yǒu bīng yǔ sàng gǎi lì wáng gōng

占曰:“外内有兵与丧,改立王公。

zhāng zhōu de jīn zhī hé nán yě yòu wèi chu

张,周地,今之河南也,又为楚。

qí èr nián qī yuè bǐng zǐ huǒ yǔ shuǐ chen chū dōng fāng yīn shǒu dòu

”其二年七月丙子,火与水晨出东方,因守斗。

zhàn yuē qí guó jué sì

占曰:“其国绝祀。

zhì qí shí èr yuè shuǐ huǒ hé yú dòu

”至其十二月,水、火合于斗。

zhàn yuē wèi cuì bù kě jǔ shì yòng bīng bì shòu qí yāng

占曰:“为淬,不可举事用兵,必受其殃。

yī yuē wèi běi jūn yòng bīng jǔ shì dà bài

”一曰:“为北军,用兵举事大败。

dòu wú yě yòu wèi yuè

斗,吴也,又为粤。

shì suì huì xīng chū xī nán

”是岁彗星出西南。

qí sān yuè lì liù huáng zǐ wèi wáng wáng huái yáng rǔ nán hé jiān lín jiāng cháng shā guǎng chuān

其三月,立六皇子为王,王淮阳、汝南、河间、临江、长沙、广川。

qí sān nián wú chu jiāo xi jiāo dōng zī chuān jǐ nán zhào qī guó fǎn

其三年,吴、楚、胶西、胶东、淄川、济南、赵七国反。

wú chu bīng wú zhì gōng liáng jiāo xi jiāo dōng zī chuān sān guó gōng wéi qí

吴、楚兵无至攻梁,胶西、胶东、淄川三国攻围齐。

hàn qiǎn dà jiàng jūn zhōu yà fu děng shù zhǐ hé nán yǐ hou wú chu zhī bì suì bài zhī

汉遣大将军周亚夫等戍止河南,以候吴、楚之敝,遂败之。

wú wáng wáng zǒu yuè yuè gōng ér shā zhī píng yáng hóu bài sān guó zhī shī yú qí xián fú qí gū qí wáng zì shā

吴王亡走粤,粤攻而杀之,平阳侯败三国之师于齐,咸伏其辜,齐王自杀。

hàn bīng yǐ shuǐ gōng zhào chéng chéng huài wáng zì shā

汉兵以水攻赵城,城坏,王自杀。

liù yuè lì huáng zǐ èr rén chu yuán wáng zi yī rén wèi wáng wáng jiāo xi zhōng shān chu

六月,立皇子二人,楚元王子一人为王,王胶西、中山、楚。

xǐ jì běi wèi zī chuān wáng huái yáng wèi lǔ wáng rǔ nán wèi jiāng dū wáng

徙济北为淄川王,淮阳为鲁王,汝南为江都王。

qī yuè bīng ba

七月,兵罢。

tiān gǒu xià zhàn wèi pò jūn shā jiāng

天狗下,占为“破军杀将。

gǒu yòu shǒu yù lèi yě tiān gǒu suǒ jiàng yǐ jiè shǒu yù

狗,又守御类也,天狗所降,以戒守御。

wú chu gōng liáng liáng jiān chéng shǒu suì fú shī liú xiě qí xià

”吴、楚攻梁,梁坚城守,遂伏尸流血其下。

sān nián tián xīng zài lóu jǐ rù hái jū kuí kuí lǔ yě

三年,填星在娄,几入,还居奎,奎,鲁也。

zhàn yuē qí guó de dì wèi de tián

占曰:“其国得地为得填。

shì suì lǔ wèi guó

”是岁鲁为国。

sì nián qī yuè guǐ wèi huǒ rù dōng bìng xíng yīn yòu yǐ jiǔ yuè jǐ wèi rù yú guǐ wù yín chū

四年七月癸未,火入东并,行阴,又以九月己未入舆鬼,戊寅出。

zhàn yuē wèi zhū fá yòu wèi huǒ zāi

占曰:“为诛罚,又为火灾。

hòu èr nián yǒu lì shì shì

”后二年,有栗氏事。

qí hòu wèi yāng dōng què zāi

其后未央东阙灾。

zhōng yuán nián tián xīng dāng zài zī xī cān qù jū dōng jǐng

中元年,填星当在觜觿,参,去居东井。

zhàn yuē wáng dì bù nǎi yǒu nǚ yōu

占曰:“亡地,不乃有女忧。

qí èr nián zhēng yuè dīng hài jīn mù hé yú zī xī wèi bái yī zhī huì

”其二年正月丁亥,金、木合于觜觿,为白衣之会。

sān yuè dīng yǒu huì xīng yè jiàn xī běi sè bái zhǎng zhàng zài zī xī qiě qù yì xiǎo shí wǔ rì bú jiàn

三月丁酉,彗星夜见西北,色白,长丈,在觜觿,且去益小,十五日不见。

zhàn yuē bì yǒu pò guó luàn jūn fú sǐ qí gū

占曰:“必有破国乱君,伏死其辜。

zī xī liáng yě

觜觿,梁也。

qí wǔ yuè jiǎ wǔ jīn mù jù zài dōng jìn

”其五月甲午,金、木俱在东进。

wù xū jīn qù mù liú shǒu zhī èr shí rì

戊戌,金去木留,守之二十日。

zhàn yuē shāng chéng yú wù

占曰:“伤成于戊。

mù wèi zhū hóu zhū jiāng xíng yú zhū hóu yě

木星预示诸侯,诛杀将要实行在诸侯中。

qí liù yuè rén xū péng xīng jiàn xī nán zài fáng nán qù fáng kě èr zhàng dà rú èr dòu qì sè bái

”其六月壬戌,蓬星见西南,在房南,去房可二丈,大如二斗器,色白;

guǐ hài zài xīn dōng běi kě zhǎng zhàng suǒ

癸亥,在心东北,可长丈所;

jiǎ zǐ zài wěi běi kě liù zhàng

甲子,在尾北,可六丈;

dīng mǎo zài jī běi jìn hàn shāo xiǎo qiě qù shí dà rú táo

丁卯,在箕北,近汉,稍小,且去时,大如桃。

rén shēn qù fán shí rì

壬申去,凡十日。

zhàn yuē péng xīng chū bì yǒu luàn chén

占曰:“蓬星出,必有乱臣。

fáng xīn jiān tiān zǐ gōng yě

房、心间,天子宫也。

shì shí liáng wáng yù wèi hàn sì shǐ rén shā hàn zhèng chén yuán àng

”是时,梁王欲为汉嗣,使人杀汉争臣袁盎。

hàn àn zhū liáng dà chén fǔ wù yòng

汉按诛梁大臣,斧戊用。

liáng wáng kǒng jù bù chē rù guān fú fǔ wù xiè zuì rán hòu de miǎn

梁王恐惧,布车入关,伏斧戊谢罪,然后得免。

zhōng sān nián shí yī yuè gēng wǔ xī jīn huǒ hé yú xū xiāng qù yī cùn

中三年十一月庚午夕,金、火合于虚,相去一寸。

zhàn yuē wèi shuò wèi sàng

占曰:“为铄,为丧。

xū qí yě

虚,齐也。

sì nián sì yuè bǐng shēn jīn mù hé yú dōng jǐng

四年四月丙申,金、木合于东井。

zhàn yuē wèi bái yī zhī huì

占曰:“为白衣之会。

jǐng qín yě

井,秦也。

qí wǔ nián sì yuè yǐ sì shuǐ huǒ hé yú cān

”其五年四月乙巳,水、火合于参。

zhàn yuē guó bù jí

占曰:“国不吉。

cān liáng yě

参,梁也。

qí liù nián sì yuè liáng xiào wáng sǐ

”其六年四月,梁孝王死。

wǔ yuè chéng yáng wáng jì yīn wáng sǐ

五月,城阳王、济阴王死。

liù yuè chéng yáng gōng zhǔ sǐ

六月,成阳公主死。

chū rù sān yuè tiān zǐ sì yī bái lín dǐ dì

出入三月,天子四衣白,临邸第。

hòu yuán nián wǔ yuè rén wǔ huǒ jīn hé yú yú guǐ zhī dōng běi bù zhì liǔ chū yú guǐ běi kě wǔ cùn

后元年五月壬午,火、金合于舆鬼之东北,不至柳,出舆鬼北可五寸。

zhàn yuē wèi shuò yǒu sàng

占曰:“为铄,有丧。

yú guǐ qín yě

舆鬼,秦也。

bǐng xū de dà dòng líng líng rán mín dà yì sǐ guān guì zhì qiū zhǐ

”丙戌,地大动,铃铃然,民大疫死,棺贵,至秋止。

xiào wǔ jiàn yuán sān nián sān yuè yǒu xīng bèi yú zhù zhāng lì tài wēi

孝武建元三年三月,有星孛于注、张,历太微。

gàn zǐ gōng zhì yú tiān hàn

干紫宫,至于天汉。

chūn qiū xīng bèi yú běi dǒu qí sòng jìn zhī jūn jiē jiāng sǐ luàn

《春秋》“星孛于北斗,齐、宋、晋之君皆将死乱。

jīn xīng bèi lì wǔ sù qí hòu jì dōng jiāo xi jiāng dū wáng jiē zuò fǎ xuē chù zì shā huái yáng héng shān móu fǎn ér zhū

”今星孛历五宿,其后济东、胶西、江都王皆坐法削黜自杀,淮阳、衡山谋反而诛。

sān nián sì yuè yǒu xīng bèi yú tiān jì zhì zhī nǚ

三年四月,有星孛于天纪,至织女。

zhàn yuē zhī nǚ yǒu nǚ biàn tiān huàn wéi dì zhèn

占曰:“织女有女变,天幻为地震。

zhì sì nián shí yuè ér dì dòng qí hòu chén huáng hòu fèi

”至四年十月而地动,其后陈皇后废。

liù nián yíng huò shǒu yú guǐ

六年,荧惑守舆鬼。

zhàn yuē wèi huǒ biàn yǒu sàng

占曰:“为火变,有丧。

shì suì gāo yuán yǒu huǒ zāi dòu tài hòu bēng

”是岁高园有火灾,窦太后崩。

yuán guāng yuán nián liù yuè kè xīng jiàn yú fáng

元光元年六月,客星见于房。

zhàn yuē wèi bīng qǐ

占曰:“为兵起。

qí èr nián shí yī yuè chán yú jiāng shí wàn qí rù wǔ zhōu hàn qiǎn bīng sān shí yú wàn yǐ dài zhī

”其二年十一月,单于将十万骑入武州,汉遣兵三十余万以待之。

yuán guāng zhōng tiān xīng jǐn yáo shàng yǐ wèn hòu xīng zhě

元光中,天星尽摇,上以问候星者。

duì yuē xīng yáo zhě mín láo yě

对曰:“星摇者,民劳也。

hòu fá sì yí bǎi xìng láo yú bīng gé

”后伐四夷,百姓劳于兵革。

yuán dǐng wǔ nián tài bái rù yú tiān yuàn

元鼎五年,太白入于天苑。

zhàn yuē jiāng yǐ mǎ qǐ bīng yě

占曰:“将以马起兵也。

yī yuē mǎ jiāng yǐ jūn ér sǐ hào

”一曰:“马将以军而死耗。

qí hòu yǐ tiān mǎ gù zhū dà yuān mǎ dà sǐ yú jūn

”其后以天马故诛大宛,马大死于军。

yuán dǐng zhōng láo huò shǒu nán dòu

元鼎中,劳惑守南斗。

zhàn yuē yíng huò suǒ shǒu wéi luàn zéi sàng bīng

占曰:“荧惑所守,为乱贼丧兵;

shǒu zhī jiǔ qí guó jué sì

守之久,其国绝祀。

nán dòu yuè fèn yě

南斗,越分也。

qí hòu yuè xiāng lǚ jiā shā qí wáng jí tài hòu hàn bīng zhū zhī miè qí guó

”其后越相吕嘉杀其王及太后,汉兵诛之,灭其国。

yuán fēng zhōng xīng bèi yú hé shù zhàn yuē nán shù wèi yuè mén běi shù wèi hú mén

元封中,星孛于河戍,占曰:“南戍为越门,北戍为胡门。

qí hòu hàn bīng jī bá cháo xiǎn yǐ wéi lè làng xuán tù jùn

”其后汉兵击拔朝鲜,以为乐浪、玄菟郡。

cháo xiǎn zài hǎi zhōng yuè zhī xiàng yě

朝鲜在海中,越国的门户象征朝鲜;

jū běi fāng hú zhī yù yě

居北方,胡之域也。

tài chū zhōng xīng bèi yú zhāo yáo

太初中,星孛于招摇。

xīng chuán yuē kè xīng shǒu zhāo yáo mán yí yǒu luàn mín sǐ jūn

《星传》曰:“客星守招摇,蛮夷有乱,民死君。

qí hòu hàn bīng jī dà yuān zhǎn qí wáng

”其后汉兵击大宛,斩其王。

zhāo yáo yuǎn yí zhī fēn yě

招摇,远夷之分也。

xiào zhāo shǐ yuán zhōng hàn huàn zhě liáng chéng huī jí yàn wáng hòu xīng zhě wú mò rú jiàn péng xīng chū xī fāng tiān shì dōng mén xíng guò hé gǔ rù yíng shì zhōng

孝昭始元中,汉宦者梁成恢及燕王候星者吴莫如见蓬星出西方天市东门,行过河鼓,入营室中。

huī yuē péng xīng chū liù shí rì bù chū sān nián xià yǒu luàn chén lù sǐ yú shì

恢曰:“蓬星出六十日,不出三年,下有乱臣戮死于市。

hòu tài bái chū xī fāng xià xíng yī shè fù shàng xíng èr shè ér xià qù

”后太白出西方,下行一舍,复上行二舍而下去。

tài bái zhǔ bīng shàng fù xià jiāng yǒu lù sǐ zhě

太白主兵,上复下,将有戮死者。

hòu tài bái chū dōng fāng rù xián chí dōng xià rù dōng jǐng

后太白出东方,入咸池,东下入东井。

rén chén bù zhōng yǒu móu shàng zhě

人臣不忠,有谋上者。

hòu tài bái rù tài wēi xi fān dì yī xīng běi chū dōng fān dì yī xīng běi dōng xià qù

后太白入太微西籓第一星,北出东籓第一星,北东下去。

tài wēi zhě tiān tíng yě tài bái xíng qí zhōng gōng mén dāng bì dà jiàng bèi jiá bīng xié chén fú zhū

太微者,天廷也,太白行其中,宫门当闭,大将被甲兵,邪臣伏诛。

yíng huò zài lóu nì xíng zhì kuí fǎ yuē dāng yǒu bīng

荧惑在娄,逆行至奎,法曰“当有兵”。

hòu tài bái rù mǎo

后太白入昴。

mò rú yuē péng xīng chū xī fāng dāng yǒu dà chén lù sǐ zhě

莫如曰:“蓬星出西方,当有大臣戮死者。

tài bái xīng rù dōng jǐng

太白星入东井。

tài wēi tíng chū dōng mén méi yǒu sǐ jiāng

太微廷,出东门,没有死将。

hòu yíng huò chū dōng fāng shǒu tài bái

”后荧惑出东方,守太白。

bīng dāng qǐ zhǔ rén bù shèng

兵当起,主人不胜。

hòu liú xīng xià yàn wàn zài gōng jí dōng qù fǎ yuē guó kǒng yǒu zhū

后流星下燕万载宫极,东去,法曰“国恐,有诛”。

qí hòu zuǒ jiāng gōng jié piào qí jiāng jūn ān yǔ cháng gōng zhǔ yàn cì wáng móu zuò luàn xián fú qí sì bīng zhū wū huán

其后左将宫桀、骠骑将军安与长公主、燕刺王谋作乱,咸伏其肆,兵诛乌桓。

yuán fèng sì nián jiǔ yuè kè xīng zài zǐ gōng zhōng dòu shū jí jiān

元凤四年九月,客星在紫宫中斗枢极间。

zhàn yuē wèi bīng

占曰:“为兵。

qí wǔ nián liù yuè fā sān fǔ jùn guó shào nián xié běi jūn

”其五年六月,发三辅郡国少年谐北军。

wǔ nián sì yuè zhú xīng jiàn kuí lóu jiān

五年四月,烛星见奎、娄间。

zhàn yuē yǒu tǔ gōng hú rén sǐ biān chéng hé

占曰:“有土功,胡人死,边城和”。

qí liù nián zhēng yuè zhù liáo dōng xuán tú chéng

其六年正月,筑辽东、玄菟城。

èr yuè dù liáo jiāng jūn fàn míng zhī jī wū huán hái

二月,度辽将军范明支击乌桓还。

yuán píng yuán nián zhēng yuè gēng zǐ rì chū shí yǒu hēi yún zhuàng rú yàn fēng luàn shùn zhuǎn chū xī běi dōng nán xíng zhuǎn ér xi yǒu qǐng wáng

元平元年正月庚子,日出时有黑云,状如焱风乱鬊,转出西北,东南行,转而西,有顷亡。

zhàn yuē yǒu yún rú zhòng fēng shì wèi fēng shī fǎ yǒu dà bīng

占曰:“有云如众风,是谓风师,法有大兵”。

qí hòu bīng qǐ wū sūn wǔ jiāng zhēng xiōng nú

其后兵起乌孙,五将征匈奴。

èr yuè jiǎ shēn chen yǒu dà xīng rú yuè yǒu zhòng xīng suí ér xi xíng

二月甲申,晨有大星如月,有众星随而西行。

yǐ yǒu zāng yún rú gǒu chì sè cháng wěi sān méi jiā hàn xi xíng

乙酉,牂云如狗,赤色,长尾三枚,夹汉西行。

dà xīng rú yuè dà chén zhī xiàng zhòng xīng suí zhī zhòng jiē suí cóng yě

大星如月,大臣之象,众星随之,众皆随从也。

tiān wén yǐ dōng xíng wéi shùn xi xíng wéi nì cǐ dà chén yù xíng quán yǐ ān shè jì

天文以东行为顺,西行为逆,此大臣欲行权以安社稷。

zhàn yuē tài bái sàn wèi tiān gǒu wèi zú qǐ

占曰:“太白散为天狗,为卒起。

zú qǐ jiàn huò wú shí chén yùn bǐng

卒起见,祸无时,臣运柄。

zāng yún wéi luàn jūn

牂云为乱君。

dào qí sì yuè chāng yì wáng hè xíng yín pì lì èr shí qī rì dà jiàng jūn huò guāng bái huáng tài hòu fèi hè

”到其四月,昌邑王贺行淫辟,立二十七日,大将军霍光白皇太后废贺。

sān yuè bǐng xū liú xīng chū yì zhěn dōng běi gàn tài wēi rù zǐ gōng

三月丙戌,流星出翼、轸东北,干太微,入紫宫。

shǐ chū xiǎo qiě rù dà yǒu guāng

始出小,且入大,有光。

rù yǒu qǐng shēng rú léi sān míng zhǐ

入有顷,声如雷,三鸣止。

zhàn yuē liú xīng rù zǐ gōng tiān xià dà xiōng

占曰:“流星入紫宫,天下大凶。

qí sì yuè guǐ wèi gōng jūn yàn jià

”其四月癸未,宫军晏驾。

xiào xuān běn shǐ yuán nián sì yuè rén xū jiǎ yè chén xīng yǔ cān chū xī fāng

孝宣本始元年四月壬戌甲夜,辰星与参出西方。

qí èr nián qī yuè xīn hài xī chén xīng yǔ yì chū jiē wèi zǎo

其二年七月辛亥夕,辰星与翼出,皆为蚤。

zhàn yuē dà chén zhū

占曰:“大臣诛。

qí hòu yíng huò shǒu fáng zhī jīn jù qián jīn jù qián tiān zǐ zhī yù yě

”其后荧惑守房之钅句钤,钅句钤,天子之御也。

zhàn yuē bù tài pú zé fèng chē bù chù jí sǐ yě

占曰:“不太仆,则奉车,不黜即死也。

fáng xīn tiān zǐ gōng yě

房、心,天子宫也。

fáng wèi jiàng xiàng xīn wèi zi shǔ yě

房为将相,心为子属也。

qí de sòng jīn chu péng chéng yě

其地宋,今楚彭城也。

sì nián qī yuè jiǎ chén chén xīng zài yì yuè fàn zhī

”四年七月甲辰,辰星在翼,月犯之。

zhàn yuē bīng qǐ shàng qīng sǐ jiàng xiàng yě

占曰:“兵起,上卿死,将相也。

shì rì yíng huò rù yú guǐ tiān zhì

”是日,荧惑入舆鬼天质。

zhàn yuē dà chén yǒu zhū zhě míng yuē tiān zéi zài dà rén zhī cè

占曰:“大臣有诛者,名曰天贼在大人之侧。

dì jié yuán nián zhēng yuè wù wǔ yǐ yè yuè shí yíng huò yíng huò zài jiǎo gāng

地节元年正月戊午乙夜,月食荧惑,荧惑在角、亢。

zhàn yuē yōu zài gōng zhōng fēi zéi ér dào yě

占曰:“忧在宫中,非贼而盗也。

yǒu nèi luàn chán chén zài páng

有内乱,谗臣在旁。

qí xīn yǒu yíng huò rù dǐ zhōng dǐ tiān zǐ zhī gōng yíng huò rù zhī yǒu zéi chén

”其辛酉,荧惑入氐中,氐,天子之宫,荧惑入之,有贼臣。

qí liù yuè wù xū jiǎ yè kè xīng yòu jū zuǒ yòu jiǎo jiān dōng nán zhǐ zhǎng kě èr chǐ sè bái

其六月戊戌甲夜,客星又居左右角间,东南指,长可二尺,色白。

zhàn yuē yǒu jiān rén zài gōng tíng jiān

占曰:“有奸人在宫廷间。

qí bǐng yín yòu yǒu kè xīng jiàn guàn suǒ dōng běi nán xíng zhì qī yuè guǐ yǒu yè rù tiān shì máng yán dōng nán zhǐ qí sè bái

”其丙寅,又有客星见贯索东北,南行,至七月癸酉夜入天市,芒炎东南指,其色白。

zhàn yuē yǒu lù qīng

占曰:“有戮卿。

yī yuē yǒu lù wáng

”一曰:“有戮王。

qī jiē yī nián yuǎn èr nián

期皆一年,远二年。

shì shí chǔ wáng yán shòu móu nì zì shā

”是时,楚王延寿谋逆自杀。

sì nián gù dà jiàng jūn huò guāng fū rén xiǎn jiāng jūn huò yǔ fàn míng you fèng chē huò shān jí zhū kūn dì bīn hūn wèi shì zhōng zhū cáo jiǔ qīng jùn shǒu jiē móu fǎn xián fú qí gū

四年,故大将军霍光夫人显、将军霍禹、范明友、奉车霍山及诸昆弟宾婚为侍中、诸曹、九卿、郡守皆谋反,咸伏其辜。

huáng lóng yuán nián sān yuè kè xīng jū wáng liáng dōng běi kě jiǔ chǐ zhǎng zhàng yú xi zhǐ chū gé dào jiān zhì zǐ gōng

黄龙元年三月,客星居王梁东北可九尺,长丈余,西指,出阁道间,至紫宫。

qí shí èr yuè gōng chē yàn jià

其十二月,宫车晏驾。

yuán dì chū yuán yuán nián sì yuè kè xīng dà rú guā sè qīng bái zài nán dòu dì èr xīng dōng kě sì chǐ zhàn yuē wèi shuǐ jī

元帝初元元年四月,客星大如瓜,色青白,在南斗第二星东可四尺,占曰:“为水饥。

qí wǔ yuè bó hǎi shuǐ dà yì

”其五月,勃海水大溢。

liù yuè guān dōng dà jī mín duō è sǐ láng yá jùn rén xiāng shí

六月,关东大饥,民多饿死,琅邪郡人相食。

èr nián wǔ yuè kè xīng jiàn mǎo fēn jū juǎn zhī dōng kě wǔ chǐ qīng bái sè yán cháng sān cùn

二年五月,客星见昴分,居卷知东可五尺,青白色,炎长三寸。

zhàn yuē tiān xià yǒu wàng yán zhě

占曰:“天下有妄言者。

qí shí èr yuè jù lù dū wèi xiè jūn nán zhà wèi shén rén lùn sǐ fù miǎn guān

”其十二月,巨鹿都尉谢君男诈为神人,论死,父免官。

wǔ nián sì yuè huì xīng chū xī běi chì huáng sè zhǎng bā chǐ suǒ hòu shù rì zhǎng zhàng yú dōng běi zhǐ zài cān fēn

五年四月,彗星出西北,赤黄色,长八尺所,后数日长丈余,东北指,在参分。

hòu èr suì yú xī qiāng fǎn

后二岁余,西羌反。

xiào chéng jiàn shǐ yuán nián jiǔ yuè wù zǐ yǒu liú xīng chū wén chāng sè bái guāng zhú de zhǎng kě sì zhàng dà yī wéi dòng yáo rú lóng shé xíng

孝成建始元年九月戊子,有流星出文昌,色白,光烛地,长可四丈,大一围,动摇如龙蛇形。

yǒu qǐng zhǎng kě wǔ liù zhàng dà sì wéi suǒ qū shé wěi qū guàn zǐ gōng xi zài dòu xī běi zi hài jiān hòu qū rú huán běi fāng bù hé liú yī kè suǒ

有顷,长可五六丈,大四围所,诎折委曲,贯紫宫西,在斗西北子亥间,后诎如环,北方不合,留一刻所。

zhàn yuē wén chāng wéi shàng jiāng guì xiāng

占曰:“文昌为上将贵相。

shì shí dì jiù wáng fèng wèi dà jiàng jūn qí hòu xuān dì jiù zǐ wáng shāng wèi chéng xiàng jiē guì zhòng rèn zhèng

”是时,帝舅王凤为大将军,其后宣帝舅子王商为丞相,皆贵重任政。

fèng dù shāng zèn ér ba zhī

凤妒商,谮而罢之。

shāng zì shā qīn shǔ jiē fèi chù

商自杀,亲属皆废黜。

sì nián qī yuè yíng huò yú suì xīng jū qí dōng běi bàn cùn suǒ rú lián li

四年七月,荧惑逾岁星,居其东北半寸所如连李。

shí suì xīng zài guān xīng xi sì chǐ suǒ yíng huò chū cóng bì kǒu dà xīng dōng dōng běi wǎng shù rì zhì wǎng jí qù chí

时岁星在关星西四尺所,萤惑初从毕口大星东东北往,数日至,往疾去迟。

zhàn yuē yíng huò yǔ suì xīng dòu yǒu bìng jūn jī suì

占曰:“荧惑与岁星斗,有病君饥岁。

zhì hé píng yuán nián sān yuè hàn shāng mài mín shí yú pí

”至河平元年三月,旱,伤麦,民食榆皮。

èr nián shí èr yuè rén shēn tài huáng tài hòu bì shí kūn míng dōng guān

二年十二月壬申,太皇太后避时昆明东观。

shí yī yuè yǐ mǎo yuè shí tián xīng xīng bú jiàn shí zài yú guǐ xī běi bā jiǔ chǐ suǒ

十一月乙卯,月食填星,星不见,时在舆鬼西北八九尺所。

zhàn yuē yuè shí tián xīng liú mín qiān lǐ

占曰:“月食填星,流民千里。

hé píng yuán nián sān yuè liú mín rù hán gǔ guān

河平元年三月,流民入函谷关。

hé píng èr nián shí yuè xià xún tián xīng zài dōng jǐng xuān yuán nán dà xīng chǐ yú suì xīng zài qí xī běi chǐ suǒ yíng huò zài qí xī běi èr chǐ suǒ jiē cóng xī fāng lái tián xīng guàn yú guǐ xiān dào suì xīng cì yíng huò yì guàn yú guǐ

河平二年十月下旬,填星在东井轩辕南B05D大星尺余,岁星在其西北尺所,荧惑在其西北二尺所,皆从西方来,填星贯舆鬼,先到岁星次,荧惑亦贯舆鬼。

shí yī yuè shàng xún suì xīng yíng huò xi qù tián xīng jiē xī běi nì xíng

十一月上旬,岁星、荧惑西去填星,皆西北逆行。

zhàn yuē sān xīng ruò hé shì wèi jīng wèi shì wèi jué xíng wài nèi yǒu bīng yǔ sàng gǎi lì wáng gōng

占曰:“三星若合,是谓惊位,是谓绝行,外内有兵与丧,改立王公。

qí shí yī yuè dīng sì yè láng wáng xīn dà nì bù dào zāng kē tài shǒu lì bǔ shā xīn

”其十一月丁巳,夜郎王歆大逆不道,牂柯太守立捕杀歆。

sān nián jiǔ yuè jiǎ xū dōng jùn zhuāng píng nán zǐ hóu mǔ pì xiōng dì wǔ rén qún dǎng wèi dào gōng fán guān sì fù xiàn zhǎng lì dào qǔ yìn shòu zì chēng jiāng jūn

三年九月甲戌,东郡庄平男子侯母辟兄弟五人群党为盗,攻燔官寺,缚县长吏,盗取印绶,自称将军。

sān yuè xīn mǎo zuǒ jiāng jūn qiān qiū zú yòu jiāng jūn shǐ dān wèi zuǒ jiāng jūn

三月辛卯,左将军千秋卒,右将军史丹为左将军。

sì nián sì yuè wù shēn liáng wáng hè hōng

四年四月戊申,梁王贺薨。

yáng shuò yuán nián qī yuè rén zǐ yuè fàn xīn xīng

阳朔元年七月壬子,月犯心星。

zhàn yuē qí guó yǒu yōu ruò yǒu dà sàng

占曰:“其国有忧,若有大丧。

fáng xīn wèi sòng jīn chu de

房、心为宋,今楚地。

shí yī yuè xīn wèi chǔ wáng you hōng

”十一月辛未,楚王友薨。

sì nián rùn yuè gēng wǔ fēi xīng dà rú fǒu chū xī nán rù dòu xià

四年闰月庚午,飞星大如缶,出西南,入斗下。

zhàn yuē hàn shǐ xiōng nú

占曰:“汉使匈奴。

míng nián hóng jiā yuán nián zhēng yuè xiōng nú chán yú diāo táo mò gāo sǐ

”明年,鸿嘉元年正月,匈奴单于雕陶莫皋死。

wǔ yuè jiǎ wǔ qiǎn zhōng láng jiàng yáng xìng shǐ diào

五月甲午,遣中郎将杨兴使吊。

yǒng shǐ èr nián èr yuè guǐ wèi yè dōng fāng yǒu chì sè dà sān sì wéi zhǎng èr sān zhàng suǒ suǒ rú shù nán fāng yǒu dà sì wǔ wéi xià xíng shí yú zhàng jiē bù zhì de miè

永始二年二月癸未夜,东方有赤色,大三四围,长二三丈,索索如树,南方有大四五围,下行十余丈,皆不至地灭。

zhàn yuē dōng fāng kè zhī biàn qì zhuàng rú shù mù yǐ cǐ zhī sì fāng yù dòng zhě

占曰:“东方客之变气,状如树木,以此知四方欲动者。

míng nián shí èr yuè jǐ mǎo wèi shì nán zǐ fán bìng děng móu fǎn zéi shā chén liú tài shǒu yán pǔ jí lì mín chū qiú tú qǔ kù bīng jié lüè lìng chéng zì chēng jiāng jūn jiē zhū sǐ

”明年十二月己卯,尉氏男子樊并等谋反,贼杀陈留太守严普及吏民,出囚徒,取库兵,劫略令丞,自称将军,皆诛死。

gēng zǐ chū yáng tiě guān wáng tú sū lìng děng shā shāng lì mín cuàn chū qiú tú qǔ kù bīng jù dǎng shù bǎi rén wéi dà zéi yú nián jīng lì jùn guó sì shí yú

庚子,出阳铁官亡徒苏令等杀伤吏民,篡出囚徒,取库兵,聚党数百人为大贼,逾年经历郡国四十余。

yī rì yǒu liǎng qì tóng shí qǐ bìng jiàn ér bìng lìng děng tóng yuè jù fā yě

一日有两气同时起,并见,而并、令等同月俱发也。

yuán yán yuán nián sì yuè dīng yǒu rì bū shí tiān qíng yàn yīn yīn rú léi shēng yǒu liú xīng tóu dà rú fǒu zhǎng shí yú zhàng jiǎo rán chì bái sè cóng rì xià dōng nán qù

元延元年四月丁酉日𫗦时,天暒晏,殷殷如雷声,有流星头大如缶,长十余丈,皎然赤白色,从日下东南去。

sì miàn huò dà rú yú huò rú jī zǐ yào yào rú yǔ xià zhì hūn zhǐ

四面或大如盂,或如鸡子,耀耀如雨下,至昏止。

jùn guó jiē yán xīng yǔn

郡国皆言星陨。

chūn qiū xīng yǔn rú yǔ wèi wáng zhě shī shì zhū hóu qǐ bó zhī yì yě

《春秋》星陨如雨为王者失势诸侯起伯之异也。

qí hòu wáng mǎng suì zhuān guó bǐng

其后王莽遂颛国柄。

wáng shì zhī xìng méng yú chéng dì shí shì yǐ yǒu xīng yǔn zhī biàn hòu mǎng suì cuàn guó

王氏之兴萌于成帝时,是以有星陨之变,后莽遂篡国。

suí hé yuán nián zhēng yuè xīn wèi yǒu liú xīng cóng dōng nán rù běi dǒu zhǎng shù shí zhàng èr kè suǒ xi

绥和元年正月辛未,有流星从东南入北斗,长数十丈,二刻所息。

zhàn yuē dà chén yǒu xì zhě

占曰:“大臣有系者。

qí nián shí yī yuè gēng zǐ dìng líng hóu chún yú zhǎng zuò zhí zuǒ dào xià yù sǐ

”其年十一月庚子,定陵侯淳于长坐执左道下狱死。

èr nián chūn yíng huò shǒu xīn

二年春,荧惑守心。

èr yuè yǐ chǒu chéng xiàng dí fāng jìn yù sāi zāi yì zì shā

二月乙丑,丞相翟方进欲塞灾异,自杀。

sān yuè bǐng xū gōng chē yàn jià

三月丙戌,宫车晏驾。

āi dì jiàn píng yuán nián zhēng yuè dīng wèi rì chū shí yǒu zhe tiān bái qì guǎng rú yī pǐ bù zhǎng shí yú zhàng xī nán xíng yán guàn rú léi xī nán xíng yī kè ér zhǐ míng yuē tiān gǒu

哀帝建平元年正月丁未日出时,有著天白气,广如一匹布,长十余丈,西南行,讠雚如雷,西南行一刻而止,名曰天狗。

chuán yuē yán zhī bù cóng zé yǒu quǎn huò shī yāo

传曰:“言之不从,则有犬祸诗妖。

dào qí sì nián zhēng yuè èr yuè sān yuè mín xiāng jīng dòng yán guàn yè bēn zǒu chuán xíng zhào chóu cí xī wáng mǔ yòu yuē cóng mù rén dāng lái

”到其四年正月、二月、三月,民相惊动,讠雚晔奔走,传行诏筹祠西王母,又曰“从目人当来。

shí èr yuè bái qì chū xī nán cóng dì shàng zhì tiān chū cān xià guàn tiān cè guǎng rú yī pǐ bù zhǎng shí yú zhàng shí yú rì qù

十二月,白气出西南,从地上至天,出参下,贯天厕,广如一匹布,长十余丈,十余日去。

zhàn yuē tiān zǐ yǒu yīn bìng

占曰:“天子有阴病。

qí sān nián shí yī yuè rén zǐ tài huáng tài hòu zhào yuē huáng dì kuān rén xiào shùn fèng cheng shèng xù mǐ yǒu jiě dài ér jiǔ bìng wèi liáo

”其三年十一月壬子,太皇太后诏曰:“皇帝宽仁孝顺,奉承圣绪,靡有解怠,而久病未廖。

sù yè wéi sī dài jì tǐ zhī jūn bù yí gǎi zuò

夙夜惟思,殆继体之君不宜改作。

chūn qiū dà fù gǔ qí fù gān quán tài zhì fén yīn hòu tǔ rú gù

《春秋》大复古,其复甘泉泰畤、汾阴后土如故。

èr nián èr yuè huì xīng chū qiān niú qī shí yú rì

二年二月,彗星出牵牛七十余日。

chuán yuē huì suǒ yǐ chú jiù bù xīn yě

传曰:“彗所以除旧布新也。

qiān niú rì yuè wǔ xīng suǒ cóng qǐ lì shǔ zhī yuán sān zhèng zhī shǐ

”牵牛,日、月、五星所从起,历数之元,三正之始。

huì ér chū zhī gǎi gēng zhī xiàng yě

彗而出之,改更之象也。

qí chū jiǔ zhě wèi qí shì dà yě

其出久者,为其事大也。

qí liù yuè jiǎ zǐ xià hè liáng děng jiàn yán dāng gǎi yuán yì hào zēng lòu kè

”其六月甲子,夏贺良等建言当改元易号,增漏刻。

zhào shū gǎi jiàn píng èr nián wèi tài chū yuán nián hào yuē chén shèng liú tài píng huáng dì kè lòu yǐ bǎi èr shí wèi dù

诏书改建平二年为太初元年,号曰“陈圣刘太平皇帝,刻漏以百二十为度。

bā yuè dīng sì xī fù juān chú zhī hè liáng jí dǎng yǔ jiē fú zhū liú fàng

八月丁巳,悉复蠲除之,贺良及党与皆伏诛流放。

qí hòu zú yǒu wáng mǎng cuàn guó zhī huò

其后卒有王莽篡国之祸。

yuán shòu yuán nián shí yī yuè suì xīng rù tài wēi nì xíng gàn yòu zhí fǎ

元寿元年十一月,岁星入太微,逆行干右执法。

zhàn yuē dà chén yǒu yōu zhí fǎ zhě zhū ruò yǒu zuì

占曰:“大臣有忧,执法者诛,若有罪。

èr nián shí yuè wù yín gāo ān hóu dǒng xián miǎn dà sī mǎ wèi guī dì zì shā

”二年十月戊寅,高安侯董贤免大司马位,归第自杀。

✦ You read 志·天文志

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.