汉书 · 班固 · Chapter 33 of 120

志·五行志上

PinyinModern Translation
Size

yì yuē tiān chuí xiàng jiàn jí xiōng shèng rén xiàng zhī

《易》曰:“天垂象,见吉凶,圣人象之;

hé chū tú luò chū shū shèng rén zé zhī

河出图,雒出书,圣人则之。

liú xīn yǐ wéi fú xī shì jì tiān ér wáng shòu hé tú zé ér huà zhī bā guà shì yě

”刘歆以为虙羲氏继天而王,受《河图》,则而画之,八卦是也;

yǔ zhì hóng shuǐ cì luò shū fǎ ér chén zhī hóng fàn shì yě

禹治洪水,赐《雒书》,法而陈之,《洪范》是也。

shèng rén xíng qí dào ér bǎo qí zhēn

圣人行其道而宝其真。

jiàng jí yú yīn jī zǐ zài fù shī wèi ér diǎn zhī

降及于殷,箕子在父师位而典之。

zhōu jì kè yīn yǐ jī zǐ guī wǔ wáng qīn xū jǐ ér wèn yān

周既克殷,以箕子归,武王亲虚己而问焉。

gù jīng yuē wéi shí yǒu sān sì wáng fǎng yú jī zǐ wáng nǎi yán yuē wū hū jī zǐ

故经曰:“惟十有三祀,王访于箕子,王乃言曰:‘乌呼,箕子!

wéi tiān yīn zhì xià mín xiāng xié jué jū wǒ bù zhī qí yí lún yōu xù

惟天阴骘下民,相协厥居,我不知其彝伦逌叙’。

jī zǐ nǎi yán yuē wǒ wén zài xī gǔn yīn hóng shuǐ gǔ chén qí wǔ xíng dì nǎi zhèn nù fú bì hóng fàn jiǔ chóu yí lún yōu yōu

箕子乃言曰:‘我闻在昔,鲧陻洪水,汩陈其五行,帝乃震怒,弗畀《洪范》九畴,彝伦逌攸。

gǔn zé jí sǐ yǔ nǎi sì xìng tiān nǎi xī yǔ hóng fàn jiǔ chóu yí lún yōu xù

鲧则殛死,禹乃嗣兴,天乃锡禹《洪范》九畴,彝伦攸叙。

cǐ wǔ wáng wèn luò shū yú jī zǐ jī zǐ duì yǔ de luò shū zhī yì yě

’”此武王问《雒书》于箕子,箕子对禹得《雒书》之意也。

chū yī yuē wǔ xíng

“第一是五行;

cì èr yuē xiū yòng wǔ shì

次二曰羞用五事;

cì sān yuē nóng yòng bā zhèng

次三曰农用八政;

cì sì yuē xié yòng wǔ jì

次四曰旪用五纪;

cì wǔ yuē jiàn yòng huáng jí

次五曰建用皇极;

cì liù yuē ài yòng sān dé cì qī yuē míng yòng jī yí

次六曰艾用三德,次七曰明用稽疑;

cì bā yuē niàn yòng shù zhēng

次八曰念用庶征;

cì jiǔ yuē xiāng yòng wǔ fú wèi yòng liù jí

次九曰乡用五福,畏用六极。

fán cǐ liù shí wǔ zì jiē luò shū běn wén suǒ wèi tiān nǎi xī yǔ dà fǎ jiǔ zhāng cháng shì suǒ cì zhě yě

”凡此六十五字,皆《雒书》本文,所谓天乃锡禹大法九章常事所次者也。

yǐ wéi hé tú luò shū xiāng wéi jīng wěi bā guà jiǔ zhāng xiāng wéi biǎo lǐ

以为《河图》、《洛书》相为经纬,八卦、九章相为表里。

xī yīn dào chí wén wáng yǎn zhōu yì

昔殷道弛,文王演《周易》;

zhōu dào bì kǒng zǐ shù chūn qiū

周道敝,孔子述《春秋》。

zé qián kūn zhī yīn yáng xiào hóng fàn zhī jiù zhēng tiān rén zhī dào càn rán zhe yǐ

则《干》、《坤》之阴阳,效《洪范》之咎征,天人之道粲然著矣。

hàn xìng chéng qín miè xué zhī hòu jǐng wǔ zhī shì dǒng zhòng shū zhì gōng yáng chūn qiū shǐ tuī yīn yáng wèi rú zhě zōng

汉兴,承秦灭学之后,景、武之世,董仲舒治《公羊春秋》,始推阴阳,为儒者宗。

xuān yuán zhī hòu liú xiàng zhì gǔ liáng chūn qiū shù qí huò fú chuán yǐ hóng fàn yǔ cù shū cuò

宣、元之后,刘向治《谷梁春秋》,数其祸福,传以《洪范》,与促舒错。

zhì xiàng zi xīn zhì zuǒ shì chuán qí chūn qiū yì yì yǐ guāi yǐ

至向子歆治《左氏传》,其《春秋》意亦已乖矣;

yán wǔ xíng chuán yòu pō bù tóng

言《五行传》,又颇不同。

shì yǐ cù shū bié xiàng xīn chuán zǎi huī mèng xià hóu shèng jīng fáng gǔ yǒng li xún zhī tú suǒ chén xíng shì qì yú wáng mǎng jǔ shí èr shì yǐ fu chūn qiū zhe yú piān

是以促舒,别向、歆,传载眭孟、夏侯胜、京房、谷永、李寻之徒,所陈行事,讫于王莽,举十二世,以傅《春秋》,著于篇。

jīng yuē chū yī yuē wǔ xíng

经曰:“初一曰五行。

wǔ xíng yī yuē shuǐ èr yuē huǒ sān yuē mù sì yuē jīn wǔ yuē tǔ

五行:一曰水,二曰火,三曰木,四曰金,五曰土。

shuǐ yuē rùn xià huǒ yuē yán shàng mù yuē qū zhí jīn yuē cóng gé tǔ jià sè

水曰润下,火曰炎上,木曰曲直,金曰从革,土EBBC稼穑。

chuán yuē tián liè bù sù yǐn shí bù xiǎng chū rù bù jié duó mín nóng shí jí yǒu jiān móu zé mù bù qū zhí

传曰:“田猎不宿,饮食不享,出入不节,夺民农时,及有奸谋,则木不曲直。

shuō yuē mù dōng fāng yě

说曰:“木,东方也。

yú yì dì shàng zhī mù wèi guān

于《易》,地上之木为《观》。

qí yú wáng shì wēi yí róng mào yì kě guān zhě yě

其于王事,威仪容貌亦可观者也。

gù xíng bù yǒu pèi yù zhī dù dēng chē yǒu hé luán zhī jié tián shòu yǒu sān qū zhī zhì yǐn shí yǒu xiǎng xiàn zhī lǐ chū rù yǒu míng shǐ mín yǐ shí wu zài quàn nóng sāng móu zài ān bǎi xìng rú cǐ zé mù de qí xìng yǐ

故行步有佩玉之度,登车有和鸾之节,田狩有三驱之制,饮食有享献之礼,出入有名,使民以时,务在劝农桑,谋在安百姓:如此,则木得其性矣。

ruò nǎi tián liè chí chěng bù fǎn gōng shì yǐn shí chén miǎn bù gù fǎ dù wàng xìng yáo yì yǐ duó mín shí zuò wéi jiān zhà yǐ shāng mín cái zé mù shī qí xìng yǐ

若乃田猎驰骋不反宫室,饮食沉湎不顾法度,妄兴繇役以夺民时,作为奸诈以伤民财,则木失其性矣。

gài gōng jiàng zhī wèi lún shǐ zhě duō shāng bài nǎi mù wèi biàn guài shì wèi mù bù qū zhí

盖工匠之为轮矢者多伤败,乃木为变怪,是为木不曲直。

chūn qiū chéng gōng shí liù nián zhēng yuè yǔ mù bīng

《春秋》成公十六年“正月,雨,木冰”。

liú xīn yǐ wéi shàng yáng shī bù xià tōng xià yīn shī bù shàng dá gù yǔ ér mù wèi zhī bīng fēn qì hán mù bù qū zhí yě

刘歆以为上阳施不下通,下阴施不上达,故雨,而木为之冰,雰气寒,木不曲直也。

liú xiàng yǐ wéi bīng zhě yīn zhī shèng ér shuǐ zhì zhě yě mù zhě shǎo yáng guì chén qīng dài fū zhī xiàng yě

刘向以为冰者阴之盛而水滞者也,木者少阳,贵臣卿大夫之象也。

cǐ rén jiāng yǒu hài zé yīn qì xié mù mù xiān hán gù de yǔ ér bīng yě

此人将有害,则阴气胁木,木先寒,故得雨而冰也。

shì shí shū sūn qiáo rú chū bēn gōng zǐ yǎn zhū sǐ

是时,叔孙乔如出奔,公子偃诛死。

yī yuē shí jìn zhí jì sūn xíng fù yòu zhí gōng cǐ zhí rǔ zhī yì

一曰,时晋执季孙行父,又执公,此执辱之异。

huò yuē jīn zhī zhǎng lǎo míng mù bīng wèi mù jiè

或曰,今之长老名木冰为“木介”。

jiè zhě jiǎ

介者,甲。

jiǎ bīng xiàng yě

甲,兵象也。

shì suì jìn yǒu líng zhī zhàn chǔ wáng shāng mù ér bài

是岁晋有DBB3陵之战,楚王伤目而败。

shǔ cháng yǔ yě

属常雨也。

chuán yuē qì fǎ lǜ zhú gōng chén shā tài zǐ yǐ qiè yǐ qī zé huǒ bù yán shàng

传曰:“弃法律,逐功臣,杀太子,以妾以妻,则火不炎上。

shuō yuē huǒ nán fāng yáng guāng huī wèi míng zhě yě

说曰:火,南方,扬光辉为明者也。

qí yú wáng zhě nán miàn xiāng míng ér zhì

其于王者,南面乡明而治。

shū yún zhī rén zé zhé néng guān rén

《书》云:“知人则哲,能官人。

gù yáo shùn jǔ qún xián ér mìng zhī cháo yuǎn sì nìng ér fàng zhū yě

”故尧、舜举群贤而命之朝,远四佞而放诸野。

kǒng zǐ yuē jìn rùn zhī zèn fū shòu zhī sù bù xíng yān kě wèi míng yǐ

孔子曰:“浸润之谮、肤受之诉不行焉,可谓明矣。

xián nìng fēn bié guān rén yǒu xù shuài yóu jiù zhāng jìng zhòng gōng xūn shū bié shì zhù rú cǐ zé huǒ de qí xìng yǐ

”贤佞分别,官人有序,帅由旧章,敬重功勋,殊别适庶,如此则火得其性矣。

ruò nǎi xìn dào bù dǔ huò yào xū wěi chán fū chāng yá shèng zhèng zé huǒ shī qí xìng yǐ

若乃信道不笃,或耀虚伪,谗夫昌,邪胜正,则火失其性矣。

zì shàng ér jiàng jí làn yán wàng qǐ

自上而降,及滥炎妄起。

zāi zōng miào shāo gōng guǎn suī xīng shī zhòng fú néng jiù yě shì wèi huǒ bù yán shàng

灾宗庙,烧宫馆,虽兴师众,弗能救也,是为火不炎上。

chūn qiū huán gōng shí sì nián bā yuè rén shēn yù lǐn zāi

《春秋》桓公十四年“八月壬申,御廪灾”。

dǒng zhòng shū yǐ wéi xiān shì sì guó gòng fá lǔ dà pò zhī yú lóng mén

董仲舒以为先是四国共伐鲁,大破之于龙门。

bǎi xìng shāng zhě wèi liáo yuàn jiù wèi fù ér jūn chén jù duò nèi dài zhèng shì wài hǎi sì lín fēi néng bǎo shǒu zōng miào zhōng qí tiān nián zhě yě gù tiān zāi yù lǐn yǐ jiè zhī

百姓伤者未廖,怨咎未复,而君臣俱惰,内怠政事,外海四邻,非能保守宗庙终其天年者也,故天灾御廪以戒之。

liú xiàng yǐ wéi yù lǐn fū rén bā qiè suǒ chōng mǐ zhī zāng yǐ fèng zōng miào zhě yě shí fū rén yǒu yín xíng xié nì xīn tiān jiè ruò yuē fū rén bù kě yǐ fèng zōng miào

刘向以为御廪,夫人八妾所舂米之臧以奉宗庙者也,时夫人有淫行,挟逆心,天戒若曰,夫人不可以奉宗庙。

huán bù wù yǔ fū rén jù huì qí fū rén zèn huán gōng yú qí hóu qí hóu shā huán gōng

桓不寤,与夫人俱会齐,夫人谮桓公于齐侯,齐侯杀桓公。

liú xīn yǐ wéi yù lǐn gōng suǒ qīn gēng jí tián yǐ fèng zī chéng zhě yě qì fǎ dù wáng lǐ zhī yīng yě

刘歆以为御廪,公所亲耕籍田以奉粢盛者也,弃法度亡礼之应也。

yán gōng èr shí nián xià qí dà zāi

严公二十年“夏,齐大灾”。

liú xiàng yǐ wéi qí huán hào sè tīng nǚ kǒu yǐ qiè wèi qī shì zhù shù gèng gù zhì dà zāi

刘向以为齐桓好色,听女口,以妾为妻,适庶数更,故致大灾。

huán gōng bù wù jí sǐ shì zhù fēn zhēng jiǔ yuè bù dé zàng

桓公不寤,及死,适庶分争,九月不得葬。

gōng yáng zhuàn yuē dà zāi yì yě

《公羊传》曰,大灾,疫也。

dǒng zhòng shū yǐ wéi lǔ fū rén yín yú qí qí huán zǐ mèi bù jià zhě qī rén

董仲舒以为,鲁夫人淫于齐,齐桓姊妹不嫁者七人。

guó jūn mín zhī fù mǔ

国君,民之父母;

fū fù shēng huà zhī běn

夫妇,生化之本。

běn shāng zé mò yāo gù tiān zāi suǒ yǔ yě

本伤则末夭,故天灾所予也。

lí gōng èr shí nián wǔ yuè yǐ sì xī gōng zāi

厘公二十年“五月乙巳,西宫灾”。

gǔ liáng yǐ wéi mǐn gōng gōng yě yǐ shì yán zhī zé ruò shū gù wèi zhī xī gōng

《谷梁》以为愍公宫也,以谥言之则若疏,故谓之西宫。

liú xiàng yǐ wéi lí lì qiè mǔ wèi fū rén yǐ rù zōng miào gù tiān zāi mǐn gōng ruò yuē qù qí bēi ér qīn zhě jiāng hài zōng miào zhī zhèng lǐ

刘向以为厘立妾母为夫人以入宗庙,故天灾愍宫,若曰,去其卑而亲者,将害宗庙之正礼。

dǒng zhòng shū yǐ wéi lí qǔ yú chu ér qí yìng zhī xié gōng shǐ lì yǐ wéi fū rén

董仲舒以为厘娶于楚,而齐媵之,胁公使立以为夫人。

xī gōng zhě xiǎo qǐn fū rén zhī jū yě

西宫者,小寝,夫人之居也。

ruò yuē qiè hé wéi cǐ gōng

若曰,妾何为此宫!

zhū qù zhī yì yě

诛去之意也。

yǐ tiān zāi zhī gù dà zhī yuē xī gōng yě

以天灾之,故大之曰西宫也。

zuǒ shì yǐ wéi xī gōng zhě gōng gōng yě yán xi zhī yǒu dōng

《左氏》以为西宫者,公宫也,言西,知有东。

dōng gōng tài zǐ suǒ jū

东宫,太子所居。

yán gōng jǔ qū jiē zāi yě

言宫,举区皆灾也。

xuān gōng shí liù nián xià chéng zhōu xuān xiè huǒ

宣公十六年“夏,成周宣榭火”。

xiè zhě suǒ yǐ zāng yuè qì xuān qí míng yě

榭者,所以臧乐器,宣其名也。

dǒng zhòng shū liú xiàng yǐ wéi shí wǔ nián wáng zhá zǐ shā zhào bó máo bó tiān zǐ bù néng zhū

董仲舒、刘向以为十五年王札子杀召伯、毛伯,天子不能诛。

tiān jiè ruò yuē bù néng xíng zhèng lìng hé yǐ lǐ yuè wèi ér zāng zhī

天戒若曰,不能行政令,何以礼乐为而臧之?

zuǒ shì jīng yuē chéng zhōu xuān xiè huǒ rén huǒ yě

《左氏经》曰:“成周宣榭火,人火也。

rén huǒ yuē huǒ tiān huǒ yuē zāi

人火曰火,天火曰灾。

xiè zhě jiǎng wǔ zhī zuò xīng

”榭者,讲武之坐星。

chéng gōng sān nián èr yuè jiǎ zǐ xīn gōng zāi

成公三年“二月甲子,新宫灾”。

gǔ liáng yǐ wéi xuān gōng bù yán shì gōng yě

《谷梁》以为宣宫,不言谥,恭也。

liú xiàng yǐ wéi shí lǔ sān huán zǐ sūn shǐ zhí guó zhèng xuān gōng yù zhū zhī kǒng bù néng shǐ dài fū gōng sūn guī fù rú jìn móu

刘向以为时鲁三桓子孙始执国政,宣公欲诛之,恐不能,使大夫公孙归父如晋谋。

wèi fǎn xuān gōng sǐ

未反,宣公死。

sān jiā zèn guī fù yú chéng gōng

三家谮归父于成公。

chéng gōng fù sāng wèi zàng tīng chán ér zhú qí fù zhī chén shǐ bēn qí gù tiān zāi xuān gōng míng bù yòng fù mìng zhī xiàng yě

成公父丧未葬,听谗而逐其父之臣,使奔齐,故天灾宣宫,明不用父命之象也。

yī yuē sān jiā qīn ér wáng lǐ yóu xuān gōng shā zi chì ér lì

一曰,三家亲而亡礼,犹宣公杀子赤而立。

wáng lǐ ér qīn tiān zāi xuān miào yù shì qù sān jiā yě

亡礼而亲,天灾宣庙,欲示去三家也。

dǒng zhòng shū yǐ wéi chéng jū sàng wáng āi qī xīn shù xīng bīng zhàn fá gù tiān zāi qí fù miào shì shī zǐ dào bù néng fèng zōng miào yě

董仲舒以为成居丧亡哀戚心,数兴兵战伐,故天灾其父庙,示失子道,不能奉宗庙也。

yī yuē xuān shā jūn ér lì bù dàng liè yú qún zǔ yě

一曰,宣杀君而立,不当列于群祖也。

xiāng gōng jiǔ nián chūn sòng zāi

襄公九年“春,宋灾”。

liú xiàng yǐ wéi xiān shì sòng gōng tīng chán zhú qí dài fū huá ruò chū bēn lǔ

刘向以为先是宋公听谗,逐其大夫华弱,出奔鲁。

zuǒ shì chuán yuē sòng zāi lè xǐ wèi sī chéng xiān shǐ huǒ suǒ wèi zhì chè xiǎo wū tu dà wū chén běn jú jù gěng fǒu bèi shuǐ qì chù shuǐ lǎo jī tǔ tú shàn shǒu bèi biǎo huǒ dào chǔ zhèng tú

《左氏传》曰,宋灾,乐喜为司城,先使火所未至彻小屋,涂大屋,陈畚輂,具绠缶,备水器,畜水潦,积土涂,缮守备,表火道,储正徒。

jiāo bǎo zhī mín shǐ bēn huǒ suǒ

郊保之民,使奔火所。

yòu chì zhòng guān gè shèn qí zhí

又饬众官,各慎其职。

jìn hóu wén zhī wèn shì ruò yuē sòng zāi yú shì hū zhī yǒu tiān dào hé gù

晋侯闻之,问士弱曰:“宋灾,于是乎知有天道,何故?

duì yuē gǔ zhī huǒ zhèng huò shí yú xīn huò shí yú zhòu yǐ chū rù huǒ

”对曰:“古之火正,或食于心,或食于咮,以出入火。

shì gù zhòu wèi chún huǒ xīn wèi dà huǒ

是故咮为鹑火,心为大火。

táo táng shì zhī huǒ zhèng è bó jū shāng qiū sì dà huǒ ér huǒ jì shí yān

陶唐氏之火正阏伯,居商丘,祀大火,而火纪时焉。

xiāng tǔ yīn zhī gù shāng zhǔ dà huǒ

相土因之,故商主大火。

shāng rén yuè qí huò bài zhī xìn bì shǐ yú huǒ shì yǐ zhī yǒu tiān dào

商人阅其祸败之衅必始于火,是以知有天道。

gōng yuē kě bì hu

”公曰:“可必乎?

duì yuē zài dào

”对曰:“在道。

guó luàn wáng xiàng bù kě zhī yě

国乱亡象,不可知也。

shuō yuē gǔ zhī huǒ zhèng wèi huǒ guān yě zhǎng jì huǒ xīng xíng huǒ zhèng

”说曰:古之火正,谓火官也,掌祭火星,行火政。

jì chūn hūn xīn xīng chū dōng fāng ér zhòu qī xīng niǎo shǒu zhèng zài nán fāng zé yòng huǒ

季春昏,心星出东方,而咮、七星、鸟首正在南方,则用火;

jì qiū xīng rù zé zhǐ huǒ yǐ shùn tiān shí jiù mín jí

季秋,星入,则止火,以顺天时,救民疾。

dì kù zé yǒu zhù róng yáo shí yǒu è bó mín lài qí dé sǐ zé yǐ wéi huǒ zǔ pèi jì huǒ xīng gù yuē huò shí yú xīn huò shí yú zhòu yě

帝喾则有祝融,尧时有阏伯,民赖其德,死则以为火祖,配祭火星,故曰“或食于心,或食于咮也。

xiāng tǔ shāng zǔ qì zhī zēng sūn dài è bó hòu zhǔ huǒ xīng

”相土,商祖契之曾孙,代阏伯后主火星。

sòng qí hòu yě shì sī qí zhàn gù xiān zhī huǒ zāi

宋,其后也,世司其占,故先知火灾。

xián jūn jiàn biàn néng xiū dào yǐ chú xiōng

贤德的君主看到天象的变化,能够以道治国来防止灾凶;

luàn jūn wáng xiàng tiān bù qiǎn gào gù bù kě bì yě

乱君亡象,天不谴告,故不可必也。

sān shí nián wǔ yuè jiǎ wǔ sòng zāi

三十年“五月甲午,宋灾”。

dǒng zhòng shū yǐ wéi bó jī rú sòng wǔ nián sòng gōng gōng zú bó jī yōu jū shǒu jié sān shí yú nián yòu yōu shāng guó jiā zhī huàn huò jī yīn shēng yáng gù huǒ shēng zāi yě

董仲舒认为,鲁国伯姬嫁到宋国五年,宋恭公去世,伯姬幽居深宫守节三十多年,还为国家的祸乱忧伤,这样就积阴而生阳,所以发生了火灾。

liú xiàng yǐ wéi xiān shì sòng gōng tīng chán ér shā tài zǐ zuò yīng huǒ bù yán shàng zhī fá yě

刘向以为先是宋公听谗而杀大子座,应火不炎上之罚也。

zuǒ shì chuán zhāo gōng liù nián liù yuè bǐng xū zhèng zāi

《左氏传》昭公六年“六月丙戌,郑灾”。

shì chūn sān yuè zhèng rén zhù xíng shū

是春三月,郑人铸刑书。

shì wén bó yuē huǒ jiàn zhèng qí huǒ hu

士文伯曰:“火见,郑其火乎?

huǒ wèi chū ér zuò huǒ yǐ zhù xíng qì zāng zhēng pì yān

火未出而作火以铸刑器,臧争辟焉。

huǒ ér xiàng zhī bù huǒ hé wéi

火而象之,不火何为?

shuō yuē huǒ xīng chū yú zhōu wǔ yuè ér zhèng yǐ sān yuè zuò huǒ zhù dǐng kè xíng pì shū yǐ wéi mín yuē shì wèi xíng qì zhēng pì gù huǒ xīng chū yǔ wǔ xíng zhī huǒ zhēng míng wèi zāi qí xiàng rán yě yòu qì fǎ lǜ zhī zhàn yě

”说曰:火星出于周五月,而郑以三月作火铸鼎,刻刑辟书,以为民约,是为刑器争辟,故火星出,与五行之火争明为灾,其象然也,又弃法律之占也。

bù shū yú jīng shí bù gào lǔ yě

不书于经,时不告鲁也。

jiǔ nián xià sì yuè chén huǒ

九年“夏四月,陈火”。

dǒng zhòng shū yǐ wéi chén xià zhēng shū shā jūn chu yán wáng tuō yù wèi chén tǎo zéi chén guó pì mén ér dài zhī zhì yīn miè chén

董仲舒以为陈夏征舒杀君,楚严王托欲为陈讨贼,陈国辟门而待之,至因灭陈。

chén chén zǐ yóu dú hèn shén jí yīn shēng yáng gù zhì huǒ zāi

陈臣子尤毒恨甚,极阴生阳,故致火灾。

liú xiàng yǐ wéi xiān shì chén hóu dì zhāo shā chén tài zǐ yǎn shī jiē wài shì bù yīn qí gōng guǎn zhě lüè zhī yě

刘向以为先是陈侯弟招杀陈太子偃师,皆外事,不因其宫馆者,略之也。

bā nián shí yuè rén wǔ chu shī miè chén chūn qiū bù yǔ mán yí miè zhōng guó gù fù shū chén huǒ yě

八年十月壬午,楚师灭陈,《春秋》不与蛮夷灭中国,故复书陈火也。

zuǒ shì jīng yuē chén zāi

《左氏经》曰“陈灾”。

chuán yuē zhèng bì zào yuē wǔ nián chén jiāng fù fēng fēng wǔ shí èr nián ér suì wáng

《传》曰“郑裨灶曰:‘五年,陈将复封,封五十二年而遂亡。

zǐ chǎn wèn qí gù duì yuē chén shuǐ shǔ yě

’子产问其故,对曰:‘陈,水属也。

huǒ shuǐ fēi yě ér chu suǒ xiāng yě

火,水妃也,而楚所相也。

jīn huǒ chū ér huǒ chén zhú chu ér jiàn chén yě

今火出而火陈,逐楚而建陈也。

fēi yǐ wǔ chéng gù yuē wǔ nián

妃以五成,故曰五年。

suì wǔ jí chún huǒ ér hòu chén zú wáng chu kè yǒu zhī tiān zhī dào yě

岁五及鹑火,而后陈卒亡,楚克有之,天之道也。

shuō yuē zhuān xū yǐ shuǐ wáng chén qí zú yě

’”说曰:颛顼以水王,陈其族也。

jīn zī suì zài xīng jì hòu wǔ nián zài dà liáng

今兹岁在星纪,后五年在大梁。

dà liáng mǎo yě

大梁,昴也。

jīn wèi shuǐ zōng de qí zōng ér chāng gù yuē wǔ nián chén jiāng fù fēng

金为水宗,得其宗而昌,故曰“五年陈将复封”。

chu zhī xiān wèi huǒ zhèng gù yuē chu suǒ xiāng yě

楚之先为火正,故曰“楚所相也”。

tiān yǐ yī shēng shuǐ de yǐ èr shēng huǒ tiān yǐ sān shēng mù de yǐ sì shēng jīn tiān yǐ wǔ shēng tǔ

天以一生水,地以二生火,天以三生木,地以四生金,天以五生土。

wǔ wèi jiē yǐ wǔ ér hé ér yīn yáng yì wèi gù yuē fēi yǐ wǔ chéng

五位皆以五而合,而阴阳易位,故曰“妃以五成”。

rán zé shuǐ zhī dà shù liù huǒ qī mù bā jīn jiǔ tǔ shí

然则水之大数六,火七,木八,金九,土十。

gù shuǐ yǐ tiān yī wèi huǒ èr mǔ mù yǐ tiān sān wèi tǔ shí mǔ tǔ yǐ tiān wǔ wèi shuǐ liù mǔ huǒ yǐ tiān shàng wèi jīn sì mǔ jīn yǐ tiān jiǔ wèi mù bā mǔ

故水以天一为火二牡,木以天三为土十牡,土以天五为水六牡,火以天上为金四牡,金以天九为木八牡。

yáng qí wèi mǔ yīn ǒu wèi fēi

阳奇为牡,阴耦为妃。

gù yuē shuǐ huǒ zhī mǔ yě

故曰“水,火之牡也;

huǒ shuǐ fēi yě

火,水妃也”。

yú yì kǎn wèi shuǐ wèi zhōng nán lí wèi huǒ wèi zhōng nǚ gài qǔ zhū cǐ yě

于《易》,“坎”为水,为中男,“离”为火,为中女,盖取诸此也。

zì dà liáng sì suì ér jí chún huǒ sì zhōu sì shí bā suì fán wǔ jí chún huǒ wǔ shí èr nián ér chén zú wáng

自大梁四岁而及鹑火,四周四十八岁,凡五及鹑火,五十二年而陈卒亡。

huǒ shèng shuǐ shuāi gù yuē tiān zhī dào yě

火盛水衰,故曰“天之道也”。

āi gōng shí qī nián qī yuè jǐ mǎo chu miè chén

哀公十七年七月己卯,楚灭陈。

zhāo shí bā nián wǔ yuè rén wǔ sòng wèi chén zhèng zāi

昭十八年“五月壬午,宋、卫、陈、郑灾”。

dǒng zhòng shū yǐ wéi xiàng wáng shì jiāng luàn tiān xià mò jiù gù zāi sì guó yán wáng sì fāng yě

董仲舒以为象王室将乱,天下莫救,故灾四国,言亡四方也。

yòu sòng wèi chén zhèng zhī jūn jiē huāng yín yú lè bù xù guó zhèng yǔ zhōu shì tóng háng

又宋、卫、陈、郑之君皆荒淫于乐,不恤国政,与周室同行。

yáng shī jié zé huǒ zāi chū shì yǐ tóng rì zāi yě

阳失节则火灾出,是以同日灾也。

liú xiàng yǐ wéi sòng chén wáng zhě zhī hòu

刘向以为,宋、陈,王者之后;

wèi zhèng zhōu tóng xìng yě

卫、郑,周同姓也。

shí zhōu jǐng wáng lǎo liú zi dān zi shì wáng zǐ měng yǐn shì zhào bó máo bó shì wáng zǐ zhāo

时周景王老,刘子、单子事王子猛,尹氏、召伯、毛伯事王子晁。

zi zhāo chu zhī chū yě

子晁,楚之出也。

jí sòng wèi chén zhèng yì jiē wài fù yú chu wáng zūn zhōu shì zhī xīn

及宋、卫、陈、郑亦皆外附于楚,亡尊周室之心。

hòu sān nián jǐng wáng bēng wáng shì luàn gù tiān zāi sì guó

后三年,景王崩,王室乱,故天灾四国。

tiān jiè ruò yuē bù jiù zhōu fǎn cóng chu fèi shì zǐ lì bù zhèng yǐ hài wáng shì míng tóng zuì yě

天戒若曰,不救周,反从楚,废世子,立不正,以害王室,明同罪也。

dìng gōng èr nián wǔ yuè zhì mén jí liǎng guān zāi

定公二年“五月,雉门及两观灾”。

dǒng zhòng shū liú xiàng yǐ wéi cǐ jiē shē jiàn guò dù zhě yě

董仲舒、刘向以为此皆奢僭过度者也。

xiān shì jì shì zhú zhāo gōng zhāo gōng sǐ yú wài

先是,季氏逐昭公,昭公死于外。

dìng gōng jí wèi jì bù néng zhū jì shì yòu yòng qí xié shuō yín yú nǚ lè ér tuì kǒng zǐ

定公即位,既不能诛季氏,又用其邪说,淫于女乐,而退孔子。

tiān jiè ruò yuē qù gāo xiǎn ér shē jiàn zhě

天戒若曰,去高显而奢僭者。

yī yuē mén quē hào lìng suǒ yóu chū yě jīn shě dà shèng ér zòng yǒu zuì wáng yǐ chū hào lìng yǐ

一曰,门阙,号令所由出也,今舍大圣而纵有罪,亡以出号令矣。

jīng fáng yì zhuàn yuē jūn bù sī dào jué yāo huǒ shāo gōng

京房《易传》曰:“君不思道,厥妖火烧宫”。

āi gōng sān nián wǔ yuè xīn mǎo huán lí gōng zāi

哀公三年“五月辛卯,桓、厘宫灾。

dǒng zhòng shū liú xiàng yǐ wéi cǐ èr gōng bù dàng lì wéi lǐ zhě yě

”董仲舒、刘向以为此二宫不当立,违礼者也。

āi gōng yòu yǐ jì shì zhī gù bù yòng kǒng zǐ

哀公又以季氏之故不用孔子。

kǒng zǐ zài chén wén lǔ zāi yuē qí huán zhī gōng hu

孔子在陈闻鲁灾,曰:“其桓、B341之宫乎!

yǐ wéi huán jì shì zhī suǒ chū lí shǐ jì shì shì qīng zhě yě

”以为桓,季氏之所出,厘,使季氏世卿者也。

sì nián liù yuè xīn chǒu háo shè zāi

四年“六月辛丑,毫社灾”。

dǒng zhòng shū liú xiàng yǐ wéi wáng guó zhī shè suǒ yǐ wèi jiè yě

董仲舒、刘向以为亡国之社,所以为戒也。

tiān jiè ruò yuē guó jiāng wēi wáng bù yòng jiè yǐ

天戒若曰,国将危亡,不用戒矣。

chūn qiū huǒ zāi lǚ yú dìng āi zhī jiān bù yòng shèng rén ér zòng jiāo chén jiāng yǐ wáng guó bù míng shén yě

《春秋》火灾,屡于定、哀之间,不用圣人而纵骄臣,将以亡国,不明甚也。

yī yuē tiān shēng kǒng zǐ fēi wéi dìng āi yě gài shī lǐ bù míng huǒ zāi yīng zhī zì rán xiàng yě

一曰,天生孔子,非为定、哀也,盖失礼不明,火灾应之,自然象也。

gāo hòu yuán nián wǔ yuè bǐng shēn zhào cóng tái zāi

高后元年五月丙申,赵丛台灾。

liú xiàng yǐ wéi shì shí lǚ shì nǚ wèi zhào wáng hòu jí dù jiāng wèi chán kǒu yǐ hài zhào wáng

刘向以为,是时吕氏女为赵王后,嫉妒,将为谗口以害赵王。

wáng bù wù yān zú jiàn yōu shā

王不寤焉,卒见幽杀。

huì dì sì nián shí yuè yǐ hài wèi yāng gōng líng shì zāi

惠帝四年十月乙亥,未央宫凌室灾;

bǐng zǐ zhī shì zāi

丙子日,织室发生火灾。

liú xiàng yǐ wéi yuán nián lǚ tài hòu shā zhào wáng rú yì cán lù qí mǔ qi fū rén

刘向以为元年吕太后杀赵王如意,残戮其母戚夫人。

shì suì shí yuè rén yín tài hòu lì dì zǐ lǔ yuán gōng zhǔ nǚ wèi huáng hòu

是岁十月壬寅,太后立帝姊鲁元公主女为皇后。

qí yǐ hài líng shì zāi

其乙亥,凌室灾。

míng rì zhī shì zāi

明日,织室灾。

líng shì suǒ yǐ gōng yǎng yǐn shí zhī shì suǒ yǐ fèng zōng miào yī fú yǔ chūn qiū yù lǐn tóng yì

凌室所以供养饮食,织室所以奉宗庙衣服,与《春秋》御廪同义。

tiān jiè ruò yuē huáng hòu wáng fèng zōng miào zhī dé jiāng jué jì sì

天戒若曰,皇后亡奉宗庙之德,将绝祭祀。

qí hòu huáng hòu wáng zǐ hòu gōng měi rén yǒu nán tài hòu shǐ huáng hòu míng zhī ér shā qí mǔ

其后,皇后亡子,后宫美人有男,太后使皇后名之,而杀其母。

huì dì bēng sì zi lì yǒu yuàn yán tài hòu fèi zhī gēng lì lǚ shì zi hóng wèi shǎo dì

惠帝崩,嗣子立,有怨言,太后废之,更立吕氏子弘为少帝。

lài dà chén gòng zhū zhū lǚ ér lì wén dì huì hòu yōu fèi

赖大臣共诛诸吕而立文帝,惠后幽废。

wén dì qī nián liù yuè guǐ yǒu wèi yāng gōng dōng què fú sī zāi

文帝七年六月癸酉,未央宫东阙罘思灾。

liú xiàng yǐ wéi dōng què suǒ yǐ cháo zhū hóu zhī mén yě fú sī zài qí wài zhū hóu zhī xiàng yě

刘向以为,东阙所以朝诸侯之门也,罘思在其外,诸侯之象也。

hàn xìng dà fēng zhū hóu wáng lián chéng shù shí

汉兴,大封诸侯王,连城数十。

wén dì jí wèi jiǎ yì děng yǐ wéi wéi gǔ zhì dù bì jiāng pàn nì

文帝即位,贾谊等以为违古制度,必将叛逆。

xiān shì jì běi huái nán wáng jiē móu fǎn qí hòu wú chu qī guó jǔ bīng ér zhū

先是,济北、淮南王皆谋反,其后吴、楚七国举兵而诛。

jǐng dì zhōng wǔ nián bā yuè jǐ yǒu wèi yāng gōng dōng què zāi

景帝中五年八月己酉,未央宫东阙灾。

xiān shì lì tài zǐ fèi wèi lín jiāng wáng yǐ zuì zhēng yì zhōng wèi zì shā

先是,栗太子废为临江王,以罪征诣中尉,自杀。

chéng xiàng tiáo hòu zhōu yà fu yǐ bù hé zhǐ chēng jí miǎn hòu èr nián xià yù sǐ

丞相条侯周亚夫以不合旨称疾免,后二年下狱死。

wǔ dì jiàn yuán liù nián liù yuè dīng yǒu liáo dōng gāo miào zāi

武帝建元六年六月丁酉,辽东高庙灾。

sì yuè rén zǐ gāo yuán biàn diàn huǒ

四月壬子,高园便殿火。

dǒng zhòng shū duì yuē chūn qiū zhī dào jǔ wǎng yǐ míng lái shì gù tiān xià yǒu wù shì chūn qiū suǒ jǔ yǔ tóng bǐ zhě jīng wēi miǎo yǐ cún qí yì tōng lún lèi yǐ guàn qí lǐ tiān dì zhī biàn guó jiā zhī shì càn rán jiē jiàn wáng suǒ yí yǐ

董仲舒对曰:“《春秋》之道举往以明来,是故天下有物,视《春秋》所举与同比者,精微眇以存其意,通伦类以贯其理,天地之变,国家之事,粲然皆见,亡所疑矣。

àn chūn qiū lǔ dìng gōng āi gōng shí jì shì zhī è yǐ shú ér kǒng zǐ zhī shèng fāng shèng

按《春秋》鲁定公、哀公时,季氏之恶已孰,而孔子之圣方盛。

fu yǐ shèng shèng ér yì shú è jì sūn suī zhòng lǔ jūn suī qīng qí shì kě chéng yě

夫以盛圣而易孰恶,季孙虽重,鲁君虽轻,其势可成也。

gù zì gōng èr nián wǔ yuè liǎng guān zāi

故字公二年五月两观灾。

liǎng guān jiàn lǐ zhī wù

两观,僭礼之物。

tiān zāi zhī zhě ruò yuē jiàn lǐ zhī chén kě yǐ qù

天灾之者,若曰,僭礼之臣可以去。

yǐ jiàn zuì zhēng ér hòu gào kě qù cǐ tiān yì yě

已见罪征,而后告可去,此天意也。

dìng gōng bù zhī shěng

定公不知省。

zhì āi gōng sān nián wǔ yuè huán gōng lí gōng zāi

至哀公三年五月,桓宫、厘宫灾。

èr zhě tóng shì suǒ wéi yī yě ruò yuē fán guì ér qù bú yì yún ěr

二者同事,所为一也,若曰燔贵而去不义云尔。

āi gōng wèi néng jiàn gù sì nián liù yuè háo shè zāi

哀公未能见,故四年六月毫社灾。

liǎng guān huán lí miào háo shè sì zhě jiē bù dàng lì tiān jiē fán qí bù dàng lì zhě yǐ shì lǔ yù qí qù luàn chén ér yòng shèng rén yě

两观、桓、厘庙、毫社,四者皆不当立,天皆燔其不当立者以示鲁,欲其去乱臣而用圣人也。

jì shì wáng dào jiǔ yǐ qián shì tiān bú jiàn zāi zhě lǔ wèi yǒu xián shèng chén suī yù qù jì sūn qí lì bù néng zhāo gōng shì yě

季氏亡道久矣,前是天不见灾者,鲁未有贤圣臣,虽欲去季孙,其力不能,昭公是也。

zhì dìng āi nǎi jiàn zhī qí shí kě yě

至定、哀乃见之,其时可也。

bù shí bú jiàn tiān zhī dào yě

不时不见,天之道也。

jīn gāo miào bù dàng jū liáo dōng gāo yuán diàn bù dàng jū líng páng yú lǐ yì bù dàng lì yǔ lǔ suǒ zāi tóng

今高庙不当居辽东,高园殿不当居陵旁,于礼亦不当立,与鲁所灾同。

qí bù dàng lì jiǔ yǐ zhì yú bì xià shí tiān nǎi zāi zhī zhě dài qí shí kě yě

其不当立久矣,至于陛下时天乃灾之者,殆其时可也。

xī qín shòu wáng zhōu zhī bì ér wáng yǐ huà zhī

昔秦受亡周之敝,而亡以化之;

hàn shòu wáng qín zhī bì yòu wáng yǐ huà zhī

汉受亡秦之敝,又亡以化之。

fu jì èr bì zhī hòu chéng qí xià liú jiān shòu qí wěi nán zhì shén yǐ

夫继二敝之后,承其下流,兼受其猥,难治甚矣。

yòu duō xiōng dì qīn qī gǔ ròu zhī lián jiāo yáng shē chǐ zì suī zhě zhòng suǒ wèi zhòng nán zhī shí zhě yě

又多兄弟亲戚骨肉之连,骄扬奢侈,恣睢者众,所谓重难之时者也。

bì xià zhèng dāng dà bì zhī hòu yòu zāo zhòng nán zhī shí shén kě yōu yě

陛下正当大敝之后,又遭重难之时,甚可忧也。

gù tiān zāi ruò yǔ bì xià dāng jīn zhī shì suī bì ér zhòng nán fēi yǐ tài píng zhì gōng bù néng zhì chū

故天灾若语陛下:‘当今之世,虽敝而重难,非以太平至公,不能治出。

shì qīn qī guì shǔ zài zhū hóu yuǎn zhèng zuì shèn zhě rěn ér zhū zhī rú wú fán liáo dōng gāo miào nǎi kě

视亲戚贵属在诸侯远正最甚者,忍而诛之,如吾燔辽东高庙乃可;

shì jìn chén zài guó zhōng chù páng zè jí guì ér bù zhèng zhě rěn ér zhū zhī rú wú fán gāo yuán diàn nǎi kě yún ěr

视近臣在国中处旁仄及贵而不正者,忍而诛之,如吾燔高园殿乃可’云尔。

zài wài ér bù zhèng zhě suī guì rú gāo miào yóu zāi fán zhī kuàng zhū hóu hu

在外而不正者,虽贵如高庙,犹灾燔之,况诸侯乎!

zài nèi bù zhèng zhě suī guì rú gāo yuán diàn yóu fán zāi zhī kuàng dà chén hu

在内不正者,虽贵如高园殿,犹燔灾之,况大臣乎!

cǐ tiān yì yě

此天意也。

zuì zài wài zhě tiān zāi wài zuì zài nèi zhě tiān zāi nèi fán shén zuì dāng zhòng fán jiǎn zuì dāng qīng chéng tiān yì zhī dào yě

罪在外者天灾外,罪在内者天灾内,燔甚罪当重,燔简罪当轻,承天意之道也。

xiān shì huái nán wáng ān rù cháo shǐ yǔ dì jiù tài wèi wǔ ān hóu tián fén yǒu nì yán

先是,淮南王安入朝,始与帝舅太尉武安侯田蚡有逆言。

qí hòu jiāo xi yú wáng zhào jìng sù wáng cháng shān xiàn wáng jiē shù fàn fǎ huò zhì yí miè rén jiā yào shā èr qiān dàn ér huái nán héng shān wáng suì móu fǎn

其后胶西于王、赵敬肃王、常山宪王皆数犯法,或至夷灭人家,药杀二千石,而淮南、衡山王遂谋反。

jiāo dōng jiāng dū wáng jiē zhī qí móu yīn zhì bīng nǔ yù yǐ yīng zhī

胶东、江都王皆知其谋,阴治兵弩,欲以应之。

zhì yuán shuò liù nián nǎi fā jué ér fú gū

至元朔六年,乃发觉而伏辜。

shí tián fēn yǐ sǐ bù jí zhū

时田分已死,不及诛。

shàng sī zhòng shū qián yán shǐ zhòng shū dì zǐ lǚ bù shū chí fǔ yuè zhì huái nán yù yǐ chūn qiū yì zhuān duàn yú wài bù qǐng

上思仲舒前言,使仲舒弟子吕步舒持斧钺治淮南狱,以《春秋》谊颛断于外,不请。

jì hái zòu shì shàng jiē shì zhī

既还奏事,上皆是之。

tài chū yuán nián shí yī yuè yǐ yǒu wèi yāng gōng bǎi liáng tái zāi

太初元年十一月乙酉,未央宫柏梁台灾。

xiān shì dà fēng fā qí wū xià hóu shǐ chāng xiān yán qí zāi rì

先是,大风发其屋,夏侯始昌先言其灾日。

hòu yǒu jiāng chōng wū gǔ wèi tài zǐ shì

后有江充巫蛊卫太子事。

zhēng hé èr nián chūn zhuō jùn tiě guān zhù tiě tiě xiāo jiē fēi shǎng qù cǐ huǒ wèi biàn shǐ zhī rán yě

征和二年春,涿郡铁官铸铁,铁销,皆飞上去,此火为变使之然也。

qí sān yuè zhuō jùn tài shǒu liú qū máo wèi chéng xiàng

其三月,涿郡太守刘屈牦为丞相。

hòu yuè wū gǔ shì xìng dì nǚ zhū yì gōng zhǔ yáng shí gōng zhǔ chéng xiàng gōng sūn hè zi tài pú jìng shēng píng yáng hóu cáo zōng děng jiē xià yù sǐ

后月,巫蛊事兴,帝女诸邑公主、阳石公主、丞相公孙贺、子太仆敬声、平阳侯曹宗等皆下狱死。

qī yuè shǐ zhě jiāng chōng jué gǔ tài zǐ gōng tài zǐ yǔ mǔ huáng hòu yì kǒng bù néng zì míng nǎi shā chōng jǔ bīng yǔ chéng xiàng liú qū máo zhàn sǐ zhě shù wàn rén tài zǐ bài zǒu zhì hú zì shā

七月,使者江充掘蛊太子宫,太子与母皇后议,恐不能自明,乃杀充,举兵与丞相刘屈牦战,死者数万人,太子败走,至湖自杀。

míng nián qū máo fù zuò zhòu zǔ yào zhǎn qī xiāo shǒu yě

明年,屈牦复坐祝诅要斩,妻枭首也。

chéng dì hé píng èr nián zhēng yuè pèi nà tiě guān zhù tiě tiě bù xià lóng lóng rú léi shēng yòu rú gǔ yīn gōng shí sān rén jīng zǒu

成帝河平二年正月,沛那铁官铸铁,铁不下,隆隆如雷声,又如鼓音,工十三人惊走。

yīn zhǐ hái shì de dì xiàn shù chǐ lú fēn wéi shí yī lú zhōng xiāo tiě sàn rú liú xīng jiē shǎng qù yǔ zhēng hé èr nián tóng xiàng qí xià dì jiù wǔ rén fēng liè hóu hào wǔ hòu

音止,还视地,地陷数尺,炉分为十,一炉中销铁散如流星,皆上去,与征和二年同象,其夏,帝舅五人封列侯,号五侯。

yuán jiù wáng fèng wèi dà sī mǎ dà jiàng jūn bǐng zhèng

元舅王凤为大司马、大将军,秉政。

hòu èr nián chéng xiàng wáng shāng yǔ fèng yǒu xì fèng zèn zhī miǎn guān zì shā

后二年,丞相王商与凤有隙,凤谮之,免官,自杀。

míng nián jīng zhào yǐn wáng zhāng sòng shāng zhōng zhí yán fèng zhuān quán fèng wū zhāng yǐ dà nì zuì xià yù sǐ

明年,京兆尹王章讼商忠直,言凤颛权,凤诬章以大逆罪,下狱死。

qī zǐ xǐ hé pǔ

妻子徙合浦。

hòu xǔ huáng hòu zuò wū gǔ fèi ér zhào fēi yàn wèi huáng hòu mèi wèi zhāo yí zéi hài huáng zǐ chéng dì suì wáng sì

后许皇后坐巫蛊废,而赵飞燕为皇后,妹为昭仪,贼害皇子,成帝遂亡嗣。

huáng hòu zhāo yí jiē fú gū

皇后、昭仪皆伏辜。

yī yuē tiě fēi shǔ jīn bù cóng gé

一曰,铁飞属金不从革。

zhāo dì yuán fèng yuán nián yàn chéng nán mén zāi

昭帝元凤元年,燕城南门灾。

liú xiàng yǐ wéi shí yàn wáng shǐ xié chén tōng yú hàn wèi chán zéi móu nì luàn

刘向以为时燕王使邪臣通于汉,为谗贼,谋逆乱。

nán mén zhě tōng hàn dào yě

南门者,通汉道也。

tiān jiè ruò yuē xié chén wǎng lái wèi jiān chán yú hàn jué wáng zhī dào yě

天戒若曰,邪臣往来,为奸谗于汉,绝亡之道也。

yàn wáng bù wù zú fú qí gū

燕王不寤,卒伏其辜。

yuán fèng sì nián wǔ yuè dīng chǒu xiào wén miào zhèng diàn zāi

元凤四年五月丁丑,孝文庙正殿灾。

liú xiàng rèn wéi xiào wén tài zōng zhī jūn yǔ chéng zhōu xuān xiè huǒ tóng yì

刘向认为,孝文,太宗之君,与成周宣榭火同义。

xiān shì huáng hòu fù chē qí jiāng jūn shàng guān ān ān fù zuǒ jiāng jūn jié móu wèi nì dà jiàng jūn huò guāng zhū zhī

先是,皇后父车骑将军上官安、安父左将军桀谋为逆,大将军霍光诛之。

huáng hòu yǐ guāng wài sūn nián shào bù zhī jū wèi rú gù

皇后以光外孙,年少不知,居位如故。

guāng yù hòu yǒu zi yīn shàng dài jí yī yán jìn nèi hòu gōng jiē bù dé jìn wéi huáng hòu zhuān qǐn

光欲后有子,因上待疾医言,禁内后宫皆不得进,唯皇后颛寝。

huáng hòu nián liù suì ér lì shí sān nián ér zhāo dì bēng suì jué jì sì

皇后年六岁而立,十三年而昭帝崩,遂绝继嗣。

guāng zhí cháo zhèng yóu zhōu gōng zhī shè yě

光执朝政,犹周公之摄也。

shì suì zhēng yuè shàng jiā yuán fú tōng shī shàng shū yǒu míng zhé zhī xìng

是岁正月,上加元服,通《诗》、《尚书》,有明哲之性。

guāng wáng zhōu gōng zhī dé bǐng zhèng jiǔ nián jiǔ yú zhōu gōng shàng jì yǐ guān ér bù guī zhèng jiāng wèi guó hài

光亡周公之德,秉政九年,久于周公,上既已冠而不归政,将为国害。

gù zhēng yuè jiā yuán fú wǔ yuè ér zāi jiàn

故正月加元服,五月而灾见。

gǔ zhī miào jiē zài chéng zhōng xiào wén miào shǐ chū jū wài tiān jiè ruò yuē qù guì ér bù zhèng zhě

古之庙皆在城中,孝文庙始出居外,天戒若曰,去贵而不正者。

xuān dì jì lì guāng yóu shè zhèng jiāo yì guò zhì zhì qī xiǎn shā xǔ huáng hòu guāng wén ér bù tǎo hòu suì zhū miè

宣帝既立,光犹摄政,骄溢过制,至妻显杀许皇后,光闻而不讨,后遂诛灭。

xuān dì gān lù yuán nián sì yuè bǐng shēn zhōng shān tài shàng huáng miào zāi

宣帝甘露元年四月丙申,中山太上皇庙灾。

jiǎ chén xiào wén miào zāi

甲辰,孝文庙灾。

yuán dì chū yuán sān nián sì yuè yǐ wèi xiào wǔ yuán bái hè guǎn zāi

元帝初元三年四月乙未,孝武园白鹤馆灾。

liú xiàng yǐ wéi xiān shì qián jiāng jūn xiāo wàng zhī guāng lù dài fu jī kān fǔ zhèng wèi nìng chén shí xiǎn xǔ zhāng děng suǒ zèn wàng zhī zì shā kān fèi chù

刘向以为,先是前将军萧望之、光禄大夫击堪辅政,为佞臣石显、许章等所谮,望之自杀,堪废黜。

míng nián bái hè guǎn zāi

明年,白鹤馆灾。

yuán zhōng wǔ lǐ chí zhú zǒu mǎ zhī guǎn bù dàng zài shān líng zhāo mù zhī de

园中五里驰逐走马之馆,不当在山陵昭穆之地。

tiān jiè ruò yuē qù guì jìn yì yóu bù zhèng zhī chén jiāng hài zhōng liáng

天戒若曰,去贵近逸游不正之臣,将害忠良。

hòu zhāng zuò zǒu mǎ shàng lín xià fēng chí zhú

后章坐走马上林下烽驰逐。

miǎn guān

免官。

yǒng guāng sì nián liù yuè jiǎ xū xiào xuān dù líng yuán dōng què nán fāng zāi

永光四年六月甲戌,孝宣杜陵园东阙南方灾。

liú xiàng yǐ wéi xiān shì shàng fù zhēng yòng zhōu kān wèi guāng lù xūn jí kān dì zǐ zhāng měng wèi tài zhōng dài fū shí xiǎn děng fù zèn huǐ zhī jiē chū wài qiān

刘向以为,先是上复征用周堪为光禄勋,及堪弟子张猛为太中大夫,石显等复谮毁之,皆出外迁。

shì suì shàng fù zhēng kān lǐng shàng shū měng jǐ shì zhōng shí xiǎn děng zhōng yù hài zhī

是岁,上复征堪领尚书,猛给事中,石显等终欲害之。

yuán líng xiǎo yú cháo tíng quē zài sī mǎ mén zhōng nèi chén shí xiǎn zhī xiàng yě

园陵小于朝廷,阙在司马门中,内臣石显之象也。

xiào xuān qīn ér guì

孝宣,亲而贵;

quē fǎ lìng suǒ cóng chū yě

阙,法令所从出也。

tiān jiè ruò yuē qù fǎ lìng nèi chén qīn ér guì zhě bì wèi guó hài

天戒若曰,去法令,内臣亲而贵者必为国害。

hòu kān xī de jìn jiàn yīn xiǎn yán shì shì jué xiǎn kǒu

后堪希得进见,因显言事,事决显口。

kān bìng bù néng yán

堪病不能言。

xiǎn wū gào zhāng měng zì shā yú gōng chē

显诬告张猛,自杀于公车。

chéng dì jí wèi xiǎn zú fú gū

成帝即位,显卒伏辜。

chéng dì jiàn shǐ yuán nián zhēng yuè yǐ chǒu huáng kǎo miào zāi

成帝建始元年正月乙丑,皇考庙灾。

chū xuān dì wèi zhāo dì hòu ér lì fù miào yú lǐ bù zhèng

初,宣帝为昭帝后而立父庙,于礼不正。

shì shí dà jiàng jūn wáng fèng zhuān quán shàn cháo shén yú tián fēn jiāng hài guó jiā gù tiān yú yuán nián zhēng yuè ér jiàn xiàng yě

是时,大将军王凤颛权擅朝,甚于田分,将害国家,故天于元年正月而见象也。

qí hòu jìn shèng wǔ jiāng shì quán suì yǐ wáng dào

其后浸盛,五将世权,遂以亡道。

hóng jiā sān nián bā yuè yǐ mǎo xiào jǐng miào běi què zāi

鸿嘉三年八月乙卯,孝景庙北阙灾。

shí yī yuè jiǎ yín xǔ huáng hòu fèi

十一月甲寅,许皇后废。

yǒng shǐ yuán nián zhēng yuè guǐ chǒu dà guān líng shì zāi

永始元年正月癸丑,大官凌室灾。

wù wǔ lì hòu yuán nán quē zāi

戊午,戾后园南阙灾。

shì shí zhào fēi yàn dà xìng xǔ hòu jì fèi shàng jiàng lì zhī gù tiān jiàn xiàng yú líng shì yǔ huì dì sì nián tóng yīng

是时,赵飞燕大幸,许后既废,上将立之,故天见象于凌室,与惠帝四年同应。

lì hòu wèi tài zǐ qiè zāo wū gǔ zhī huò xuān dì jì lì zhuī jiā zūn hào yú lǐ bù zhèng

戾后,卫太子妾,遭巫蛊之祸,宣帝既立,追加尊号,于礼不正。

yòu lì hòu qǐ yú wēi jiàn yǔ zhào shì tóng yīng

又戾后起于微贱,与赵氏同应。

tiān jiè ruò yuē wēi jiàn wáng dé zhī rén bù kě yǐ fèng zōng miào jiāng jué jì sì yǒu xiōng è zhī huò zhì

天戒若曰,微贱亡德之人不可以奉宗庙,将绝祭祀,有凶恶之祸至。

qí liù yuè bǐng yín zhào huáng hòu suì lì zǐ mèi jiāo dù zéi hài huáng zǐ zú jiē shòu zhū

其六月丙寅,赵皇后遂立,姊妹骄妒,贼害皇子,卒皆受诛。

yǒng shǐ sì nián sì yuè guǐ wèi cháng lè gōng lín huá diàn jí wèi yāng gōng dōng sī mǎ mén zāi

永始四年四月癸未,长乐宫临华殿及未央宫东司马门灾。

liù yuè jiǎ wǔ xiào wén bà líng yuán dōng què nán fāng zāi

六月甲午,孝文霸陵园东阙南方灾。

cháng lè gōng chéng dì mǔ wáng tài hòu zhī suǒ jū yě

长乐宫,成帝母王太后之所居也。

wèi yāng gōng dì suǒ jū yě

未央宫,帝所居也。

bà líng tài zōng shèng dé yuán yě

霸陵,太宗盛德园也。

shì shí tài hòu sān dì xiāng xù bǐng zhèng jǔ zōng jū wèi chōng sè cháo tíng liǎng gōng qīn shǔ jiāng hài guó jiā gù tiān xiàng réng jiàn

是时,太后三弟相续秉政,举宗居位,充塞朝廷,两宫亲属将害国家,故天象仍见。

míng nián chéng dū hóu shāng hōng dì qǔ yáng hóu gēn dài wéi dà sī mǎ bǐng zhèng

明年,成都侯商薨,弟曲阳侯根代为大司马秉政。

hòu sì nián gēn qǐ hái gǔ jiàn xiōng zi xīn dū hóu mǎng zì dài suì fù guó yān

后四年,根乞骸骨,荐兄子新都侯莽自代,遂覆国焉。

āi dì jiàn píng sān nián zhēng yuè guǐ mǎo guì gōng hóng níng diàn zāi dì zǔ mǔ fu tài hòu zhī suǒ jū yě

哀帝建平三年正月癸卯,桂宫鸿宁殿灾,帝祖母傅太后之所居也。

shí fu tài hòu yù yǔ chéng dì mǔ děng hào qí zūn dà chén kǒng guāng shī dān děng zhí zhèng yǐ wéi bù kě tài hòu jiē miǎn guān jué suì chēng zūn hào

时,傅太后欲与成帝母等号齐尊,大臣孔光、师丹等执政,以为不可,太后皆免官爵,遂称尊号。

hòu sān nián dì bēng fu shì zhū miè

后三年,帝崩,傅氏诛灭。

píng dì yuán shǐ wǔ nián qī yuè jǐ hài gāo huáng dì yuán miào diàn mén zāi jǐn

平帝元始五年七月己亥,高皇帝原庙殿门灾尽。

gāo huáng dì miào zài cháng ān chéng zhōng hòu yǐ shū sūn tōng jī fù dào gù fù qǐ yuán miào yú wèi běi fēi zhèng yě

高皇帝庙在长安城中,后以叔孙通讥复道,故复起原庙于渭北,非正也。

shì shí píng dì yòu chéng dì mǔ wáng tài hòu lín cháo wěi rèn wáng mǎng jiāng cuàn jué hàn duò gāo zǔ zōng miào gù tiān xiàng jiàn yě

是时,平帝幼,成帝母王太后临朝,委任王莽,将篡绝汉,堕高祖宗庙,故天象见也。

qí dōng píng dì bēng

其冬,平帝崩。

míng nián mǎng jū shè yīn yǐ cuàn guó hòu zú yí miè

明年,莽居摄,因以篡国,后卒夷灭。

chuán yuē zhì gōng shì shì tái xiè nèi yín luàn fàn qīn qī wǔ fù xiōng zé jià sè bù chéng

传曰:“治宫室,饰台榭,内淫乱,犯亲戚,侮父兄,则稼穑不成。

shuō yuē tǔ zhōng yāng shēng wàn wù zhě yě

说曰:土,中央,生万物者也。

qí yú wáng zhě wèi nèi shì

其于王者,为内事。

gōng shì fū fù qīn shǔ yì xiāng shēng zhě yě

宫室、夫妇、亲属,亦相生者也。

gǔ zhě tiān zǐ zhū hóu gōng miào dà xiǎo gāo bēi yǒu zhì hòu fū rén yìng qiè duō shǎo jìn tuì yǒu dù jiǔ zú qīn shū zhǎng yòu yǒu xù

古者天子诸侯,宫庙大小高卑有制,后夫人媵妾多少进退有度,九族亲疏长幼有序。

kǒng zǐ yuē lǐ yǔ qí shē yě níng jiǎn

孔子曰:“礼,与其奢也,宁俭。

gù yǔ bēi gōng shì wén wáng xíng yú guǎ qī cǐ shèng rén zhī suǒ yǐ zhāo jiào huà yě

”故禹卑宫室,文王刑于寡妻,此圣人之所以昭教化也。

rú cǐ zé tǔ de qí xìng yǐ

如此则土得其性矣。

ruò nǎi shē yín jiāo màn zé tǔ shī qí xìng

若乃奢淫骄慢,则土失其性。

wáng shuǐ hàn zhī zāi ér cǎo mù bǎi gǔ bù shú shì wèi jià sè bù chéng

亡水旱之灾而草木百谷不孰,是为稼穑不成。

yán gōng èr shí bā nián dōng dà wáng mài hé

严公二十八年“冬,大亡麦禾。

dǒng zhòng shū yǐ wéi fū rén āi jiāng yín luàn nì yīn qì gù dà shuǐ yě

”董仲舒以为,夫人哀姜淫乱,逆阴气,故大水也。

liú xiàng yǐ wéi shuǐ hàn dāng shū bù shū shuǐ hàn ér yuē dà wáng mài hé zhě tǔ qì bù yǎng jià sè bù chéng zhě yě

刘向以为,水旱当书,不书水旱而曰“大亡麦禾”者,土气不养,稼穑不成者也。

shì shí fū rén yín yú èr shū nèi wài wáng bié yòu yīn xiōng jī yī nián ér sān zhù tái gù yìng shì ér jià sè bù chéng shì tái xiè nèi yín luàn zhī fá yún

是时,夫人淫于二叔,内外亡别,又因凶饥,一年而三筑台,故应是而稼穑不成,饰台榭内淫乱之罚云。

suì bù gǎi wù sì nián ér sǐ huò liú èr shì shē yín zhī huàn yě

遂不改寤,四年而死,祸流二世,奢淫之患也。

chuán yuē hào zhàn gōng qīng bǎi xìng shì chéng guō qīn biān jìng zé jīn bù cóng gé

传曰:“好战攻,轻百姓,饰城郭,侵边境,则金不从革。

shuō yuē jīn xī fāng wàn wù jì chéng shā qì zhī shǐ yě

说曰:金,西方,万物既成,杀气之始也。

gù lì qiū ér yīng sǔn jī qiū fēn ér wēi shuāng jiàng

故立秋而鹰隼击,秋分而微霜降。

qí yú wáng shì chū jūn xíng shī bǎ máo zhàng yuè shì shì zhòng kàng wēi wǔ suǒ yǐ zhēng pàn nì zhǐ bào luàn yě

其于王事,出军行师,把旄杖钺,誓士众,抗威武,所以征畔逆、止暴乱也。

shī yún yǒu qián bǐng yuè rú huǒ liè liè

《诗》云:“有虔秉钺,如火烈烈。

yòu yuē zài jí gān gē zài tuó gōng shǐ

”又曰:“载戢干戈,载橐弓矢。

dòng jìng yìng yì shuō yǐ fàn nán mín wàng qí sǐ

”动静应谊,“说以犯难,民忘其死。

rú cǐ zé jīn de qí xìng yǐ

”如此则金得其性矣。

ruò nǎi tān yù zì suī wu lì wēi shèng bù zhòng mín mìng zé jīn shī qí xìng

若乃贪欲恣睢,务立威胜,不重民命,则金失其性。

gài gōng yě zhù jīn tiě jīn tiě bīng zhì hé jiān bù chéng zhě zhòng jí wèi biàn guài shì wèi jīn bù cóng gé

盖工冶铸金铁,金铁冰滞涸坚,不成者众,及为变怪,是为金不从革。

zuǒ shì chuán yuē zhāo gōng bā nián chūn shí yán yú jìn

《左氏传》曰昭公八年“春,石言于晋”。

jìn píng gōng wèn yú shī kuàng duì yuē shí bù néng yán shén huò féng yān

晋平公问于师旷,对曰:“石不能言,神或冯焉。

zuò shì bù shí yuàn dú dòng yú mín zé yǒu fēi yán zhī wù ér yán

作事不时,怨讟动于民,则有非言之物而言。

jīn gōng shì chóng chǐ mín lì diāo jìn yuàn dú bìng xìng mò xìn qí xìng shí zhī yán bù yì yi hu

今宫室崇侈,民力雕尽,怨讟并兴,莫信其性,石之言不亦宜乎!

yú shì jìn hóu fāng zhù qí zhī gōng

”于是晋侯方筑B055祁之宫。

shū xiàng yuē jūn zǐ zhī yán xìn ér yǒu zhēng

叔向曰:“君子之言,信而有征。

liú xīn yǐ wéi jīn shí tóng lèi shì wèi jīn bù cóng gé shī qí xìng yě

”刘歆以为金石同类,是为金不从革,失其性也。

liú xiàng yǐ wéi shí bái sè wéi zhǔ shǔ bái xiáng

刘向以为石白色为主,属白祥。

chéng dì hóng jiā sān nián wǔ yuè yǐ hài tiān shuǐ jì nán shān dà shí míng shēng lóng lóng rú léi yǒu qǐng zhǐ wén píng xiāng èr bǎi sì shí lǐ yě jī jiē míng

成帝鸿嘉三年五月乙亥,天水冀南山大石鸣,声隆隆如雷,有顷止,闻平襄二百四十里,野鸡皆鸣。

shí zhǎng zhàng sān chǐ guǎng hòu lüè děng páng zhe àn xié qù de èr bǎi yú zhàng mín sú míng yuē shí gǔ

石长丈三尺,广厚略等,旁著岸胁,去地二百余丈,民俗名曰石鼓。

shí gǔ míng yǒu bīng

石鼓鸣,有兵。

shì suì guǎng hàn qián zi móu gōng láo cuàn sǐ zuì qiú zhèng gōng děng dào kù bīng jié lüè lì mín yī xiù yī zì hào yuē shān jūn dǎng yǔ jìn wén

是岁,广汉钳子谋攻牢,篡死罪囚郑躬等,盗库兵,劫略吏民,衣绣衣,自号曰山君,党与浸文。

míng nián dōng nǎi fú zhū zì guī zhě sān qiān yú rén

明年冬,乃伏诛,自归者三千余人。

hòu sì nián wèi shì fán bìng děng móu fǎn shā chén liú tài shǒu yán pǔ zì chēng jiāng jūn shān yáng wáng tú sū lìng děng dǎng yǔ shù bǎi rén dào qǔ kù bīng jīng lì jùn guó sì shí yú jiē yú nián nǎi fú zhū

后四年,尉氏樊并等谋反,杀陈留太守严普,自称将军,山阳亡徒苏令等党与数百人盗取库兵,经历郡国四十余,皆逾年乃伏诛。

shì shí qǐ chāng líng zuò zhě shù wàn rén xǐ jùn guó lì mín wǔ qiān yú hù yǐ fèng líng yì

是时起昌陵,作者数万人,徙郡国吏民五千余户以奉陵邑。

zuò zhì wǔ nián bù chéng nǎi ba chāng líng hái xǐ jiā

作治五年不成,乃罢昌陵,还徙家。

shí míng yǔ jìn shí yán tóng yīng shī kuàng suǒ wèi mín lì diāo jìn chuán yún qīng bǎi xìng zhě yě

石鸣,与晋石言同应,师旷所谓“民力雕尽”,传云“轻百姓”者也。

xī qí lí gōng qù jiàng dōu sì shí lǐ chāng líng yì zài jiāo yě jiē yǔ chéng guō tóng zhàn

虒祁离宫去绛都四十里,昌陵亦在郊野,皆与城郭同占。

chéng guō shǔ jīn gōng shì shǔ tǔ wài nèi zhī bié yún

城郭属金,宫室属土,外内之别云。

chuán yuē jiǎn zōng miào bù dǎo cí fèi jì sì nì tiān shí zé shuǐ bù rùn xià

传曰:“简宗庙,不祷祠,废祭祀,逆天时,则水不润下。

shuō yuē shuǐ běi fāng zhōng zāng wàn wù zhě yě

说曰:水,北方,终臧万物者也。

qí yú rén dào mìng zhōng ér qí zāng jīng shén fàng yuè shèng rén wèi zhī zōng miào yǐ shōu hún qì chūn qiū jì sì yǐ zhōng xiào dào

其于人道,命终而琪臧,精神放越,圣人为之宗庙以收魂气,春秋祭祀,以终孝道。

wáng zhě jí wèi bì jiāo sì kāi dì dǎo qí shén qí wàng zhì shān chuān huái róu bǎi shén jì bù zōng shì

王者即位,必郊祀开地,祷祈神祇,望秩山川,怀柔百神,记不宗事。

shèn qí zhāi jiè

慎其齐戒。

zhì qí yán jìng guǐ shén xīn xiǎng duō huò fú zhù

致其严敬,鬼神歆飨,多获福助。

cǐ shèng wáng suǒ yǐ shùn shì yīn qì hé shén rén yě

此圣王所以顺事阴气,和神人也。

zhì fā hào shī lìng yì fèng tiān shí

至发号施令,亦奉天时。

shí èr yuè xián de qí qì zé yīn yáng diào ér zhōng shǐ chéng

十二月咸得其气,则阴阳调而终始成。

rú cǐ zé shuǐ de qí xìng yǐ

如此则水得其性矣。

ruò nǎi bù jìng guǐ shén zhèng lìng nì shí zé shuǐ shī qí xìng

若乃不敬鬼神,政令逆时,则水失其性。

wù shuǐ bào chū bǎi chuān nì yì huài xiāng yì ruò rén mín jí yín yǔ shāng jià sè shì wèi shuǐ bù rùn xià

雾水暴出,百川逆溢,坏乡邑,溺人民,及淫雨伤稼穑,是为水不润下。

jīng fáng yì zhuàn yuē zhuān shì yǒu zhī zhū fá jué lǐ jué zāi shuǐ qí shuǐ yě yǔ shā rén yǐ yǔn shuāng dà fēng tiān huáng

京房《易传》曰:“颛事有知,诛罚绝理,厥灾水,其水也,雨杀人以陨霜,大风天黄。

jī ér bù sǔn cí sù tài jué zāi shuǐ shuǐ shā rén

饥而不损兹谡泰,厥灾水,水杀人。

pì è yǒu dé cí wèi kuáng jué zāi shuǐ shuǐ liú shā rén yǐ shuǐ zé de shēng chóng

辟遏有德兹谓狂,厥灾水,水流杀人,已水则地生虫。

guī yù bù jiě cí wèi zhuī fēi jué shuǐ hán shā rén

归狱不解,兹谓追非,厥水寒,杀人。

zhuī zhū bù jiě cí wèi bù lǐ jué shuǐ wǔ gǔ bù shōu

追诛不解,兹谓不理,厥水五谷不收。

dà bài bù jiě cí wèi jiē yīn

大败不解,兹谓皆阴。

jiě shě yě wáng zhě yú dà bài zhū shǒu è shè qí zhòng bù zé jiē hán yīn qì jué shuǐ liú rù guó yì yǔn shuāng shā shū cǎo

解,舍也,王者于大败,诛首恶,赦其众,不则皆函阴气,厥水流入国邑,陨霜杀叔草。

huán gōng yuán nián qiū qì dà shuǐ

桓公元年“秋炁大水”。

dǒng zhòng shū liú xiàng yǐ wéi huán shì xiōng yǐn gōng mín chén tòng yǐn ér jiàn huán

董仲舒、刘向以为桓弑兄隐公,民臣痛隐而贱桓。

hòu sòng dū shì qí jūn zhū hóu huì jiāng tǎo zhī huán shòu sòng lù ér guī yòu bèi sòng

后宋督弑其君,诸侯会,将讨之,桓受宋赂而归,又背宋。

zhū hóu yóu shì fá lǔ réng jiāo bīng jié chóu fú shī liú xiě bǎi xìng yù yuàn gù shí sān nián xià fù dà shuǐ

诸侯由是伐鲁,仍交兵结仇,伏尸流血,百姓愈怨,故十三年夏复大水。

yī yuē fū rén jiāo yín jiāng shì jūn yǐn qì shèng huán bù wù zú shì sǐ

一曰,夫人骄淫,将弑君,隐气盛,桓不寤,卒弑死。

liú xīn yǐ wéi huán yì xǔ tián bù sì zhōu gōng fèi jì sì zhī fá yě

刘歆以为桓易许田,不祀周公,废祭祀之罚也。

yán gōng qī nián qiū dà shuǐ wáng mài miáo

严公七年“秋,大水,亡麦苗”。

dǒng zhòng shū liú xiàng yǐ wéi yán mǔ wén jiāng yǔ xiōng qí xiāng gōng yín gòng shā huán gōng yán shì fù chóu fù qǔ qí nǚ wèi rù xiān yǔ zhī yín yī nián zài chū huì yú dào nì luàn chén xià jiàn zhī zhī yīng yě

董仲舒、刘向以为,严母文姜与兄齐襄公淫,共杀桓公,严释父仇,复取齐女,未入,先与之淫,一年再出,会于道逆乱,臣下贱之之应也。

shí yī nián qiū sòng dà shuǐ

十一年“秋,宋大水”。

dǒng zhòng shū yǐ wéi shí lǔ sòng bǐ nián wèi chéng qiū zī zhī zhàn bǎi xìng chóu yuàn yīn qì shèng gù èr guó jù shuǐ

董仲舒认为,当时鲁、宋两国连年进行乘丘之战与郡之战,百姓忧愁怨愤,阴气过盛,故而导致鲁、宋两国都闸大水。

liú xiàng yǐ wéi shí sòng mǐn gōng jiāo màn dǔ zāi bù gǎi míng nián yǔ qí chén sòng wàn bó xì fù rén zài cè qín ér mà wàn wàn shā gōng zhī yīng

刘向以为时宋愍公骄慢,睹灾不改,明年与其臣宋万博戏,妇人在侧,矜而骂万,万杀公之应。

èr shí sì nián dà shuǐ

二十四年,“大水”。

dǒng zhòng shū yǐ wéi fū rén āi jiāng yín luàn bù fù yīn qì shèng yě

董仲舒以为夫人哀姜淫乱不妇,阴气盛也。

liú xiàng yǐ wéi āi jiāng chū rù gōng shǐ dài fū zōng fù jiàn yòng bì yòu yín yú èr shū gōng fú néng jìn

刘向以为哀姜初入,公使大夫宗妇见,用币,又淫于二叔,公弗能禁。

chén xià jiàn zhī gù shì suì míng nián réng dà shuǐ

臣下贱之,故是岁、明年仍大水。

liú xīn yǐ wéi xiān shì yán shì zōng miào kè jué dān yíng yǐ kuā fū rén jiǎn zōng miào zhī fá yě

刘歆以为先是严饰宗庙,刻桷丹楹,以夸夫人,简宗庙之罚也。

xuān gōng shí nián qiū dà shuǐ jī

宣公十年“秋,大水,饥”。

dǒng zhòng shū yǐ wéi shí bǐ fá zhū qǔ yì yì jiàn bào fù bīng chóu lián jié bǎi xìng chóu yuàn

董仲舒以为,时比伐邾取邑,亦见报复,兵仇连结,百姓愁怨。

liú xiàng yǐ wéi xuān gōng shā zi chì ér lì zi chì liú chū yě gù jù yǐ jì xi tián lù qí

刘向以为,宣公杀子赤而立,子赤,刘出也,故惧,以济西田赂齐。

zhū zi jué qiě yì qí chū yě ér xuān bǐ yǔ zhū jiāo bīng

邾子玃且亦齐出也,而宣比与邾交兵。

chén xià jù qí zhī wēi chuàng zhū zhī huò jiē jiàn gōng xíng ér fēi qí zhèng yě

臣下惧齐之威,创邾之祸,皆贱公行而非其正也。

chéng gōng wǔ nián qiū dà shuǐ

成公五年“秋,大水”。

dǒng zhòng shū liú xiàng yǐ wéi shí chéng yòu ruò zhèng zài dài fū qián cǐ yī nián zài yòng shī míng nián fù chéng yùn yǐ qiáng sī jiā zhòng sūn miè shū sūn qiáo hé zhuān huì sòng jìn yīn shèng yáng

董仲舒、刘向以为,时成幼弱,政在大夫,前此一年再用师,明年复城郓以强私家,仲孙蔑、叔孙侨和颛会宋、晋,阴胜阳。

xiāng gōng èr shí sì nián qiū dà shuǐ

襄公二十四年“秋,大水。

dǒng zhòng shū yǐ wéi xiān shì yī nián qí fá jìn xiāng shǐ dài fū shuài shī jiù jìn hòu yòu qīn qí guó xiǎo bīng ruò shù dí qiáng dà bǎi xìng chóu yuàn yīn qì shèng

”董仲舒以为,先是一年齐伐晋,襄使大夫帅师救晋,后又侵齐,国小兵弱,数敌强大,百姓愁怨,阴气盛。

liú xiàng yǐ wéi xiān shì xiāng màn lín guó shì yǐ zhū fá qí nán qí fá qí běi jǔ fá qí dōng bǎi xìng sāo dòng hòu yòu réng fàn qiáng qí yě

刘向以为,先是襄慢邻国,是以邾伐其南,齐伐其北,莒伐其东,百姓骚动,后又仍犯强齐也。

dà shuǐ jī gǔ bù chéng qí zāi shén yě

大水,饥,谷不成,其灾甚也。

gāo hòu sān nián xià hàn zhōng nán jùn dà shuǐ shuǐ chū liú sì qiān yú jiā

高后三年夏,汉中、南郡大水,水出流四千余家。

sì nián qiū hé nán dà shuǐ yī luò liú qiān liù bǎi yú jiā rǔ shuǐ liú bā bǎi yú jiā

四年秋,河南大水,伊、雒流千六百余家,汝水流八百余家。

bā nián xià hàn zhōng nán jùn shuǐ fù chū liú liù qiān yú jiā

八年夏,汉中、南郡水复出,流六千余家。

nán yáng miǎn shuǐ liú wàn yú jiā

南阳沔水流万余家。

shì shí nǚ zhǔ dú zhì zhū lǚ xiāng wáng

是时,女主独治,诸吕相王。

wén dì hòu sān nián qiū dà yǔ zhòu yè bù jué sān shí wǔ rì

文帝后三年秋,大雨,昼夜不绝三十五日。

lán tián shān shuǐ chū liú jiǔ bǎi yú jiā

蓝田山水出,流九百余家。

hàn shuǐ chū huài mín shì bā qiān yú suǒ shā sān bǎi yú rén

汉水出,坏民室八千余所,杀三百余人。

xiān shì zhào rén xīn yuán píng yǐ wàng qì de xìng wéi shàng lì wèi yáng wǔ dì miào yù chū zhōu dǐng yǐ xià sì yuè jiāo jiàn shàng dì

先是,赵人新垣平以望气得幸,为上立渭阳五帝庙,欲出周鼎,以夏四月,郊见上帝。

suì yú jù zhū móu wèi nì fā jué yào zhǎn yí sān zú

岁余惧诛,谋为逆,发觉,要斩,夷三族。

shì shí bǐ zài qiǎn gōng zhǔ pèi chán yú lù yí shén hòu xiōng nú yù jiāo qīn fàn běi biān shā lüè duō zhì wàn yú rén hàn lián fā jūn zhēng tǎo shù biān

是时,比再遣公主配单于,赂遗甚厚,匈奴愈骄,侵犯北边,杀略多至万余人,汉连发军征讨戍边。

yuán dì yǒng guāng wǔ nián xià jí qiū dà shuǐ

元帝永光五年夏及秋,大水。

yǐng chuān rǔ nán huái yáng lú jiāng yǔ huài xiāng jù mín shè jí shuǐ liú shā rén

颍川、汝南、淮阳、庐江雨,坏乡聚民舍,及水流杀人。

xiān shì yī nián yǒu sī zòu ba jùn guó miào shì suì yòu dìng dié huǐ ba tài shàng huáng xiào huì dì qǐn miào jiē wú fù xiū tōng rú yǐ wéi wéi gǔ zhì

先是一年,有司奏罢郡国庙,是岁又定迭毁,罢太上皇、孝惠帝寝庙,皆无复修,通儒以为违古制。

xíng chén shí xiǎn yòng shì

刑臣石显用事。

chéng dì jiàn shǐ sān nián xià dà shuǐ sān fǔ lín yǔ sān shí yú rì jùn guó shí jiǔ yǔ shān gǔ shuǐ chū fán shā sì qiān yú rén huài guān sì mín shè bā wàn sān qiān yú suǒ

成帝建始三年夏,大水,三辅霖雨三十余日,郡国十九雨,山谷水出,凡杀四千余人,坏官寺民舍八万三千余所。

yuán nián yǒu sī zòu xǐ gān quán tài chóu hé dōng hòu tǔ yú cháng ān nán běi jiāo

元年,有司奏徙甘泉泰畴、河东后土于长安南北郊。

èr nián yòu ba yōng wǔ qí jùn guó zhū jiù sì fán liù suǒ

二年,又罢雍五畦,郡国诸旧祀,凡六所。

Want to learn Chinese with visual scenes and structured paths?

Start Learning Chinese →