gāo huáng hòu lǚ shì shēng huì dì
高皇后吕氏,生惠帝。
zuǒ gāo zǔ dìng tiān xià fù xiōng jí gāo zǔ ér hòu zhě sān rén
佐高祖定天下,父兄及高祖而侯者三人。
huì dì jí wèi zūn lǚ hòu wèi tài hòu
惠帝即位,尊吕后为太后。
tài hòu lì dì zǐ lǔ yuán gōng zhǔ nǚ wèi huáng hòu wú zi qǔ hòu gōng měi rén zi míng zhī yǐ wéi tài zǐ
太后立帝姊鲁元公主女为皇后,无子,取后宫美人子名之以为太子。
huì dì bēng tài zǐ lì wèi huáng dì nián yòu tài hòu lín cháo chēng zhì dà shè tiān xià
惠帝崩,太子立为皇帝,年幼,太后临朝称制,大赦天下。
nǎi lì xiōng zi lǚ tái chǎn lù tái zi tōng sì rén wèi wáng fēng zhū lǚ liù rén wéi liè hóu
乃立兄子吕台、产、禄、台子通四人为王,封诸吕六人为列侯。
yǔ zài wài qī chuán
语在《外戚传》。
yuán nián chūn zhèng yuè zhào yuē qián rì xiào huì huáng dì yán yù chú sān zú zuì yāo yán lìng yì wèi jué ér bēng
元年春正月,诏曰:“前日孝惠皇帝言欲除三族罪、妖言令,议未决而崩。
jīn chú zhī
今除之。
èr yuè cì mín jué hù yī jí
二月,赐民爵,户一级。
chū zhì xiào dì lì tián èr qiān dàn zhě yī rén
初置孝弟力田二千石者一人。
xià wǔ yuè bǐng shēn zhào wáng gōng cóng tái zāi
夏五月丙申,赵王宫丛台灾。
lì xiào huì hòu gōng zi qiáng wèi huái yáng wáng bù yí wéi héng shān wáng hóng wèi xiāng chéng hóu cháo wèi zhǐ hóu wǔ wèi hú guān hóu
立孝惠后宫子强为淮阳王,不疑为恒山王,弘为襄城侯,朝为轵侯,武为壶关侯。
qiū táo lǐ huá
秋,桃李华。
èr nián chūn zhào yuē gāo huáng dì kuāng chì tiān xià zhū yǒu gōng zhě jiē shòu fēn dì wèi liè hóu wàn mín dà ān mò bù shòu xiū dé
二年春,诏曰:“高皇帝匡饬天下,诸有功者皆受分弟为列侯,万民大安,莫不受休德。
zhèn sī niàn zhì yú jiǔ yuǎn ér gōng míng bù zhe wáng yǐ zūn dà yì shī hòu shì
朕思念至于久远而功名不著,亡以尊大谊,施后世。
jīn yù chà cì liè hóu gōng yǐ dìng cháo wèi zāng yú gāo miào shì shì wù jué sì zi gè xí qí gōng wèi
今欲差次列侯功以定朝位,臧于高庙,世世勿绝,嗣子各袭其功位。
qí yǔ liè hóu yì dìng zòu zhī
其与列侯议定奏之。
chéng xiàng chén píng yán jǐn yǔ jiàng hòu chén bó qǔ zhōu hóu chén shāng yǐng yīn hóu chén yīng ān guó hóu chén líng děng yì liè hóu xìng de cì cān qián fèng yì bì xià jiā huì yǐ gōng cì dìng cháo wèi chén qǐng zāng gāo miào
”丞相臣平言:“谨与绛侯臣勃、曲周侯臣商、颍阴侯臣婴、安国侯臣陵等议:列侯幸得赐餐钱奉邑,陛下加惠,以功次定朝位,臣请臧高庙。
zòu kě
”奏请得到批准。
chūn zhèng yuè yǐ mǎo dì zhèn qiāng dào wǔ dū dào shān bēng
春正月乙卯,地震,羌道、武都道山崩。
xià liù yuè bǐng xū huì rì yǒu shí zhī
夏六月丙戌晦,日有蚀之。
qiū qī yuè héng shān wáng bù yí hōng
秋七月,恒山王不疑薨。
xíng bā zhū qián
开始流通八铢钱。
sān nián xià jiāng shuǐ hàn shuǐ yì liú mín sì qiān yú jiā
三年夏,江水、汉水溢,流民四千余家。
qiū xīng zhòu jiàn
秋天,白天出现星星。
sì nián xià shǎo dì zì zhī fēi huáng hòu zi chū yuàn yán huáng tài hòu yōu zhī yǒng xiàng
四年夏,少帝自知非皇后子,出怨言,皇太后幽之永巷。
zhào yuē fán yǒu tiān xià zhì wàn mín zhě gài zhī rú tiān róng zhī rú de
诏曰:“凡有天下治万民者,盖之如天,容之如地;
shàng yǒu huān xīn yǐ shǐ bǎi xìng bǎi xìng xīn rán yǐ shì qí shàng huān xīn jiāo tōng ér tiān xià zhì
上有欢心以使百姓,百姓欣然以事其上,欢欣交通而天下治。
jīn huáng dì jí jiǔ bù yǐ nǎi shī huò hūn luàn bù néng jì sì fèng zōng miào shǒu jì sì bù kě shǔ tiān xià
今皇帝疾久不已,乃失惑昏乱,不能继嗣奉宗庙,守祭祀,不可属天下。
qí yì dài zhī
其议代之。
qún chén jiē yuē huáng tài hòu wèi tiān xià jì suǒ yǐ ān zōng miào shè jì shén shēn
”群臣皆曰:“皇太后为天下计,所以安宗庙、社稷甚深。
dùn shǒu fèng zhào
顿首奉诏。
wǔ yuè bǐng chén lì héng shān wáng hóng wèi huáng dì
”五月丙辰,立恒山王弘为皇帝。
wǔ nián chūn nán yuè wáng wèi tuó zì chēng nán wǔ dì
五年春,南粤王尉佗自称南武帝。
qiū bā yuè huái yáng wáng qiáng hōng
秋八月,淮阳王强薨。
jiǔ yuè fā hé dōng shàng dǎng qí zhūn běi dì
九月,调派河东、上党的骑兵驻扎北地郡。
liù nián chūn xīng zhòu jiàn
六年春,星昼见。
xià sì yuè shè tiān xià
夏四月,赦天下。
zhì cháng líng lìng èr qiān dàn
秩长陵令二千石。
liù yuè chéng cháng líng
六月,城长陵。
xiōng nú kòu dí dào gōng ā yáng
匈奴侵犯狄道,攻打阿阳。
xíng wǔ fēn qián
发行五分钱币。
qī nián dōng shí èr yuè xiōng nú kòu dí dào lüè èr qiān yú rén
七年冬十二月,匈奴寇狄道,略二千余人。
chūn zhèng yuè dīng chǒu zhào wáng yǒu yōu sǐ yú dǐ
春正月丁丑,赵王友幽死于邸。
jǐ chǒu huì rì yǒu shí zhī jì
己丑晦,日有蚀之,既。
yǐ liáng wáng lǚ chǎn wèi xiàng guó zhào wáng lù wéi shàng jiāng jūn
以梁王吕产为相国,赵王禄为上将军。
lì yíng líng hóu liú zé wèi láng yá wáng
立营陵侯刘泽为琅邪王。
xià wǔ yuè xīn wèi zhào yuē zhāo líng fū rén tài shàng huáng fēi yě
夏五月辛未,诏曰:“昭灵夫人,太上皇妃也;
wǔ āi hóu xuān fū rén gāo huáng dì xiōng zǐ yě
武哀侯、宣夫人,高皇帝兄姊也。
hào shì bù chēng qí yì zūn hào
号谥不称,其议尊号。
chéng xiàng chén píng děng qǐng zūn zhāo líng fū rén yuē zhāo líng hòu wǔ āi hóu yuē wǔ āi wáng xuān fū rén yuē zhāo āi hòu liù yuè zhào wáng huī zì shā
”丞相臣平等请尊昭灵夫人曰昭灵后,武哀侯曰武哀王,宣夫人曰昭哀后,六月,赵王恢自杀。
qiū jiǔ yuè yàn wáng jiàn hōng
秋九月,燕王建薨。
nán yuè qīn dào cháng shā qiǎn lóng lǜ hóu zào jiàng bīng jī zhī
南越侵盗长沙,遣隆虑侯灶将兵击之。
bā nián chūn fēng zhōng yè zhě zhāng shì qīng wèi liè hóu
八年春,封中谒者张释卿为列侯。
zhū zhōng guān huàn zhě lìng chéng jiē cì jué guān nèi hóu shí yì
诸中官、宦者令、丞皆赐爵关内侯,食邑。
xià jiāng shuǐ hàn shuǐ yì liú wàn yú jiā
夏,江水、汉水溢,流万余家。
qiū qī yuè xīn sì huáng tài hòu bēng yú wèi yāng gōng
秋七月辛巳,皇太后崩于未央宫。
yí zhào cì zhū hóu wáng gè qiān jīn jiāng xiāng liè hóu xià zhì láng lì gè yǒu chà
遗诏赐诸侯王各千金,将、相、列侯下至郎吏各有差。
dà shè tiān xià
大赦天下。
shàng jiàng jūn lù xiàng guó chǎn zhuān bīng bǐng zhèng zì zhī bèi gāo huáng dì yuē kǒng wèi dà chén zhū hóu wáng suǒ zhū yīn móu zuò luàn
上将军禄、相国产颛兵秉政,自知背高皇帝约,恐为大臣、诸侯王所诛,因谋作乱。
shí qí dào huì wáng zǐ zhū xū hóu zhāng zài jīng shī yǐ lù nǚ wèi fù zhī qí móu nǎi shǐ rén gào xiōng qí wáng lìng fā bīng xi
时齐悼惠王子朱虚侯章在京师,以禄女为妇,知其谋,乃使人告兄齐王,令发兵西。
zhāng yù yǔ tài wèi bó chéng xiàng píng wèi nèi yìng yǐ zhū zhū lǚ
章欲与太尉勃、丞相平为内应,以诛诸吕。
qí wáng suì fā bīng yòu zhà láng yá wáng zé fā qí guó bīng bìng jiāng ér xi
齐王遂发兵,又诈琅邪王泽发其国兵,并将而西。
chǎn lù děng qiǎn dà jiàng jūn guàn yīng jiàng bīng jī zhī
产、禄等遣大将军灌婴将兵击之。
yīng zhì xíng yáng shǐ rén yù qí wáng yǔ lián hé dài lǚ shì biàn ér gòng zhū zhī
婴至荥阳,使人谕齐王与连和,待吕氏变而共诛之。
tài wèi bó yǔ chéng xiàng píng móu yǐ qǔ zhōu hóu lì shāng zi jì yǔ lù shàn shǐ rén jié shāng lìng jì dài shuō lù yuē gāo dì yǔ lǚ hòu gòng dìng tiān xià liú shì suǒ lì jiǔ wáng lǚ shì suǒ lì sān wáng jiē dà chén zhī yì
太尉勃与丞相平谋,以曲周侯郦商子寄与禄善,使人劫商令寄绐说禄曰:“高帝与吕后共定天下,刘氏所立九王,吕氏所立三王,皆大臣之议。
shì yǐ bù gào zhū hóu wáng zhū hóu wáng yǐ wéi yi
事已布告诸侯王,诸侯王以为宜。
jīn tài hòu bēng dì shǎo zú xià bù jí zhī guó shǒu fān nǎi wéi shàng qiāng qiāng bīng liú cǐ wèi dà chén zhū hóu suǒ yí
今太后崩,帝少,足下不急之国守籓,乃为上将将兵留此,为大臣诸侯所疑。
hé bù sù guī jiāng jūn yìn yǐ bīng shǔ tài wèi qǐng liáng wáng yì guī xiàng guó yìn yǔ dà chén méng ér zhī guó
何不速归将军印,以兵属太尉,请梁王亦归相国印,与大臣盟而之国?
qí bīng bì ba dà chén de ān zú xià gāo zhěn ér wáng qiān lǐ cǐ wàn shì zhī lì yě
齐国的军队必定会撤退,大臣们得以安宁,您高枕无忧地统治千里封地,这是万世的利益啊。
lù rán qí jì shǐ rén bào chǎn jí zhū lǚ lǎo rén
”禄然其计,使人报产及诸吕老人。
huò yǐ wéi bù biàn jì yóu yù wèi yǒu suǒ jué
或以为不便,计犹豫未有所决。
lù xìn jì yǔ jù chū yóu guò qí gū lǚ xū
禄信寄,与俱出游,过其姑吕媭。
xū nù yuē rǔ wèi jiāng ér qì jūn lǚ shì jīn wú chǔ yǐ
媭怒曰:“汝为将而弃军,吕氏今无处矣!
nǎi xī chū zhū yù bǎo qì sàn táng xià yuē wú wéi tā rén shǒu yě
”乃悉出珠玉、宝器散堂下,曰:“无为它人守也!
bā yuè gēng shēn píng yáng hóu zhú xíng yù shǐ dài fū shì jiàn xiàng guó chǎn jì shì
八月庚申,平阳侯窋行御史大夫事,见相国产计事。
láng zhōng lìng gǔ shòu shǐ cóng qí lái yīn shù chǎn yuē wáng bù zǎo zhī guó jīn suī yù xíng shàng kě de yá
郎中令贾寿使从齐来,因数产曰:“王不早之国,今虽欲行,尚可得邪?
jù yǐ guàn yīng yǔ qí chu hé zòng zhuàng gào chǎn
”具以灌婴与齐、楚合从状告产。
píng yáng hóu zhú wén qí yǔ chí gào chéng xiàng píng tài wèi bó
平阳侯窋闻其语,驰告丞相平、太尉勃。
bó yù rù běi jūn bù dé rù
勃欲入北军,不得入。
xiāng píng hóu jì tōng shàng fú jié nǎi lìng chí jié jiáo nèi bó běi jūn
襄平侯纪通尚符节,乃令持节矫内勃北军。
bó fù lìng lì jì diǎn kè liú jiē shuō lù yuē dì shǐ tài wèi shǒu běi jūn yù lìng zú xià zhī guó jí guī jiāng yìn cí qù
勃复令郦寄、典客刘揭说禄,曰:“帝使太尉守北军,欲令足下之国,急归将印,辞去。
bù rán huò qiě qǐ
不然的话,灾祸就要发生了。
lù suì jiě yìn shǔ diǎn kè ér yǐ bīng shòu tài wèi bó
”禄遂解印属典客,而以兵授太尉勃。
bó rù jūn mén xíng lìng jūn zhōng yuē wèi lǚ shì yòu tǎn wèi liú shì zuǒ tǎn
勃入军门,行令军中曰:“为吕氏右袒,为刘氏左袒。
jūn jiē zuǒ tǎn
”军皆左袒。
bó suì jiāng běi jūn
勃遂将北军。
rán shàng yǒu nán jūn chéng xiàng píng zhào zhū xū hóu zhāng zuǒ bó
然尚有南军,丞相平召朱虚侯章佐勃。
bó lìng zhāng jiān jūn mén lìng píng yáng hóu gào wèi wèi wú nèi xiāng guó chǎn diàn mén
勃令章监军门,令平阳侯告卫尉,毋内相国产殿门。
chǎn bù zhī lù yǐ qù běi jūn rù wèi yāng gōng yù wéi luàn
产不知禄已去北军,入未央宫欲为乱。
diàn mén fú nèi pái huái wǎng lái
殿门弗内,徘徊往来。
píng yáng hóu chí yǔ tài wèi bó bó shàng kǒng bù shèng wèi gǎn sòng yán zhū zhī nǎi wèi zhū xū hóu zhāng yuē jí rù gōng wèi dì
平阳侯驰语太尉勃,勃尚恐不胜,未敢诵言诛之,乃谓朱虚侯章曰:“急入宫卫帝。
zhāng cóng bó qǐng zú qiān rén rù wèi yāng gōng yè mén jiàn chǎn tíng zhōng
”章从勃请卒千人,入未央宫掖门,见产廷中。
bū shí suì jī chǎn chǎn zǒu
𫗦时,遂击产,产走。
tiān dà fēng cóng guān luàn mò gǎn dòu zhě
天大风,从官乱,莫敢斗者。
zhú chǎn shā zhī láng zhōng fǔ lì shě cè zhōng
逐产,杀之郎中府吏舍厕中。
zhāng yǐ shā chǎn dì lìng yè zhě chí jié láo zhāng
章已杀产,帝令谒者持节劳章。
zhāng yù duó jié yè zhě bù kěn zhāng nǎi cóng yǔ zài yīn jié xìn chí zhǎn cháng lè wèi wèi lǚ gēng shǐ
章欲夺节,谒者不肯,章乃从与载,因节信驰斩长乐卫尉吕更始。
hái rù běi jūn fù bào tài wèi bó
还入北军,复报太尉勃。
bó qǐ bài hè zhāng yuē suǒ huàn dú chǎn jīn yǐ zhū tiān xià dìng yǐ
勃起拜贺章,曰:“所患独产,今已诛,天下定矣。
xīn yǒu zhǎn lǚ lù chī shā lǚ xū
”辛酉,斩吕禄,笞杀吕媭。
fēn bù xī bǔ lǚ nán nǚ wú shào zhǎng jiē zhǎn zhī
分部悉捕吕男女,无少长皆斩之。
dà chén xiāng yǔ yīn móu yǐ wéi shǎo dì jí sān dì wèi wáng zhě jiē fēi xiào huì zi fù gòng zhū zhī zūn lì wén dì
大臣相与阴谋,以为少帝及三弟为王者皆非孝惠子,复共诛之,尊立文帝。
yǔ zài zhōu bó gāo wǔ wáng chuán
语在周勃、高五王《传》。
zàn yuē xiào huì gāo hòu zhī shí hǎi nèi de lí zhàn guó zhī kǔ jūn chén jù yù wú wéi gù huì dì gǒng jǐ gāo hòu nǚ zhǔ zhì zhèng bù chū fáng tà ér tiān xià yàn rán xíng fá hǎn yòng mín wù jià sè yī shí zī zhí
赞曰:孝惠、高后之时,海内得离战国之苦,君臣俱欲无为,故惠帝拱己,高后女主制政,不出房闼,而天下晏然,刑罚罕用,民务稼穑,衣食滋殖。