汉书 · 班固 · Chapter 45 of 120

传·韩彭英卢吴传

PinyinModern Translation
Size

hán xìn huái yīn rén yě

韩信,淮阴人也。

jiā pín wú xíng bù dé tuī zé wèi lì yòu bù néng zhì shēng wèi shāng gǔ cháng cóng rén jì shí

家贫无行,不得推择为吏,又不能治生为商贾,常从人寄食。

qí mǔ sǐ wú yǐ zàng nǎi xíng yíng gāo zào de lìng bàng kě zhì wàn jiā zhě

其母死无以葬,乃行营高燥地,令傍可置万家者。

xìn cóng xià xiāng nán chāng tíng cháng shí tíng cháng qī kǔ zhī nǎi chén chuī rù shí

信从下乡南昌亭长食,亭长妻苦之,乃晨炊蓐食。

shí shí xìn wǎng bù wéi jù shí

到了吃饭时间韩信过去,不给他准备饭食。

xìn yì zhī qí yì zì jué qù

信亦知其意,自绝去。

zhì chéng xià diào yǒu yī piào mǔ āi zhī fàn xìn yì piào shù shí rì

至城下钓,有一漂母哀之,饭信,意漂数十日。

xìn wèi piào mǔ yuē wú bì zhòng bào mǔ

信谓漂母曰:“吾必重报母。

mǔ nù yuē dà zhàng fū bù néng zì shí wú āi wáng sūn ér jìn shí qǐ wàng bào hu

老妇生气地说:“大丈夫不能自己养活自己,我是可怜你才给你饭吃,难道是图你报答吗!”

huái yīn shào nián yòu wǔ xìn yuē suī zhǎng dà hǎo dài dāo jiàn qiè ěr

”淮阴少年又侮信曰:“虽长大,好带刀剑,怯耳。

zhòng rǔ xìn yuē néng sǐ cì wǒ

”众辱信曰:“能死,刺我;

bù néng chū kuà xià

不能,出胯下。

yú shì xìn shú shì fǔ chū kuà xià

”于是信孰视,俯出跨下。

yī shì jiē xiào xìn yǐ wéi qiè

一市皆笑信,以为怯。

jí xiàng liáng dù huái xìn nǎi zhàng jiàn cóng zhī jū xì xià wú suǒ zhī míng

及项梁度淮,信乃杖剑从之,居戏下,无所知名。

liáng bài yòu shǔ xiàng yǔ wèi láng zhōng

梁败,又属项羽,为郎中。

xìn shù yǐ cè gàn xiàng yǔ yǔ fú yòng

信数以策干项羽,羽弗用。

hàn wáng zhī rù shǔ xìn wáng chu guī hàn wèi dé zhī míng wèi lián áo

汉王进入蜀地时,韩信逃离楚军归附汉王,还没什么名气,只当了连敖。

zuò fǎ dāng zhǎn qí chóu shí sān rén jiē yǐ zhǎn zhì xìn xìn nǎi yǎng shì shì jiàn téng gōng yuē shàng bù yù jiù tiān xià hu

坐法当斩,其畴十三人皆已斩,至信,信乃仰视,适见滕公,曰:“上不欲就天下乎?

ér zhǎn zhuàng shì

而斩壮士!

téng gōng qí qí yán zhuàng qí mào shì fú zhǎn

”滕公奇其言,壮其貌,释弗斩。

yǔ yǔ dà yuè zhī yán yú hàn wáng

与语,大说之,言于汉王。

hàn wáng yǐ wéi zhì sù dū wèi shàng wèi qí zhī yě

汉王以为治粟都尉,上未奇之也。

shù yǔ xiāo hé yǔ hé qí zhī

数与萧何语,何奇之。

zhì nán zhèng zhū jiāng dào wáng zhě shù shí rén

至南郑,诸将道亡者数十人。

xìn dù hé děng yǐ shù yán shàng bù wǒ yòng jí wáng

信度何等已数言上,不我用,即亡。

hé wén xìn wáng bù jí yǐ wén zì zhuī zhī

萧何听说韩信逃走,来不及报告汉王,亲自去追赶他。

rén yǒu yán shàng yuē chéng xiàng hé wáng

有人向汉王报告说:“丞相萧何逃跑了。”

shàng nù rú shī zuǒ yòu shǒu

”上怒,如失左右手。

jū yī èr rì hé lái yè

居一二日,何来谒。

shàng qiě nù qiě xǐ mà hé yuē ruò wáng hé yě

上且怒且喜,骂何曰:“若亡,何也?

hé yuē chén fēi gǎn wáng zhuī wáng zhě ěr

”何曰:“臣非敢亡,追亡者耳。

shàng yuē suǒ zhuī zhě shuí yě

”上曰:“所追者谁也?

yuē hán xìn

”曰:“韩信。

shàng fù mà yuē zhū jiāng wáng zhě yǐ shí shù gōng wú suǒ zhuī

汉王又骂道:“将领逃跑的有几十个,你都没去追;

zhuī xìn zhà yě

追韩信,是骗人的。”

hé yuē zhū jiāng yì de zhì rú xìn guó shì wú shuāng

”何曰:“诸将易得,至如信,国士无双。

wáng bì yù cháng wáng hàn zhōng wú suǒ shì xìn

大王如果只想长期在汉中称王,那就不必任用韩信;

bì yù zhēng tiān xià fēi xìn wú kě yǔ jì shì zhě

必欲争天下,非信无可与计事者。

gù wáng cè ān jué

顾王策安决。

wáng yuē wú yì yù dōng ěr ān néng yù yù jiǔ jū cǐ hu

汉王说:“我也想向东发展,怎么能郁郁寡欢地长久待在这里呢?”

hé yuē wáng jì bì dōng néng yòng xìn xìn jí liú

”何曰:“王计必东,能用信,信即留;

bù néng yòng xìn xìn zhōng wáng ěr

不能用信,信终亡耳。

wáng yuē wú wèi gōng yǐ wéi jiāng

汉王说:“我看在你的面子上,让他做将军。”

hé yuē suī wèi jiāng xìn bù liú

萧何说:“即使任命他为将军,韩信也不会留下。”

wáng yuē yǐ wéi dà jiàng

汉王说:“那就任命他为大将。”

hé yuē xìng shèn

萧何说:“太好了。”

yú shì wáng yù zhào xìn bài zhī

于是王想要召见韩信并任命他。

hé yuē wáng sù màn wú lǐ jīn bài dà jiàng rú zhào xiǎo ér cǐ nǎi xìn suǒ yǐ qù yě

何曰:“王素嫚无礼,今拜大将如召小儿,此乃信所以去也。

wáng bì yù bài zhī zé rì zhāi jiè shè tán chǎng jù lǐ nǎi kě

王必欲拜之,择日斋戒,设坛场具礼,乃可。

wáng xǔ zhī

”赵王答应了。

zhū jiāng jiē xǐ rén rén gè zì yǐ wéi de dà jiàng

将领们都很高兴,每个人都以为自己能当上大将。

zhì bài nǎi hán xìn yě yī jūn jiē jīng

至拜,乃韩信也,一军皆惊。

xìn yǐ bài shàng zuò

信已拜,上坐。

wáng yuē chéng xiàng shù yán jiāng jūn jiāng jūn hé yǐ jiào guǎ rén jì cè

汉王说:“丞相多次推荐将军,将军有什么计策可以教导我呢?”

xìn xiè yīn wèn wáng yuē jīn dōng xiāng zhēng quán tiān xià qǐ fēi xiàng wáng yá

韩信谦谢后,问汉王说:“如今向东争夺天下,对手不就是项王吗?”

shàng yuē rán

皇上说:“是的。”

xìn yuē dài wáng zì liào yǒng hàn rén qiáng shú yǔ xiàng wáng

”信曰:“大王自料勇悍仁强孰与项王?

hàn wáng mò rán liáng jiǔ yuē fú rú yě

”汉王默然良久,曰:“弗如也。

xìn zài bài hè yuē wéi xìn yì yǐ wéi dài wáng fú rú yě

”信再拜贺曰:“唯信亦以为大王弗如也。

rán chén cháng shì xiàng wáng qǐng yán xiàng wáng wéi rén yě

然臣尝事项王,请言项王为人也。

xiàng wáng yì wū cù jiē qiān rén jiē fèi rán bù néng rèn shǔ xián jiāng shàng tè pǐ fū zhī yǒng yě

项王意乌猝嗟,千人皆废,然不能任属贤将,上特匹夫之勇也。

xiàng wáng jiàn rén gōng jǐn yán yǔ xū xū rén yǒu bìng jí tì qì fēn shí yǐn zhì shǐ rén yǒu gōng dāng fēng jué kè yìn wán rěn bù néng yǔ cǐ suǒ wèi fù rén zhī rén yě

项王见人恭谨,言语姁姁,人有病疾,涕泣分食饮,至使人有功,当封爵,刻印刓,忍不能予,此所谓妇人之仁也。

xiàng wáng suī bà tiān xià ér chén zhū hóu bù jū guān zhōng ér dōu péng chéng

项王虽然称霸天下,使诸侯臣服,却不占据关中而定都彭城;

yòu bèi yì dì yuē ér yǐ qīn ài wáng zhū hóu bù píng

又背义帝约,而以亲爱王,诸侯不平。

zhū hóu zhī jiàn xiàng wáng zhú yì dì jiāng nán yì jiē guī zhú qí zhǔ zì wáng shàn dì

诸侯之见项王逐义帝江南,亦皆归逐其主,自王善地。

xiàng wáng suǒ guò wáng bù cán miè duō yuàn bǎi xìng bǎi xìng bù fù tè jié yú wēi qiáng fú ěr

项王所过亡不残灭,多怨百姓,百姓不附,特劫于威,强服耳。

míng suī wèi bà shí shī tiān xià xīn gù yuē qí qiáng yì ruò

名虽为霸,实失天下心,故曰其强易弱。

jīn dài wáng chéng néng fǎn qí dào rèn tiān xià wǔ yǒng hé bù zhū

今大王诚能反其道,任天下武勇,何不诛!

yǐ tiān xià chéng yì fēng gōng chén hé bù fú

以天下城邑封功臣,何不服!

yǐ yì bīng cóng sī dōng guī zhī shì hé bù sàn

以义兵从思东归之士,何不散!

qiě sān qín wáng wèi qín jiāng jiāng qín zǐ dì shù suì ér suǒ shā wáng bù kě shèng jì yòu qī qí zhòng jiàng zhū hóu

且三秦王为秦将,将秦子弟数岁,而所杀亡不可胜计,又欺其众降诸侯。

zhì xīn ān xiàng wáng zhà kēng qín jiàng zú èr shí yú wàn rén wéi dú hán xīn yì tuō

至新安,项王诈坑秦降卒二十余万人,唯独邯、欣、翳脱。

qín fù xiōng yuàn cǐ sān rén tòng yú gǔ suǐ

秦父兄怨此三人,痛于骨髓。

jīn chu qiáng yǐ wēi wáng cǐ sān rén qín mín mò ài yě

现在楚国强行凭威势让这三人称王,秦地百姓没有谁爱戴他们。

dài wáng zhī rù wǔ guān qiū háo wáng suǒ hài chú qín kē fǎ yǔ mín yuē fǎ sān zhāng ěr qín mín wáng bù yù de dài wáng wáng qín zhě

大王之入武关,秋毫亡所害,除秦苛法,与民约,法三章耳,秦民亡不欲得大王王秦者。

yú zhū hóu zhī yuē dài wáng dāng wáng guān zhōng guān zhōng mín hù zhī zhī

于诸侯之约,大王当王关中,关中民户知之。

wáng shī zhí zhī shǔ mín wáng bù hèn zhě

王失职之蜀,民亡不恨者。

jīn wáng jǔ ér dōng sān qín kě chuán xí ér dìng yě

今王举而东,三秦可传檄而定也。

yú shì hàn wáng dà xǐ zì yǐ wéi de xìn wǎn

”于是汉王大喜,自以为得信晚。

suì tīng xìn jì bù shǔ zhū jiāng suǒ jī

于是听从韩信的计策,部署各路将领进攻的目标。

hàn wáng jǔ bīng dōng chū chén cāng dìng sān qín

汉王举兵东出陈仓,定三秦。

èr nián chū guān shōu wèi hé nán hán yīn wáng jiē jiàng

二年,出关,收魏、河南,韩、殷王皆降。

lìng qí zhào gòng jī chu péng chéng hàn bīng bài sàn ér hái

令齐、赵共击楚彭城,汉兵败散而还。

xìn fù fā bīng yǔ hàn wáng huì xíng yáng fù jī pò chu jīng suǒ jiān yǐ gù chu bù néng xi

信复发兵与汉王会荥阳,复击破楚京、索间,以故楚不能西。

hàn zhī bài què péng chéng sāi wáng xīn dí wáng yì wáng hàn jiàng chu qí zhào wèi yì jiē fǎn yǔ chu hé

汉之败却彭城,塞王欣、翟王翳亡汉降楚,齐、赵、魏亦皆反,与楚和。

hàn wáng shǐ lì shēng wǎng shuō wèi wáng bào bào bù tīng nǎi yǐ xìn wèi zuǒ chéng xiàng jī wèi

汉王使郦生往说魏王豹,豹不听,乃以信为左丞相击魏。

xìn wèn lì shēng wèi de wú yòng zhōu shū wèi dà jiàng hu

信问郦生:“魏得毋用周叔为大将乎?

yuē bǎi zhí yě

”曰:“栢直也。

xìn yuē shù zǐ ěr

”信曰:“竖子耳!

suì jìn bīng jī wèi

”遂进兵击魏。

wèi shèng bīng pú bǎn sāi lín jìn

魏盛兵蒲坂,塞临晋。

xìn nǎi yì wèi yí bīng chén chuán yù dù lín jìn ér fú bīng cóng xià yáng yǐ mù yīng fǒu dù jūn xí ān yì

信乃益为疑兵,陈船欲度临晋,而伏兵从夏阳以木罂缶度军,袭安邑。

wèi wáng bào jīng yǐn bīng yíng xìn

魏王豹大惊失色,连忙领兵迎战韩信。

xìn suì lǔ bào dìng hé dōng shǐ rén qǐng quán wáng yuàn yì bīng sān wàn rén chén qǐng yǐ běi jǔ yàn zhào dōng jī qí nán jué chu zhī liáng dào xi yǔ dài wáng huì yú xíng yáng

信遂虏豹,定河东,使人请权王:“愿益兵三万人,臣请以北举燕、赵,东击齐,南绝楚之粮道,西与大王会于荥阳。

hàn wáng yǔ bīng sān wàn rén qiǎn zhāng ěr yǔ jù jìn jī zhào dài

”汉王与兵三万人,遣张耳与俱,进击赵、代。

pò dài qín xià shuō yù yǔ

破代,禽夏说阏与。

xìn zhī xià wèi dài hàn zhé shǐ rén shōu qí jīng bīng yì xíng yáng yǐ jù chu

信之下魏、代,汉辄使人收其精兵,诣荥阳以距楚。

xìn ěr yǐ bīng shù wàn yù dōng xià jǐng xíng jī zhào

信、耳以兵数万,欲东下井陉击赵。

zhào wáng chéng ān jūn chén yú wén hàn qiě xí zhī jù bīng jǐng xíng kǒu hào chēng èr shí wàn

赵王、成安君陈馀闻汉且袭之,聚兵井陉口,号称二十万。

guǎng wǔ jūn li zuǒ chē shuō chéng ān jūn yuē wén hàn jiāng hán xìn shè xī hé lǔ wèi wáng qín xià shuō xīn dié xuè yù yǔ

广武君李左车说成安君曰:“闻汉将韩信涉西河,虏魏王,禽夏说,新喋血阏与。

jīn nǎi fǔ yǐ zhāng ěr yì yù yǐ xià zhào cǐ chéng shèng ér qù guó yuǎn dòu qí fēng bù kě dāng

今乃辅以张耳,议欲以下赵,此乘胜而去国远斗,其锋不可当。

chén wén qiān lǐ kuì liáng shì yǒu jī sè

我听说‘从千里之外运送粮草,士兵会面带饥色;

qiáo sū hòu cuàn shī bù sù bǎo

临时砍柴做饭,军队无法经常吃饱。

jīn jǐng xíng zhī dào chē bù dé fāng guǐ qí bù dé chéng liè xíng shù bǎi lǐ qí shì liáng shí bì zài hòu

’今井陉之道,车不得方轨,骑不得成列,行数百里,其势粮食必在后。

yuàn zú xià jiǎ chén qí bīng sān wàn rén cóng jiān lù jué qí zī zhòng

希望您拨给我三万奇兵,从小路截断他们的后勤补给;

zú xià shēn gōu gāo lěi wù yǔ zhàn

您则深挖壕沟、高筑营垒,不要与他们交战。

bǐ qián bù dé dòu tuì bù dé hái wú qí bīng jué qí hòu yě wú suǒ lüě lǔ bù zhì shí rì liǎng jiāng zhī tóu kě zhì xì xià

彼前不得斗,退不得还,吾奇兵绝其后,野无所掠卤,不至十日,两将之头可致戏下。

yuàn jūn liú yì chén zhī jì bì bù wéi èr zi suǒ qín yǐ

愿君留意臣之计,必不为二子所禽矣。

chéng ān jūn rú zhě cháng chēng yì bīng bù yòng zhà móu qí jì wèi yuē wú wén bīng fǎ shén zé wéi zhī bèi zé zhàn

”成安君,儒者,常称义兵不用诈谋奇计,谓曰:“吾闻兵法‘什则围之,倍则战。

jīn hán xìn bīng hào shù wàn qí shí bù néng qiān lǐ xí wǒ yì yǐ ba yǐ

’今韩信兵号数万,其实不能,千里袭我,亦以罢矣。

jīn rú cǐ bì fú jī hòu yǒu dà zhě hé yǐ jù zhī

今如此避弗击,后有大者,何以距之?

zhū hóu wèi wú qiè ér qīng lái fá wǒ

诸侯谓吾怯,而轻来伐我。

bù tīng guǎng wǔ jūn cè

他没有采纳广武君的计策。

xìn shǐ jiān rén kuī zhī qí bù yòng hái bào zé dà xǐ nǎi gǎn yǐn bīng suì xià

信使间人窥知其不用,还报,则大喜,乃敢引兵遂下。

wèi zhì jǐng xíng kǒu sān shí lǐ zhǐ shè

在距离井陉口三十里的地方,停下扎营。

yè bàn chuán fā xuǎn qīng jì èr qiān rén rén chí yī chì zhì cóng jiàn dào pì shān ér wàng chāo jūn jiè yuē zhào jiàn wǒ zǒu bì kōng bì zhú wǒ ruò jí rù bá zhào zhì lì hàn zhì

夜半传发,选轻骑二千人,人持一赤帜,从间道萆山而望超军,戒曰:“赵见我走,必空壁逐我,若疾入,拔赵帜,立汉帜。

lìng qí pí jiàng chuán cān yuē jīn rì pò zhào huì shí

”令其裨将传餐,曰:“今日破赵会食。

zhū jiāng jiē fǔ rán yáng yīng yuē nuò

”诸将皆呒然,阳应曰:“诺。

xìn wèi jūn lì yuē zhào yǐ xiān jù biàn dì bì qiě bǐ wèi jiàn dà jiàng qí gǔ wèi kěn jī qián xíng kǒng wú zǔ xiǎn ér hái

”信谓军吏曰:“赵已先据便地壁,且彼未见大将旗鼓,未肯击前行,恐吾阻险而还。

nǎi shǐ wàn rén xiān xíng chū bèi shuǐ zhèn

”乃使万人先行,出,背水阵。

zhào bīng wàng jiàn dà xiào

赵兵望见大笑。

píng dàn xìn jiàn dà jiàng qí gǔ gǔ xíng chū jǐng xíng kǒu zhào kāi bì jī zhī dà zhàn liáng jiǔ

平旦,信建大将旗鼓,鼓行出井陉口,赵开壁击之,大战良久。

yú shì xìn zhāng ěr qì gǔ qí zǒu shuǐ shàng jūn fù jí zhàn

于是信、张耳弃鼓旗,走水上军,复疾战。

zhào kōng bì zhēng hàn gǔ qí zhú xìn ěr

赵空壁争汉鼓旗,逐信、耳。

xìn ěr yǐ rù shuǐ shàng jūn jūn jiē shū sǐ zhàn bù kě bài

韩信、张耳进入水边阵地后,全军拼死奋战,无法被击败。

xìn suǒ chū qí bīng èr qiān jì zhě hou zhào kōng bì zhú lì jí chí rù zhào bì jiē bá zhào qí zhì lì hàn chì zhì èr qiān

信所出奇兵二千骑者,候赵空壁逐利,即驰入赵壁,皆拔赵旗帜,立汉赤帜二千。

zhào jūn yǐ bù néng de xìn ěr děng yù hái guī bì bì jiē hàn chì zhì dà jīng yǐ hàn wèi jiē yǐ pò zhào wáng jiāng yǐ suì luàn dùn zǒu

赵军已不能得信、耳等,欲还归壁,壁皆汉赤帜,大惊,以汉为皆已破赵王将矣,遂乱,遁走。

zhào jiāng suī zhǎn zhī fú néng jìn

赵将虽斩之,弗能禁。

yú shì hàn bīng jiā jī pò lǔ zhào jūn zhǎn chéng ān jūn chí shuǐ shàng qín zhào wáng xiē

于是汉兵夹击,破虏赵军,斩成安君泜水上,禽赵王歇。

xìn nǎi lìng jūn wú zhǎn guǎng wǔ jūn yǒu shēng de zhī zhě gòu qiān jīn

信乃令军毋斩广武君,有生得之者,购千金。

qǐng zhī yǒu fù zhì xì xià zhě xìn jiě qí fù dōng xiāng zuò xī xiāng duì ér shī shì zhī

顷之,有缚至戏下者,信解其缚,东乡坐,西乡对而师事之。

zhū xiào xiào shǒu lǔ xiū jiē hè yīn wèn xìn yuē bīng fǎ yǒu yòu bèi shān líng qián zuǒ shuǐ zé jīn zhě jiāng jūn lìng chén děng fǎn bèi shuǐ zhèn yuē pò zhào huì shí chén děng bù fú

诸校效首虏休,皆贺,因问信曰:“兵法有‘右背山陵,前左水泽’,今者将军令臣等反背水阵,曰破赵会食,臣等不服。

rán jìng yǐ shèng cǐ hé shù yě

然而最终胜利了,这是什么战术呢?

xìn yuē cǐ zài bīng fǎ gù zhū jūn fú chá ěr

”信曰:“此在兵法,顾诸君弗察耳。

bīng fǎ bù yuē xiàn zhī sǐ dì ér hòu shēng tóu zhī wáng dì ér hòu cún hu

兵法不曰‘陷之死地而后生,投之亡地而后存’乎?

qiě xìn fēi děi sù fǔ xún shì dà fū jīng suǒ wèi qū shì rén ér zhàn zhī yě qí shì fēi zhì sǐ dì rén rén zì wèi zhàn

且信非得素拊循士大夫,经所谓‘驱市人而战之’也,其势非置死地,人人自为战;

jīn jí yǔ shēng dì jiē zǒu níng shàng de ér yòng zhī hu

今即予生地,皆走,宁尚得而用之乎!

zhū jiāng jiē fú yuē fēi suǒ jí yě

”诸将皆服曰:“非所及也。

yú shì wèn guǎng wǔ jūn yuē pū yù běi gōng yàn dōng fá qí hé ruò yǒu gōng guǎng wǔ jūn cí yuē chén wén wáng guó zhī dài fū bù kě yǐ tú cún bài jūn zhī jiàng bù kě yǐ yǔ yǒng

于是问广武君曰:“仆欲北攻燕,东伐齐,何若有功”广武君辞曰:“臣闻‘亡国之大夫不可以图存,败军之将不可以语勇。

ruò chén zhě hé zú yǐ quán dà shì hu

’若臣者,何足以权大事乎!

xìn yuē pū wén zhī bǎi lǐ xī jū yú ér yú wáng zhī qín ér qín bó fēi yú yú yú ér zhì yú qín yě yòng yǔ bù yòng tīng yǔ bù tīng ěr

”信曰:“仆闻之,百里奚居虞而虞亡,之秦而秦伯,非愚于虞而智于秦也,用与不用,听与不听耳。

xiàng shǐ chéng ān jūn tīng zǐ jì pū yì qín yǐ

向使成安君听子计,仆亦禽矣。

pū wěi xīn guī jì yuàn zi wù cí

仆委心归计,愿子勿辞。

guǎng wǔ jūn yuē chén wén zhì zhě qiān lǜ bì yǒu yī shī

”广武君曰:“臣闻‘智者千虑,必有一失;

yú zhě qiān lǜ yì yǒu yī dé

愚者千虑,亦有一得。

gù yuē kuáng fū zhī yán shèng rén zé yān

’故曰‘狂夫之言,圣人择焉。

gù kǒng chén jì wèi zú yòng yuàn xiào yú zhōng

’顾恐臣计未足用,愿效愚忠。

gù chéng ān jūn yǒu bǎi zhàn bǎi shèng zhī jì yī rì ér shī zhī jūn bài hào xià shēn sǐ chí shuǐ shàng

故成安君有百战百胜之计,一日而失之,军败鄗下,身死泜水上。

jīn zú xià lǔ wèi wáng qín xià shuō bù xún cháo pò zhào èr shí wàn zhòng zhū chéng ān jūn

今足下虏魏王,禽夏说,不旬朝破赵二十万众,诛成安君。

míng wén hǎi nèi wēi zhèn zhū hóu zhòng shù mò bù chuò zuò dài duò mǐ yī tōu shí qīng ěr yǐ dài mìng zhě

名闻海内,威震诸侯,众庶莫不辍作怠惰,靡衣偷食,倾耳以待命者。

rán ér zhòng láo zú ba qí shí nán yòng yě

然而众劳卒罢,其实难用也。

jīn zú xià jǔ juàn bì zhī bīng dùn zhī yàn jiān chéng zhī xià qíng xiàn lì qū yù zhàn bù bá kuàng rì chí jiǔ liáng shí dān jié

今足下举倦敝之兵,顿之燕坚城之下,情见力屈,欲战不拔,旷日持久,粮食单竭。

ruò yàn bù pò qí bì jù jìng ér yǐ zì qiáng

若燕不破,齐必距境而以自强。

èr guó xiāng chí zé liú xiàng zhī quán wèi yǒu suǒ fēn yě

二国相持,则刘、项之权未有所分也。

chén yú qiào yǐ wéi yì guò yǐ

臣愚,窍以为亦过矣。

xìn yuē rán zé hé yóu

”信曰:“然则何由?

guǎng wǔ jūn duì yuē dāng jīn zhī jì bù rú àn jiǎ xiū bīng bǎi lǐ zhī nèi niú jiǔ rì zhì yǐ xiǎng shì dài fū běi shǒu yàn lù rán hòu fā yī chéng zhī shǐ fèng zhǐ chǐ zhī shū yǐ shǐ yàn yàn bì bù gǎn bù tīng

”广武君对曰:“当今之计,不如按甲休兵,百里之内,牛、酒日至,以飨士大夫,北首燕路,然后发一乘之使,奉咫尺之书,以使燕,燕必不敢不听。

cóng yàn ér dōng lín qí suī yǒu zhì zhě yì bù zhī wèi qí jì yǐ

从燕而东临齐,虽有智者,亦不知为齐计矣。

rú shì zé tiān xià shì kě tú yě

如是,则天下事可图也。

bīng gù yǒu xiān shēng ér hòu shí zhě cǐ zhī wèi yě

兵故有先声而后实者,此之谓也。

xìn yuē shàn

”信曰:“善。

jìng fèng jiào

敬奉教。

yú shì yòng guǎng wǔ jūn cè fā shǐ yàn yàn cóng fēng ér mí

”于是用广武君策,发使燕,燕从风而靡。

nǎi qiǎn shǐ bào hàn yīn qǐng lì zhāng ěr wáng zhào yǐ fǔ qí guó

乃遣使报汉,因请立张耳王赵以抚其国。

hàn wáng xǔ zhī

汉王许之。

chu shù shǐ qí bīng dù hé jī zhào wáng ěr xìn wǎng lái jiù zhào yīn xíng dìng zhào chéng yì fā zú zuǒ hàn

楚数使奇兵度河击赵,王耳、信往来救赵,因行定赵城邑,发卒佐汉。

chu fāng jí wéi hàn wáng xíng yáng hàn wáng chū nán zhī wǎn yè de jiǔ jiāng wáng bù rù chéng gāo chu fù jí wéi zhī

楚方急围汉王荥阳,汉王出,南之宛、叶,得九江王布,入成皋,楚复急围之。

sì nián hàn wáng chū chéng gāo dù hé dú yǔ téng gōng cóng zhāng ěr jūn xiū wǔ

四年,汉王出成皋,度河,独与滕公从张耳军修武。

zhì sù chuán shě

到达后,住在驿站。

chen zì chēng hàn shǐ chí rù bì

晨自称汉使,驰入壁。

zhāng ěr hán xìn wèi qǐ jí qí wò duó qí yìn fú huī zhào zhū jiāng yì zhì zhī

张耳、韩信未起,即其卧,夺其印符,麾召诸将易置之。

xìn ěr qǐ nǎi zhī dú hàn wáng lái dà jīng

信、耳起,乃知独汉王来,大惊。

hàn wáng duó liǎng rén jūn jí lìng zhāng ěr bèi shǒu zhào de bài xìn wèi xiàng guó fā zhào bīng wèi fā zhě jī qí

汉王夺两人军,即令张耳备守赵地,拜信为相国,发赵兵未发者击齐。

xìn yǐn bīng dōng wèi dù píng yuán wén hàn wáng shǐ lì yì jī yǐ shuō xià qí

信引兵东,未度平原,闻汉王使郦食其已说下齐。

xìn yù zhǐ kuǎi tōng shuō xìn lìng jī qí

信欲止,蒯通说信令击齐。

yǔ zài tōng chuán

语在《通传》。

xìn rán qí jì suì dù hé xí lì xià jūn zhì lín zī

信然其计,遂渡河,袭历下军,至临菑。

qí wáng zǒu gāo mì shǐ shǐ yú chu qǐng jiù

齐王走高密,使使于楚请救。

xìn yǐ dìng lín zī dōng zhuī zhì gāo mì xi

信已定临菑,东追至高密西。

chu shǐ lóng qiě jiāng hào chēng èr shí wàn jiù qí

楚使龙且将,号称二十万,救齐。

qí wáng lóng qiě bìng jūn yǔ xìn zhàn wèi hé

齐王、龙且并军与信战,未合。

huò shuō lóng qiě yuē hàn bīng yuǎn dòu qióng kòu jiǔ zhàn fēng bù kě dāng yě

或说龙且曰:“汉兵远斗,穷寇久战,锋不可当也。

qí chu zì jū qí de zhàn bīng yì bài sàn

齐、楚军队在本土作战,士兵容易溃散。

bù rú shēn bì lìng qí wáng shǐ qí xìn chén zhāo suǒ wáng chéng chéng wén wáng zài chu lái jiù bì fǎn hàn

不如深壁,令齐王使其信臣招所亡城,城闻王在,楚来救,必反汉。

hàn èr qiān lǐ kè jū qí qí chéng jiē fǎn zhī qí shì wú suǒ de shí kě wú zhàn ér jiàng yě lóng qiě yuē wú píng shēng zhī hán xìn wéi rén yì yǔ ěr

汉二千里客居齐,齐城皆反之,其势无所得食,可毋战而降也”龙且曰:“吾平生知韩信为人,易与耳。

jì shí yú piào mǔ wú zī shēn zhī cè

他曾靠洗衣老妇施舍度日,连养活自己的本事都没有;

shòu rǔ gàn kuà xià wú jiān rén zhī yǒng bù zú wèi yě

受辱干跨下,无兼人之勇,不足畏也。

qiě jiù qí ér jiàng zhī wú hé gōng

且救齐而降之,吾何功?

jīn zhàn ér shèng zhī qí bàn kě de hé wéi ér zhǐ

今战而胜之,齐半可得,何为而止!

suì zhàn yǔ xìn jiā wéi shuǐ zhèn

”遂战,与信夹潍水阵。

xìn nǎi yè lìng rén wèi wàn yú náng shèng shā yǐ yōng shuǐ shàng liú yǐn bīng bàn dù jī lóng qiě

信乃夜令人为万余囊,盛沙以壅水上流,引兵半渡,击龙且。

yáng bù shèng hái zǒu

阳不胜,还走。

lóng qiě guǒ xǐ yuē gù zhī xìn qiè

龙且果喜曰:“固知信怯。

suì zhuī dù shuǐ

”遂追渡水。

xìn shǐ rén jué yōng náng shuǐ dà zhì

韩信派人挖开堵水的沙袋,大水汹涌而来。

lóng qiě jūn tài bàn bù dé dù jí jí jī shā lóng qiě

龙且的部队大半不能渡过去,韩信立即猛烈截杀,杀死了龙且。

lóng qiě shuǐ dōng jūn sàn zǒu qí wáng guǎng wáng qù

龙且在潍水东岸的军队溃散逃跑,齐王田广也逃走了。

xìn zhuī běi zhì chéng yáng lǔ wén

信追北至城阳,虏文。

chu zú jiē jiàng suì píng qí

楚卒皆降,遂平齐。

shǐ rén yán hàn wáng yuē qí kuā zhà duō biàn fǎn fù zhī guó nán biān chu bù wéi jiǎ wáng yǐ tián zhī qí shì bù dìng

使人言汉王曰:“齐夸诈多变,反复之国,南边楚,不为假王以填之,其势不定。

jīn quán qīng bù zú yǐ ān zhī chén qǐng zì lì wèi jiǎ wáng

今权轻,不足以安之,臣请自立为假王。

dàng shì shí chu fāng jí wéi hàn wáng yú xíng yáng shǐ zhě zhì fā shū hàn wáng dà nù mà yuē wú kùn yú cǐ dàn mù wàng ér lái zuǒ wǒ nǎi yù zì lì wèi wáng

”当是时,楚方急围汉王于荥阳,使者至,发书,汉王大怒,骂曰:“吾困于此,旦暮望而来佐我,乃欲自立为王!

zhāng liáng chén píng fú hòu niè hàn wáng zú yīn fù ěr yǔ yuē hàn fāng bù lì níng néng jìn xìn zhī zì wáng hu

”张良、陈平伏后蹑汉王足,因附耳语曰:“汉方不利,宁能禁信之自王乎?

bù rú yīn lì shàn yù zhī shǐ zì wèi shǒu

不如因立,善遇之,使自为守。

bù rán biàn shēng

不这样,会发生变故。

hàn wáng yì wù yīn fù mà yuē dà zhàng fū dìng zhū hóu jí wéi zhēn wáng ěr hé yǐ jiǎ wèi

”汉王亦寤,因复骂曰:“大丈夫定诸侯,即为真王耳,何以假为!

qiǎn zhāng liáng lì xìn wèi qí wáng zhēng qí bīng shǐ jī chu

”遣张良立信为齐王,征其兵使击楚。

chu yǐ wáng lóng qiě xiàng wáng kǒng shǐ xū tái rén wǔ shè wǎng shuō xìn yuē zú xià hé bù fǎn hàn yǔ chu

楚以亡龙且,项王恐,使盱台人武涉往说信曰:“足下何不反汉与楚?

chǔ wáng yǔ zú xià yǒu jiù gù

楚王与足下有旧故。

qiě hàn wáng bù kě bì shēn jū xiàng wáng zhǎng wò zhōng shù yǐ rán de tuō bèi yuē fù jī xiàng wáng qí bù kě qīn xìn rú cǐ

且汉王不可必,身居项王掌握中数矣,然得脱,背约,复击项王,其不可亲信如此。

jīn zú xià suī zì yǐ wéi yǔ hàn wáng wèi jīn shí jiāo rán zhōng wèi hàn wáng suǒ qín yǐ

今足下虽自以为与汉王为金石交,然终为汉王所禽矣。

zú xià suǒ yǐ de xū yú zhì jīn zhě yǐ xiàng wáng zài

足下所以得须臾至今者,以项王在。

xiàng wáng jí wáng cì qǔ zú xià

项王即亡,次取足下。

hé bù yǔ chu lián hé sān fēn tiān xià ér wáng qí

何不与楚连和,三分天下而王齐?

jīn shì xiē shí zì bì yú hàn wáng yǐ jī chu qiě wèi zhì zhě gù ruò cǐ yá

今释些时,自必于汉王以击楚,且为智者固若此邪!

xìn xiè yuē chén de shì xiàng wáng shù nián guān bù guò láng zhōng wèi bù guò zhí jǐ yán bù tīng huà cè bù yòng gù bèi chu guī hàn

”信谢曰:“臣得事项王数年,官不过郎中,位不过执戟,言不听,画策不用,故背楚归汉。

hàn wáng shòu wǒ shàng jiàng jūn yìn shù wàn zhī zhòng jiě yī yī wǒ tuī shí shí wǒ yán tīng jì yòng wú de zhì yú cǐ

汉王授我上将军印、数万之众,解衣衣我,推食食我,言听计用,吾得至于此。

fū rén shēn qīn xìn wǒ bèi zhī bù xiáng

夫人深亲信我,背之不祥。

xìng wèi xìn xiè xiàng wáng

幸为信谢项王。

wǔ shè yǐ qù kuǎi tōng zhī tiān xià quán zài yú xìn shēn shuō yǐ sān fēn tiān xià dǐng zú ér wáng

”武涉已去,蒯通知天下权在于信,深说以三分天下,鼎足而王。

yǔ zài tōng chuán

语在《通传》。

xìn bù rěn bèi hàn yòu zì yǐ gōng dà hàn wáng bù duó wǒ qí suì bù tīng

信不忍背汉,又自以功大,汉王不夺我齐,遂不听。

hàn wáng zhī bài gù líng yòng zhāng liáng jì zhēng xìn jiàng bīng huì gāi xià

汉王之败固陵,用张良计,征信将兵会陔下。

xiàng yǔ sǐ gāo zǔ xí duó xìn jūn xǐ xìn wèi chǔ wáng dōu bù pī

项羽死,高祖袭夺信军,徙信为楚王,都不邳。

xìn zhì guó zhào suǒ cóng shí piào mǔ cì qiān jīn

韩信到了封国,召见当年给他饭吃的漂母,赏赐千金。

jí xià xiāng tíng cháng qián bǎi yuē gōng xiǎo rén wèi dé bù jìng

及下乡亭长,钱百,曰:“公,小人,为德不竟。

zhào rǔ jǐ shào nián lìng chū kuà xià zhě yǐ wéi zhōng wèi gào zhū jiàng xiàng yuē cǐ zhuàng shì yě

”召辱己少年令出跨下者,以为中尉,告诸将相曰:“此壮士也。

fāng rǔ wǒ shí níng bù néng sǐ

方辱我时,宁不能死?

sǐ zhī wú míng gù rěn ér jiù cǐ

死之无名,故忍而就此。

xiàng wáng wáng jiāng zhōng lí mù mò jiā zài yī lú sù yǔ xìn shàn

项王亡将钟离<目末>家在伊庐,素与信善。

xiàng wáng bài mù mò wáng guī xìn

项王败,<目末>亡归信。

hàn yuàn mù mò wén zài chu zhào chu bǔ zhī

汉怨<目末>,闻在楚,诏楚捕之。

xìn chū zhī guó xíng xiàn yì chén bīng chū rù

韩信刚到封国时,巡视各县邑,进出都陈列军队。

yǒu biàn gào xìn yù fǎn shū wén shàng huàn zhī

有变告信欲反,书闻,上患之。

yòng chén píng móu wěi yóu yú yún mèng zhě shí yù xí xìn xìn fú zhī

用陈平谋,伪游于云梦者,实欲袭信,信弗知。

gāo zǔ qiě zhì chu xìn yù fā bīng zì dù wú zuì

高祖且至楚,信欲发兵,自度无罪;

yù yè shàng kǒng jiàn qín

欲谒上,恐见禽。

rén huò shuō xìn yuē zhǎn mù mò yè shàng shàng bì xǐ wáng huàn

人或说信曰:“斩<目末>谒上,上必喜,亡患。

xìn jiàn mù mò jì shì mù mò yuē hàn suǒ yǐ bù jī qǔ chu yǐ mù mò zài

”信见<目末>计事,<目末>曰:“汉所以不击取楚,以<目末>在。

gōng ruò yù bǔ wǒ chù mèi hàn wú jīn sǐ gōng suí shǒu wáng yǐ

公若欲捕我处媚汉,吾今死,公随手亡矣。

nǎi mà xìn yuē gōng fēi zhǎng zhě

于是骂韩信说:“你不是个厚道人!”

zú zì jǐng

说完就自杀了。

xìn chí qí shǒu yè yú chén

信持其首谒于陈。

gāo zǔ lìng wǔ shì fù xìn zài hòu chē

高祖令武士缚信,载后车。

xìn yuē guǒ ruò rén yán jiǎo tù sǐ liáng gǒu hēng

信曰:“果若人言,‘狡兔死,良狗亨’。

shàng yuē rén gào gōng fǎn

刘邦说:“有人告你造反。”

suì xiè xìn

”遂械信。

zhì luò yáng shè yǐ wéi huái yīn hóu

至雒阳,赦以为淮阴侯。

xìn zhī hàn wáng wèi è qí néng chēng jí bù cháo cóng

信知汉王畏恶其能,称疾不朝从。

yóu cǐ rì yuàn wàng jū cháng yāng yāng xiū yǔ jiàng guàn děng liè

由此日怨望,居常鞅鞅,羞与绛、灌等列。

cháng guò fán jiāng jūn kuài

尝过樊将军哙。

kuài qū bài sòng yíng yán chēng chén yuē dài wáng nǎi kěn lín chén

哙趋拜送迎,言称臣,曰:“大王乃肯临臣。

xìn chū mén xiào yuē shēng nǎi yǔ kuài děng wéi wǔ

韩信出门后,笑着说:“我这辈子竟然和樊哙这样的人为伍!”

shàng cháng cóng róng yǔ xìn yán zhū jiāng néng gè yǒu chà

上尝从容与信言诸将能各有差。

shàng wèn yuē rú wǒ néng jiāng jǐ hé

上问曰:“如我,能将几何?

xìn yuē bì xià bù guò néng jiāng shí wàn

韩信说:“陛下最多能带十万兵。”

shàng yuē rú gōng hé rú

”上曰:“如公何如?

yuē rú chén duō duō yì bàn ěr

”曰:“如臣,多多益办耳。

shàng xiào yuē duō duō yì bàn hé wéi wèi wǒ qín

”上笑曰:“多多益办,何为为我禽?

xìn yuē bì xià bù néng jiàng bīng ér shàn qiāng qiāng cǐ nǎi xìn zhī wèi bì xià qín yě

”信曰:“陛下不能将兵,而善将将,此乃信之为陛下禽也。

qiě bì xià suǒ wèi tiān shòu fēi rén lì yě

况且陛下的才能是上天赐予的,不是人力所能达到的。”

hòu chén xī wèi dài xiāng jiān biān cí xìn xìn qiè qí shǒu yǔ bù yú tíng shù zā yǎng tiān ér tàn yuē zi kě yǔ yán hu

后陈豨为代相监边,辞信,信挈其手,与步于庭数匝,仰天而叹曰:“子可与言乎?

wú yù yǔ zi yǒu yán

吾欲与子有言。

xī yīn yuē wéi jiāng jūn mìng

”豨因曰:“唯将军命。

xìn yuē gōng zhī suǒ jū tiān xià jīng bīng chù yě

”信曰:“公之所居,天下精兵处也;

ér gōng bì xià zhī xìn xìng chén yě

而你,又是陛下信任宠幸的臣子。

rén yán gōng fǎn bì xià bì bù xìn

人言公反,陛下必不信;

zài zhì bì xià nǎi yí

再至,陛下乃疑;

sān zhì bì nù ér zì jiāng

第三次告发,陛下必定会大怒并亲自率兵征讨。

wú wèi gōng cóng zhōng qǐ tiān xià kě tú yě

我在京城起兵响应你,天下就可以谋取了。”

chén xī sù zhī qí néng xìn zhī yuē jǐn fèng jiào

”陈豨素知其能,信之,曰:“谨奉教!

hàn shí nián xī guǒ fǎn gāo dì zì jiāng ér wǎng xìn chēng bìng bù cóng

汉十年,豨果反,高帝自将而往,信称病不从。

yīn shǐ rén zhī xī suǒ ér yǔ jiā chén móu yè zhà shè zhū guān tú nú yù fā bīng xí lǚ hòu tài zǐ

阴使人之豨所,而与家臣谋,夜诈赦诸官徒奴,欲发兵袭吕后、太子。

bù shǔ yǐ dìng dài xī bào

部署已经确定,只等陈豨的消息。

qí shè rén dé zuì xìn xìn qiú yù shā zhī

其舍人得罪信,信囚,欲杀之。

shè rén dì shàng shū biàn gào xìn yù fǎn zhuàng yú lǚ hòu

舍人弟上书变告信欲反状于吕后。

lǚ hòu yù zhào kǒng qí dǎng bù jiù nǎi yǔ xiāo xiāng guó móu zhà lìng rén cóng dì suǒ lái chēng xī yǐ pò qún chén jiē hè

吕后欲召,恐其党不就,乃与萧相国谋,诈令人从帝所来,称豨已破,群臣皆贺。

xiàng guó gěi xìn yuē suī bìng qiáng rù hè

相国给信曰:“虽病,强入贺。

xìn rù lǚ hòu shǐ wǔ shì fù xìn zhǎn zhī cháng lè zhōng shì

韩信被召入宫,吕后命令武士将他捆绑起来,在长乐宫的钟室里将他斩首。

xìn fāng zhǎn yuē wú bù yòng kuǎi tōng jì fǎn wèi nǚ zǐ suǒ zhà qǐ fēi tiān zāi

信方斩,曰:“吾不用蒯通计,反为女子所诈,岂非天哉!

suì yí xìn sān zú

”于是韩信的三族都被诛灭。

gāo zǔ yǐ pò xī guī zhì wén xìn sǐ qiě xǐ qiě āi zhī wèn yuē xìn sǐ yì hé yán

高祖已破豨归,至,闻信死,且喜且哀之,问曰:“信死亦何言?

lǚ hòu dào qí yǔ

”吕后道其语。

gāo zǔ yuē cǐ qí biàn shì kuǎi tōng yě

高祖曰:“此齐辩士蒯通也。

zhào yù hēng zhī

”召欲亨之。

tōng zhì zì shuō shì fú zhū

通至自说,释弗诛。

yǔ zài tōng chuán

语在《通传》。

péng yuè zì zhòng chāng yì rén yě

彭越字仲,昌邑人也。

cháng yú jù yě zé zhōng wèi dào

常渔巨野泽中,为盗。

chén shèng qǐ huò wèi yuè yuē háo jié xiāng lì pàn qín zhòng kě xiào zhī

陈胜起,或谓越曰:“豪桀相立畔秦,仲可效之。

yuè yuē liǎng lóng fāng dòu qiě dài zhī

越曰:“两龙方斗,且待之。

jū suì yú zé jiān shào nián xiāng jù bǎi yú rén wǎng cóng yuè qǐng zhòng wèi zhǎng yuè xiè bù yuàn yě

居岁余,泽间少年相聚百余人,往从越,“请仲为长”,越谢不愿也。

shào nián qiáng qǐng nǎi xǔ

少年强请,乃许。

yǔ qī dàn rì rì chū shí hòu huì zhě zhǎn

与期旦日日出时,后会者斩。

dàn rì rì chū shí yú rén hòu hòu zhě zhì rì zhōng

旦日日出,十余人后,后者至日中。

yú shì yuè xiè yuē chén lǎo zhū jūn qiáng yǐ wéi zhǎng

于是彭越道歉说:“我年纪大了,各位硬要推举我为首领。

jīn qī ér duō hòu bù kě jǐn zhū zhū zuì hòu zhě yī rén

现在约定了时间却这么多人迟到,不能全部处死,就杀最后到的那一个人。

lìng xiào zhǎng zhǎn zhī

命令校长(小头目)去杀他。

jiē xiào yuē hé zhì shì

皆笑曰:“何至是!

qǐng hòu bù gǎn

以后不敢再迟到了。

yú shì yuè nǎi yǐn yī rén zhǎn zhī shè tán jì lìng tú shǔ

”于是越乃引一人斩之,设坛祭,令徒属。

tú shǔ jiē jīng wèi yuè bù gǎn yǎng shì

徒属皆惊,畏越,不敢仰视。

nǎi xíng lüè yě shōu zhū hóu sàn zú de qiān yú rén

乃行略也,收诸侯散卒,得千余人。

pèi gōng zhī cóng dàng běi jī chāng yì yuè zhù zhī

沛公之从砀北击昌邑,越助之。

chāng yì wèi xià pèi gōng yǐn bīng xi

昌邑还没攻下,沛公就带兵向西去了。

yuè yì jiāng qí zhòng jū jù yě zé zhōng shōu wèi bài sàn zú

越亦将其众居巨野泽中,收魏败散卒。

xiàng jí rù guān wáng zhū hóu hái guī yuè zhòng wàn yú rén wú suǒ shǔ

项籍入关,王诸侯,还归,越众万余人无所属。

qí wáng tián róng pàn xiàng wáng hàn nǎi shǐ rén cì yuè jiāng jūn yìn shǐ xià jì yīn yǐ jī chu

齐王田荣叛项王,汉乃使人赐越将军印,使下济阴以击楚。

chu lìng xiāo gōng jiǎo jiàng bīng jī yuè yuè dà pò chu jūn

楚令萧公角将兵击越,越大破楚军。

hàn èr nián chūn yǔ wèi bào jí zhū hóu dōng jī chu yuè jiāng qí bīng sān wàn yú rén guī hàn wài huáng

汉二年春,与魏豹及诸侯东击楚,越将其兵三万余人,归汉外黄。

hàn wáng yuē péng jiāng jūn shōu wèi de de shí yú chéng yù jí lì wèi hòu

汉王曰:“彭将军收魏地,得十余城,欲急立魏后。

jīn xī wèi wáng bào wèi jiù cóng dì zhēn wèi yě

今西魏王豹,魏咎从弟,真魏也。

nǎi bài yuè wèi wèi xiàng guó shàn jiàng bīng lüè dìng liáng de

”乃拜越为魏相国,擅将兵,略定梁地。

hàn wáng zhī bài péng chéng jiě ér xi yě yuè jiē wáng qí suǒ xià chéng dú jiāng qí bīng běi jū hé shàng

汉王之败彭城解而西也,越皆亡其所下城,独将其兵北居河上。

hàn sān nián yuè cháng wǎng lái wèi hàn yóu bīng jī chu jué qí liáng yú liáng de

汉三年,越常往来为汉游兵击楚,绝其粮于梁地。

xiàng wáng yǔ hàn wáng xiāng jù xíng yáng yuè gōng xià suī yáng wài huáng shí qī chéng

项王与汉王相距荥阳,越攻下睢阳、外黄十七城。

xiàng wáng wén zhī nǎi shǐ cáo jiù shǒu chéng gāo zì dōng shōu yuè suǒ xià chéng yì jiē fù wèi chu

项王闻之,乃使曹咎守成皋,自东收越所下城邑,皆复为楚。

yuè jiāng qí bīng běi zǒu gǔ chéng

彭越带着他的军队向北退到谷城。

xiàng wáng nán zǒu yáng xià yuè fù xià chāng yì páng èr shí yú chéng de sù shí yú wàn hú yǐ gěi hàn shí

项王南走阳夏,越复下昌邑旁二十余城,得粟十余万斛,以给汉食。

hàn wáng bài shǐ shǐ zhào yuè bìng lì jī chu yuè yuē wèi de chū dìng shàng wèi chu wèi kě qù

汉王败,使使召越并力击楚,越曰:“魏地初定,尚畏楚,未可去。

hàn wáng zhuī chu wèi xiàng jí suǒ bài gù líng

”汉王追击楚军,在固陵被项羽打败。

nǎi wèi liú hòu yuē zhū hóu bīng bù cóng wèi zhī nài hé

乃谓留侯曰:“诸侯兵不从,为之奈何?

liú hòu yuē péng yuè běn dìng liáng de gōng duō shǐ jūn wáng yǐ wèi bào gù bài yuè wèi xiàng guó

”留侯曰:“彭越本定梁地,功多,始君王以魏豹故,拜越为相国。

jīn bào sǐ wáng hòu qiě yuè yì yù wáng ér jūn wáng bù zǎo dìng

今豹死亡后,且越亦欲王,而君王不蚤定。

jīn qǔ suī yáng yǐ běi zhì gǔ chéng jiē xǔ yǐ wáng péng yuè

今取睢阳以北至谷城,皆许以王彭越。

yòu yán suǒ yǐ xǔ hán xìn

”又言所以许韩信。

yǔ zài gāo jì

语在《高纪》。

yú shì hàn wáng fā shǐ shǐ yuè rú liú hòu cè

于是汉王发使使越,如留侯策。

shǐ zhě zhì yuè nǎi yǐn bīng huì gāi xià

使者至,越乃引兵会垓下。

xiàng jí sǐ lì yuè wèi liáng wáng dōu dìng táo

项籍死,立越为梁王,都定陶。

liù nián cháo chén

汉六年,彭越到陈地朝见高祖。

jiǔ nián shí nián jiē lái cháo cháng ān

九年、十年,皆来朝长安。

chén xī fǎn dài de gāo dì zì wǎng jī zhī

陈豨反代地,高帝自往击之。

zhì hán dān zhēng bīng liáng

至邯郸,征兵梁。

liáng wáng chēng bìng shǐ shǐ jiàng bīng yì hán dān

梁王称病,使使将兵诣邯郸。

gāo dì nù shǐ rén ràng liáng wáng

高帝发怒,派人责备梁王。

liáng wáng kǒng yù zì wǎng xiè

梁王害怕了,想亲自去谢罪。

qí jiāng hù zhé yuē wáng shǐ bù wǎng jiàn ràng ér wǎng wǎng jí wéi qín bù rú suì fā bīng fǎn

其将扈辄曰:“王始不往,见让而往,往即为禽,不如遂发兵反。

liáng wáng bù tīng chēng bìng

”梁王没有听从,还是称病不去。

liáng tài pú yǒu zuì wáng zǒu hàn gào liáng wáng yǔ hù zhé móu fǎn

梁太仆有罪,亡走汉,告梁王与扈辄谋反。

yú shì shàng shǐ shǐ yǎn bǔ liáng wáng qiú zhī luò yáng

于是上使使掩捕梁王,囚之雒阳。

yǒu sī zhì fǎn xíng yǐ jù qǐng lùn rú fǎ

有司治反形已具,请论如法。

shàng shè yǐ wéi shù rén xǐ shǔ qīng yī

上赦以为庶人,徙蜀青衣。

xi zhì zhèng féng lǚ hòu cóng cháng ān dōng yù zhī luò yáng dào jiàn yuè

西至郑,逢吕后从长安东,欲之雒阳,道见越。

yuè wèi lǚ hòu qì tì zì yán wáng zuì yuàn chù gù chāng yì

越为吕后泣涕,自言亡罪,愿处故昌邑。

lǚ hòu xǔ nuò zhào yǔ jù dōng

吕后许诺,诏与俱东。

zhì luò yáng lǚ hòu yán shàng yuē péng yuè zhuàng shì yě jīn xǐ zhī shǔ cǐ zì yí huàn bù rú suì zhū zhī

至雒阳,吕后言上曰:“彭越壮士也,今徙之蜀,此自遗患,不如遂诛之。

qiè jǐn yǔ jù lái

我这就和他一起来。

yú shì lǚ hòu lìng qí shè rén gào yuè fù móu fǎn

”于是吕后令其舍人告越复谋反。

tíng wèi zòu qǐng suì yí yuè zōng zú

廷尉奏请,遂夷越宗族。

qíng bù liù rén yě xìng yīng shì

黥布,六人也,姓英氏。

shǎo shí kè xiāng zhī dāng xíng ér wáng

少时客相之,当刑而王。

jí zhuàng zuò fǎ qíng bù xīn rán xiào yuē rén xiāng wǒ dāng xíng ér wáng jǐ shì hu

及壮,坐法黥,布欣然笑曰:“人相我当刑而王,几是乎?

rén yǒu wén zhě gòng xì xiào zhī

”人有闻者,共戏笑之。

bù yǐ lùn shū lí shān lí shān zhī tú shù shí wàn rén bù jiē yǔ qí tú zhǎng háo jié jiāo tōng nǎi lǜ qí cáo ǒu wáng zhī jiāng zhōng wèi qún dào

黥布因犯罪被送往骊山服劳役,骊山的刑徒有几十万人,黥壶跟刑徒中的头目、豪杰都有来往,终于率领这一伙人,逃到长江一带成了一群强盗。

chén shèng zhī qǐ yě bù nǎi jiàn fān jūn qí zhòng shù qiān rén

陈胜之起也,布乃见番君,其众数千人。

fān jūn yǐ nǚ qī zhī

番君以女妻之。

zhāng hán zhī miè chén shèng pò lǚ chén jūn bù yǐn bīng běi jī qín zuǒ yòu xiào pò zhī qīng bō yǐn bīng ér dōng

章邯之灭陈胜,破吕臣军,布引兵北击秦左右校,破之青波,引兵而东。

wén xiàng liáng dìng kuài jī xi dù huái bù yǐ bīng shǔ liáng

闻项梁定会稽,西度淮,布以兵属梁。

liáng xi jī jǐng jū qín jiā děng bù cháng guàn jūn

梁西击景驹、秦嘉等,布常冠军。

xiàng liáng wén chén shè sǐ lì chǔ huái wáng yǐ bù wéi dāng yáng jūn

项梁闻陈涉死,立楚怀王,以布为当阳君。

xiàng liáng bài sǐ huái wáng yǔ bù jí zhū hóu jiāng jiē jù péng chéng

项梁败死,怀王与布及诸侯将皆聚彭城。

dàng shì shí qín jí wéi zhào zhào shù shǐ rén qǐng jiù huái wáng

当是时,秦急围赵,赵数使人请救怀王。

huái wáng shǐ sòng yì wéi shàng jiāng jūn xiàng jí yǔ bù jiē shǔ zhī běi jiù zhào

怀王使宋义为上将军,项籍与布皆属之,北救赵。

jí jí shā sòng yì hé shàng zì lì wéi shàng jiāng jūn shǐ bù xiān shè hé jī qín jūn shù yǒu lì

及籍杀宋义河上,自立为上将军,使布先涉河,击秦军,数有利。

jí nǎi xī yǐn bīng cóng zhī suì pò qín jūn jiàng zhāng hán děng

籍乃悉引兵从之,遂破秦军,降章邯等。

chu bīng cháng shèng gōng guān zhū hóu ān zhū hóu bīng jiē fú shǔ chu zhě yǐ bù shù yǐ shǎo bài zhòng yě

楚兵常胜,功冠诸侯安,诸侯兵皆服属楚者,以布数以少败众也。

xiàng jí zhī yǐn bīng xi zhì xīn ān yòu shǐ bù děng yè jī kēng zhāng hán qín zú èr shí yú wàn rén

项籍之引兵西至新安,又使布等夜击坑章邯秦卒二十余万人。

zhì guān bù dé rù yòu shǐ bù děng xiān cóng jiàn dào pò guān xià jūn suì de rù

至关,不得入,又使布等先从间道破关下军,遂得入。

zhì gǎn yáng bù wèi qián fēng

至感阳,布为前锋。

xiàng wáng fēng zhū jiāng lì bù wèi jiǔ jiāng wáng dōu liù

项羽分封各位将领,立英布为九江王,建都于六地。

zūn huái wáng wèi yì dì xǐ dōu cháng shā nǎi yīn lìng bù jī zhī

尊怀王为义帝,徙都长沙,乃阴令布击之。

bù shǐ jiāng zhuī shā zhī chēn

布使将追杀之郴。

qí wáng tián róng pàn chu xiàng wáng wǎng jī qí zhēng bīng jiǔ jiāng bù chēng bìng bù wǎng qiǎn jiàng jiāng shù qiān rén xíng

齐王田荣叛楚,项王往击齐,征兵九江,布称病不往,遣将将数千人行。

hàn zhī bài chu péng chéng bù yòu chēng bìng bù zuǒ chu

汉军在彭城打败楚军时,英布又称病不帮助楚国。

xiàng wáng yóu cǐ yuàn bù shù shǐ shǐ zhě qiáo ràng zhào bù bù yù kǒng bù gǎn wǎng

项王由此怨布,数使使者谯让召布,布愈恐,不敢往。

xiàng wáng fāng běi yōu qí zhào xi huàn hàn suǒ yǔ zhě dú bù yòu duō qí cái yù qīn yòng zhī yǐ gù wèi jī

项王方北忧齐、赵,西患汉,所与者独布,又多其材,欲亲用之,以故未击。

hàn wáng yǔ chu dà zhàn péng chéng bù lì chū liáng de zhì yú wèi zuǒ yòu yuē rú bǐ děng zhě wú zú yǔ jì tiān xià shì zhě

汉王与楚大战彭城,不利,出梁地,至虞,谓左右曰:“如彼等者,无足与计天下事者。

yè zhě suí hé jìn yuē bù shěn bì xià suǒ wèi

”谒者随何上前说:“不明白陛下说的是什么意思。

hàn wáng yuē shú néng wéi wǒ shǐ huái nán shǐ zhī fā bīng bèi chu liú xiàng wáng yú qí shù yuè wǒ zhī qǔ tiān xià kě yǐ wàn quán

”汉王曰:“孰能为我使淮南,使之发兵背楚,留项王于齐数月,我之取天下可以万全。

suí hé yuē chén qǐng shǐ zhī

”随何说:“我请求出使。

nǎi yǔ èr shí rén jù shǐ huái nán

”乃与二十人俱使淮南。

zhì tài zǎi zhǔ zhī sān rì bù dé jiàn

至,太宰主之,三日不得见。

suí hé yīn shuō tài zǎi yuē wáng zhī bú jiàn hé bì yǐ chu wèi qiáng yǐ hàn wèi ruò cǐ chén zhī suǒ wéi shǐ

随何因说太宰曰:“王之不见何,必以楚为强,以汉为弱,此臣之所为使。

shǐ hé de jiàn yán zhī ér shì yá shì dài wáng suǒ yù wén yě

如果让我见到大王,说的话要是对的,那正是大王想听的;

yán zhī ér fēi yá shǐ hé děng èr shí rén fú fǔ zhì huái nán shì yǐ míng bèi hàn ér yǔ chu yě

言之而非邪,使何等二十人伏斧质淮南市,以明背汉而与楚也。

tài zǎi nǎi yán zhī wáng wáng jiàn zhī

”太宰于是向淮南王报告,淮南王接见了他。

suí hé yuē hàn wáng shǐ shǐ chén jìng jìn shū dài wáng yù zhě qiè guài dài wáng yǔ chu hé qīn yě

随何曰:“汉王使使臣敬进书大王御者,窃怪大王与楚何亲也。

huái nán wáng yuē guǎ rén běi xiāng ér chén shì zhī

”淮南王说:“我面向北方以臣子的身份侍奉他。

suí hé yuē

”随何曰;

dài wáng yǔ xiàng wáng jù liè wéi zhū hóu běi xiāng ér chén shì zhī bì yǐ chu wèi qiáng kě yǐ tuō guó yě

“大王与项王俱列为诸侯,北乡而臣事之,必以楚为强,可以托国也。

xiàng wáng dài qí shēn fù bǎn zhù yǐ wéi shì zú xiān

项王代齐,身负版筑,以为士卒先。

dài wáng yi xī huái nán zhī zhòng shēn zì jiāng wèi chu jūn qián fēng jīn nǎi fā sì qiān rén yǐ zhù chu

大王宜悉淮南之众,身自将,为楚军前锋,今乃发四千人以助楚。

fu běi miàn ér chén shì rén zhě gù ruò shì hu

那些面向北方、以臣子身份侍奉他人的人,难道本该如此吗?

fu hàn wáng zhàn yú péng chéng xiàng wáng wèi chū qí yě dài wáng yi sǎo huái nán zhī zhòng rì yè huì zhàn péng chéng xià

夫汉王战于彭城,项王未出齐也,大王宜扫淮南之众,日夜会战彭城下。

jīn fǔ wàn rén zhī zhòng wú yī rén dù huái zhě yīn gǒng ér guān qí shú shèng

今抚万人之众,无一人渡淮者,阴拱而观其孰胜。

fu tuō guó yú rén zhě gù ruò shì hu

将国家托付给别人,难道是这样的吗?

dài wáng tí kōng míng yǐ xiāng chu ér yù hòu zì tuō chén qiè wèi dài wáng bù qǔ yě

大王提空名以乡楚,而欲厚自托,臣窃为大王不取也。

rán dài wáng bù bèi chu zhě yǐ hàn wèi ruò yě

然大王不背楚者,以汉为弱也。

fu chu bīng suī qiáng tiān xià fù zhī yǐ bù yì zhī míng yǐ qí bèi míng yuē ér shā yì dì yě

夫楚兵虽强,天下负之以不义之名,以其背明约而杀义帝也。

rán ér chǔ wáng tè yǐ zhàn shèng zì qiáng

然而楚王特以战胜自强。

hàn wáng shōu zhū hóu hái shǒu chéng gāo xíng yáng xià shǔ hàn zhī sù shēn gōu bì lěi fēn zú shǒu jiǎo chéng sāi

汉王收拢诸侯,回守成皋、荥阳,运来蜀地、汉中的粮食,深挖壕沟、加固壁垒,分兵把守要道和关塞。

chu rén hái bīng jiān yǐ liáng de shēn rù dí guó bā jiǔ bǎi lǐ yù zhàn zé bù de gōng chéng zé lì bù néng lǎo ruò zhuǎn liáng qiān lǐ zhī wài

楚人还兵,间以梁地,深入敌国八九百里,欲战则不得,攻城则力不能,老弱转粮千里之外。

chu bīng zhì xíng yáng chéng gāo hàn jiān shǒu ér bù dòng jìn zé bù de gōng tuì zé bù néng jiě gù chu bīng bù zú ba yě

楚兵至荥阳、成皋,汉坚守而不动,进则不得攻,退则不能解,故楚兵不足罢也。

shǐ chu bīng shèng hàn zé zhū hóu zì wēi jù ér xiāng jiù

使楚兵胜汉,则诸侯自危惧而相救。

fu chu zhī qiáng shì zú yǐ zhì tiān xià zhī bīng ěr

楚国的强大,恰恰足以招致天下诸侯的联合攻击。

gù chu bù rú hàn qí shì yì jiàn yě

所以楚国不如汉国,这种形势是显而易见的。

jīn dài wáng bù yǔ wàn quán zhī hàn ér zì tuō yú wēi wáng zhī chu chén qiè wèi dài wáng huò zhī

今大王不与万全之汉,而自托于危亡之楚,臣窃为大王或之。

chén fēi yǐ huái nán zhī bīng zú yǐ wáng chu yě

我并不是说淮南的兵力足以灭亡楚国。

fu dài wáng fā bīng ér bèi chu xiàng wáng bì liú

夫大王发兵而背楚,项王必留;

liú shù yuè hàn zhī qǔ tiān xià kě yǐ wàn quán

只要他停留几个月,汉王夺取天下就能万无一失。

chén qǐng yǔ dài wáng zhàng jiàn ér guī hàn wáng hàn wáng bì liè dì ér fēn dài wáng yòu kuàng huái nán bì dà wáng yǒu yě

臣请与大王杖剑而归汉王,汉王必裂地而分大王,又况淮南,必大王有也。

gù hàn wáng jìng shǐ shǐ chén jìn yú jì yuàn dài wáng zhī liú yì yě

故汉王敬使使臣进愚计,愿大王之留意也。

huái nán wáng yuē qǐng fèng mìng

”淮南王曰:请奉命。

yīn xǔ pàn chu yǔ hàn wèi gǎn xiè

”阴许叛楚与汉,未敢泄。

chu shǐ zhě zài fāng jí zé bù fā bīng suí hé zhí rù yuē jiǔ jiāng wáng yǐ guī hàn chu hé yǐ de fā bīng

楚使者在,方急责布发兵,随何直入曰:“九江王已归汉,楚何以得发兵!

bù è rán

”英布大吃一惊。

chu shǐ zhě qǐ hé yīn shuō bù yuē shì yǐ gòu dú kě suì shā chu shǐ wú shǐ guī ér jí zǒu hàn bìng lì

楚使者起,何因说布曰:“事已构,独可遂杀楚使,毋使归,而疾走汉并力。

bù yuē rú shǐ zhě shù

”布曰:“如使者数。

yīn qǐ bīng ér gōng chu

”因起兵而攻楚。

chu shǐ xiàng shēng lóng qiě gōng huái nán xiàng wáng liú ér gōng xià yì

楚国派项声、龙且攻打淮南,项王留下来进攻下邑。

shù yuè lóng qiě gōng huái nán pò bù jūn

数月,龙且攻淮南,破布军。

bù yù yǐn bīng zǒu hàn kǒng xiàng wáng jī zhī gù jiān xíng yǔ suí hé jù guī hàn

布欲引兵走汉,恐项王击之,故间行与随何俱归汉。

zhì hàn wáng fāng jù chuáng xǐ ér zhào bù rù jiàn

至,汉王方踞床洗,而召布入见。

bù dà nù huǐ lái yù zì shā

布大怒,悔来,欲自杀。

chū jiù shě zhāng yù shí yǐn cóng guān rú hàn wáng jū bù yòu dà xǐ guò wàng

出就舍,张御食饮从官如汉王居,布又大喜过望。

yú shì nǎi shǐ rén zhī jiǔ jiāng

于是乃使人之九江。

chu yǐ shǐ xiàng bó shōu jiǔ jiāng bīng jǐn shā bù qī zǐ

楚国已经派项伯收编了九江的军队,杀光了英布的妻子儿女。

bù shǐ zhě pō de gù rén xìng chén jiāng zhòng shù qiān rén guī hàn

英布的使者找到了不少旧部和亲信,带着几千人归附了汉朝。

hàn yì fēn bù bīng ér yǔ jù běi shōu bīng zhì chéng gāo

汉王给英布增派兵力,和他一起北上,收拢部队到达成皋。

sì nián qiū qī yuè lì bù wèi huái nán wáng yǔ jī xiàng jí

四年秋七月,立布为淮南王,与击项籍。

bù shǐ rén zhī jiǔ jiāng de shù xiàn

布使人之九江,得数县。

wǔ nián bù yǔ liú jiǎ rù jiǔ jiāng yòu dà sī mǎ zhōu yīn yīn fǎn chu

五年,布与刘贾入九江,诱大司马周殷,殷反楚。

suì jǔ jiǔ jiāng bīng yǔ hàn jī chu pò gāi xià

遂举九江兵与汉击楚,破垓下。

xiàng jí sǐ shàng zhì jiǔ duì zhòng zhé suí hé yuē fǔ rú

项籍死,上置酒对众折随何曰:“腐儒!

wèi tiān xià ān yòng fǔ rú zāi

为天下安用腐儒哉!

suí hé guì yuē fu bì xià yǐn bīng gōng péng chéng chǔ wáng wèi qù qí yě bì xià fā bù zú wǔ wàn rén qí wǔ qiān néng yǐ qǔ huái nán hu

”随何跪曰:“夫陛下引兵攻彭城,楚王未去齐也,陛下发步卒五万人、骑五千,能以取淮南乎?

yuē bù néng

”商臣说:“不能。

suí hé yuē bì xià shǐ hé yǔ èr shí rén shǐ huái nán rú bì xià zhī yì shì hé zhī gōng xián yú bù zú shù wàn qí wǔ qiān yě

”随何曰:“陛下使何与二十人使淮南,如陛下之意,是何之功贤于步卒数万、骑五千也。

rán bì xià wèi hé fǔ rú wèi tiān xià ān yòng fǔ rú hé yě

然陛下谓何‘腐儒’,‘为天下安用腐儒’,何也?

shàng yuē wú fāng tú zǐ zhī gōng

”皇帝说:“我正要考虑你的功劳。”

nǎi yǐ suí hé wéi hù jūn zhōng wèi

于是任命随何为护军中尉。

bù suì pōu fú wèi huái nán wáng dōu liù jiǔ jiāng lú jiāng héng shān yù zhāng jùn jiē shǔ yān

布遂剖符为淮南王,都六,九江、庐江、衡山、豫章郡皆属焉。

liù nián cháo chén

汉六年,彭越到陈地朝见高祖。

qī nián cháo luò yáng

七年,朝雒阳。

jiǔ nián cháo cháng ān

汉九年到长安朝见。

shí yī nián gāo hòu zhū huái yīn hóu bù yīn xīn kǒng

十一年,吕后诛杀了淮阴侯韩信,英布因此内心恐惧。

xià hàn zhū liáng wáng péng yuè shèng qí hǎi yǐ biàn cì zhū hóu

夏,汉诛梁王彭越,盛其醢以遍赐诸侯。

zhì huái nán huái nán wáng fāng liè jiàn hǎi yīn dà kǒng yīn lìng rén bù jù bīng hòu sì dì jùn jǐng jí

至淮南,淮南王方猎,见醢,因大恐,阴令人部聚兵,候伺帝郡警急。

bù yǒu suǒ xìng jī bìng jiù yī

布有所幸姬病,就医。

yī jiā yǔ zhōng dài fū bēn hè duì mén hè nǎi hòu kuì yí cóng jī yǐn yī jiā

医家与中大夫贲赫对门,赫乃厚馈遗,从姬饮医家。

jī shì wáng cóng róng yǔ cì yù hè zhǎng zhě yě

姬妾侍奉英布时,在闲谈中称赞贲赫是个忠厚长者。

wáng nù yuē nǚ ān cóng zhī zhī

王怒曰:“女安从知之?

jù dào wáng yí yǔ luàn

”具道,王疑与乱。

hè kǒng chēng bìng

贲赫害怕,称病不出。

wáng yù nù yù bǔ hè

英布更加愤怒,想要逮捕贲赫。

hè shàng biàn shì chéng chuán yì zhǎng zì

赫上变事,乘传诣长字。

bù shǐ rén zhuī bù jí

吕布派人追赶,没追上。

hè zhì shàng biàn

赫至,上变。

yán bù móu fǎn yǒu duān kě xiān wèi fā zhū yě

言“布谋反有端,可先未发诛也”。

shàng yǐ qí shū yǔ xiāo xiāng guó xiāo xiāng guó yuē bù bù yí yǒu cǐ kǒng chóu yuàn wàng wū zhī

上以其书语萧相国,萧相国曰:“布不宜有此,恐仇怨妄诬之。

qǐng xì hè shǐ rén wēi yàn huái nán wáng

请先把贲赫关起来,派人暗中调查淮南王。”

bù jiàn hè yǐ zuì wáng shàng biàn yǐ yí qí yán guó yīn shì hàn shǐ yòu lái pō yǒu suǒ yàn suì zú hè jiā fā bīng fǎn

”布见赫以罪亡上变,已疑其言国阴事,汉使又来,颇有所验,遂族赫家,发兵反。

fǎn shū wén shàng nǎi shè hè yǐ wéi jiāng jūn

反书闻,上乃赦赫,以为将军。

zhào zhū hóu wèn bù fǎn wèi zhī nài hé

召诸侯问:“布反,为之奈何?

jiē yuē fā bīng kēng shù zǐ ěr hé néng wéi

”皆曰:“发兵坑竖子耳,何能为!

rǔ yīn hóu téng gōng yǐ wèn qí kè xuē gōng xuē gōng yuē shì gù dāng fǎn

”汝阴侯滕公以问其客薛公,薛公曰:“是固当反。

téng gōng yuē shàng liè dì ér fēng zhī shū jué ér guì zhī nán miàn ér lì wàn shèng zhī zhǔ qí fǎn hé yě

”滕公曰:“上裂地而封之,疏爵而贵之,南面而立万乘之主,其反何也?

xuē gōng yuē qián nián shā péng yuè wǎng nián shā hán xìn sān rén jiē tóng gōng yī tǐ zhī rén yě

”薛公曰:“前年杀彭越,往年杀韩信,三人皆同功一体之人也。

zì yí huò jí shēn gù fǎn ěr

他怀疑灾祸会落到自己身上,所以造反了。

téng gōng yán zhī shàng yuē chén kè gù chu lìng yǐn xuē gōng qí rén yǒu chóu cè kě wèn

”滕公言之上曰:“臣客故楚令尹薛公,其人有筹策,可问。

shàng nǎi jiàn wèn xuē gōng duì yuē bù fǎn bù zú guài yě

”上乃见问薛公,对曰:“布反不足怪也。

shǐ bù chū yú shàng jì shān dōng fēi hàn zhī yǒu yě

假如英布采取上策,崤山以东地区就不归汉朝所有了;

chū yú zhòng jì shèng fù zhī shù wèi kě zhī yě

出于中计,胜负之数未可知也;

chū yú xià jì bì xià ān zhěn ér wò yǐ

采取下策,陛下就可以高枕无忧了。”

shàng yuē hé wèi shàng jì

”皇帝问:“什么是上策?

xuē gōng duì yuē dōng qǔ wú xi qǔ chu bìng qí qǔ lǔ chuán xí yàn zhào gù shǒu qí suǒ shān dōng fēi hàn zhī yǒu yě

”薛公对曰:“东取吴,西取楚,并齐取鲁,传檄燕、赵,固守其所,山东非汉之有也。

hé wèi zhòng jì

“什么叫做中策?”

dōng qǔ wú xi qǔ chu bìng hán qǔ wèi jù áo cāng zhī sù sāi chéng gāo zhī xiǎn shèng bài zhī shù wèi kě zhī yě

”“东取吴,西取楚,并韩取魏,据敖仓之粟,塞成皋之险,胜败之数未可知也。

hé wèi xià jì

“什么叫做下策?”

dōng qǔ wú xi qǔ xià cài guī zhòng yú yuè shēn guī cháng shā bì xià zì zhěn ér wò hàn wú shì yǐ

”“东取吴,西取下蔡,归重于越,身归长沙,陛下字枕而卧,汉无事矣。

shàng yuē shì jì jiāng zì chū

”上曰:“是计将字出?

xuē gōng yuē chū xià jì

”薛公曰:“出下计”。

shàng yuē hú wéi fèi shàng jì ér chū xià jì

上曰:“胡为废上计而出下计?

xuē gōng yuē bù gù lí shān zhī tú yě zhì wàn shèng zhī zhǔ cǐ jiē wéi shēn bù gù hòu wèi bǎi xìng wàn shì lǜ zhě yě gù chū xià jì

”薛公曰:“布故骊山之徒也,致万乘之主,此皆为身,不顾后为百姓万世虑者也,故出下计。

shàng yuē shàn

皇上说:“好。”

fēng xuē gōng qiān hù

于是封薛公为千户侯。

suì fā bīng zì jiāng dōng jī bù

遂发兵自将东击布。

bù zhī chū fǎn wèi qí jiāng yuē shàng lǎo yǐ yàn bīng bì bù néng lái

英布刚造反时,对他的将领说:“皇上年纪大了,厌倦战争,肯定不会亲自前来。

shǐ zhū jiāng zhū jiāng dú huàn huái yīn péng yuè jīn yǐ sǐ yú bù zú wèi

使诸将,诸将独患淮阴、彭越,今已死,余不足畏。

gù suì fǎn

所以就造反了。

guǒ rú xuē gōng chuāi zhī dōng jī jīng jīng wáng liú jiǎ zǒu sǐ fù líng

果如薛公揣之,东击荆,荆王刘贾走死富陵。

jǐn jié qí bīng dù huái jī chu

尽劫其兵,度淮击楚。

chu fā bīng yǔ zhàn xú tóng jiān wèi sān jūn yù yǐ xiāng jiù wèi qí

楚国派兵在徐县、僮县一带迎战,把军队分成三部分,想用互相救援的战术出奇制胜。

huò shuō chu jiāng yuē bù shàn yòng bīng mín sù wèi zhī

有人劝告楚将说:“英布善于用兵,百姓一向畏惧他。

qiě bīng fǎ zhū hóu zì zhàn qí de wèi sàn dì

且兵法,诸侯自战其地为散地。

jīn bié wèi sān bǐ bài wú yī yú jiē zǒu ān néng xiāng jiù

今别为三,彼败吾一,余皆走,安能相救!

bù tīng

庄公不听。

bù guǒ pò qí yī jūn èr jūn sàn zǒu

布果破其一军,二军散走。

suì xi yǔ shàng bīng yù qí xi huì qiàn

遂西,与上兵遇蕲西,会篏。

bù bīng jīng shén shàng nǎi bì yōng chéng wàng bù jūn zhì chén rú xiàng jí jūn

布兵精甚,上乃壁庸城,望布军置陈如项籍军。

shàng è zhī yǔ bù xiāng wàng jiàn shù wèi bù hé kǔ ér fǎn

上恶之,与布相望见,隃谓布“何苦而反?

bù yuē yù wèi dì ěr

”英布说:“我想当皇帝罢了。

shàng nù mà zhī suì zhàn pò bù jūn

”上怒骂之,遂战,破布军。

bù zǒu dù huái shù zhǐ zhàn bù lì yǔ bǎi yú rén zǒu jiāng nán

布走度淮,数止战,不利,与百余人走江南。

bù jiù yǔ fān jūn hūn gù cháng shā āi wáng shǐ rén yòu bù wěi yǔ jù wáng zǒu yuè bù xìn ér suí zhì fān yáng

布旧与番君婚,故长沙哀王使人诱布,伪与俱亡走越,布信而随至番阳。

fān yáng rén shā bù cí xiāng suì miè zhī

番阳人杀布兹乡,遂灭之。

fēng bēn hè wèi liè hóu jiāng lǜ fēng zhě liù rén

封贲赫为列侯,将率封者六人。

lú wǎn fēng rén yě yǔ gāo zǔ tóng lǐ

卢绾,丰人也,与高祖同里。

wǎn qīn yǔ gāo zǔ tài shàng huáng xiāng ài jí shēng nán gāo zǔ wǎn tóng rì shēng lǐ zhōng chí yáng jiǔ hè liǎng jiā

绾亲与高祖太上皇相爱,及生男,高祖、绾同日生,里中持羊、酒贺两家。

jí gāo zǔ wǎn zhuàng xué shū yòu xiāng ài yě

及高祖、绾壮,学书,又相爱也。

lǐ zhōng jiā liǎng jiā qīn xiāng ài shēng zǐ tóng rì zhuàng yòu xiāng ài fù hè yáng jiǔ

里中嘉两家亲相爱,生子同日,壮又相爱,复贺羊、酒。

gāo zǔ wèi bù yī shí yǒu lì shì bì zhái wǎn cháng suí shàng xià

高祖为布衣时,有吏事避宅,绾常随上下。

jí gāo zǔ chū qǐ pèi wǎn yǐ kè cóng rù hàn wèi jiāng jūn cháng shì zhōng

及高祖初起沛,绾以客从,入汉为将军,常侍中。

cóng dōng jī xiàng jí yǐ tài wèi cháng cóng chū rù wò nèi yì pī shí yǐn shǎng cì qún chén mò gǎn wàng

从东击项籍,以太尉常从,出入卧内,衣被食饮赏赐,群臣莫敢望。

suī xiāo cáo děng tè yǐ shì jiàn lǐ zhì qí qīn xìng mò jí wǎn zhě

虽萧、曹等,特以事见礼,至其亲幸,莫及绾者。

fēng wèi cháng ān hóu

封为长安侯。

cháng ān gù xián yáng yě

长安,就是原来的咸阳。

xiàng jí sǐ shǐ wǎn bié jiāng yǔ liú jiǎ jī lín jiāng wáng gòng wèi hái cóng jī yàn wáng zāng tú jiē pò píng

项籍死,使绾别将,与刘贾击临江王共尉,还,从击燕王臧荼,皆破平。

shí zhū hóu fēi liú shì ér wáng zhě qī rén

时诸侯非刘氏而王者七人。

shàng yù wáng wǎn wèi qún chén jué wàng

上欲王绾,为群臣觖望。

jí lǔ jué wàng

及虏觖望。

nǎi xià zhào zhào zhū jiàng xiàng liè hóu zé qún chén yǒu gōng zhě yǐ wéi yàn wáng

乃下诏,诏诸将相列侯择群臣有功者以为燕王。

qún chén zhī shàng yù wáng wǎn jiē yuē tài wèi cháng ān hóu lú wǎn cháng cóng píng dìng tiān xià gōng zuì duō kě wáng

群臣知上欲王绾,皆曰:“太尉长安侯卢绾常从平定天下,功最多,可王。

shàng nǎi lì wǎn wèi yàn wáng

”上乃立绾为燕王。

zhū hóu de xìng mò rú yàn wáng zhě

诸侯得幸莫如燕王者。

wǎn lì liù nián yǐ chén xī shì jiàn yí ér bài

绾立六年,以陈豨事见疑而败。

xī zhě wǎn jù rén yě bù zhī shǐ suǒ yǐ de cóng

豨者,宛句人也,不知始所以得从。

jí hán wáng xìn fǎn rù xiōng nú shàng zhì píng chéng hái xī yǐ láng zhōng fēng wèi liè hóu yǐ zhào xiàng guó jiāng jiān zhào dài biān biān bīng jiē shǔ yān

及韩王信反入匈奴,上至平城还,豨以郎中封为列侯,以赵相国将监赵、代边,边兵皆属焉。

xī shǎo shí cháng chēng mù wèi gōng zǐ jí jiāng shǒu biān zhāo zhì bīn kè

豨少时,常称慕魏公子,及将守边,招致宾客。

cháng gào guò zhào bīn kè suí zhī zhě qiān yú chéng hán dān guān shè jiē mǎn

常告过赵,宾客随之者千余乘,邯郸官舍皆满。

xī suǒ yǐ dài kè rú bù yī jiāo jiē chū kè xià

豨所以待客,如布衣交,皆出客下。

zhào xiāng zhōu chāng nǎi qiú rù jiàn shàng jù yán xī bīn kè shèng shàn bīng yú wài kǒng yǒu biàn

赵相周昌乃求入见上,具言豨宾客盛,擅兵于外,恐有变。

shàng lìng rén fù àn xī kè mín dài zhě zhū wèi bù fǎ shì duō lián yǐn xī

上令人复案豨客民代者诸为不法事,多连引豨。

xī kǒng yīn lìng kè tōng shǐ wáng huáng màn qiū chén suǒ

陈豨害怕,暗中派门客与王黄、曼丘臣联络。

hàn shí nián qiū tài shàng huáng bēng shàng yīn shì zhào xī

汉十年秋,太上皇崩,上因是召豨。

xī chēng bìng suì yǔ wáng huáng děng fǎn zì lì wèi dài wáng jié lüè zhào dài

豨称病,遂与王黄等反,自立为代王,劫略赵、代。

shàng wén nǎi shè lì mín wèi xī suǒ guà wù jié lüè zhě

上闻,乃赦吏民为豨所诖误劫略者。

shàng zì jī xī pò zhī

上自击豨,破之。

yǔ zài gāo jì

语在《高纪》。

chū shàng rú hán dān jī xī yàn wáng wǎn yì jī qí dōng běi

初,上如邯郸击豨,燕王绾亦击其东北。

xī shǐ wáng huáng qiú jiù xiōng nú wǎn yì shǐ qí chén zhāng shèng shǐ xiōng nú yán xī děng jūn pò

豨使王黄求救匈奴,绾亦使其臣张胜使匈奴,言豨等军破。

shèng zhì hú gù yàn wáng zāng tú zi yǎn wáng zài hú jiàn shèng yuē gōng suǒ yǐ zhòng yú yàn zhě yǐ xí hú shì yě

胜至胡,故燕王臧荼子衍亡在胡,见胜曰:“公所以重于燕者,以习胡事也。

yàn suǒ yǐ jiǔ cún zhě yǐ zhū hóu shù fǎn bīng lián bù jué yě

燕国之所以能长久存在,是因为诸侯多次造反,战争持续不断。

jīn gōng wèi yàn yù jí miè xī děng xī děng yǐ jǐn cì yì zhì yàn gōng děng yì qiě wèi lǔ yǐ

现在您为了燕国想尽快消灭陈豨等人,陈豨等人一旦被消灭,接下来就轮到燕国了,您们也将成为俘虏。

gōng hé bù lìng yàn qiě huǎn xī ér yǔ hú lián hé

公何不令燕且缓豨,而与胡连和?

shì kuān de cháng wáng yàn jí yǒu hàn jí kě yǐ ān guó

事宽,得长王燕,即有汉急,可以安国。

shèng yǐ wéi rán nǎi sī lìng xiōng nú bīng jī yàn

”胜以为然,乃私令匈奴兵击燕。

wǎn yí shèng yǔ hú fǎn shàng shū qǐng zú shèng

绾疑胜与胡反,上书请族胜。

shèng hái bào jù dào suǒ yǐ wèi zhě

胜还报,具道所以为者。

wǎn wù nǎi zhà lùn tā rén yǐ tuō shèng jiā shǔ shǐ de wèi xiōng nú jiān

绾寤,乃诈论他人,以脱胜家属,使得为匈奴间。

ér yīn shǐ fàn qí zhī xī suǒ yù lìng jiǔ lián bīng wú jué

而阴使范齐之豨所,欲令久连兵毋决。

hàn jì zhǎn xī qí pí jiàng jiàng yán yàn wáng wǎn shǐ fàn qí tōng jì móu xī suǒ

汉既斩豨,其裨将降,言燕王绾使范齐通计谋豨所。

shàng shǐ shǐ zhào wǎn wǎn chēng bìng

上使使召绾,绾称病。

yòu shǐ pì yáng hòu shěn shí qí yù shǐ dài fū zhào yáo wǎng yíng wǎn yīn yàn wèn qí zuǒ yòu

又使辟阳侯审食其、御史大夫赵尧往迎绾,因验问其左右。

wǎn yù kǒng bì nì wèi qí xìng chén yuē fēi liú shì ér wáng zhě dú wǒ yǔ cháng shā ěr

绾愈恐,閟匿,谓其幸臣曰:“非刘氏而王者,独我与长沙耳。

wǎng nián hàn zú huái yīn zhū péng yuè jiē lǚ hòu jì

往年汉族淮阴,诛彭越,皆吕后计。

jīn shàng bìng zhǔ rèn lǚ hòu

如今皇上病重,把大权托付给吕后。

lǚ hòu fù rén zhuān yù yǐ shì zhū yì xìng wáng zhě jí dà gōng chén

吕后是个女人,一心想要找借口诛杀异姓王和大功臣。

nǎi chēng bìng bù xíng qí zuǒ yòu jiē wáng nì

”乃称病不行,其左右皆亡匿。

yǔ pō xiè pì yáng hòu wén zhī guī jù bào shàng yì nù

语颇泄,辟阳侯闻之,归具报,上益怒。

yòu de xiōng nú jiàng zhě yán zhāng shèng wáng zài xiōng nú wèi yàn shǐ

又得匈奴降者,言张胜亡在匈奴,为燕使。

yú shì shàng yuē wǎn guǒ fǎn yǐ

于是上曰:“绾果反矣!

shǐ fán kuài jī wǎn

”使樊哙击绾。

wǎn xī jiāng qí gōng rén jiā shǔ qí shù qiān jū cháng chéng xià hòu sì xìng shàng bìng yù zì rù xiè

绾悉将其宫人家属,骑数千,居长城下候伺,幸上病愈,自入谢。

gāo zǔ bēng wǎn suì jiāng qí zhòng wáng rù xiōng nú xiōng nú yǐ wéi dōng hú lú wáng

高祖崩,绾遂将其众亡入匈奴,匈奴以为东胡卢王。

wèi mán yí suǒ qīn duó cháng sī fù guī

为蛮夷所侵夺,常思复归。

jū suì yú sǐ hú zhōng

居岁余,死胡中。

gāo hòu shí wǎn qī yǔ qí zi wáng jiàng huì gāo hòu bìng bù néng jiàn shě yàn dǐ wèi yù zhì jiǔ jiàn zhī

高后时,绾妻与其子亡降,会高后病,不能见,舍燕邸,为欲置酒见之。

gāo hòu jìng bēng wǎn qī yì bìng sǐ

高后竟崩,绾妻亦病死。

xiào jǐng dì shí wǎn sūn tā rén yǐ dōng hú wáng jiàng fēng wèi è gǔ hóu

孝景帝时,绾孙它人以东胡王降,封为恶谷侯。

chuán zhì zēng sūn yǒu zuì guó chú

传至曾孙,有罪,国除。

wú ruì qín shí fān yáng lìng yě shén de jiāng hú jiān mín xīn hào yuē fān jūn

吴芮,秦时番阳令也,甚得江湖间民心,号曰番君。

tiān xià zhī chū pàn qín yě qíng bù guī ruì ruì qī zhī yīn lǜ yuè rén jǔ bīng yǐ yīng zhū hóu

天下之初叛秦也,黥布归芮,芮妻之,因率越人举兵以应诸侯。

pèi gōng gōng nán yáng nǎi yù ruì zhī jiāng méi xuān yǔ xié gōng xī lì jiàng zhī

沛公攻南阳,乃遇芮之将梅𫓶,与偕攻析、郦,降之。

jí xiàng yǔ xiāng wáng yǐ ruì lǜ bǎi yuè zuǒ zhū hóu cóng rù guān gù lì ruì wèi héng shān wáng dōu zhū

及项羽相王,以芮率百越佐诸侯,从入关,故立芮为衡山王,都邾。

qí jiāng méi xuān gōng duō fēng shí wàn hù wèi liè hóu

其将梅𫓶功多,封十万户,为列侯。

xiàng jí sǐ shàng yǐ xuān yǒu gōng cóng rù wǔ guān gù dé ruì xǐ wèi cháng shā wáng dōu lín xiāng yī nián hōng shì yuē wén wáng zi chéng wáng chén sì

项籍死,上以𫓶有功,从入武关,故德芮,徙为长沙王,都临湘,一年薨,谥曰文王,子成王臣嗣。

hōng zi āi wáng huí sì

薨,子哀王回嗣。

hōng zi gòng wáng yòu sì

薨,子共王右嗣。

hōng zi jìng wáng chà sì

薨,子靖王差嗣。

xiào wén hòu qī nián hōng wú zi guó chú

孝文后七年薨,无子,国除。

chū wén wáng ruì gāo zǔ xián zhī zhì zhào yù shǐ cháng shā wáng zhōng qí dìng zhuó lìng

初,文王芮,高祖贤之,制诏御史:“长沙王忠,其定著令。

zhì xiào huì gāo hòu shí fēng ruì shù zǐ èr rén wéi liè hóu chuán guó shù shì jué

”到孝惠帝、高后时期,封吴芮庶出的两个儿子为列侯,封国传了几代后断绝。

zàn yuē xī gāo zǔ dìng tiān xià gōng chén yì xìng ér wáng zhě bā guó

赞曰:昔高祖定天下,功臣异姓而王者八国。

zhāng ěr wú ruì péng yuè qíng bù zāng tú lú wǎn yǔ liǎng hán xìn jiē jiào yī shí zhī quán biàn yǐ zhà lì chéng gōng xián de liè tǔ nán miàn chēng gū

张耳、吴芮、彭越、黥布、臧荼、卢绾与两韩信,皆徼一时之权变,以诈力成功,咸得裂土,南面称孤。

jiàn yí qiáng dà huái bù zì ān shì qióng shì pò zú móu pàn nì zhōng yú miè wáng

见疑强大,怀不自安,事穷势迫,卒谋叛逆,终于灭亡。

zhāng ěr yǐ zhì quán zhì zi yì shī guó

张耳以智全,至子亦失国。

wéi wú ruì zhī qǐ bù shī zhèng dào gù néng chuán hào wǔ shì yǐ wú sì jué qìng liú zhī shù

唯吴芮之起,不失正道,故能传号五世,以无嗣绝,庆流支庶。

yǒu yǐ yǐ fu zhe yú jiǎ lìng ér chēng zhōng yě

有以矣夫,著于甲令而称忠也!

✦ You read 传·韩彭英卢吴传

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.