汉书 · 班固 · Chapter 61 of 120

传·张冯汲郑传

PinyinModern Translation
Size

zhāng shì zhī zì jì nán yáng dǔ yáng rén yě

张释之字季,南阳堵阳人也。

yǔ xiōng zhòng tóng jū yǐ zī wèi qí láng shì wén dì shí nián bù dé diào wáng suǒ zhī míng

与兄仲同居,以赀为骑郎,事文帝,十年不得调,亡所知名。

shì zhī yuē jiǔ huàn jiǎn zhòng zhī chǎn bù suí

释之说:“长久做官耗减哥哥的家产,心里不安。

yù miǎn guī

”欲免归。

zhōng láng jiàng yuán àng zhī qí xián xī qí qù nǎi qǐng xǐ shì zhī bǔ yè zhě

中郎将爰盎知其贤,惜其去,乃请徙释之补谒者。

shì zhī jì cháo bì yīn qián yán biàn yí shì

释之上朝完毕后,趁机上前谈论当前适宜办理的事。

wén dì yuē bēi zhī wú shén gāo lùn lìng jīn kě xíng yě

文帝曰:“卑之,毋甚高论,令今可行也。

yú shì shì zhī yán qín hàn zhī jiān shì qín suǒ yǐ shī hàn suǒ yǐ xìng zhě

”于是释之言秦、汉之间事,秦所以失,汉所以兴者。

wén dì chēng shàn bài shì zhī wèi yè zhě pú yè

文帝称善,拜释之为谒者仆射。

cóng xíng shàng dēng hǔ quān wèn shàng lín wèi qín shòu bù shí yú wèn wèi zuǒ yòu shì jǐn bù néng duì

从行,上登虎圈,问上林尉禽兽簿,十余问,尉左右视,尽不能对。

hǔ quān sè fū cóng páng dài wèi duì shàng suǒ wèn qín shòu bù shén xī yù yǐ guān qí néng kǒu duì xiàng yìng wáng qióng zhě

虎圈啬夫从旁代尉对上所问禽兽簿甚悉,欲以观其能口对向应亡穷者。

wén dì yuē lì bù dàng rú cǐ yá

文帝曰:“吏不当如此邪?

wèi wáng lài

尉亡赖!

zhào shì zhī bài sè fū wéi shàng lín lìng

”诏释之拜啬夫为上林令。

shì zhī qián yuē bì xià yǐ jiàng hòu zhōu bó hé rú rén yě

释之前曰:“陛下以绛侯周勃何如人也?

shàng yuē shàng zhě

”上曰:“上者。

yòu fù wèn dōng yáng hóu zhāng xiàng rú hé rú rén yě

”释之又问:“东阳侯张相如是什么样的人?

shàng fù yuē zhǎng zhě

”皇上又说:“也是长者。

shì zhī yuē fu jiàng hòu dōng yáng hóu chēng wéi zhǎng zhě cǐ liǎng rén yán shì céng bù néng chū kǒu qǐ xiào cǐ sè fū dié dié lì kǒu jié jǐ zāi

”张释之说:“绛侯、东阳侯被称为德高望重的人,这两人谈论事情尚且不善言辞,怎么能效仿这个小官伶牙俐齿、对答如流呢!

qiě qín yǐ rèn dāo bǐ zhī lì zhēng yǐ jí jí kē chá xiāng gāo qí bì tú wén jù wáng cè yǐn zhī shí

且秦以任刀笔之吏,争以亟疾苛察相高,其敝徒文具,亡恻隐之实。

yǐ gù bù wén qí guò líng yí zhì yú èr shì tiān xià tǔ bēng

以故不闻其过,陵夷至于二世,天下土崩。

jīn bì xià yǐ sè fū kǒu biàn ér chāo qiān zhī chén kǒng tiān xià suí fēng mǐ zhēng kǒu biàn wáng qí shí

今陛下以啬夫口辩而超迁之,臣恐天下随风靡,争口辩,亡其实。

qiě xià zhī huà shàng jí yú jǐng xiāng jiōng jǔ cuò bù kě bù chá yě

且下之化上,疾于景{乡冋},举错不可不察也。

wén dì yuē shàn

文帝说:“好。”

nǎi zhǐ bù bài sè fū

于是不再任命啬夫。

jiù chē zhào shì zhī cān chéng xú xíng xíng wèn shì zhī qín zhī bì

就车,召释之骖乘,徐行,行问释之秦之敝。

jù yǐ zhì yán

张释之都如实回答。

zhì gōng shàng bài shì zhī wèi gōng chē lìng

到了宫中,文帝任命张释之为公车令。

qǐng zhī tài zǐ yǔ liáng wáng gòng chē rù cháo bù xià sī mǎ mén yú shì shì zhī zhuī zhǐ tài zǐ liáng wáng wú rù diàn mén

顷之,太子与梁王共车入朝,不下司马门,于是释之追止太子、梁王毋入殿门。

suì hé bù xià gōng mén bù jìng zòu zhī

于是弹劾他们不下公门是不敬之罪,上奏给皇帝。

báo tài hòu wén zhī wén dì miǎn guān xiè yuē jiào ér zi bù jǐn

薄太后闻之,文帝免冠谢曰:“教儿子不谨。

báo tài hòu shǐ shǐ chéng zhào shè tài zǐ liáng wáng rán hòu de rù

”薄太后使使承诏赦太子、梁王,然后得入。

wén dì yáo shì qí shì zhī bài wèi zhōng dài fū

文帝繇是奇释之,拜为中大夫。

qǐng zhī zhì zhōng láng jiàng

不久,张释之升任中郎将。

cóng xíng zhì bà líng shàng jū wài lín cè

从行至霸陵,上居外临厕。

shí shèn fū rén cóng shàng zhǐ shì shèn fū rén xīn fēng dào yuē cǐ zǒu hán dān dào yě

时慎夫人从,上指视慎夫人新丰道,曰:“此走邯郸道也。

shǐ shèn fū rén gǔ sè shàng zì yǐ sè ér gē yì qī chuàng bēi huái gù wèi qún chén yuē jiē hū

”使慎夫人鼓瑟,上自倚瑟而歌,意凄怆悲怀,顾谓群臣曰:“嗟乎!

yǐ běi shān shí wèi guǒ yòng zhù xù zhuó chén qī qí jiān qǐ kě dòng zāi

以北山石为椁,用纻絮斫陈漆其间,岂可动哉!

zuǒ yòu jiē yuē shàn

左右侍从都说:“好。”

shì zhī qián yuē shǐ qí zhōng yǒu kě yù suī gù nán shān yóu yǒu xì

”释之前曰:“使其中有可欲,虽锢南山犹有隙;

shǐ qí zhōng wáng kě yù suī wáng shí guǒ yòu hé qi yān

使其中亡可欲,虽亡石椁,又何戚焉?

wén dì chēng shàn

文帝称赞说得好。

qí hòu bài shì zhī wèi tíng wèi

其后,拜释之为廷尉。

qǐng zhī shàng xíng chū zhōng wèi qiáo yǒu yī rén cóng qiáo xià zǒu shèng yú mǎ jīng

顷之,上行出中渭桥,有一人从桥下走,乘舆马惊。

yú shì shǐ qí bǔ zhī shǔ tíng wèi

于是派骑兵逮捕了那个人,交给廷尉处理。

shì zhī zhì wèn

张释之审问那人。

yuē xiàn rén lái wén bì nì qiáo xià

说:“县里来的人,听到皇帝出行的清道声,就躲到桥下。

jiǔ yǐ wéi xíng guò jì chū jiàn chē qí jí zǒu ěr

久,以为行过,既出,见车骑,即走耳。

shì zhī zòu dāng cǐ rén fàn bì dāng fá jīn

”释之奏当:“此人犯跸,当罚金。

shàng nù yuē cǐ rén qīn jīng wú mǎ mǎ lài hé róu lìng tā mǎ gù bù bài shāng wǒ hu

”上怒曰:“此人亲惊吾马,马赖和柔,令它马,固不败伤我乎?

ér tíng wèi nǎi dāng zhī fá jīn

而廷尉竟然只判他罚金!

shì zhī yuē fǎ zhě tiān zǐ suǒ yǔ tiān xià gōng gòng yě

”释之曰:“法者,天子所与天下公共也。

jīn fǎ rú shì gèng zhòng zhī shì fǎ bù xìn yú mín yě

现在法律就是这样规定的,如果加重处罚,那么法律就不能取信于民了。

qiě fāng qí shí shàng shǐ shǐ zhū zhī zé yǐ

况且在事发当时,皇上如果派人立刻杀了他也就罢了。

jīn yǐ xià tíng wèi tíng wèi tiān xià zhī píng yě yī qīng tiān xià yòng fǎ jiē wèi zhī qīng zhòng mín ān suǒ cuò qí shǒu zú

今已下廷尉,廷尉,天下之平也,壹倾,天下用法皆为之轻重,民安所错其手足?

wéi bì xià chá zhī

希望陛下明察。

shàng liáng jiǔ yuē tíng wèi dàng shì yě

皇帝过了很久才说:“廷尉的判决是对的。”

qí hòu rén yǒu dào gāo miào zuò qián yù huán de wén dì nù xià tíng wèi zhì

其后人有盗高庙座前玉环,得,文帝怒,下廷尉治。

àn dào zōng miào fú yù wù zhě wèi zòu dāng qì shì

案盗宗庙服御物者为奏,当弃市。

shàng dà nù yuē rén wáng dào nǎi dào xiān dì qì

上大怒曰:“人亡道,乃盗先帝器!

wú shǔ tíng wèi zhě yù zhì zhī zú ér jūn yǐ fǎ zòu zhī fēi wú suǒ yǐ gòng chéng zōng miào yì yě

吾属廷尉者,欲致之族,而君以法奏之,非吾所以共承宗庙意也。

shì zhī miǎn guān dùn shǒu xiè yuē fǎ rú shì zú yě

”张释之脱下帽子磕头谢罪说:“法律这样规定已经足够了。

qiě zuì děng rán yǐ nì shùn wèi jī

且罪等,然以逆顺为基。

jīn dào zōng miào qì ér zú zhī yǒu rú wàn fēn yī jiǎ lìng yú mín qǔ cháng líng yī póu tǔ bì xià qiě hé yǐ jiā qí fǎ hu

现在偷盗宗庙器物就判灭族,假如万一有愚昧的百姓去挖长陵(汉高祖陵墓)的一捧土,陛下又将用什么更重的刑法来惩处呢?”

wén dì yǔ tài hòu yán zhī nǎi xǔ tíng wèi dāng

”文帝与太后言之,乃许廷尉当。

shì shí zhōng wèi tiáo hòu zhōu yà fu yǔ liáng xiāng shān dōu hòu wáng tián qǐ jiàn shì zhī chí yì píng nǎi jié wèi qīn yǒu

是时,中尉条侯周亚夫与梁相山都侯王恬启见释之持议平,乃结为亲友。

zhāng tíng wèi yáo cǐ tiān xià chēng zhī

张廷尉繇此天下称之。

wén dì bēng jǐng dì lì shì zhī kǒng chēng jí

文帝崩,景帝立,释之恐,称疾。

yù miǎn qù jù dà zhū zhì

想要辞职离去,又担心随之招致被诛杀;

yù jiàn zé wèi zhī hé rú

欲见,则未知何如。

yòng wáng shēng jì zú jiàn xiè jǐng dì bù guò yě

他采用了王生的计策,终于去见了景帝谢罪,景帝也没有责怪他。

wáng shēng zhě shàn wèi huáng lǎo yán chǔ shì

王生者,善为黄、老言,处士。

cháng zhào jū tíng zhōng gōng qīng jǐn huì lì

尝召居廷中,公卿尽会立。

wáng shēng lǎo rén yuē wú wà jiě gù wèi shì zhī wèi wǒ jié wà

王生老人,曰“吾袜解”,顾谓释之:“为我结袜!

shì zhī guì ér jié zhī jì yǐ rén huò ràng wáng shēng dú nài hé tíng rǔ zhāng tíng wèi rú cǐ

”释之跪而结之,既已,人或让王生:“独奈何廷辱张廷尉如此?

wáng shēng yuē wú lǎo qiě jiàn zì dù zhōng wáng yì yú zhāng tíng wèi

”王生曰:“吾老且贱,自度终亡益于张廷尉。

tíng wèi fāng tiān xià míng chén wú gù liáo shǐ jié wà yù yǐ zhòng zhī

廷尉方天下名臣,吾故聊使结袜,欲以重之。

zhū gōng wén zhī xián wáng shēng ér zhòng shì zhī

”诸公闻之,贤王生而重释之。

shì zhī shì jǐng dì suì yú wèi huái nán xiāng yóu shàng yǐ qián guò yě

释之事景帝岁余,为淮南相,犹尚以前过也。

nián lǎo bìng zú

年老病卒。

qí zi zhì zì cháng gōng guān zhì dài fū miǎn

其子挚,字长公,官至大夫,免。

yǐ bù néng qǔ róng dāng shì gù zhōng shēn bù shì

因为不能迎合当时的风气,所以一生不再做官。

féng táng zǔ fù zhào rén yě

冯唐,祖父赵人也。

fù xǐ dài

父亲迁居到代地。

hàn xìng xǐ ān líng

汉朝建立后迁到安陵。

táng yǐ xiào zhe wèi láng zhōng shǔ zhǎng shì wén dì

唐以孝著,为郎中署长,事文帝。

dì niǎn guò wèn táng yuē fù lǎo hé zì wèi láng

帝辇过,问唐曰:“父老何自为郎?

jiā ān zài

家住在哪里?”

jù yǐ shí yán

”具以实言。

wén dì yuē wú jū dài shí wú shàng shí jiān gāo qū shù wèi wǒ yán zhào jiāng li qí zhī xián zhàn yú jù lù xià

文帝曰:“吾居代时,吾尚食监高祛数为我言赵将李齐之贤,战于巨鹿下。

wú měi yǐn shí yì wèi cháng bù zài jù lù yě

吾每饮食,意未尝不在巨鹿也。

fù lǎo zhī zhī hu

父老知之乎?

táng duì yuē qí shàng bù rú lián pō li mù zhī wèi jiāng yě

”唐对曰:“齐尚不如廉颇、李牧之为将也。

shàng yuē hé yǐ

”上曰:“何已?

táng yuē chén dà fù zài zhào shí wèi guān shuài jiāng shàn li mù

”唐曰:“臣大父在赵时,为官帅将,善李牧。

chén fù gù wèi dài xiāng shàn li qí zhī qí wéi rén yě

臣父故为代相,善李齐,知其为人也。

shàng jì wén lián pō li mù wéi rén liáng shuō nǎi fǔ bì yuē jiē hū

”上既闻廉颇、李牧为人,良说,乃拊髀曰:“嗟乎!

wú dú bù dé lián pō li mù wèi jiāng qǐ yōu xiōng nú zāi

吾独不得廉颇、李牧为将,岂忧匈奴哉!

táng yuē zhǔ chén

”冯唐说:“臣惶恐!

bì xià suī yǒu lián pō li mù bù néng yòng yě

陛下虽有廉颇、李牧,不能用也。

shàng nù qǐ rù jìn zhōng

”皇上发怒,起身进入内宫。

liáng jiǔ zhào táng ràng yuē gōng zhòng rǔ wǒ dú wáng jiān chù hu

良久,召唐让曰:“公众辱我,独亡间处乎?

táng xiè yuē bǐ rén bù zhī jì huì

”冯唐谢罪说:“我是个粗人,不懂得忌讳。

dàng shì shí xiōng nú xīn dà rù cháo nà shā běi dì dū wèi yǎng

当是时,匈奴新大入朝那,杀北地都尉卬。

shàng yǐ hú kòu wéi yì nǎi zú fù wèn táng yuē gōng hé yǐ yán wú bù néng yòng pō mù yě

上以胡寇为意,乃卒复问唐曰:“公何以言吾不能用颇、牧也?

táng duì yuē chén wén shàng gǔ wáng zhě qiǎn jiàng yě guì ér tuī gǔ yuē niè yǐ nèi guǎ rén zhì zhī niè yǐ wài jiāng jūn zhì zhī

”唐对曰,“臣闻上古王者遣将也,跪而推毂,曰:‘𫔶以内寡人制之,𫔶以外将军制之;

jūn gōng jué shǎng jiē jué yú wài guī ér zòu zhī

军功爵赏,皆决于外,归而奏之。

cǐ fēi kōng yán yě

’此非空言也。

chén dà fù yán li mù zhī wèi zhào jiāng jū biān jūn shì zhī zū jiē zì yòng xiǎng shì shǎng cì jué yú wài bù cóng zhōng fù yě

臣大父言李牧之为赵将居边,军市之租皆自用飨士,赏赐决于外,不从中复也。

wěi rèn ér zé chéng gōng gù li mù nǎi de jǐn qí zhī néng xuǎn chē qiān sān bǎi chéng gòu qí wàn sān qiān pǐ bǎi jīn zhī shì shí wàn shì yǐ běi zhú chán yú pò dōng hú miè dàn lín xi yì qiáng qín nán zhī hán wèi

委任而责成功,故李牧乃得尽其知能,选车千三百乘,彀骑万三千匹,百金之士十万,是以北逐单于,破东胡,灭澹林,西抑强秦,南支韩、魏。

dàng shì shí zhào jǐ bó

当是时,赵几伯。

hòu huì zhào wáng qiān lì qí mǔ chàng yě yòng guō kāi chán ér zhū li mù lìng yán jù dài zhī

后会赵王迁立,其母倡也,用郭开谗,而诛李牧,令颜聚代之。

shì yǐ wèi qín suǒ miè

是以为秦所灭。

jīn chén qiè wén wèi shàng wèi yún zhōng shǒu jūn shì zū jǐn yǐ gěi shì zú chū sī yǎng qián wǔ rì yī shā niú yǐ xiǎng bīn kè jūn lì shè rén shì yǐ xiōng nú yuǎn bì bù jìn yún zhōng zhī sāi

今臣窃闻魏尚为云中守,军市租尽以给士卒,出私养钱,五日壹杀牛,以飨宾客军吏舍人,是以匈奴远避,不近云中之塞。

lǔ cháng yī rù shàng shuài chē qí jī zhī suǒ shā shén zhòng

虏尝一入,尚帅车骑击之,所杀甚众。

fu shì zú jìn jiā rén zǐ qǐ tián zhōng cóng jūn ān zhī chǐ jí wǔ fú

夫士卒尽家人子,起田中从军,安知尺籍伍符?

zhōng rì lì zhàn zhǎn shǒu bǔ lǔ shàng gōng mò fǔ yī yán bù xiāng yìng wén lì yǐ fǎ shéng zhī

整天奋力作战,斩首俘获敌人,向上级衙门报功,只要有一句话对不上,文官就依法惩处他们。

qí shǎng bù xíng lì fèng fǎ bì yòng

其赏不行,吏奉法必用。

yú yǐ wéi bì xià fǎ tài míng shǎng tài qīng fá tài zhòng

愚以为陛下法太明,赏太轻,罚太重。

qiě yún zhōng shǒu shàng zuò shàng gōng shǒu lǔ chà liù jí bì xià xià zhī lì xuē qí jué fá zuò zhī

且云中守尚坐上功首虏差六级,陛下下之吏,削其爵,罚作之。

yáo cǐ yán zhī bì xià suī de li mù bù néng yòng yě

繇此言之,陛下虽得李牧,不能用也。

chén chéng yú chù jì huì sǐ zuì

臣诚愚,触忌讳,死罪!

wén dì shuō

”汉文帝听了很高兴。

shì rì lìng táng chí jié shè wèi shàng fù yǐ wéi yún zhōng shǒu ér bài táng wèi chē qí dū wèi zhǔ zhōng wèi jí jùn guó chē shì

是日,令唐持节赦魏尚,复以为云中守,而拜唐为车骑都尉,主中尉及郡国车士。

shí nián jǐng dì lì yǐ táng wèi chu xiāng

十年,景帝立,以唐为楚相。

wǔ dì jí wèi qiú xián liáng jǔ táng

武帝即位,求贤良,举唐。

táng shí nián jiǔ shí yú bù néng wèi guān nǎi yǐ zi suì wèi láng

唐时年九十余,不能为官,乃以子遂为郎。

suì zì wáng sūn yì qí shì

遂字王孙,亦奇士。

wèi shàng huái lǐ rén yě

魏尚,槐里人也。

jí àn zì zhǎng rú pú yáng rén yě

汲黯,字长孺,是濮阳人。

qí xíng yǒu chǒng yú gǔ zhī wèi jūn yě

其行有宠于古之卫君也。

zhì àn shí shì shì wèi qīng dài fū

至黯十世,世为卿大夫。

yǐ fù rèn xiào jǐng shí wéi tài zǐ xǐ mǎ yǐ yán jiàn dàn

以父任,孝景时为太子洗马,以严见惮。

wǔ dì jí wèi àn wèi yè zhě

武帝即位,黯为谒者。

dōng yuè xiāng gōng shàng shǐ àn wǎng shì zhī

东粤相攻,上使黯往视之。

zhì wú ér hái bào yuē yuè rén xiāng gōng gù qí sú bù zú yǐ rǔ tiān zǐ shǐ zhě

至吴而还,报曰:“粤人相攻,固其俗,不足以辱天子使者。

hé nèi shī huǒ shāo qiān yú jiā shàng shǐ àn wǎng shì zhī

”河内失火,烧千余家,上使黯往视之。

hái bào yuē jiā rén shī huǒ wū bǐ yán shāo bù zú yōu

还报曰:“家人失火,屋比延烧,不足忧。

chén guò hé nèi hé nèi pín rén shāng shuǐ hàn wàn yú jiā huò fù zǐ xiāng shí chén jǐn yǐ biàn yi chí jié fā hé nèi cāng sù yǐ zhèn pín mín

臣过河内,河内贫人伤水旱万余家,或父子相食,臣谨以便宜,持节发河内仓粟以振贫民。

qǐng guī jié fú jiǎo zhì fá

请归节,伏矫制罚。

shàng xián ér shì zhī qiān wèi xíng yáng lìng

皇上认为他贤能而赦免了他,并提升他为荥阳县令。

àn chǐ wèi lìng chēng jí guī tián lǐ

黯耻为令,称疾归田里。

shàng wén nǎi zhào wèi zhōng dài fū

上闻,乃召为中大夫。

yǐ shù qiē jiàn bù dé jiǔ liú nèi qiān wèi dōng hǎi tài shǒu

因为他多次直言进谏,不能长久留在朝廷内,被调任为东海郡太守。

àn xué huáng lǎo yán zhì guān mín hǎo qīng jìng zé chéng shǐ rèn zhī zé dà zhǐ ér yǐ bù xì kē

黯学黄、老言,治官民,好清静,择丞史任之,责大指而已,不细苛。

àn duō bìng wò gé nèi bù chū

黯多病,卧阁内不出。

suì yú dōng hǎi dà zhì chēng zhī

岁余,东海大治,称之。

shàng wén zhào wéi zhǔ jué dū wèi liè yú jiǔ qīng

皇上听说后,召他回京担任主爵都尉,位列九卿之一。

zhì wù zài wú wéi ér yǐ yǐn dà tǐ bù jū wén fǎ

治务在无为而已,引大体,不拘文法。

wéi rén xìng jù shǎo lǐ miàn shé bù néng róng rén zhī guò

为人性倨,少礼,面折,不能容人之过。

hé jǐ zhě shàn dài zhī bù hé zhě fú néng rěn jiàn shì yì yǐ cǐ bù fù yān

合己者善待之,不合者弗能忍见,士亦以此不附焉。

rán hǎo yóu xiá rèn qì jié xíng xiū jié

然好游侠,任气节,行修洁。

qí jiàn fàn zhǔ zhī yán sè

其谏,犯主之颜色。

cháng mù fu bó yuán àng zhī wéi rén

常慕傅伯、爰盎之为人。

shàn guàn fu zhèng dāng shí jí zōng zhèng liú qì jí

善灌夫、郑当时及宗正刘弃疾。

yì yǐ shù zhí jiàn bù dé jiǔ jū wèi

也因为多次直言进谏,不能长久担任官职。

shì shí tài hòu dì wǔ ān hóu tián fén wèi chéng xiàng zhōng èr qiān dàn bài yè fén fú wèi lǐ

是时,太后弟武安侯田蚡为丞相,中二千石拜谒,蚡弗为礼。

àn jiàn fén wèi cháng bài yī zhī

黯见蚡,未尝拜,揖之。

shàng fāng zhāo wén xué rú zhě shàng yuē wú yù yún yún mò duì yuē bì xià nèi duō yù ér wài shī rén yì nài hé yù xiào táng yú zhī zhì hu

上方招文学儒者,上曰吾欲云云,默对曰:“陛下内多欲而外施仁义,奈何欲效唐、虞之治乎!

shàng nù biàn sè ér bà cháo

”上怒,变色而罢朝。

gōng qīng jiē wèi àn jù

公卿大臣都替汲黯感到害怕。

shàng tuì wèi rén yuē shén yǐ jí àn zhī gàng xīn

上退,谓人曰:“甚矣,汲黯之戆心!

qún chén huò shù àn àn yuē tiān zǐ zhì gōng qīng fǔ bì zhī chén níng lìng cóng yú chéng yì xiàn zhǔ yú bù yì hu

”群臣或数黯,黯曰:“天子置公卿辅弼之臣,宁令从谀承意,陷主于不谊乎?

qiě yǐ zài qí wèi zòng ài shēn nài rǔ cháo tíng hé

况且我已经在这个职位上,就算爱惜自身,又怎能辱没朝廷的尊严呢!”。

àn duō bìng bìng qiě mǎn sān yuè shàng cháng cì gào zhě shù zhōng bù yù

汲黯多病,病假将满三个月,皇上多次恩准他继续休假,最终也没痊愈。

zuì hòu yán zhù wèi qǐng gào

最后,严助为请告。

shàng yuē jí àn hé rú rén yě

上曰:“汲黯何如人也?

yuē shǐ àn rèn zhí jū guān wáng yǐ yù rén rán zhì qí fǔ shǎo zhǔ shǒu chéng suī zì wèi bēn yù fú néng duó yě

”曰:“使黯任职居官,亡以愈人,然至其辅少主守成,虽自谓贲、育弗能夺也。

shàng yuē rán

皇上说:“是的。”

gǔ yǒu shè jì zhī chén zhì rú jí àn jìn zhī yǐ

古有社稷之臣,至如汲黯,近之矣!

dà jiàng jūn qīng shì zhōng shàng jù cè shì zhī

大将军青侍中,上踞厕视之。

chéng xiàng hóng yàn jiàn shàng huò shí bù guān

丞相弘宴见,上或时不冠。

zhì rú jiàn àn bù guān bú jiàn yě

至如见黯,不冠不见也。

shàng cháng zuò wǔ zhàng àn qián zòu shì shàng bù guān wàng jiàn àn bì wéi zhōng shǐ rén kě qí zòu

上尝坐武帐,黯前奏事,上不冠,望见黯,避帷中,使人可其奏。

qí jiàn jìng lǐ rú cǐ

他受到尊敬礼遇到如此地步。

zhāng tāng yǐ gēng dìng lǜ lìng wèi tíng wèi àn zhì zé tāng yú shàng qián yuē gōng wèi zhèng qīng shàng bù néng bāo xiān dì zhī gōng yè xià bù néng huà tiān xià zhī xié xīn ān guó fù mín shǐ líng yǔ kōng xū hé kōng qǔ gāo huáng dì yuē shù fēn gēng zhī wèi

张汤以更定律令为廷尉,黯质责汤于上前,曰:“公为正卿,上不能褒先帝之功业,下不能化天下之邪心,安国富民,使囹圄空虚,何空取高皇帝约束纷更之为?

ér gōng yǐ cǐ wú zhǒng yǐ

而公以此无种矣!

àn shí yǔ tāng lùn yì tāng biàn cháng zài wén shēn xiǎo kē àn fèn fā mà yuē tiān xià wèi dāo bǐ lì bù kě wèi gōng qīng guǒ rán

”黯时与汤论议,汤辩常在文深小苛,黯愤发,骂曰:“天下谓刀笔吏不可为公卿,果然。

bì tāng yě lìng tiān xià chóng zú ér lì zè mù ér shì yǐ

必汤也,令天下重足而立,仄目而视矣!

shì shí hàn fāng zhēng xiōng nú zhāo huái sì yí

那时,汉朝正在征讨匈奴,招抚四方外族。

àn wu shǎo shì jiān cháng yán yǔ hú hé qīn wú qǐ bīng

黯务少事,间常言与胡和亲,毋起兵。

shàng fāng xiāng rú shù zūn gōng sūn hóng jí shì yì duō lì mín qiǎo

上方乡儒术,尊公孙弘,及事益多,吏民巧。

shàng fèn bié wén fǎ tāng děng shù zòu jué yàn yǐ xìng

皇上细分法律条文,张汤等人多次上奏判决案件以讨好。

ér àn cháng huǐ rú miàn chù hóng děng tú huái zhà shì zhì yǐ ā rén zhǔ qǔ róng ér dāo bǐ zhī lì zhuān shēn wén qiǎo dǐ xiàn rén yú wǎng yǐ zì wèi gōng

而黯常毁儒,面触弘等徒怀诈饰智以阿人主取容,而刀笔之吏专深文巧诋,陷人于罔,以自为功。

shàng yù yì guì hóng tāng hóng tāng xīn jí àn suī shàng yì bù shuō yě yù zhū zhī yǐ shì

上愈益贵弘、汤,弘、汤心疾黯,虽上亦不说也,欲诛之以事。

hóng wèi chéng xiàng nǎi yán shàng yuē yòu nèi shǐ jiè bù zhōng duō guì rén zōng shì nán zhì fēi sù zhòng chén fú néng rèn qǐng xǐ àn

弘为丞相,乃言上曰:“右内史界部中多贵人宗室,难治,非素重臣弗能任,请徙黯。

wèi yòu nèi shǐ shù suì guān shì bù fèi

”担任右内史几年,公务没有荒废。

dà jiàng jūn qīng jì yì zūn zǐ wèi huáng hòu rán àn yǔ kàng lǐ

大将军卫青地位更加尊贵,姐姐是皇后,但汲黯与他行平等之礼。

huò shuō àn yuē zì tiān zǐ yù lìng qún chén xià dà jiàng jūn dà jiàng jūn zūn guì chéng zhòng jūn bù kě yǐ bù bài

或说黯曰:“自天子欲令群臣下大将军,大将军尊贵,诚重,君不可以不拜。

àn yuē fu yǐ dà jiàng jūn yǒu yī kè fǎn bù zhòng yé

”黯曰:“夫以大将军有揖客,反不重耶?

dà jiàng jūn wén yù xián àn shù qǐng wèn yǐ cháo tíng suǒ yí yù àn jiā yú píng rì

”大将军闻,愈贤黯,数请问以朝廷所疑,遇黯加于平日。

huái nán wáng móu fǎn dàn àn yuē àn hǎo zhí jiàn shǒu jié sǐ yì

淮南王谋反,惮黯,曰:“黯好直谏,守节死义;

zhì shuō gōng sūn hóng děng rú fā mēng ěr

至说公孙弘等,如发蒙耳。

shàng jì shù zhēng xiōng nú yǒu gōng àn yán yì bù yòng

上既数征匈奴有功,黯言益不用。

shǐ àn liè jiǔ qīng yǐ ér gōng sūn hóng zhāng tāng wèi xiǎo lì

始黯列九卿矣,而公孙弘、张汤为小吏。

jí hóng tāng shāo guì yǔ àn tóng wèi àn yòu fēi huǐ hóng tāng

及弘、汤稍贵,与黯同位,黯又非毁弘、汤。

yǐ ér hóng zhì chéng xiàng fēng hóu tāng yù shǐ dài fū àn shí chéng shǐ jiē yǔ tóng liè huò zūn yòng guò zhī

已而弘至丞相,封侯,汤御史大夫,黯时丞史皆与同列,或尊用过之。

àn biǎn xīn bù néng wú shǎo wàng jiàn shàng yán yuē bì xià yòng qún chén rú jī xīn ěr hòu lái zhě jū shàng

黯褊心,不能无少望,见上,言曰:“陛下用群臣如积薪耳,后来者居上。

àn ba shàng yuē rén guǒ bù kě yǐ wú xué guān jí àn zhī yán rì yì shén yǐ

”黯罢,上曰:“人果不可以无学,观汲黯之言,日益甚矣。

jū wú hé xiōng nú hún yá wáng shuài zhòng lái jiàng hàn fā chē èr wàn shèng

居无何,匈奴浑邪王帅众来降,汉发车二万乘。

xiàn guān wáng qián cóng mín shì mǎ

县官亡钱,从民贳马。

mín huò nì mǎ mǎ bù jù

百姓有的把马藏起来,马匹凑不齐。

shàng nù yù zhǎn cháng ān lìng

皇上发怒,要杀长安县令。

àn yuē cháng ān lìng wáng zuì dú zhǎn chén àn mín nǎi kěn chū mǎ

黯曰:“长安令亡罪,独斩臣黯,民乃肯出马。

qiě xiōng nú pàn qí zhǔ ér jiàng hàn xú yǐ xiàn cì chuán zhī hé zhì lìng tiān xià sāo dòng ba zhōng guó gān xīn yí dí zhī rén hu

且匈奴畔其主而降汉,徐以县次传之,何至令天下骚动,罢中国,甘心夷狄之人乎!

shàng mò rán

皇上沉默不语。

hòu hún yá wáng zhì gǔ rén yǔ shì zhě zuò dāng sǐ wǔ bǎi yú rén

后浑邪王至,贾人与市者,坐当死五百余人。

àn rù qǐng jiān jiàn gāo mén yuē fu xiōng nú gōng dāng lù sāi jué hé qīn zhōng guó jǔ bīng zhū zhī sǐ shāng bù kě shèng jì ér fèi yǐ jù wàn bǎi shù

黯入,请间,见高门,曰:“夫匈奴攻当路塞,绝和亲,中国举兵诛之,死伤不可胜计,而费以巨万百数。

chén yú yǐ wéi bì xià de hú rén jiē yǐ wéi nú bì cì cóng jūn sǐ zhě jiā

臣愚以为陛下得胡人,皆以为奴婢,赐从军死者家;

lǔ huò yīn yǔ zhī yǐ xiè tiān xià sāi bǎi xìng zhī xīn

卤获,因与之,以谢天下,塞百姓之心。

jīn zòng bù néng hún yá shuài shù wàn zhī zhòng lái xū fǔ kù shǎng cì fā liáng mín shì yǎng ruò fèng jiāo zǐ

今纵不能,浑邪帅数万之众来,虚府库赏赐,发良民侍养,若奉骄子。

yu min an zhi shì mǎi cháng ān zhōng ér wén lì shéng yǐ wéi lán chū cái wù rú biān guān hu

愚民安知市买长安中而文吏绳以为阑出财物如边关乎?

bì xià zòng bù néng de xiōng nú zhī yíng yǐ xiè tiān xià yòu yǐ wēi wén shā wú zhī zhě wǔ bǎi yú rén chén qiè wèi bì xià fú qǔ yě

陛下纵不能得匈奴之赢以谢天下,又以微文杀无知者五百余人,臣窃为陛下弗取也。

shàng fú xǔ yuē wú jiǔ bù wén jí àn zhī yán jīn yòu fù wàng fā yǐ

”上弗许,曰:“吾久不闻汲黯之言,今又复妄发矣。

hòu shù yuè àn zuò xiǎo fǎ huì shè miǎn guān

”后数月,黯坐小法,会赦,免官。

yú shì àn yǐn yú tián yuán zhě shù nián

于是黯隐于田园者数年。

huì gēng lì wǔ zhū qián mín duō dào zhù qián zhě chu de yóu shén

会更立五铢钱,民多盗铸钱者,楚地尤甚。

shàng yǐ wéi huái yáng chu de zhī jiāo yě zhào àn bài wèi huái yáng tài shǒu

上以为淮阳,楚地之郊也,召黯拜为淮阳太守。

àn fú xiè bù shòu yìn shòu zhào shù qiáng yǔ rán hòu fèng zhào

黯伏谢不受印绶,诏数强予,然后奉诏。

zhào shàng diàn àn qì yuē chén zì yǐ wéi tián gōu hè bù fù jiàn bì xià bù yì bì xià fù shōu zhī

召上殿,黯泣曰:“臣自以为填沟壑,不复见陛下,不意陛下复收之。

chén cháng yǒu gǒu mǎ zhī xīn jīn bìng lì bù néng rèn jùn shì

臣常有狗马之心,今病,力不能任郡事。

chén yuàn wèi zhōng láng chū rù jìn tà bǔ guò shí yí chén zhī yuàn yě

臣愿为中郎,出入禁闼,补过拾遗,臣之愿也。

shàng yuē jūn báo huái yáng yá

皇上说:“您看不起淮阳吗?

wú jīn zhào jūn yǐ

我现在召您回来。

gù huái yáng lì mín bù xiāng de wú tú de jūn zhòng wò ér zhì zhī

顾淮阳吏民不相得,吾徒得君重,卧而治之。

àn jì cí guò dà xíng lǐ xi yuē àn qì zhú jū jùn bù dé yǔ cháo tíng yì yǐ

”黯既辞,过大行李息,曰:“黯弃逐居郡,不得与朝廷议矣。

rán yù shǐ dài fū tāng zhì zú yǐ jù jiàn zhà zú yǐ shì fēi fēi kěn zhèng wèi tiān xià yán zhuān ā zhǔ yì

然御史大夫汤智足以距谏,诈足以饰非,非肯正为天下言,专阿主意。

zhǔ yì suǒ bù yù yīn ér huǐ zhī

皇上不喜欢的,他就跟着诋毁;

zhǔ yì suǒ yù yīn ér yù zhī

皇上喜欢的,他就跟着赞扬。

hǎo xīng shì wǔ wén fǎ nèi huái zhà yǐ yù zhǔ xīn wài xié zéi lì yǐ wéi zhòng

好兴事,舞文法,内怀诈以御主心,外挟贼吏以为重。

gōng liè jiǔ qīng bù zǎo yán zhī hé

公列九卿不早言之何?

gōng yǔ zhī jù shòu qí lù yǐ

公与之俱受其戮矣!

xi wèi tāng zhōng bù gǎn yán

李息害怕张汤,始终不敢说。

àn jū jùn rú qí gù zhì huái yáng zhèng qīng

黯居郡如其故治,淮阳政清。

hòu zhāng tāng bài shàng wén àn yǔ xī yán dǐ xi zuì

后张汤败,上闻黯与息言,抵息罪。

lìng àn yǐ zhū hóu xiāng zhì jū huái yáng

让汲黯以诸侯国相的俸禄级别留在淮阳。

jū huái yáng shí suì ér zú

居淮阳十岁而卒。

zú hòu shàng yǐ àn gù guān qí dì rén zhì jiǔ qīng zi yǎn zhì zhū hóu xiāng

卒后,上以黯故,官其弟仁至九卿,子偃至诸侯相。

àn zǐ zǐ sī mǎ ān yì shǎo yǔ àn wèi tài zǐ xǐ mǎ

黯姊子司马安亦少与黯为太子洗马。

ān wén shēn qiǎo shàn huàn sì zhì jiǔ qīng yǐ hé nán tài shǒu zú

安文深巧善宦,四至九卿,以河南太守卒。

kūn dì yǐ ān gù tóng shí zhì èr qiān dàn shí rén

昆弟以安故,同时至二千石十人。

pú yáng duàn hóng shǐ shì gài hóu xìn xìn rèn hóng guān yì zài zhì jiǔ qīng

濮阳段宏始事盖侯信,信任宏,官亦再至九卿。

rán wèi rén shì zhě jiē yán dàn jí àn chū qí xià

但卫地出来做官的人都敬畏汲黯,甘居其下。

zhèng dāng shí zì zhuāng chén rén yě

郑当时字庄,陈人也。

qí xiān zhèng jūn cháng shì xiàng jí jí sǐ ér shǔ hàn

其先郑君尝事项籍,籍死而属汉。

gāo zǔ lìng zhū gù xiàng jí chén míng jí zhèng jūn dú bù fèng zhào

高祖命令所有原项羽的部下直呼项羽的名字,只有郑君不遵从诏令。

zhào jǐn bài míng jí zhě wèi dài fū ér zhú zhèng jūn

皇帝下令将所有登记在册的人都封为大夫,并驱逐了郑君。

zhèng jūn sǐ xiào wén shí

郑君在孝文帝时期去世。

dāng shí yǐ rèn xiá zì xǐ tuō zhāng yǔ yú ě shēng wén liáng chu jiān

当时以任侠自喜,脱张羽于厄,声闻梁、楚间。

xiào jǐng shí wèi tài zǐ shè rén

孝景帝时,他担任太子舍人。

měi wǔ rì xǐ mù cháng zhì yì mǎ cháng ān zhū jiāo qǐng xiè bīn kè yè yǐ jì rì zhì míng dàn cháng kǒng bù biàn

每五日洗沐,常置驿马长安诸郊,请谢宾客,夜以继日,至明旦,常恐不遍。

dāng shí hǎo huáng lǎo yán qí mù zhǎng zhě rú kǒng bù chēng

当时好黄、老言,其慕长者,如恐不称。

zì xiàn nián shào guān báo rán qí zhī yǒu jiē dà fù xíng tiān xià yǒu míng zhī shì yě

自见年少官薄,然其知友皆大父行,天下有名之士也。

wǔ dì jí wèi dāng shí shāo qiān wèi lǔ zhōng wèi jǐ nán tài shǒu jiāng dū xiāng zhì jiǔ qīng wèi yòu nèi shǐ

武帝即位,当时稍迁为鲁中尉,济南太守,江都相,至九卿为右内史。

yǐ wǔ ān wèi qí shí yì biǎn zhì wèi zhān shì qiān wèi dà sī nóng

以武安魏其时议,贬秩为詹事,迁为大司农。

dāng shí wèi dà lì jiè mén xià kè zhì wáng guì jiàn wáng liú mén zhě

当时为大吏,戒门下:“客至,亡贵贱亡留门者。

zhí bīn zhǔ zhī lǐ yǐ qí guì xià rén

他恪守宾主之礼,因为自己地位尊贵而谦逊待人。

xìng lián yòu bù zhì chǎn yǎng fèng cì gěi zhū gōng

性廉,又不治产,卬奉赐给诸公。

rán qí kuì yí rén bù guò jù qì shí

然其馈遗人,不过具器食。

měi cháo hou shàng jiān shuō wèi cháng bù yán tiān xià zhǎng zhě

每朝,候上间说,未尝不言天下长者。

qí tuī gǔ shì jí guān shǔ chéng shǐ chéng yǒu wèi qí yán yě

其推毂士及官属丞史,诚有味其言也。

cháng yǐn yǐ wéi xián yú jǐ

常引以为贤于己。

wèi cháng míng lì yǔ guān shǔ yán ruò kǒng shāng zhī

他从不直呼属吏的名字,与下属说话时,好像生怕伤害到他们。

wén rén zhī shàn yán jìn zhī shàng wéi kǒng hòu

闻人之善言,进之上,唯恐后。

shān dōng zhū gōng wèi cǐ xī rán chēng zhèng zhuāng

山东诸公为此翕然称郑庄。

shǐ shì jué hé zì qǐng zhì xíng wǔ rì

使视决河,自请治行五日。

shàng yuē wú wén zhèng zhuāng xíng qiān lǐ bù jī liáng zhì xíng zhě hé yě

上曰:“吾闻郑庄行,千里不赍粮,治行者何也?

rán dāng shí yǐ cháo cháng qū hé chéng yì bù gǎn shén chì zāng pǐ

”然当时以朝,常趋和承意,不敢甚斥臧否。

hàn zhēng xiōng nú zhāo sì yí tiān xià fèi duō cái yòng yì qū

汉征匈奴,招四夷,天下费多,财用益屈。

dāng shí wèi dà sī nóng rèn rén bīn kè jiù rù duō bū fù

当时为大司农,任人宾客僦,入多逋负。

sī mǎ ān wèi huái yáng tài shǒu fā qí shì dāng shí zài cǐ xiàn zuì shú wèi shù rén

司马安为淮阳太守,发其事,当时在此陷罪,赎为庶人。

qǐng zhī shǒu cháng shǐ

不久,他代理长史一职。

qiān rǔ nán tài shǒu shù suì yǐ guān zú

迁汝南太守,数岁,以官卒。

kūn dì yǐ dāng shí gù zhì èr qiān dàn zhě liù qī rén

昆弟以当时故,至二千石者六七人。

dāng shí shǐ yǔ jí àn liè wéi jiǔ qīng nèi háng xiū

当时始与汲黯列为九卿,内行修。

liǎng rén zhōng fèi bīn kè yì luò

两人中废,宾客益落。

dāng shí sǐ jiā wáng yú cái

当时死,家亡余财。

xiān shì xià kuī dí gōng wèi tíng wèi bīn kè yì tián mén jí fèi mén wài kě shè jué luō

先是,下刲翟公为廷尉,宾客亦填门,及废,门外可设爵罗。

hòu fù wèi tíng wèi kè yù wǎng dí gōng dà shǔ qí mén yuē yī sǐ yī shēng nǎi zhī jiāo qíng

后复为廷尉,客欲往,翟公大署其门,曰:“一死一生,乃知交情;

yī pín yī fù nǎi zhī jiāo tài

一贫一富,乃知交态;

yī guì yī jiàn jiāo qíng nǎi jiàn

经历过贵贱起伏,交情才真正显现。

zàn yuē zhāng shì zhī zhī shǒu fǎ féng táng zhī lùn jiāng jí àn zhī zhèng zhí zhèng dāng shí zhī tuī shì bù rú shì yì hé yǐ chéng míng zāi

赞曰:张释之之守法,冯唐之论将,汲黯之正直,郑当时之推士,不如是,亦何以成名哉!

yáng zi yǐ wéi xiào wén dì qū dì zūn yǐ xìn yà fu zhī jūn hé wéi bù néng yòng pō mù

扬子以为孝文帝诎帝尊以信亚夫之军,曷为不能用颇、牧?

bǐ jiāng yǒu jī yún ěr

彼将有激云尔。

✦ You read 传·张冯汲郑传

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.