lǐ guǎng lǒng xī chéng jì rén yě
李广，陇西成纪人也。
qí xiān yuē li xìn qín shí wéi jiāng zhú de yān tài zǐ dān zhě yě
他的祖先叫李信，秦朝时担任将领，曾追击并擒获燕国太子丹。
guǎng shì shì shòu shè
广世世受射。
xiào wén shí sì nián xiōng nú dà rù xiāo guān ér guǎng yǐ liáng jiā zǐ cóng jūn jī hú yòng shàn shè shā shǒu lǔ duō wèi láng qí cháng shì
孝文十四年，匈奴大入萧关，而广以良家子从军击胡，用善射，杀首虏多，为郎，骑常侍。
shù cóng shè liè gé shā měng shòu wén dì yuē xī guǎng bù féng shí lìng dāng gāo zǔ shì wàn hù hòu qǐ zú dào zāi
数从射猎，格杀猛兽，文帝曰：“惜广不逢时，令当高祖世，万户侯岂足道哉！
jǐng dì jí wèi wèi qí láng jiàng
景帝即位，为骑郎将。
wú chu fǎn shí wèi xiāo qí dū wèi cóng tài wèi yà fu zhàn chāng yì xià xiǎn míng
吴、楚反时，为骁骑都尉，从太尉亚夫战昌邑下，显名。
yǐ liáng wáng shòu guǎng jiāng jūn yìn gù hái shǎng bù xíng
以梁王授广将军印，故还，赏不行。
wéi shàng gǔ tài shǒu shù yǔ xiōng nú zhàn
为上谷太守，数与匈奴战。
diǎn shǔ guó gōng sūn kūn yá wéi shàng qì yuē lǐ guǎng cái qì tiān xià wáng shuāng zì fù qí néng shù yǔ lǔ què kǒng wáng zhī
典属国公孙昆邪为上泣曰：“李广材气，天下亡双，自负其能，数与虏确，恐亡之。
shàng nǎi xǐ guǎng wéi shàng jùn tài shǒu
”上乃徙广为上郡太守。
xiōng nú qīn shàng jùn shàng shǐ zhōng guì rén cóng guǎng lēi xí bīng jī xiōng nú
匈奴侵上郡，上使中贵人从广勒习兵击匈奴。
zhōng guì rén zhě shù shí qí cóng jiàn xiōng nú sān rén yǔ zhàn
中贵人者数十骑从，见匈奴三人，与战。
shè shāng zhōng guì rén shā qí qí qiě jǐn
射伤中贵人，杀其骑且尽。
zhōng guì rén zǒu guǎng guǎng yuē shì bì shè diāo zhě yě
中贵人走广，广曰：“是必射雕者也。
guǎng nǎi cóng bǎi qí wǎng chí sān rén
”广乃从百骑往驰三人。
sān rén wáng mǎ bù xíng xíng shù shí lǐ
三人失去马匹徒步行走，走了几十里。
guǎng lìng qí qí zhāng zuǒ yòu yì ér guǎng shēn zì shè bǐ sān rén zhě shā qí èr rén shēng de yī rén guǒ xiōng nú shè diāo zhě yě
李广命令骑兵向左右两翼展开包抄，自己亲自射杀那三人，射死两人，活捉一人，果然是匈奴的射雕手。
yǐ fù zhī shàng shān wàng xiōng nú shù qiān jì jiàn guǎng yǐ wéi yòu qí jīng shàng shān chén
已缚之上山，望匈奴数千骑，见广，以为诱骑，惊，上山陈。
guǎng zhī bǎi qí jiē dà kǒng yù chí hái zǒu
李广的一百名骑兵也都大为惊恐，想回马飞奔逃跑。
guǎng yuē wǒ qù dà jūn shù shí lǐ jīn rú cǐ zǒu xiōng nú zhuī shè wǒ lì jǐn
广曰：“我去大军数十里，今如此走，匈奴追射，我立尽。
jīn wǒ liú xiōng nú bì yǐ wǒ wèi dà jūn zhī yòu bù wǒ jī
今我留，匈奴必以我为大军之诱，不我击。
guǎng lìng yuē qián
”广令曰：“前！
wèi dào xiōng nú chén èr lǐ suǒ zhǐ lìng yuē jiē xià mǎ jiě ān
”未到匈奴陈二里所，止，令曰：“皆下马解鞍！
qí yuē lǔ duō rú shì jiě ān jí jí nài hé
”骑曰：“虏多如是，解鞍，即急，奈何？
guǎng yuē bǐ lǔ yǐ wǒ wèi zǒu jīn jiě ān yǐ shì bù qù yòng jiān qí yì
”广曰：“彼虏以我为走，今解鞍以示不去，用坚其意。
yǒu bái mǎ jiāng chū hù bīng
”有白马将出护兵。
guǎng shàng mǎ yǔ shí yú qí bēn shè shā bái mǎ jiāng ér fù huán zhì qí bǎi qí zhōng jiě ān zòng mǎ wò
广上马，与十余骑奔射杀白马将，而复还至其百骑中，解鞍，纵马卧。
shí huì mù hú bīng zhōng guài zhī fú gǎn jī
时会暮，胡兵终怪之，弗敢击。
yè bàn hú bīng yǐ wéi hàn yǒu fú jūn yú bàng yù yè qǔ zhī jí yǐn qù
夜半，胡兵以为汉有伏军于傍欲夜取之，即引去。
píng dàn guǎng nǎi guī qí dà jūn
平旦，广乃归其大军。
hòu xǐ wèi lǒng xī běi dì yàn mén zhōng yún zhōng tài shǒu
后徙为陇西、北地、雁门中云中太守。
wǔ dì jí wèi zuǒ yòu yán guǎng míng jiàng yě yóu shì rù wèi wèi yāng wèi wèi ér chéng bù shí shí yì wèi cháng lè wèi wèi
武帝即位，左右言广名将也，由是入为未央卫尉，而程不识时亦为长乐卫尉。
chéng bù shí gù yǔ guǎng jù yǐ biān tài shǒu jiāng zhūn
程不识故与广俱以边太守将屯。
jí chū jī hú ér guǎng xíng wú bù qǔ xíng chén jiù shàn shuǐ cǎo dùn shè rén rén zì biàn bù jī diāo dòu zì wèi mò fǔ shěng wén shū rán yì yuǎn chì hou wèi cháng yù hài
及出击胡，而广行无部曲行陈，就善水草顿舍，人人自便，不击刁斗自卫，莫府省文书，然亦远斥候，未尝遇害。
chéng bù shí zhèng bù qǔ háng wǔ yíng chén jī diāo dòu lì zhì jūn bù zhì míng jūn bù dé zì biàn
程不识正部曲行伍营陈，击刁斗，吏治军簿至明，军不得自便。
bù shí yuē li jiāng jūn jí jiǎn yì rán lǔ zú fàn zhī wú yǐ jìn
不识曰：“李将军极简易，然虏卒犯之，无以禁；
ér qí shì yì yì lè wèi zhī sǐ
而其士亦佚乐，为之死。
wǒ jūn suī fán yōu lǔ yì bù dé fàn wǒ
我军虽烦忧，虏亦不得犯我。
shì shí hàn biān jùn lǐ guǎng chéng bù shí wèi míng jiàng rán xiōng nú wèi guǎng shì zú duō lè cóng ér kǔ chéng bù shí
”是时，汉边郡李广、程不识为名将，然匈奴畏广，士卒多乐从，而苦程不识。
bù shí xiào jǐng shí yǐ shù zhí jiàn wèi tài zhōng dài fū wéi rén lián jǐn yú wén fǎ
不识孝景时以数直谏为太中大夫，为人廉，谨于文法。
hòu hàn yòu chán yú yǐ mǎ yì chéng shǐ dà jūn fú mǎ yì bàng ér guǎng wéi xiāo qí jiāng jūn shǔ hù jūn jiāng jūn
后汉诱单于以马邑城，使大军伏马邑傍，而广为骁骑将军，属护军将军。
chán yú jué zhī qù hàn jūn jiē wú gōng
单于觉之，去，汉军皆无功。
hòu sì suì guǎng yǐ wèi wèi wèi jiāng jūn chū yàn mén jī xiōng nú
后四岁，广以卫尉为将军，出雁门击匈奴。
xiōng nú bīng duō pò guǎng jūn shēng de guǎng
匈奴兵多，破广军，生得广。
chán yú sù wén guǎng xián lìng yuē de lǐ guǎng bì shēng zhì zhī
单于一向听说李广有才能，下令说：“抓到李广一定要活着送来。”
hú jì de guǎng guǎng shí shāng zhì liǎng mǎ jiān
”胡骑得广，广时伤，置两马间。
luò ér shèng wò
络而盛卧。
xíng shí yú lǐ guǎng yáng sǐ nì qí bàng yǒu yī r qí shàn mǎ zàn téng ér shàng hú ér mǎ yīn bào r biān mǎ nán chí shù shí lǐ de qí yú jūn
行十余里，广阳死，睨其傍有一儿骑善马，暂腾而上胡儿马，因抱儿鞭马南驰数十里，得其余军。
xiōng nú qí shù bǎi zhuī zhī guǎng xíng qǔ r gōng shè shā zhuī qí yǐ gù de tuō
匈奴骑数百追之，广行取儿弓射杀追骑，以故得脱。
yú shì zhì hàn hàn xià guǎng lì
于是至汉，汉下广吏。
lì dāng guǎng wáng shī duō wèi lǔ suǒ shēng de dāng zhǎn shú wèi shù rén
吏当广亡失多，为虏所生得，当斩，赎为庶人。
shù suì yǔ gù yǐng yīn hóu bǐng jū lán tián nán shān zhōng shè liè
数岁，与故颍阴侯屏居蓝田南山中射猎。
cháng yè cóng yī qí chū cóng rén tián jiān yǐn
曾经在夜里带着一个随从骑马外出，跟人在田间喝酒。
hái zhì tíng bà líng wèi zuì hē zhǐ guǎng guǎng qí yuē gù li jiāng jūn
还至亭，霸陵尉醉，呵止广，广骑曰：“故李将军。
wèi yuē jīn jiāng jūn shàng bù dé yè xíng hé gù yě
”尉曰：“今将军尚不得夜行，何故也！
sù guǎng tíng xià
”宿广亭下。
jū wú hé xiōng nú rù liáo xī shā tài shǒu bài hán jiāng jūn
居无何，匈奴入辽西，杀太守，败韩将军。
hán jiāng jūn hòu xǐ jū yòu běi píng sǐ
韩将军后徙居右北平，死。
yú shì shàng nǎi zhào bài guǎng wéi yòu běi píng tài shǒu
于是上乃召拜广为右北平太守。
guǎng qǐng bà líng wèi yǔ jù zhì jūn ér zhǎn zhī shàng shū zì chén xiè zuì
广请霸陵尉与俱，至军而斩之，上书自陈谢罪。
shàng bào yuē jiāng jūn zhě guó zhī zhǎo yá yě
上报曰：“将军者，国之爪牙也。
sī mǎ fǎ yuē dēng chē bù shì zāo sàng bù fú zhèn lǚ fǔ shī yǐ zhēng bù fú lǜ sān jūn zhī xīn tóng zhàn shì zhī lì gù nù xíng zé qiān lǐ sǒng wēi zhèn zé wàn wù zhuàng
《司马法》曰：‘登车不式，遭丧不服，振旅抚师，以征不服，率三军之心，同战士之力，故怒形则千里竦，威振则万物状；
shì yǐ míng shēng bào yú yí mò wēi léng dàn hu lín guó
是以名声暴于夷貉，威棱憺乎邻国。
fu bào fèn chú hài juān cán qù shā zhèn zhī suǒ tú yú jiāng jūn yě
’夫报忿除害，捐残去杀，朕之所图于将军也；
ruò nǎi miǎn guān tú xiǎn qǐ sǎng qǐng zuì qǐ zhèn zhī zhǐ zāi
若乃免冠徒跣，稽颡请罪，岂朕之指哉！
jiāng jūn qí lǜ shī dōng yuán mí jié bái tán yǐ lín yòu běi píng shèng qiū
将军其率师东辕，弥节白檀，以临右北平盛秋。
guǎng zài jùn xiōng nú hào yuē hàn fēi jiàng jūn bì zhī shù suì bù rù jiè
”广在郡，匈奴号曰“汉飞将军”，避之，数岁不入界。
guǎng chū liè jiàn cǎo zhōng shí yǐ wéi hǔ ér shè zhī zhōng shí mò shǐ shì zhī shí yě tā rì shè zhī zhōng bù néng rù yǐ
广出猎，见草中石，以为虎而射之，中石没矢，视之，石也，他日射之，终不能入矣。
guǎng suǒ jū jùn wén yǒu hǔ cháng zì shè zhī
广所居郡闻有虎，常自射之。
jí jū yòu běi píng shè hǔ hǔ téng shāng guǎng guǎng yì shè shā zhī
及居右北平射虎，虎腾伤广，广亦射杀之。
shí jiàn zú shàng zhào guǎng dài wéi láng zhōng lìng
石建卒，上召广代为郎中令。
yuán shuò liù nián guǎng fù wèi jiāng jūn cóng dà jiàng jūn chū dìng xiāng
元朔六年，广复为将军，从大将军出定襄。
zhū jiāng duō zhōng shǒu lǔ lǜ wèi hòu zhě ér guǎng jūn wú gōng
诸将多中首虏率为侯者，而广军无功。
hòu sān suì guǎng yǐ láng zhōng lìng jiāng sì qiān jì chū yòu běi píng bó wàng hóu zhāng qiān jiāng wàn qí yǔ guǎng jù yì dào
后三岁，广以郎中令将四千骑出右北平，博望侯张骞将万骑与广俱，异道。
xíng shù bǎi lǐ xiōng nú zuǒ xián wáng jiāng sì wàn qí wéi guǎng guǎng jūn shì jiē kǒng guǎng nǎi shǐ qí zi gǎn wǎng chí zhī
行数百里，匈奴左贤王将四万骑围广，广军士皆恐，广乃使其子敢往驰之。
gǎn cóng shù shí qí zhí guàn hú jì chū qí zuǒ yòu ér hái bào guǎng yuē hú lǔ yì yǔ ěr
敢从数十骑直贯胡骑，出其左右而还，报广曰：“胡虏易与耳。
jūn shì nǎi ān
士兵们这才安定下来。
wèi huán chén wài xiāng hú jí jī shǐ xià rú yǔ
为圜陈外乡，胡急击，矢下如雨。
hàn bīng sǐ zhě guò bàn hàn shǐ qiě jǐn
汉军士兵死伤超过一半，汉军的箭也快用完了。
guǎng nǎi lìng chí mǎn wú fā ér guǎng shēn zì yǐ dài huáng shè qí pí jiàng shā shù rén hú lǔ yì jiě
广乃令持满毋发，而广身自以大黄射其裨将，杀数人，胡虏益解。
huì mù lì shì wú rén sè ér guǎng yì qì zì rú yì zhì jūn
会暮，吏士无人色，而广意气自如，益治军。
jūn zhōng fú qí yǒng yě
军中服其勇也。
míng rì fù lì zhàn ér bó wàng hóu jūn yì jūn xiōng nú nǎi jiě qù
明日，复力战，而博望侯军亦军，匈奴乃解去。
hàn jūn yì fú néng zhuī
汉军邑，弗能追。
shì shí guǎng jūn jǐ méi bà guī
是时，广军几没，罢归。
hàn fǎ bó wàng hóu hòu qī dāng sǐ shú wèi shù rén
汉法，博望侯后期，当死，赎为庶人。
guǎng jūn zì dāng wáng shǎng
广军自当，亡赏。
chū guǎng yǔ cóng dì li cài jù wèi láng shì wén dì
初，广与从弟李蔡俱为郎，事文帝。
jǐng dì shí cài jī gōng zhì èr qiān dàn
景帝时，蔡积功至二千石。
wǔ dì yuán shuò zhōng wèi qīng chē jiāng jūn cóng dà jiàng jūn jī yòu xián wáng yǒu gōng zhōng lǜ fēng wéi lè ān hóu
武帝元朔中，为轻车将军，从大将军击右贤王，有功中率，封为乐安侯。
yuán shòu èr nián dài gōng sūn hóng wèi chéng xiàng
元狩二年，代公孙弘为丞相。
cài wéi rén zài xià zhōng míng shēng chū guǎng xià yuǎn shén rán guǎng bù dé jué yì guān bù guò jiǔ qīng
蔡为人在下中，名声出广下远甚，然广不得爵邑，官不过九卿。
guǎng zhī jūn lì jí shì zú huò qǔ fēng hóu
广之军吏及士卒或取封侯。
guǎng yǔ wàng qì wáng shuò yǔ yún zì hàn jī xiōng nú guǎng wèi cháng bù zài qí zhōng ér zhū wàng xiào wèi yǐ xià cái néng bù jí zhōng yǐ jūn gōng qǔ hòu zhě shù shí rén
广与望气王朔语云：“自汉击匈奴，广未尝不在其中，而诸妄校尉已下，材能不及中，以军功取侯者数十人。
guǎng bù wéi hòu rén rán zhōng wú chǐ cùn gōng yǐ de fēng yì zhě hé yě
广不为后人，然终无尺寸功以得封邑者，何也？
qǐ wú xiāng bù dàng hóu yá
难道是我的面相不该封侯吗？
shuò yuē jiāng jūn zì niàn qǐ cháng yǒu hèn zhě hu
”朔曰：“将军自念，岂尝有恨者乎？
guǎng yuē wú wèi lǒng xī shǒu qiāng cháng fǎn wú yòu xiáng zhě bā bǎi yú rén zhà ér tóng rì shā zhī zhì jīn hèn dú cǐ ěr
”广曰：“吾为陇西守，羌尝反，吾诱降者八百余人，诈而同日杀之，至今恨独此耳。
shuò yuē huò mò dà yú shā yǐ xiáng cǐ nǎi jiāng jūn suǒ yǐ bù dé hòu zhě yě
”朔曰：“祸莫大于杀已降，此乃将军所以不得侯者也。
guǎng lì qī jùn tài shǒu qián hòu sì shí yú nián de shǎng cì zhé fēn qí xì xià yǐn shí yǔ shì zú gòng zhī
广历七郡太守，前后四十余年，得赏赐，辄分其戏下，饮食与士卒共之。
jiā wú yú cái zhōng bù yán shēng chǎn shì
家无余财，终不言生产事。
wéi rén zhǎng yuán bì qí shàn shè yì tiān xìng suī zǐ sūn tā rén xué zhě mò néng jí
为人长，爰臂，其善射亦天性，虽子孙他人学者莫能及。
guǎng nà kǒu shǎo yán yú rén jū zé huà dì wèi jūn chén shè kuò xiá yǐ yǐn
广呐口少言，与人居，则画地为军陈，射阔狭以饮。
zhuān yǐ shè wèi xì
专以射为戏。
jiàng bīng fá jué chù jiàn shuǐ shì zú bù jìn yǐn bù jìn shuǐ
将兵，乏绝处见水，士卒不尽饮，不近水；
bù jìn cān bù cháng shí
不尽餐，不尝食；
kuān huǎn bù kē shì yǐ cǐ ài lè wèi yòng
他待人宽厚不苛刻，士兵因此都爱戴他，乐于为他效力。
qí shè jiàn dí fēi zài shù shí bù zhī nèi dù bù zhōng bù fā fā jí yìng xián ér dǎo
其射，见敌，非在数十步之内，度不中不发，发即应弦而倒。
yòng cǐ qí jiāng shù kùn rǔ jí shè měng shòu yì shù wèi suǒ shāng yún
用此，其将数困辱，及射猛兽，亦数为所伤云。
yuán shòu sì nián dà jiàng jūn piào qí jiāng jūn dà jī xiōng nú guǎng shù zì qǐng xíng
元狩四年，大将军票骑将军大击匈奴，广数自请行。
shàng yǐ wéi lǎo bù xǔ
上以为老，不许；
liáng jiǔ nǎi xǔ zhī yǐ wéi qián jiāng jūn
过了很久才同意，任命他为前将军。
dà jiàng jūn qīng chū sài bǔ lǔ zhī dān yú suǒ jū nǎi zì yǐ jīng bīng zǒu zhī ér lìng guǎng bìng yú yòu jiāng jūn jūn chū dōng dào
大将军青出塞，捕虏知单于所居，乃自以精兵走之，而令广并于右将军军，出东道。
dōng dào shǎo huí yuǎn dà jūn xíng shuǐ cǎo shǎo qí shì bù tún xíng
东道少回远，大军行，水草少，其势不屯行。
guǎng cí yuē chén bù wèi qián jiāng jūn jīn dà jiàng jūn nǎi xǐ chén chū dōng dào qiě chén jié fà ér yǔ xiōng nú zhàn nǎi lìng yī de dāng chán yú chén yuàn jū qián xiān sǐ chán yú
广辞曰：“臣部为前将军，今大将军乃徙臣出东道，且臣结发而与匈奴战，乃令一得当单于，臣愿居前，先死单于。
dà jiàng jūn yīn shòu shàng zhǐ yǐ wéi lǐ guǎng shù jī wú lìng dāng chán yú kǒng bù dé suǒ yù
”大将军阴受上指，以为李广数奇，毋令当单于，恐不得所欲。
shì shí gōng sūn áo xīn shī hóu wèi zhōng jiàng jūn dà jiàng jūn yì yù shǐ áo yǔ jù dāng chán yú gù xǐ guǎng
是时，公孙敖新失侯，为中将军，大将军亦欲使敖与俱当单于，故徙广。
guǎng zhī zhī gù cí
广知之，固辞。
dà jiàng jūn fú tīng lìng zhǎng shǐ fēng shū yǔ guǎng zhī mò fǔ yuē jí yì bù rú shū
大将军弗听，令长史封书与广之莫府，曰：“急诣部，如书。
guǎng bù xiè dà jiàng jūn ér qǐ xíng yì xiàng yùn nù ér jiù bù yǐn bīng yǔ yòu jiāng jūn shí qí hé jūn chū dōng dào
”广不谢大将军而起行，意象愠怒而就部，引兵与右将军食其合军出东道。
huò shī dào hòu dà jiàng jūn
惑失道，后大将军。
dà jiàng jūn yǔ chán yú jiē zhàn chán yú dùn zǒu fú néng de ér hái
大将军与单于交战，单于逃走，没能俘获而回师。
nán jué mù nǎi yù liǎng jiāng jūn
南绝幕，乃遇两将军。
guǎng yǐ jiàn dà jiàng jūn hái rù jūn
李广见过大将军后，回到自己军中。
dà jiàng jūn shǐ cháng shǐ chí bèi láo yí guǎng yīn wèn guǎng shí qí shī dào zhuàng yuē qīng yù shàng shū bào tiān zǐ shī jūn qū zhé
大将军使长史持糒醪遗广，因问广、食其失道状，曰：“青欲上书报天子失军曲折。
guǎng wèi duì
”广未对。
dà jiàng jūn zhǎng shǐ jí zé guǎng zhī mò fǔ shàng bù
大将军长史急责广之莫府上簿。
guǎng yuē zhū xiào wèi wáng zuì nǎi wǒ zì shī dào
广曰：“诸校尉亡罪，乃我自失道。
wú jīn zì shàng bù
我现在亲自去接受审问。”
zhì mò fǔ wèi qí huī xià yuē guǎng jié fà yǔ xiōng nú dà xiǎo qī shí yú zhàn jīn xìng cóng dà jiàng jūn chū jiē dān yú bīng ér dà jiàng jūn xǐ guǎng bù xíng huí yuǎn yòu mí shī dào qǐ fēi tiān zāi
至莫府，谓其麾下曰：“广结发与匈奴大小七十余战，今幸从大将军出接单于兵，而大将军徙广部行回远，又迷失道，岂非天哉！
qiě guǎng nián liù shí yú zhōng bù néng fù duì dāo bǐ zhī lì yǐ
且广年六十余，终不能复对刀笔之吏矣！
suì yǐn dāo zì jǐng
于是拔刀自刎。
bǎi xìng wén zhī zhī yǔ bù zhī lǎo zhuàng jiē wèi chuí qì
百姓闻之，知与不知，老壮皆为垂泣。
ér yòu jiāng jūn dú xià lì dāng sǐ shú wèi zhē rén
而右将军独下吏，当死，赎为遮人。
guǎng sān zi yuē dàng hù jiāo gǎn jiē wèi láng
广三子，曰当户、椒、敢，皆为郎。
shàng yǔ hán yān xì yān shǎo bù xùn dàng hù jī yān yān zǒu yú shì shàng yǐ wéi néng
上与韩嫣戏，嫣少不逊，当户击嫣，嫣走，于是上以为能。
dàng hù zǎo sǐ nǎi bài jiāo wèi dài jùn tài shǒu jiē xiān guǎng sǐ
当户蚤死，乃拜椒为代郡太守，皆先广死。
guǎng sǐ jūn zhōng shí gǎn cóng piào qí jiāng jūn
广死军中时，敢从票骑将军。
guǎng sǐ míng nián li cài yǐ chéng xiàng zuò zhào cì zhǒng dì yáng líng dāng de èr shí mǔ cài dào qǔ sān qǐng pō mài de sì shí yú wàn yòu dào qǔ shén dào wài ruán dì yī mǔ zàng qí zhōng dāng xià yù zì shā
广死明年，李蔡以丞相坐诏赐冢地阳陵当得二十亩，蔡盗取三顷，颇卖得四十余万，又盗取神道外壖地一亩葬其中，当下狱，自杀。
gǎn yǐ xiào wèi cóng piào qí jiāng jūn jī hú zuǒ xián wáng lì zhàn duó zuǒ xián wáng qí gǔ zhǎn shǒu duō cì jué guān nèi hóu shí yì èr bǎi hù dài guǎng wéi láng zhōng lìng
敢以校尉从票骑将军击胡左贤王，力战，夺左贤王旗鼓，斩首多，赐爵关内侯，食邑二百户，代广为郎中令。
qǐng zhī yuàn dà jiàng jūn qīng zhī hèn qí fù nǎi jī shāng dà jiàng jūn dà jiàng jūn nì huì zhī
不久，李敢怨恨大将军卫青使他父亲含恨而死，于是打伤了大将军，大将军隐瞒了此事。
jū wú hé gǎn cóng shàng yōng zhì gān quán gōng liè piào qí jiāng jūn qù bìng yuàn gǎn shāng qīng shè shā gǎn
居无何，敢从上雍，至甘泉宫猎，票骑将军去病怨敢伤青，射杀敢。
qù bìng shí fāng guì xìng shàng wèi huì yún lù chù shā zhī
去病时方贵幸，上为讳，云“鹿触杀之”。
jū suì yú qù bìng sǐ
居岁余，去病死。
gǎn yǒu nǚ wèi tài zǐ zhōng rén ài xìng
敢有女为太子中人，爱幸。
gǎn nán yǔ yǒu chǒng yú tài zǐ rán hào lì yì yǒu yǒng
敢男禹有宠于太子，然好利，亦有勇。
cháng yǔ shì zhōng guì rén yǐn qīn líng zhī mò gǎn yīng
尝与侍中贵人饮，侵陵之，莫敢应。
hòu su zhī shàng shàng zhào yǔ shǐ cì hǔ xiàn xià quān zhōng wèi zhì de yǒu zhào yǐn chū zhī
后诉之上，上召禹，使刺虎，县下圈中，未至地，有诏引出之。
yǔ cóng luò zhōng yǐ jiàn zhuó jué lèi yù cì hǔ
禹从落中以剑斫绝累，欲刺虎。
shàng zhuàng zhī suì jiù zhǐ yān
上壮之，遂救止焉。
ér dàng hù yǒu yí fù zǐ líng jiàng bīng jī hú bīng bài jiàng xiōng nú
而当户有遗腹子陵，将兵击胡，兵败，降匈奴。
hòu rén gào yǔ móu yù wáng cóng líng xià lì sǐ
后人告禹谋欲亡从陵，下吏死。
líng zì shǎo qīng shǎo wèi shì zhōng jiàn zhāng jiān
陵字少卿，少为侍中建章监。
shàn qí shè ài rén qiān ràng xià shì shén dé míng yù
善骑射，爱人，谦让下士，甚得名誉。
wǔ dì yǐ wéi yǒu guǎng zhī fēng shǐ jiāng bā bǎi qí shēn rù xiōng nú èr qiān yú lǐ guò jū yán shì dì xíng bú jiàn lǔ hái
武帝以为有广之风，使将八百骑，深入匈奴二千余里，过居延视地形，不见虏，还。
bài wèi qí dū wèi jiāng yǒng gǎn wǔ qiān rén jiào shè jiǔ quán zhāng yè yǐ bèi hú
拜为骑都尉，将勇敢五千人，教射酒泉、张掖以备胡。
shù nián hàn qiǎn èr shī jiāng jūn fá dà yuān shǐ líng jiāng wǔ xiào bīng suí hòu
数年，汉遣贰师将军伐大宛，使陵将五校兵随后。
xíng zhì sāi huì èr shī hái
行至塞，会贰师还。
shàng cì líng shū líng liú lì shì yǔ qīng jì wǔ bǎi chū dūn huáng zhì yán shuǐ yíng èr shī hái fù liú tún zhāng yè
上赐陵书，陵留吏士，与轻骑五百出敦煌，至盐水，迎贰师还，复留屯张掖。
tiān hàn èr nián èr shī jiāng sān wàn qí chū jiǔ quán jī yòu xián wáng yú tiān shān
天汉二年，贰师将三万骑出酒泉，击右贤王于天山。
shào líng yù shǐ wèi èr shī jiāng zī zhòng
召陵，欲使为贰师将辎重。
líng zhào jiàn wǔ tái kòu tóu zì qǐng yuē chén suǒ jiāng zhūn biān zhě jiē jīng chǔ yǒng shì qí cái jiàn kè yě lì è hǔ shè mìng zhòng yuàn de zì dāng yī duì dào lán gàn shān nán yǐ fēn chán yú bīng wú lìng zhuān xiāng èr shī jūn
陵召见武台，叩头自请曰：“臣所将屯边者，皆荆楚勇士奇材剑客也，力扼虎，射命中，愿得自当一队，到兰干山南以分单于兵，毋令专乡贰师军。
shàng yuē jiāng è xiàng shǔ yá
”上曰：“将恶相属邪！
wú fā jūn duō wú qí yǔ nǚ
吾发军多，毋骑予女。
líng duì wú suǒ shì qí chén yuàn yǐ shǎo jī zhòng bù bīng wǔ qiān rén shè chán yú tíng
”陵对：“无所事骑，臣愿以少击众，步兵五千人涉单于庭。
shàng zhuàng ér xǔ zhī yīn zhào qiáng nǔ dū wèi lù bó dé jiàng bīng bàn dào yíng líng jūn
”上壮而许之，因诏强弩都尉路博德将兵半道迎陵军。
bó dé gù fú bō jiāng jūn yì xiū wèi líng hòu jù zòu yán fāng qiū xiōng nú mǎ féi wèi kě yǔ zhàn chén yuàn liú líng zhì chūn jù jiāng jiǔ quán zhāng yè qí gè wǔ qiān rén bìng jī dōng xī jùn jī kě bì qín yě
博德故伏波将军，亦羞为陵后距，奏言：“方秋匈奴马肥，未可与战，臣愿留陵至春，俱将酒泉、张掖骑各五千人并击东西浚稽，可必禽也。
shū zòu shàng nù yí líng huǐ bù yù chū ér jiào bó dé shàng shū nǎi zhào bó dé wú yù yǔ lǐ líng qí yún yù yǐ shǎo jī zhòng
”书奏，上怒，疑陵悔不欲出而教博德上书，乃诏博德：“吾欲予李陵骑，云‘欲以少击众’。
jīn lǔ rù xī hé qí yǐn bīng zǒu xī hé zhē gōu yíng zhī dào
今虏入西河，其引兵走西河，遮钩营之道。
zhào líng yǐ jiǔ yuè fā chū zhù lǔ zhāng zhì dōng jùn jī shān nán lóng lè shuǐ shàng pái huái guān lǔ jí wáng suǒ jiàn cóng zhuó yě hóu zhào pò nú gù dào dǐ shòu xiáng chéng xiū shì yīn qí zhì yǐ wén
”诏陵：“以九月发，出庶虏鄣，至东浚稽山南龙勒水上，徘徊观虏，即亡所见，从浞野侯赵破奴故道抵受降城休士，因骑置以闻。
suǒ yǔ bó dé yán zhě yún hé
所与博德言者云何？
jù yǐ shū duì
具以书对。
líng yú shì jiāng qí bù zú wǔ qiān rén chū jū yán běi xíng sān shí rì zhì jùn jī shān zhǐ yíng jǔ tú suǒ guò shān chuān dì xíng shǐ huī xià qí chén bù lè hái yǐ wén
”陵于是将其步卒五千人出居延，北行三十日，至浚稽山止营，举图所过山川地形，使麾下骑陈步乐还以闻。
bù lè zhào jiàn dào líng jiāng lǜ de shì sǐ lì shàng shén shuō bài bù lè wèi láng
步乐召见，道陵将率得士死力，上甚说，拜步乐为郎。
líng zhì jùn jī shān yǔ chán yú xiāng zhí qí kě sān wàn wéi líng jūn
陵至浚稽山，与单于相直，骑可三万围陵军。
jūn jū liǎng shān jiān yǐ dà chē wèi yíng
军居两山间，以大车为营。
líng yǐn shì chū yíng wài wèi chén qián xíng chí jǐ dùn hòu xíng chí gōng nǔ lìng yuē wén gǔ shēng ér zòng wén jīn shēng ér zhǐ
陵引士出营外为陈，前行持戟盾，后行持弓弩，令曰：“闻鼓声而纵，闻金声而止。
lǔ jiàn hàn jūn shǎo zhí qián jiù yíng
”虏见汉军少，直前就营。
líng bó zhàn gōng zhī qiān nǔ jù fā yìng xián ér dǎo
陵搏战攻之，千弩俱发，应弦而倒。
lǔ hái zǒu shàng shān hàn jūn zhuī jī shā shù qiān rén
虏还走上山，汉军追击，杀数千人。
chán yú dà jīng zhào zuǒ yòu de bīng bā wàn yú qí gōng líng
单于大惊，召左右地兵八万余骑攻陵。
líng qiě zhàn qiě yǐn nán xíng shù rì dǐ shān gǔ zhōng
陵且战且引，南行数日，抵山谷中。
lián zhàn shì zú zhōng shǐ shāng sān chuàng zhě zài niǎn liǎng chuàng zhě jiāng chē yī chuàng zhě chí bīng zhàn
连战，士卒中矢伤，三创者载辇，两创者将车，一创者持兵战。
líng yuē wú shì qì shǎo shuāi ér gǔ bù qǐ zhě hé yě
陵曰：“吾士气少衰而鼓不起者，何也？
jūn zhōng qǐ yǒu nǚ zǐ hu
军中岂有女子乎？
shǐ jūn chū shí guān dōng qún dào qī zǐ xǐ biān zhě suí jūn wèi zú qī fù dà nì chē zhōng
”始军出时，关东群盗妻子徙边者随军为卒妻妇，大匿车中。
líng sōu de jiē jiàn zhǎn zhī
陵搜得，皆剑斩之。
míng rì fù zhàn zhǎn shǒu sān qiān yú jí
明日复战，斩首三千余级。
yǐn bīng dōng nán xún gù lóng chéng dào héng sì wǔ rì dǐ dà zé jiā wěi zhōng lǔ cóng shàng fēng zòng huǒ líng yì lìng jūn zhōng zòng huǒ yǐ zì jiù
引兵东南，循故龙城道行四五日，抵大泽葭苇中，虏从上风纵火，陵亦令军中纵火以自救。
nán xíng zhì shān xià chán yú zài nán shān shàng shǐ qí zǐ jiāng qí jī líng
南行至山下，单于在南山上，使其子将骑击陵。
líng jūn bù dòu shù mù jiān fù shā shù qiān rén yīn fā lián nǔ shè chán yú chán yú xià zǒu
陵军步斗树木间，复杀数千人，因发连弩射单于，单于下走。
shì rì bǔ de lǔ yán chán yú yuē cǐ hàn jīng bīng jī zhī bù néng xià rì yè yǐn wú nán jìn sāi de wú yǒu fú bīng hu
是日捕得虏，言：“单于曰：‘此汉精兵，击之不能下，日夜引吾南近塞，得毋有伏兵乎？
zhū dàng hù jūn zhǎng jiē yán chán yú zì jiāng shù wàn qí jī hàn shù qiān rén bù néng miè hòu wú yǐ fù shǐ biān chén lìng hàn yì qīng xiōng nú
’诸当户君长皆言：‘单于自将数万骑击汉数千人不能灭，后无以复使边臣，令汉益轻匈奴。
fù lì zhàn shān gǔ jiān shàng sì wǔ shí lǐ de píng dì bù néng pò nǎi hái
’复力战山谷间，尚四五十里得平地，不能破，乃还。
shì shí líng jūn yì jí xiōng nú qí duō zhàn yī rì shù shí hé fù shāng shā lǔ èr qiān yú rén
是时，陵军益急，匈奴骑多，战一日数十合，复伤杀虏二千余人。
lǔ bù lì yù qù huì líng jūn hòu guǎn gǎn wéi xiào wèi suǒ rǔ wáng jiàng xiōng nú jù yán líng jūn wú hòu jiù shè shǐ qiě jǐn dú jiāng jūn huī xià jí chéng ān hóu xiào gè bā bǎi rén wèi qián xíng yǐ huáng yǔ bái wèi zhì dāng shǐ jīng qí shè zhī jí pò yǐ
虏不利，欲去，会陵军候管敢为校尉所辱，亡降匈奴，具言“陵军无后救，射矢且尽，独将军麾下及成安侯校各八百人为前行，以黄与白为帜，当使精骑射之即破矣。
chéng ān hòu zhě yǐng chuān rén fù hán qiān qiū gù jǐ nán xiāng fèn jī nán yuè zhàn sǐ wǔ dì fēng zǐ yán nián wèi hóu yǐ xiào wèi suí líng
”成安侯者，颍川人，父韩千秋，故济南相，奋击南越战死，武帝封子延年为侯，以校尉随陵。
chán yú de gǎn dà xǐ shǐ qí bìng gōng hàn jūn jí hū yuē lǐ líng hán yán nián qù jiàng
单于得敢大喜，使骑并攻汉军，疾呼曰：“李陵、韩延年趣降！
suì zhē dào jí gōng líng
”遂遮道急攻陵。
líng jū gǔ zhōng lǔ zài shān shàng sì miàn shè shǐ rú yǔ xià
陵居谷中，虏在山上，四面射，矢如雨下。
hàn jūn nán xíng wèi zhì dī hàn shān yī rì wǔ shí wàn shǐ jiē jǐn jí qì chē qù
汉军南行，未至鞮汗山，一日五十万矢皆尽，即弃车去。
shì shàng sān qiān yú rén tú zhǎn chē fú ér chí zhī jūn lì chí chǐ dāo dǐ shān rù xiá gǔ
士尚三千余人，徒斩车辐而持之，军吏持尺刀，抵山入峡谷。
chán yú zhē qí hòu chéng yú xià lěi shí shì zú duō sǐ bù dé xíng
单于遮其后，乘隅下垒石，士卒多死，不得行。
hūn hòu líng biàn yī dú bù chū yíng zhǐ zuǒ yòu wú suí wǒ zhàng fū yī qǔ chán yú ěr
昏后，陵便衣独步出营，止左右：“毋随我，丈夫一取单于耳！
liáng jiǔ líng hái tài xī yuē bīng bài sǐ yǐ
”良久，陵还，大息曰：“兵败，死矣！
jūn lì huò yuē jiāng jūn wēi zhèn xiōng nú tiān mìng bù suí hòu qiú dào jìng hái guī rú zhuó yě hóu wèi lǔ suǒ de hòu wáng hái tiān zǐ kè yù zhī kuàng yú jiāng jūn hu
”军吏或曰：“将军威震匈奴，天命不遂，后求道径还归，如浞野侯为虏所得，后亡还，天子客遇之，况于将军乎！
líng yuē gōng zhǐ
”陵曰：“公止！
wú bù sǐ fēi zhuàng shì yě
吾不死，非壮士也。
yú shì jǐn zhǎn jīng qí jí zhēn bǎo mái dì zhōng líng tàn yuē fù de shù shí shǐ zú yǐ tuō yǐ
”于是尽斩旌旗，及珍宝埋地中，陵叹曰：“复得数十矢，足以脱矣。
jīn wú bīng fù zhàn tiān míng zuò shòu fù yǐ
今无兵复战，天明坐受缚矣！
gè niǎo shòu sàn yóu yǒu de tuō guī bào tiān zǐ zhě
各鸟兽散，犹有得脱归报天子者。
lìng jūn shì rén chí èr shēng bèi yī bàn bīng qī zhì zhē lǔ zhāng zhě xiāng dài
”令军士人持二升糒，一半冰，期至遮虏鄣者相待。
yè bàn shí jī gǔ qǐ shì gǔ bù míng
夜半时，击鼓起士，鼓不鸣。
líng yǔ hán yán nián jù shàng mǎ zhuàng shì cóng zhě shí yú rén
陵与韩延年俱上马，壮士从者十余人。
lǔ qí shù qiān zhuī zhī hán yán nián zhàn sǐ
虏骑数千追之，韩延年战死。
líng yuē wú miàn mù bào bì xià
陵曰：“无面目报陛下！
suì jiàng
”遂降。
jūn rén fēn sǎn tuō zhì sāi zhě sì bǎi yú rén
军人分散，脱至塞者四百余人。
líng bài chù qù sāi bǎi yú lǐ biān sài yǐ wén
陵败处去塞百余里，边塞以闻。
shàng yù líng sǐ zhàn shào líng mǔ jí fù shǐ xiāng zhě shì zhī wú sǐ sàng sè
上欲陵死战，召陵母及妇，使相者视之，无死丧色。
hòu wén líng jiàng shàng nù shén zé wèn chén bù lè bù lè zì shā
后闻陵降，上怒甚，责问陈步乐，步乐自杀。
qún chén jiē zuì líng shàng yǐ wèn tài shǐ lìng sī mǎ qiān qiān shèng yán líng shì qīn xiào yǔ shì xìn cháng fèn bù gù shēn yǐ xùn guó jiā zhī jí
群臣皆罪陵，上以问太史令司马迁，迁盛言：“陵事亲孝，与士信，常奋不顾身以殉国家之急。
qí sù suǒ xù jī yě yǒu guó shì zhī fēng
其素所畜积也，有国士之风。
jīn jǔ shì yī bù xìng quán qū bǎo qī zǐ zhī chén suí ér méi niè qí duǎn chéng kě tòng yě
今举事一不幸，全躯保妻子之臣随而媒糵其短，诚可痛也！
qiě líng tí bù zú bù mǎn wǔ qiān shēn róu róng mǎ zhī de yì shù wàn zhī shī lǔ jiù sǐ fú shāng bù xiá xī jǔ yǐn gōng zhī mín gòng gōng wéi zhī
且陵提步卒不满五千，深𫐓戎马之地，抑数万之师，虏救死扶伤不暇，悉举引弓之民共攻围之。
zhuǎn dòu qiān lǐ shǐ jǐn dào qióng shì zhāng kōng quán mào bái rèn běi shǒu zhēng sǐ dí dé rén zhī sǐ lì suī gǔ míng jiàng bù guò yě
转斗千里，矢尽道穷，士张空拳，冒白刃，北首争死敌，得人之死力，虽古名将不过也。
shēn suī xiàn bài rán qí suǒ cuī bài yì zú bào yú tiān xià
身虽陷败，然其所摧败亦足暴于天下。
bǐ zhī bù sǐ yi yù de dāng yǐ bào hàn yě
彼之不死，宜欲得当以报汉也。
chū shàng qiǎn èr shī dà jūn chū cái lìng líng wèi zhù bīng jí líng yǔ chán yú xiāng zhí ér èr shī gōng shǎo
初，上遣贰师大军出，财令陵为助兵，及陵与单于相值，而贰师功少。
shàng yǐ qiān wū wǎng yù jū èr shī wèi líng yóu shuì xià qiān fǔ xíng
上以迁诬罔，欲沮贰师，为陵游说，下迁腐刑。
jiǔ zhī shàng huǐ líng wú jiù yuē líng dāng fā chū sāi nǎi zhào qiáng nǔ dū wèi lìng yíng jūn
久之，上悔陵无救，曰：“陵当发出塞，乃诏强弩都尉令迎军。
zuò yù zhào zhī de lìng lǎo jiàng shēng jiān zhà
坐预诏之，得令老将生奸诈。
nǎi qiǎn shǐ láo cì líng yú jūn de tuō zhě
”乃遣使劳赐陵余军得脱者。
líng zài xiōng nú suì yú shàng qiǎn yīn yú jiāng jūn gōng sūn áo jiàng bīng shēn rù xiōng nú yíng líng
陵在匈奴岁余，上遣因杅将军公孙敖将兵深入匈奴迎陵。
áo jūn wú gōng hái yuē bǔ de shēng kǒu yán lǐ líng jiào chán yú wèi bīng yǐ bèi hàn jūn gù chén wú suǒ de
敖军无功还，曰：“捕得生口，言李陵教单于为兵以备汉军，故臣无所得。
shàng wén yú shì zú líng jiā mǔ dì qī zǐ jiē fú zhū
”上闻，于是族陵家，母弟妻子皆伏诛。
lǒng xī shì dà fū yǐ lǐ shì wèi kuì
陇西士大夫以李氏为愧。
qí hòu hàn qiǎn shǐ shǐ xiōng nú líng wèi shǐ zhě yuē wú wèi hàn jiāng bù zú wǔ qiān rén héng xíng xiōng nú yǐ wáng jiù ér bài hé fù yú hàn ér zhū wú jiā
其后，汉遣使使匈奴，陵谓使者曰：“吾为汉将步卒五千人横行匈奴，以亡救而败，何负于汉而诛吾家？
shǐ zhě yuē hàn wén li shǎo qīng jiào xiōng nú wèi bīng
”使者曰：“汉闻李少卿教匈奴为兵。
líng yuē nǎi li xù fēi wǒ yě
”陵曰：“乃李绪，非我也。
li xù běn hàn sài wài dū wèi jū xī hóu chéng xiōng nú gōng zhī xù jiàng ér chán yú kè yù xù cháng zuò líng shàng
”李绪本汉塞外都尉，居奚侯城，匈奴攻之，绪降，而单于客遇绪，常坐陵上。
líng tòng qí jiā yǐ li xù ér zhū shǐ rén cì shā xù
陵痛其家以李绪而诛，使人刺杀绪。
dà yān zhī yù shā líng chán yú nì zhī běi fāng dà yān zhī sǐ nǎi hái
大阏氏欲杀陵，单于匿之北方，大阏氏死乃还。
chán yú zhuàng líng yǐ nǚ qī zhī lì wèi yòu xiào wáng wèi lǜ wèi dīng líng wáng jiē guì yòng shì
单于壮陵，以女妻之，立为右校王，卫律为丁灵王，皆贵用事。
wèi lǜ zhě fù běn zhǎng shuǐ hú rén
卫律者，父本长水胡人。
lǜ shēng zhǎng hàn shàn xié lǜ dū wèi li yán nián yán nián jiàn yán lǜ shǐ xiōng nú
律生长汉，善协律都尉李延年，延年荐言律使匈奴。
shǐ hái huì yán nián jiā shōu lǜ jù bìng zhū wáng hái jiàng xiōng nú
使还，会延年家收，律惧并诛，亡还降匈奴。
xiōng nú ài zhī cháng zài chán yú zuǒ yòu
匈奴爱之，常在单于左右。
líng jū wài yǒu dà shì nǎi rù yì
陵居外，有大事，乃入议。
zhāo dì lì dà jiàng jūn huò guāng zuǒ jiāng jūn shàng guān jié fǔ zhèng sù yǔ líng shàn qiǎn líng gù rén lǒng xī rèn lì zhèng děng sān rén jù zhì xiōng nú zhāo líng
昭帝立，大将军霍光、左将军上官桀辅政，素与陵善，遣陵故人陇西任立政等三人俱至匈奴招陵。
lì zhèng děng zhì chán yú zhì jiǔ cì hàn shǐ zhě lǐ líng wèi lǜ jiē shì zuò
立政等至，单于置酒赐汉使者，李陵、卫律皆侍坐。
lì zhèng děng jiàn líng wèi de sī yǔ jí mù shì líng ér shuò shuò zì xún qí dāo huán wò qí zú yīn yù zhī yán kě hái guī hàn yě
立政等见陵，未得私语，即目视陵，而数数自循其刀环，握其足，阴谕之，言可还归汉也。
hòu líng lǜ chí niú jiǔ láo hàn shǐ bó yǐn liǎng rén jiē hú fú zhuī jié
后陵、律持牛酒劳汉使，博饮，两人皆胡服椎结。
lì zhèng dà yán yuē hàn yǐ dà shè zhōng guó ān lè zhǔ shàng fù yú chūn qiū huò zi mèng shàng guān shǎo shū yòng shì
立政大言曰：“汉已大赦，中国安乐，主上富于春秋，霍子孟、上官少叔用事。
yǐ cǐ yán wēi dòng zhī
”以此言微动之。
líng mò bù yīng shú shì ér zì xún qí fā dá yuē wú yǐ hú fú yǐ
陵墨不应，孰视而自循其发，答曰：“吾已胡服矣！
yǒu qǐng lǜ qǐ gēng yī lì zhèng yuē duō shǎo qīng liáng kǔ
”有顷，律起更衣，立政曰：“咄，少卿良苦！
huò zi mèng shàng guān shǎo shū xiè nǚ
霍子孟、上官少叔谢女。
líng yuē huò yǔ shàng guān wú yàng hu
”陵曰：“霍与上官无恙乎？
lì zhèng yuē qǐng shǎo qīng lái guī gù xiāng wú yōu fù guì
”立政曰：“请少卿来归故乡，毋忧富贵。
líng zì lì zhèng yuē shǎo gōng guī yì ěr kǒng zài rǔ nài hé
”陵字立政曰：“少公，归易耳，恐再辱，奈何！
yǔ wèi zú wèi lǜ hái pō wén yú yǔ yuē li shǎo qīng xián zhě bù dú jū yī guó
”语未卒，卫律还，颇闻余语，曰：“李少卿贤者，不独居一国。
fàn lǐ biàn yóu tiān xià yóu yú qù róng rén qín jīn hé yǔ zhī qīn yě
范蠡遍游天下，由余去戎人秦，今何语之亲也！
yīn bà qù
”因罢去。
lì zhèng suí wèi líng yuē yì yǒu yì hu
立政随谓陵曰：“亦有意乎？
líng yuē zhàng fū bù néng zài rǔ
”陵曰：“丈夫不能再辱。
líng zài xiōng nú èr shí yú nián yuán píng yuán nián bìng sǐ
陵在匈奴二十余年，元平元年病死。
sū jiàn dù líng rén yě
苏建，杜陵人也。
yǐ xiào wèi cóng dà jiàng jūn qīng jī xiōng nú fēng píng líng hóu
以校尉从大将军青击匈奴，封平陵侯。
yǐ jiāng jūn zhù shuò fāng
以将军筑朔方。
hòu yǐ wèi wèi wèi yóu jī jiāng jūn cóng dà jiàng jūn chū shuò fāng
后以卫尉为游击将军，从大将军出朔方。
hòu yī suì yǐ yòu jiāng jūn zài cóng dà jiàng jūn chū dìng xiāng wáng xī hòu shī jūn dāng zhǎn shú wèi shù rén
后一岁，以右将军再从大将军出定襄，亡翕侯，失军当斩，赎为庶人。
qí hòu wèi dài jùn tài shǒu zú guān
其后为代郡太守，卒官。
yǒu sān zi jiā wèi fèng chē dū wèi xián wèi qí dū wèi zhōng zǐ wǔ zuì zhī míng
有三子：嘉为奉车都尉，贤为骑都尉，中子武最知名。
wǔ zì zi qīng shǎo yǐ fù rèn xiōng dì bìng wèi láng shāo qiān zhì yí zhōng jiù jiān
武字子卿，少以父任，兄弟并为郎，稍迁至栘中厩监。
shí hàn lián fá hú shù tōng shǐ xiāng kuī guān xiōng nú liú hàn shǐ guō jí lù chōng guó děng qián hòu shí yú bèi
时汉连伐胡，数通使相窥观，匈奴留汉使郭吉、路充国等，前后十余辈。
xiōng nú shǐ lái hàn yì liú zhī yǐ xiāng dāng
匈奴使来，汉亦留之以相当。
tiān hàn yuán nián qiě dī hóu chán yú chū lì kǒng hàn xí zhī nǎi yuē hàn tiān zǐ wǒ zhàng rén xíng yě
天汉元年，且鞮侯单于初立，恐汉袭之，乃曰：“汉天子我丈人行也。
jǐn guī hàn shǐ lù chōng guó děng
”尽归汉使路充国等。
wǔ dì jiā qí yì nǎi qiǎn wǔ yǐ zhōng láng jiàng shǐ chí jié sòng xiōng nú shǐ liú zài hàn zhě yīn hòu lù chán yú dá qí shàn yì
武帝嘉其义，乃遣武以中郎将使持节送匈奴使留在汉者，因厚赂单于，答其善意。
wǔ yǔ fù zhōng láng jiàng zhāng shèng jí jiǎ lì cháng huì děng mù shì chì hòu bǎi yú rén jù
武与副中郎将张胜及假吏常惠等募士斥候百余人俱。
jì zhì xiōng nú zhì bì yí chán yú
既至匈奴，置币遗单于。
chán yú yì jiāo fēi hàn suǒ wàng yě
单于益骄，非汉所望也。
fāng yù fā shǐ sòng wǔ děng huì gōu wáng yǔ zhǎng shuǐ yú cháng děng móu fǎn xiōng nú zhōng
方欲发使送武等，会缑王与长水虞常等谋反匈奴中。
gōu wáng zhě kūn yá wáng zǐ zi yě yǔ kūn yá wáng jù jiàng hàn hòu suí zhuó yě hóu méi hú zhōng
缑王者，昆邪王姊子也，与昆邪王俱降汉，后随浞野侯没胡中。
jí wèi lǜ suǒ jiāng jiàng zhě yīn xiāng yǔ móu jié chán yú mǔ yān zhī guī hàn
及卫律所将降者，阴相与谋劫单于母阏氏归汉。
huì wǔ děng zhì xiōng nú yú cháng zài hàn shí sù yǔ fù zhāng shèng xiāng zhī sī hou shèng yuē wén hàn tiān zǐ shén yuàn wèi lǜ cháng néng wéi hàn fú nǔ shè shā zhī
会武等至匈奴，虞常在汉时素与副张胜相知，私候胜曰：“闻汉天子甚怨卫律，常能为汉伏弩射杀之。
wú mǔ yǔ dì zài hàn xìng méng qí shǎng cì
吾母与弟在汉，幸蒙其赏赐。
zhāng shèng xǔ zhī yǐ huò wù yǔ cháng
”张胜许之，以货物与常。
hòu yuè yú chán yú chū liè dú yān zhī zǐ dì zài
后月余，单于出猎，独阏氏子弟在。
yú cháng děng qī shí yú rén yù fā qí yī rén yè wáng gào zhī
虞常等七十余人欲发，其一人夜亡，告之。
chán yú zǐ dì fā bīng yǔ zhàn
单于子弟发兵与战。
gōu wáng děng jiē sǐ yú cháng shēng de
缑王等皆死，虞常生得。
chán yú shǐ wèi lǜ zhì qí shì
单于使卫律治其事。
zhāng shèng wén zhī kǒng qián yǔ fā yǐ zhuàng yǔ wǔ
张胜闻之，恐前语发，以状语武。
wǔ yuē shì rú cǐ cǐ bì jí wǒ
武曰：“事如此，此必及我。
jiàn fàn nǎi sǐ zhòng fù guó
见犯乃死，重负国。
yù zì shā shèng huì gòng zhǐ zhī
”欲自杀，胜、惠共止之。
yú cháng guǒ yǐn zhāng shèng
虞常果引张胜。
chán yú nù zhào zhū guì rén yì yù shā hàn shǐ zhě
单于怒，召诸贵人议，欲杀汉使者。
zuǒ yī zhì zī yuē jí móu chán yú hé yǐ fù jiā
左伊秩訾曰：“即谋单于，何以复加？
yi jiē jiàng zhī
宜皆降之。
chán yú shǐ wèi lǜ zhào wǔ shòu cí wǔ wèi huì děng qū jié rǔ mìng suī shēng hé miàn mù yǐ guī hàn
”单于使卫律召武受辞，武谓惠等：“屈节辱命，虽生，何面目以归汉！
yǐn pèi dāo zì cì
”引佩刀自刺。
wèi lǜ jīng zì bào chí wǔ chí zhào yì wū
卫律惊，自抱持武，驰召{殹巫}。
záo de wèi kǎn zhì yūn huǒ fù wǔ qí shàng dǎo qí bèi yǐ chū xuè
凿地为坎，置煴火，覆武其上，蹈其背以出血。
wǔ qì jué bàn rì fù xi
武气绝半日，复息。
huì děng kū yú guī yíng
惠等哭，舆归营。
chán yú zhuàng qí jié zhāo xī qiǎn rén hòu wèn wǔ ér shōu xì zhāng shèng
单于壮其节，朝夕遣人候问武，而收系张胜。
wǔ yì yù chán yú shǐ shǐ xiǎo wǔ
武益愈，单于使使晓武。
huì lùn yú cháng yù yīn cǐ shí jiàng wǔ
会论虞常，欲因此时降武。
jiàn zhǎn yú cháng yǐ lǜ yuē hàn shǐ zhāng shèng móu shā chán yú jìn chén dāng sǐ chán yú mù jiàng zhě shè zuì
剑斩虞常已，律曰：“汉使张胜谋杀单于近臣，当死，单于募降者赦罪。
jǔ jiàn yù jī zhī shèng qǐng xiáng
”举剑欲击之，胜请降。
lǜ wèi wǔ yuē fù yǒu zuì dāng xiāng zuò
律谓武曰：“副有罪，当相坐。
wǔ yuē běn wú móu yòu fēi qīn shǔ hé wèi xiāng zuò
”武曰：“本无谋，又非亲属，何谓相坐？
fù jǔ jiàn nǐ zhī wǔ bù dòng
”复举剑拟之，武不动。
lǜ yuē sū jūn lǜ qián fù hàn guī xiōng nú xìng méng dà ēn cì hào chēng wáng yōng zhòng shù wàn mǎ chù mí shān fù guì rú cǐ
律曰：“苏君，律前负汉归匈奴，幸蒙大恩，赐号称王，拥众数万，马畜弥山，富贵如此。
sū jūn jīn rì jiàng míng rì fù rán
苏君今日降，明日复然。
kōng yǐ shēn gāo cǎo yě shuí fù zhī zhī
空以身膏草野，谁复知之！
wǔ bù yīng
”武不应。
lǜ yuē jūn yīn wǒ jiàng yǔ jūn wèi xiōng dì jīn bù tīng wú jì hòu suī yù fù jiàn wǒ shàng kě de hu
律曰：“君因我降，与君为兄弟，今不听吾计，后虽欲复见我，尚可得乎？
wǔ mà lǜ yuē nǚ wéi rén chén zǐ bù gù ēn yì pàn zhǔ bèi qīn wèi jiàng lǔ yú mán yí hé yǐ nǚ wèi jiàn
”武骂律曰：“女为人臣子，不顾恩义，畔主背亲，为降虏于蛮夷，何以女为见？
qiě chán yú xìn nǚ shǐ jué rén sǐ shēng bù píng xīn chí zhèng fǎn yù dòu liǎng zhǔ guān huò bài
且单于信女，使决人死生，不平心持正，反欲斗两主，观祸败。
nán yuè shā hàn shǐ zhě tú wèi jiǔ jùn
南越杀汉使者，屠为九郡；
wǎn wáng shā hàn shǐ zhě tóu xiàn běi què
宛王杀汉使者，头县北阙；
cháo xiǎn shā hàn shǐ zhě jí shí zhū miè
朝鲜杀汉使者，即时诛灭。
dú xiōng nú wèi ěr
独匈奴未耳。
ruò zhī wǒ bù jiàng míng yù lìng liǎng guó xiāng gōng xiōng nú zhī huò cóng wǒ shǐ yǐ
若知我不降明，欲令两国相攻，匈奴之祸从我始矣。
lǜ zhī wǔ zhōng bù kě xié bái chán yú
律知武终不可胁，白单于。
chán yú yù yì yù jiàng zhī nǎi yōu wǔ zhì dà jiào zhōng jué bù yǐn shí
单于愈益欲降之，乃幽武置大窖中，绝不饮食。
tiān yù xuě wǔ wò niè xuě yǔ zhān máo bìng yàn zhī shù rì bù sǐ
天雨雪，武卧啮雪与旃毛并咽之，数日不死。
xiōng nú yǐ wéi shén nǎi xǐ wǔ běi hǎi shàng wú rén chù shǐ mù dī dī rǔ nǎi de guī
匈奴以为神，乃徙武北海上无人处，使牧羝，羝乳乃得归。
bié qí guān shǔ cháng huì děng gè zhì tā suǒ
别其官属常惠等，各置他所。
wǔ jì zhì hǎi shàng lǐn shí bù zhì jué yě shǔ qù cǎo shí ér shí zhī
武既至海上，廪食不至，掘野鼠去草实而食之。
zhàng hàn jié mù yáng wò qǐ cāo chi jié máo jǐn luò
杖汉节牧羊，卧起操持，节旄尽落。
jī wǔ liù nián chán yú dì wū jiān wáng yì shè hǎi shàng
积五、六年，单于弟于靬王弋射海上。
wǔ néng wǎng fǎng jiǎo qíng gōng nǔ wū jiān wáng ài zhī gěi qí yī shí
武能网纺缴，檠弓弩，于靬王爱之，给其衣食。
sān suì yú wáng bìng cì wǔ mǎ chù fú nì qióng lú
三岁余，王病，赐武马畜、服匿、穹庐。
wáng sǐ hòu rén zhòng xǐ qù
王死后，人众徙去。
qí dōng dīng líng dào wǔ niú yáng wǔ fù qióng è
其冬，丁令盗武牛羊，武复穷厄。
chū wǔ yǔ lǐ líng jù wèi shì zhōng wǔ shǐ xiōng nú míng nián líng jiàng bù gǎn qiú wǔ
初，武与李陵俱为侍中，武使匈奴明年，陵降，不敢求武。
jiǔ zhī chán yú shǐ líng zhì hǎi shàng wèi wǔ zhì jiǔ shè lè yīn wèi wǔ yuē chán yú wén líng yǔ zi qīng sù hòu gù shǐ líng lái shuō zú xià xū xīn yù xiāng dài
久之，单于使陵至海上，为武置酒设乐，因谓武曰：“单于闻陵与子卿素厚，故使陵来说足下，虚心欲相待。
zhōng bù dé guī hàn kōng zì kǔ wáng rén zhī de xìn yì ān suǒ jiàn hu
终不得归汉，空自苦亡人之地，信义安所见乎？
qián zhǎng jūn wèi fèng chē cóng zhì yōng yù yáng gōng fu nian xia chu chù zhù shé yuán hé dà bù jìng fú jiàn zì wěn cì qián èr bǎi wàn yǐ zàng
前长君为奉车，从至雍棫阳宫，扶辇下除，触柱折辕，劾大不敬，伏剑自刎，赐钱二百万以葬。
rú qīng cóng cí hé dōng hòu tǔ huàn qí yǔ huáng mén fù mǎ zhēng chuán tuī duò fù mǎ hé zhōng nì sǐ huàn qí wáng zhào shǐ rú qīng zhú bǔ bù dé huáng kǒng yǐn yào ér sǐ
孺卿从祠河东后土，宦骑与黄门驸马争船，推堕驸马河中溺死，宦骑亡，诏使孺卿逐捕不得，惶恐饮药而死。
lái shí dài fū rén yǐ bù xìng líng sòng zàng zhì yáng líng
来时，大夫人已不幸，陵送葬至阳陵。
zi qīng fù nián shào wén yǐ gēng jià yǐ
子卿妇年少，闻已更嫁矣。
dú yǒu nǚ dì èr rén liǎng nǚ yī nán jīn fù shí yú nián cún wáng bù kě zhī
独有女弟二人，两女一男，今复十余年，存亡不可知。
rén shēng rú zhāo lù hé jiǔ zì kǔ rú cǐ
人生如朝露，何久自苦如此！
líng shǐ jiàng shí hū hū rú kuáng zì tòng fù hàn jiā yǐ lǎo mǔ xì bǎo gōng zi qīng bù yù jiàng hé yǐ guò líng
陵始降时，忽忽如狂，自痛负汉，加以老母系保宫，子卿不欲降，何以过陵？
qiě bì xià chūn qiū gāo fǎ lìng wáng cháng dà chén wáng zuì yí miè zhě shù shí jiā ān wēi bù kě zhī zi qīng shàng fù shuí wèi hu
况且皇帝年老，法令没有常规，大臣无罪而被诛减的有数十家，安危难以预料，您还为谁守节呢？
yuàn tīng líng jì wù fù yǒu yún
愿听陵计，勿复有云。
wǔ yuē wǔ fù zǐ wáng gōng dé jiē wèi bì xià suǒ chéng jiù wèi liè jiāng jué tōng hóu xiōng dì qīn jìn cháng yuàn gān nǎo tú dì
”武曰：“武父子亡功德，皆为陛下所成就，位列将，爵通侯，兄弟亲近，常愿肝脑涂地。
jīn de shā shēn zì xiào suī méng fǔ yuè tāng huò chéng gān lè zhī
今得杀身自效，虽蒙斧钺汤镬，诚甘乐之。
chén shì jūn yóu zǐ shì fù yě
臣事君，犹子事父也。
zi wèi fù sǐ wáng suǒ hèn
子为父死亡所恨。
yuàn wù fù zài yán
愿勿复再言。
líng yǔ wǔ yǐn shù rì fù yuē zi qīng yī tīng líng yán
”陵与武饮数日，复曰：“子卿壹听陵言。
wǔ yuē zì fēn yǐ sǐ jiǔ yǐ
”武曰：“自分已死久矣！
wáng bì yù jiàng wǔ qǐng bì jīn rì zhī huan xiào sǐ yú qián
”王必欲降武，请毕今日之欢，效死于前！
líng jiàn qí zhì chéng kuì rán tàn yuē jiē hū yì shì
”陵见其至诚，喟然叹曰：“嗟乎，义士！
líng yǔ wèi lǜ zhī zuì shàng tōng yú tiān
陵与卫律之罪上通于天。
yīn qì xià zhān jīn yǔ wǔ jué qù
”因泣下沾衿，与武决去。
líng è zì cì wǔ shǐ qí qī cì wǔ niú yáng shù shí tóu
陵恶自赐武，使其妻赐武牛羊数十头。
hòu líng fù zhì běi hǎi shàng yǔ wǔ qū tuō bǔ de yún zhōng shēng kǒu yán tài shǒu yǐ xià lì mín jiē bái fú yuē shàng bēng
后陵复至北海上，语武：“区脱捕得云中生口，言太守以下吏民皆白服，曰上崩。
wǔ wén zhī nán xiāng hào kū ōu xuè dàn xī lín shù yuè
”武闻之，南乡号哭，欧血，旦夕临数月。
zhāo dì jí wèi shù nián xiōng nú yǔ hàn hé qīn
昭帝即位数年，匈奴与汉和亲。
hàn qiú wǔ děng xiōng nú guǐ yán wǔ sǐ
汉求武等，匈奴诡言武死。
hòu hàn shǐ fù zhì xiōng nú cháng huì qǐng qí shǒu zhě yǔ jù de yè jiàn hàn shǐ
后汉使复至匈奴，常惠请其守者与俱，得夜见汉使。
jù zì chén guò
具自陈过。
jiào shǐ zhě wèi chán yú yán tiān zǐ shè shàng lín zhōng de yàn zú yǒu xì bó shū yán wǔ děng zài huāng zé zhōng
教使者谓单于，言天子射上林中，得雁，足有系帛书，言武等在荒泽中。
shǐ zhě dà xǐ rú huì yǔ yǐ ràng chán yú
使者大喜，如惠语以让单于。
chán yú shì zuǒ yòu ér jīng xiè hàn shǐ yuē wǔ děng shí zài
单于视左右而惊，谢汉使曰：“武等实在。
yú shì lǐ líng zhì jiǔ hè wǔ yuē jīn zú xià hái guī yáng míng yú xiōng nú gōng xiǎn yú hàn shì suī gǔ zhú bó suǒ zài dān qīng suǒ huà hé yǐ guò zǐ qīng
”于是李陵置酒贺武曰：“今足下还归，扬名于匈奴，功显于汉室，虽古竹帛所载，丹青所画，何以过子卿！
líng suī nú qiè lìng hàn qiě shì líng zuì quán qí lǎo mǔ shǐ de fèn dà rǔ zhī jī zhì shù jī hū cáo kē zhī méng cǐ líng sù xī zhī suǒ bù wàng yě
陵虽驽怯，令汉且贳陵罪，全其老母，使得奋大辱之积志，庶几乎曹柯之盟，此陵宿昔之所不忘也。
shōu zú líng jiā wèi shì dà lù líng shàng fù hé gù hu
收族陵家，为世大戮，陵尚复何顾乎？
yǐ yǐ
已矣！
lìng zǐ qīng zhī wú xīn ěr
令子卿知吾心耳。
yì yù zhī rén yī bié cháng jué
异域之人，壹别长绝！
líng qǐ wǔ gē yuē jìng wàn lǐ xī dù shā mù wèi jūn jiāng xī fèn xiōng nú
陵起舞，歌曰：“径万里兮度沙幕，为君将兮奋匈奴。
lù qióng jué xī shǐ rèn cuī shì zhòng miè xī míng yǐ kuì
路穷绝兮矢刃摧，士众灭兮名已聩。
lǎo mǔ yǐ sǐ suī yù bào ēn jiāng ān guī
老母已死，虽欲报恩将安归！
líng qì xià shù xíng yīn yǔ wǔ jué
”陵泣下数行，因与武决。
chán yú zhào huì wǔ guān shǔ qián yǐ jiàng jí wù gù fán suí wǔ hái zhě jiǔ rén
单于召会武官属，前以降及物故，凡随武还者九人。
wǔ yǐ shǐ yuán liù nián chūn zhì jīng shī
武以始元六年春至京师。
zhào wǔ fèng yī tài shǒu yè wǔ dì yuán miào bài wèi diǎn shǔ guó zhì zhōng èr qiān dàn cì qián èr bǎi wàn gōng tián èr qǐng zhái yī qū
诏武奉一太守谒武帝园庙，拜为典属国，秩中二千石，赐钱二百万，公田二顷，宅一区。
cháng huì xú shèng zhào zhōng gēn jiē bài wèi zhōng láng cì bó gè èr bǎi pǐ
常惠、徐圣、赵终根皆拜为中郎，赐帛各二百匹。
qí yú liù rén lǎo guī jiā cì qián rén shí wàn fù zhōng shēn
其余六人老归家，赐钱人十万，复终身。
cháng huì hòu zhì yòu jiāng jūn fēng liè hóu zì yǒu chuán
常惠后至右将军，封列侯，自有传。
wǔ liú xiōng nú fán shí jiǔ suì shǐ yǐ qiáng zhuàng chū jí hái xū fà jǐn bái
武留匈奴凡十九岁，始以强壮出，及还，须发尽白。
wǔ lái guī míng nián shàng guān jié zǐ ān yǔ sāng hóng yáng jí yàn wáng gài zhǔ móu fǎn
武来归明年，上官桀、子安与桑弘羊及燕王、盖主谋反。
wǔ zǐ nán yuán yǔ ān yǒu móu zuò sǐ
武子男元与安有谋，坐死。
chū jié ān yǔ dà jiàng jūn huò guāng zhēng quán shù shū guāng guò shī yǔ yàn wáng lìng shàng shū gào zhī
初，桀、安与大将军霍光争权，数疏光过失予燕王，令上书告之。
yòu yán sū wǔ shǐ xiōng nú èr shí nián bù jiàng hái nǎi wèi diǎn shǔ guó dà jiàng jūn zhǎng shǐ wú gōng láo wèi sōu sù dū wèi guāng zhuān quán zì zì
又言苏武使匈奴二十年不降，还乃为典属国，大将军长史无功劳，为搜粟都尉，光颛权自恣。
jí yàn wáng děng fǎn zhū qióng zhì dǎng yǔ wǔ sù yǔ jié hóng yáng yǒu jiù shù wèi yàn wáng suǒ sòng zi yòu zài móu zhōng tíng wèi zòu qǐng dài bǔ wǔ
及燕王等反诛，穷治党与，武素与桀、弘羊有旧，数为燕王所讼，子又在谋中，廷尉奏请逮捕武。
huò guāng qǐn qí zòu miǎn wǔ guān
霍光寝其奏，免武官。
shù nián zhāo dì bēng wǔ yǐ gù èr qiān dàn yǔ jì móu lì xuān dì cì jué guān nèi hóu shí yì sān bǎi hù
几年以后，昭帝去世，苏武因曾以中二千石的身份参与朝臣迎立宣帝的计谋，被赐给关内侯的爵位和三百户的食邑。
jiǔ zhī wèi jiāng jūn zhāng ān shì jiàn wǔ míng xí gù shì fèng shǐ bù rǔ mìng xiān dì yǐ wéi yí yán
久之，卫将军张安世荐武明习故事，奉使不辱命，先帝以为遗言。
xuān dì jí shí zhào wǔ dài zhào huàn zhě shǔ shù jìn jiàn fù wèi yòu cáo diǎn shǔ guó
宣帝即时召武待诏宦者署，数进见，复为右曹典属国。
yǐ wǔ zhe jié lǎo chén mìng cháo shuò wàng hào chēng jì jiǔ shén yōu chǒng zhī
以武著节老臣，命朝朔望，号称祭酒，甚优宠之。
wǔ suǒ de shǎng cì jǐn yǐ shī yǔ kūn dì gù rén jiā bù yú cái
武所得赏赐，尽以施予昆弟故人，家不余财。
huáng hòu fù píng ēn hóu dì jiù píng chāng hóu lè chāng hóu chē qí jiāng jūn hán zēng chéng xiàng wèi xiāng yù shǐ dài fū bǐng jí jiē jìng zhòng wǔ
皇后父平恩侯、帝舅平昌侯、乐昌侯、车骑将军韩增、丞相魏相、御史大夫丙吉皆敬重武。
wǔ nián lǎo zi qián zuò shì sǐ shàng mǐn zhī wèn zuǒ yòu wǔ zài xiōng nú jiǔ qǐ yǒu zi hu
武年老，子前坐事死，上闵之，问左右：“武在匈奴久，岂有子乎？
wǔ yīn píng ēn hóu zì bái qián fā xiōng nú shí hú fù shì chǎn yī zi tōng guó yǒu shēng wèn lái yuàn yīn shǐ zhě zhì jīn bó shú zhī
”武因平恩侯自白：“前发匈奴时，胡妇适产一子通国，有声问来，愿因使者致金帛赎之。
shàng xǔ yān
”上许焉。
hòu tōng guó suí shǐ zhě zhì shàng yǐ wéi láng
后通国随使者至，上以为郎。
yòu yǐ wǔ dì zǐ wèi yòu cáo
又以武弟子为右曹。
wǔ nián bā shí yú shén jué èr nián bìng zú
苏武终年八十多岁，于宣帝神爵二年病死。
gān lù sān nián chán yú shǐ rù cháo
甘露三年，单于始入朝。
shàng sī gǔ gōng zhī měi nǎi tú huà qí rén yú qí lín gé fǎ qí xíng mào shǔ qí guān jué xìng míng
上思股肱之美，乃图画其人于麒麟阁，法其形貌，署其官爵、姓名。
wéi huò guāng bù míng
唯霍光不名，
yuē dà sī mǎ dà jiàng jūn bó lù hóu xìng huò shì
曰大司马大将军博陆侯姓霍氏，
cì yuē wèi jiāng jūn fù píng hòu zhāng ān shì
次曰卫将军富平侯张安世，
cì yuē chē qí jiāng jūn lóng é hòu hán zēng
次曰车骑将军龙额侯韩增，
cì yuē hòu jiāng jūn yíng píng hóu zhào chōng guó
次曰后将军营平侯赵充国，
cì yuē chéng xiàng gāo píng hóu wèi xiāng
次曰丞相高平侯魏相，
cì yuē chéng xiàng bó yáng hòu bǐng jí
次曰丞相博阳侯丙吉，
cì yuē yù shǐ dài fū jiàn píng hóu dù yán nián
次曰御史大夫建平侯杜延年，
cì yuē zōng zhèng yáng chéng hóu liú dé
次曰宗正阳城侯刘德，
cì yuē shào fǔ liáng qiū hè
次曰少府梁丘贺，
cì yuē tài zǐ tài fù xiāo wàng zhī
次曰太子太傅萧望之，
cì yuē diǎn shǔ guó sū wǔ
次曰典属国苏武。
jiē yǒu gōng dé zhī míng dāng shì shì yǐ biǎo ér yáng zhī míng zhe zhōng xīng fǔ zuǒ liè yú fāng shū zhào hǔ zhòng shān fu yān
皆有功德，知名当世，是以表而扬之，明著中兴辅佐，列于方叔、召虎、仲山甫焉。
fán shí yī rén jiē yǒu chuán
凡十一人，皆有传。
zì chéng xiàng huáng bà tíng wèi yú dìng guó dà sī nóng zhū yì jīng zhào yǐn zhāng chǎng yòu fú fēng yǐn wēng guī jí rú zhě xià hóu shèng děng jiē yǐ shàn zhōng zhù míng xuān dì zhī shì rán bù de liè yú míng chén zhī tú yǐ cǐ zhī qí xuǎn yǐ
自丞相黄霸、廷尉于定国、大司农朱邑、京兆尹张敞、右扶风尹翁归及儒者夏侯胜等，皆以善终，著名宣帝之世，然不得列于名臣之图，以此知其选矣。
zàn yuē li jiāng jūn xún xún rú bǐ rén kǒu bù néng chū cí jí sǐ zhī rì tiān xià zhī yǔ bù zhī jiē wèi liú tì bǐ qí zhōng xīn chéng xìn yú shì dà fū yě
赞曰：李将军恂恂如鄙人，口不能出辞，及死之日，天下知与不知皆为流涕，彼其中心诚信于士大夫也。
yàn yuē táo lǐ bù yán xià zì chéng xī
谚曰：“桃李不言，下自成蹊。
cǐ yán suī xiǎo kě yǐ yù dà
”此言虽小，可以喻大。
rán sān dài zhī jiāng dào jiā suǒ jì zì guǎng zhì líng suì wáng qí zōng āi zāi
然三代之将，道家所忌，自广至陵，遂亡其宗，哀哉！
kǒng zǐ chēng zhì shì rén rén yǒu shā shēn yǐ chéng rén wú qiú shēng yǐ hài rén shǐ yú sì fāng bù rǔ jūn mìng sū wǔ yǒu zhī yǐ
孔子称“志士仁人，有杀身以成仁，无求生以害仁”，“使于四方，不辱君命”，苏武有之矣。