zhāng tāng dù líng rén yě
张汤，杜陵人也。
fù wèi cháng ān chéng chū tāng wèi r shǒu shè
父为长安丞，出，汤为儿守舍。
hái shǔ dào ròu fù yuàn chī tāng
还，鼠盗肉，父怨，笞汤。
tāng jué xūn de shǔ jí yú ròu hé shǔ lüě zhì chuán yuán shū xùn jū lùn bào bìng qǔ shǔ yǔ ròu jù yù zhé táng xià
汤掘熏得鼠及余肉，劾鼠掠治，传爰书，讯鞫论报，并取鼠与肉，具狱磔堂下。
fù jiàn zhī shì wén cí rú lǎo yù lì dà jīng suì shǐ shū yù
父见之，视文辞如老狱吏，大惊，遂使书狱。
fù sǐ hòu tāng wèi cháng ān lì
父死后，汤为长安吏。
zhōu yáng hóu wèi zhū qīng shí cháng xì cháng ān tāng qīng shēn shì zhī
周阳侯为诸卿时，尝系长安，汤倾身事之。
jí chū wèi hóu dà yǔ tāng jiāo biàn jiàn guì rén
及出为侯，大与汤交，遍见贵人。
tāng jǐ shì nèi shǐ wèi nìng chéng yuàn yǐ tāng wèi wú hài yán dà fǔ diào mào líng wèi zhì fāng zhōng
汤给事内史，为宁成掾，以汤为无害，言大府，调茂陵尉，治方中。
wǔ ān hóu wèi chéng xiàng zhēng tāng wèi shǐ jiàn bǔ shì yù shǐ
武安侯为丞相，征汤为史，荐补侍御史。
zhì chén huáng hòu wū gǔ yù shēn jìng dǎng yǔ shàng yǐ wéi néng qiān tài shǐ dài fū
治陈皇后巫蛊狱，深竟党与，上以为能，迁太史大夫。
yǔ zhào yǔ gòng dìng zhū lǜ lìng wu zài shēn wén jū shǒu zhí zhī lì
与赵禹共同制定各种律令，力求条文严密，约束在职官员。
yǐ ér yǔ zhì shǎo fǔ tāng wèi tíng wèi liǎng rén jiāo huān xiōng shì yǔ
已而禹至少府，汤为廷尉，两人交欢，兄事禹。
yǔ zhì zài fèng gōng gū lì ér tāng wǔ zhī yǐ yù rén
禹志在奉公孤立，而汤舞知以御人。
shǐ wèi xiǎo lì gān mò yǔ cháng ān fù jiǎ tián jiǎ yú wēng shū zhī shǔ jiāo sī
始为小吏，干没，与长安富贾田甲、鱼翁叔之属交私。
jí liè jiǔ qīng shōu jiē tiān xià míng shì dài fū jǐ nèi xīn suī bù hé rán yáng fú dào yǔ zhī
及列九卿，收接天下名士大夫，己内心虽不合，然阳浮道与之。
shì shí shàng fāng xiāng wén xué tāng jué dà yù yù fu gǔ yì nǎi qǐng bó shì dì zǐ zhì shàng shū chūn qiū bǔ tíng wèi shǐ píng tíng yí fǎ
是时，上方乡文学，汤决大狱，欲傅古义，乃请博士弟子治《尚书》、《春秋》，补廷尉史，平亭疑法。
zòu yàn yí bì zòu xiān wéi shàng fēn bié qí yuán shàng suǒ shì shòu ér zhe yàn fǎ tíng wèi qiè lìng yáng zhǔ zhī míng
奏谳疑，必奏先为上分别其原，上所是，受而著谳法廷尉挈令，扬主之明。
zòu shì jí qiǎn tāng cuī xiè xiāng shàng yì suǒ biàn bì yǐn zhèng jiān yuàn shǐ xián zhě yuē gù wéi chén yì rú shàng zé chén chén fú yòng yú dǐ cǐ
奏事即谴，汤摧谢，乡上意所便，必引正监掾史贤者，曰：“固为臣议，如上责臣，臣弗用，愚抵此。
zuì cháng shì
罪责常被免除。
jiān jí zòu shì shàng shàn zhī yuē chén fēi zhī wèi cǐ zòu nǎi jiān yuàn shǐ mǒu suǒ wéi
间即奏事，上善之，曰：“臣非知为此奏，乃监、掾、史某所为。
qí yù jiàn lì yáng rén zhī shàn jiě rén zhī guò rú cǐ
”其欲荐吏，扬人之善、解人之过如此。
suǒ zhì jí shàng yì suǒ yù zuì yǔ jiān lì shēn kè zhě
所治即上意所欲罪，予监吏深刻者；
jí shàng yì suǒ yù shì yǔ jiān lì qīng píng zhě
即上意所欲释，予监吏轻平者。
suǒ zhì jí háo bì wǔ wén qiǎo dǐ
如果被告是豪强，必定玩弄法律条文巧妙诋毁；
jí xià hù léi ruò shí kǒu yán suī wén zhì fǎ shàng cái chá
即下户羸弱，时口言“虽文致法，上裁察。
yú shì wǎng wǎng shì tāng suǒ yán
”于是往往释汤所言。
tāng zhì yú dà lì nèi háng xiū jiāo tōng bīn kè yǐn shí yú gù rén zǐ dì wèi lì jí pín kūn dì tiáo hù zhī yóu hòu qí zào qǐng zhū gōng bù bì hán shǔ
汤至于大吏，内行修，交通宾客饮食，于故人子弟为吏及贫昆弟，调护之尤厚，其造请诸公，不避寒暑。
shì yǐ tāng suī wén shēn yì jì bù zhuān píng rán de cǐ shēng yù
因此，张汤虽然执法严苛、心思忌刻，处事不够公平，却因此获得了声誉。
ér shēn kè lì duō wèi zhǎo yá yòng zhě yī yú wén xué zhī shì
而深刻吏多为爪牙用者，依于文学之士。
chéng xiàng hóng shù chēng qí měi
丞相公孙弘多次称赞他的优点。
jí zhì huái nán héng shān jiāng dū fǎn yù jiē qióng gēn běn
等到查办淮南王、衡山王、江都王谋反的案件时，都是追根究底。
yán zhù wu bèi shàng yù shì zhī tāng zhēng yuē wu bèi běn zào móu ér zhù qīn xìng chū rù jìn tà fù xīn zhī chén nǎi jiāo sī zhū hóu rú cǐ fú zhū hòu bù kě zhì
严助、伍被，上欲释之，汤争曰：“伍被本造**谋，而助亲幸出入禁闼，腹心之臣，乃交私诸侯如此，弗诛，后不可治。
shàng kě lùn zhī
”上可论之。
qí zhì yù suǒ qiǎo pái dà chén zì yǐ wéi gōng duō cǐ lèi
其治狱所巧排大臣自以为功，多此类。
yáo shì yì zūn rèn qiān yù shǐ dài fū
繇是益尊任，迁御史大夫。
huì hún yá děng jiàng hàn dà xīng bīng fá xiōng nú shān dōng shuǐ hàn pín mín liú xǐ jiē áng gěi xiàn guān xiàn guān kōng xū
会浑邪等降，汉大兴兵伐匈奴，山东水旱，贫民流徙，皆卬给县官，县官空虚。
tāng chéng shàng zhǐ qǐng zào bái jīn jí wǔ zhū qián lóng tiān xià yán tiě pái fù shāng dà jiǎ chū gào mín lìng chú háo qiáng bìng jiān zhī jiā wǔ wén qiǎo dǐ yǐ fǔ fǎ
汤承上指，请造白金及五铢钱，笼天下盐铁，排富商大贾，出告缗令，锄豪强并兼之家，舞文巧诋以辅法。
tāng měi cháo zòu shì yǔ guó jiā yòng rì gàn tiān zǐ wàng shí
汤每朝奏事，语国家用，日旰，天子忘食。
chéng xiàng qǔ chōng wèi tiān zǐ shì jiē jué tāng
丞相取充位，天子事皆决汤。
bǎi xìng bù ān qí shēng sāo dòng xiàn guān suǒ xìng wèi huò qí lì jiān lì bìng qīn yú yú shì tòng shéng yǐ zuì
百姓不安其生，骚动，县官所兴未获其利，奸吏并侵渔，于是痛绳以罪。
zì gōng qīng yǐ xià zhì yú shù rén xián zhǐ tāng
自公卿以下至于庶人咸指汤。
tāng cháng bìng shàng zì zhì shě shì qí lóng guì rú cǐ
汤尝病，上自至舍视，其隆贵如此。
xiōng nú qiú hé qīn qún chén yì qián bó shì dí shān yuē hé qīn biàn
匈奴求和亲，群臣议前，博士狄山曰：“和亲便。
shàng wèn qí biàn shān yuē bīng xiōng qì wèi yì shù dòng
”上问其便，山曰：“兵，凶器，未易数动。
gāo dì yù fá xiōng nú dà kùn píng chéng nǎi suì jié hé qīn
高皇帝想讨伐匈奴，在平城陷入大困境，于是才缔结和亲。
xiào huì gāo hòu shí tiān xià ān lè jí wén dì yù shì xiōng nú běi biān xiāo rán kǔ bīng
孝惠、高后时，天下安乐，及文帝欲事匈奴，北边萧然苦兵。
xiào jǐng shí wú chu qī guó fǎn jǐng dì wǎng lái dōng gōng jiān tiān xià hán xīn shù yuè
孝景时，吴、楚七国反，景帝往来东宫间，天下寒心数月。
wú chu yǐ pò jìng jǐng dì bù yán bīng tiān xià fù shí
吴、楚已破，竟景帝不言兵，天下富实。
jīn zì bì xià xīng bīng jī xiōng nú zhōng guó yǐ kōng xū biān dà kùn pín
今自陛下兴兵击匈奴，中国以空虚，边大困贫。
yóu shì guān zhī bù rú hé qīn
由是观之，不如和亲。
shàng wèn tāng tāng yuē cǐ yú rú wú zhī
”上问汤，汤曰：“此愚儒无知。
dí shān yuē chén gù yú zhōng ruò yù shǐ dài fū tāng nǎi zhà zhōng
”狄山曰：“臣固愚忠，若御史大夫汤，乃诈忠。
tāng zhī zhì huái nán jiāng dū yǐ shēn wén tòng dǐ zhū hóu bié shū gǔ ròu shǐ fān chén bù zì ān chén gù zhī tāng zhī zhà zhōng
汤之治淮南、江都，以深文痛诋诸侯，别疏骨肉，使藩臣不自安，臣固知汤之诈忠。
yú shì shàng zuò sè yuē wú shǐ shēng jū yī jùn néng wú shǐ lǔ rù dào hu
”于是上作色曰：“吾使生居一郡，能无使虏入盗乎？
shān yuē bù néng
”山曰：“不能。
yuē jū yī xiàn
”狄山说：“治理一个县呢？
yuē bù néng
”商臣说：“不能。
fù yuē jū yī zhāng jiān
”复曰：“居一鄣间？
shān zì dù biàn qióng qiě xià lì yuē néng
”狄山自己估计辩论不过，而且怕被交给法吏治罪，便说：“能。
nǎi qiǎn shān chéng zhāng
”乃谴山乘鄣。
zhì yuè yú xiōng nú zhǎn shān tóu ér qù
至月余，匈奴斩山头而去。
shì hòu qún chén zhèn zhé
是后群臣震詟。
tāng kè tián jiǎ suī gǔ rén yǒu xián cāo shǐ tāng wèi xiǎo lì yǔ qián tōng jí wèi dà lì ér jiǎ suǒ yǐ zé tāng xíng yì yǒu liè shì zhī fēng
汤客田甲虽贾人，有贤操，始汤为小吏，与钱通，及为大吏，而甲所以责汤行义，有烈士之风。
tāng wèi yù shǐ dài fū qī suì bài
张汤担任御史大夫七年后，垮台了。
hé dōng rén li wén gù cháng yǔ tāng yǒu xì yǐ ér wèi yù shǐ zhōng chéng jiàn shù cóng zhōng wén shì yǒu kě yǐ shāng tāng zhě bù néng wéi dì
河东人李文，故尝与汤有隙，已而为御史中丞，荐数从中文事有可以伤汤者，不能为地。
tāng yǒu suǒ ài shǐ lǔ yè jū zhī tāng fú píng shǐ rén shàng fēi biàn gào wén jiān shì shì xià tāng tāng zhì lùn shā wén ér tāng xīn zhī yè jū wèi zhī
汤有所爱史鲁谒居，知汤弗平，使人上飞变告文奸事，事下汤，汤治论杀文，而汤心知谒居为之。
shàng wèn biàn shì cóng jì ān qǐ
上问：“变事从迹安起？
tāng yáng jīng yuē cǐ dài wén gù rén yuàn zhī
”汤阳惊曰：“此殆文故人怨之。
yè jū bìng wò lǘ lǐ zhǔ rén tāng zì wǎng shì bìng wèi yè jū mó zú zhào guó yǐ yě zhù wèi yè wáng shù sòng tiě guān shì tāng cháng pái zhào wáng
”谒居病卧闾里主人，汤自往视病，为谒居摩足，赵国以冶铸为业，王数讼铁官事，汤常排赵王。
zhào wáng qiú tāng yīn shì
赵王暗中搜集张汤的把柄。
yè jū cháng àn zhào wáng zhào wáng yuàn zhī bìng shàng shū gào tāng dà chén yě shǐ yè jū yǒu bìng tāng zhì wéi mó zú yí yǔ wèi dà jiān
谒居尝案赵王，赵王怨之，并上书告：“汤大臣也，史谒居有病，汤至为摩足，疑与为大奸。
shì xià yán wèi
”事下延尉。
yè jū bìng sǐ shì lián qí dì dì xì dǎo guān
谒居病死后，事情牵连到他弟弟，弟弟被关押在导官署。
tāng yì zhì tā qiú dǎo guān jiàn yè jū dì yù yīn wèi zhī ér yáng bù xǐng
汤亦治它囚导官，见谒居弟，欲阴为之，而阳不省。
yè jū dì bù zhī ér yuàn tāng shǐ rén shàng shū gào tāng yǔ yè jū móu gòng biàn li wén
鲁谒居的弟弟不懂事，怨恨张汤，派人上书告发张汤和鲁谒居密谋，共同告发李文。
shì xià jiǎn xuān
此事交由减宣处理。
xuān cháng yǔ tāng yǒu xì jí de cǐ shì qióng jìng qí shì wèi zòu yě
宣尝与汤有隙，及得此事，穷竟其事，未奏也。
huì rén yǒu dào fā xiào wén yuán yì qián chéng xiàng qīng dí cháo yǔ tāng yuē jù xiè zhì qián tāng niàn dú chéng xiàng yǐ sì shí xíng yuán dāng xiè tāng wú yǔ yě bù xiè
恰逢有人盗挖孝文帝陵园的陪葬钱币，丞相庄青翟上朝时，与张汤约定一同谢罪，到了皇帝面前，张汤心想只有丞相按四季巡视陵园，应当谢罪，自己与此无关，便没有谢罪。
chéng xiàng xiè shàng shǐ yù shǐ àn qí shì
丞相谢罪后，皇帝派御史查办此事。
tāng yù zhì qí wén chéng xiàng jiàn zhī chéng xiàng huàn zhī
张汤想用法律条文追究丞相明知故犯的罪责，丞相为此担忧。
sān cháng shǐ jiē hài tāng yù xiàn zhī
三位长史都忌恨张汤，想陷害他。
shǐ zhǎng shǐ zhū mǎi chén sù yuàn tāng yǔ zài qí chuán
始，长史朱买臣素怨汤，语在其传。
wáng cháo qí rén yǐ shù zhì yòu nèi shǐ
王朝，齐人，以术至右内史。
biān tōng xué duǎn cháng gāng bào rén yě
边通学短长，刚暴人也。
guān zhì jǐ nán xiāng
官至济南相。
gù jiē jū tāng yòu yǐ ér shī guān shǒu cháng shǐ qū tǐ yú tāng
故皆居汤右，已而失官，守长史，诎体于汤。
tāng shù xíng chéng xiàng shì zhī cǐ sān cháng shǐ sù guì cháng líng shé zhī
汤数行丞相事，知此三长史素贵，常陵折之。
gù sān cháng shǐ hé móu yuē shǐ tāng yuē yǔ jūn xiè yǐ ér mài jūn
故三长史合谋曰：“始汤约与君谢，已而卖君；
jīn yù hé jūn yǐ zōng miào shì cǐ yù dài jūn ěr
现在又想用宗庙的事情弹劾你，这是想取代你的位置。
wú zhī tāng yīn shì
我们知道张汤私下干的坏事。
shǐ lì bǔ àn tāng zuǒ tián xìn děng yuē tāng qiě yù wèi qǐng zòu xìn zhé xiān zhī zhī jū wù zhì fù yǔ tāng fēn zhī
”使吏捕案汤左田信等，曰汤且欲为请奏，信辄先知之，居物致富，与汤分之。
jí tā jiān shì
及它奸事。
shì cí pō wén
这些事的供词和说法渐渐传开了。
shàng wèn tāng yuē wú suǒ wéi gǔ rén zhé zhī yì jū qí wù shì lèi yǒu yǐ wú móu gào zhī zhě
上问汤曰：“吾所为，贾人辄知，益居其物，是类有以吾谋告之者。
tāng bù xiè yòu yáng jīng yuē gù yi yǒu
”汤不谢，又阳惊曰：“固宜有。
jiǎn yi yì zòu yè jū shì
”减宜亦奏谒居事。
shàng yǐ tāng huái zhà miàn qī shǐ shǐ bā bèi bù zé tāng
上以汤怀诈面欺，使使八辈簿责汤。
tāng jù zì dào wú cǐ bù fú
张汤一一辩白没有这些事，拒不认罪。
yú shì shàng shǐ zhào yǔ zé tāng
于是上使赵禹责汤。
yǔ zhì ràng tāng yuē jūn hé bù zhī fēn yě
禹至，让汤曰：“君何不知分也！
jūn suǒ zhì yí miè zhě jǐ hé rén yǐ
君所治，夷灭者几何人矣！
jīn rén yán jūn jiē yǒu zhuàng tiān zǐ zhòng zhì jūn yù yù lìng jūn zì wèi jì hé duō yǐ duì wèi
今人言君皆有状，天子重致君狱，欲令君自为计，何多以对为？
tāng nǎi wéi shū xiè yuē tāng wú chǐ cù zhī gōng qǐ dāo bǐ lì bì xià xìng zhì wèi sān gōng wú yǐ sè zé
”汤乃为书谢曰：“汤无尺寸之功，起刀笔吏，陛下幸致位三公，无以塞责。
rán móu xiàn tāng zhě sān cháng shǐ yě
然谋陷汤者，三长史也。
suì zì shā
于是自杀了。
tāng sǐ jiā chǎn zhí bù guò wǔ bǎi jīn jiē suǒ de fèng cì wú tā yíng
汤死，家产直不过五百金，皆所得奉赐，无它赢。
kūn dì zhū zǐ yù hòu zàng tāng tāng mǔ yuē tāng wèi tiān zǐ dà chén bèi è yán ér sǐ hé hòu zàng wèi
昆弟诸子欲厚葬汤，汤母曰：“汤为天子大臣，被恶言而死，何厚葬为！
zài yǐ niú chē yǒu guān ér wú guǒ
”载以牛车，有棺而无椁。
shàng wén zhī yuē fēi cǐ mǔ bù shēng cǐ zi
上闻之，曰：“非此母不生此子。
nǎi jǐn àn zhū sān cháng shǐ
”乃尽按诛三长史。
chéng xiàng qīng dí zì shā
丞相青翟自杀了。
chū tián xìn
释放了田信。
shàng xī tāng fù shāo jìn qí zǐ ān shì
上惜汤，复稍进其子安世。
ān shì zì zi rú shǎo yǐ fù rèn wèi láng
安世字子孺，少以父任为郎。
yòng shàn shū jǐ shì shàng shū jīng lì yú zhí xiū mù wèi cháng chū
用善书给事尚书，精力于职，休沐未尝出。
shàng xíng xìng hé dōng cháng wáng shū sān qiè zhào wèn mò néng zhī wéi ān shì shi zhī jù zuò qí shì
上行幸河东，尝亡书三箧，诏问莫能知，唯安世识之，具作其事。
hòu gòu qiú de shū yǐ xiāng xiào wú suǒ yí shī
后购求得书，以相校无所遗失。
shàng qí qí cái zhuó wèi shàng shū lìng qiān guāng lù dài fu
上奇其材，擢为尚书令，迁光禄大夫。
zhāo dì jí wèi dà jiàng jūn huò guāng bǐng zhèng yǐ ān shì dǔ xíng guāng qīn zhòng zhī
昭帝即位，大将军霍光秉政，以安世笃行，光亲重之。
huì zuǒ jiāng jūn shàng guān jié fù zǐ jí yù shǐ dài fū sāng hóng yáng jiē yǔ yàn wáng gài zhǔ móu fǎn zhū guāng yǐ cháo wú jiù chén bái yòng ān shì wèi yòu jiāng jūn guāng lù xūn yǐ zì fù yān
会左将军上官桀父子及御史大夫桑弘羊皆与燕王、盖主谋反诛，光以朝无旧臣，白用安世为右将军光禄勋，以自副焉。
jiǔ zhī tiān zǐ xià zhào yuē yòu jiāng jūn guāng lù xūn ān shì fǔ zhèng sù wèi sù jìng bù dài shí yǒu sān nián xián yǐ kāng níng
久之，天子下诏曰：“右将军光禄勋安世辅政宿卫，肃敬不怠，十有三年，咸以康宁。
fu qīn qīn rèn xián táng yú zhī dào yě qí fēng ān shì wèi fù píng hòu
夫亲亲任贤，唐、虞之道也，其封安世为富平侯。
míng nián zhāo dì bēng wèi zàng dà jiàng jūn guāng bái tài hòu xǐ ān shì wèi chē qí jiāng jūn yǔ gòng zhēng lì chāng yì wáng
明年，昭帝崩，未葬，大将军光白太后，徙安世为车骑将军，与共征立昌邑王。
wáng xíng yín luàn guāng fù yǔ ān shì móu fèi wáng zūn lì xuān dì
王行淫乱，光复与安世谋，废王、尊立宣帝。
dì chū jí wèi bāo shǎng dà chén xià zhào yuē fu bāo yǒu dé shǎng yǒu gōng gǔ jīn zhī tōng yì yě
帝初即位，褒赏大臣，下诏曰：“夫褒有德，赏有功，古今之通义也。
chē qí jiāng jūn guāng lù xūn fù píng hòu ān shì sù wèi zhōng zhèng xuān dé míng ēn qín láo guó jiā shǒu zhí bǐng yì yǐ ān zōng miào qí yì fēng wàn liù bǎi hù gōng cì dà jiàng jūn guāng
车骑将军光禄勋富平侯安世，宿卫忠正，宣德明恩，勤劳国家，守职秉义，以安宗庙，其益封万六百户，功次大将军光。
ān shì zǐ qiān qiū yán shòu péng zǔ jiē zhōng láng jiàng shì zhōng
”安世子千秋、延寿、彭祖，皆中郎将侍中。
dà jiàng jūn guāng hōng hòu shù yuè yù shǐ dài fū wèi xiāng shàng fēng shì yuē shèng wáng bāo yǒu dé yǐ huái wàn fāng xiǎn yǒu gōng yǐ quàn bǎi liáo shì yǐ cháo tíng zūn róng tiān xià xiàng fēng
大将军光薨后数月，御史大夫魏相上封事曰：“圣王褒有德以怀万方，显有功以劝百寮，是以朝廷尊荣，天下乡风。
guó jiā chéng zǔ zōng zhī yè zhì zhū hóu zhī zhòng xīn shī dà jiàng jūn yi xuān zhāng shèng dé yǐ shì tiān xià xiǎn míng gōng chén yǐ tián fān guó
国家承祖宗之业，制诸侯之重，新失大将军，宜宣章盛德以示天下，显明功臣以填藩国。
wú kōng dà wèi yǐ sāi zhēng quán suǒ yǐ ān shè jì jué wèi méng yě
毋空大位，以塞争权，所以安社稷绝未萌也。
chē qí jiāng jūn ān shì shì xiào wǔ huáng dì sān shí yú nián
车骑将军安世事孝武皇帝三十余年，
zhōng xìn jǐn hòu
忠信谨厚，
qín láo zhèng shì
勤劳政事，
sù yè bù dài
夙夜不怠，
yǔ dà jiàng jūn dìng cè
与大将军定策，
tiān xià shòu qí fú
天下受其福，
guó jiā zhòng chén yě
国家重臣也，
yi zūn qí wèi
宜尊其位，
yǐ wéi dà jiàng jūn
以为大将军，
wú lìng lǐng guāng lù xūn shì
毋令领光禄勋事，
shǐ zhuān jīng shén
使专精神，
yōu niàn tiān xià
忧念天下，
sī wéi dé shī
思惟得失。
ān shì zǐ yán shòu zhòng hòu kě yǐ wèi guāng lù xūn lǐng sù wèi chén
安世子延寿重厚，可以为光禄勋，领宿卫臣。
shàng yì yù yòng zhī
”上亦欲用之。
ān shì wén zhǐ jù bù gǎn dāng
安世闻指，惧不敢当。
qǐng wén qiú jiàn miǎn guān dùn shǒu yuē lǎo chén ěr wàng wén yán zhī wèi xiān shì bù yán qíng bù dá chéng zì liàng bù zú yǐ jū dà wèi jì dà jiàng jūn hòu wéi tiān zǐ cái āi yǐ quán lǎo chén zhī mìng
请闻求见，免冠顿首曰：“老臣耳妄闻，言之为先事，不言情不达，诚自量不足以居大位，继大将军后，唯天子财哀，以全老臣之命。
shàng xiào yuē jūn yán tài qiān
”上笑曰：“君言泰谦。
jūn ér bù kě shàng shuí kě zhě
君而不可，尚谁可者！
ān shì shēn cí fú néng de
”安世深辞弗能得。
hòu shù rì jìng bài wèi dà sī mǎ chē qí jiāng jūn lǐng shàng shū shì
后数日，竟拜为大司马车骑将军，领尚书事。
shù yuè ba chē qí jiāng jūn tún bīng gèng wéi wèi jiāng jūn liǎng gōng wèi wèi chéng mén běi jūn bīng shǔ yān
数月，罢车骑将军屯兵，更为卫将军，两宫卫尉，城门、北军兵属焉。
shí huò guāng zǐ yǔ wèi yòu jiāng jūn shàng yì yǐ yǔ wèi dà sī mǎ ba qí yòu jiāng jūn tún bīng yǐ xū zūn jiā zhī ér shí duó qí zhòng
时，霍光子禹为右将军，上亦以禹为大司马，罢其右将军屯兵，以虚尊加之，而实夺其众。
hòu suì yú yǔ móu fǎn yí zōng zú ān shì sù xiǎo xīn wèi jì yǐ nèi yōu yǐ
后岁余，禹谋反，夷宗族，安世素小心畏忌，已内忧矣。
qí nǚ sūn jìng wèi huò shì wài shǔ fù dāng xiāng zuò ān shì shòu jù xíng yú yán sè shàng guài ér lián zhī yǐ wèn zuǒ yòu nǎi shè jìng yǐ wèi qí yì
其女孙敬为霍氏外属妇，当相坐，安世瘦惧，形于颜色，上怪而怜之，以问左右，乃赦敬，以尉其意。
ān shì jìn kǒng
安世浸恐。
zhí diǎn shū jī yǐ jǐn shèn zhōu mì zì zhe wài nèi wú jiàn
职典枢机，以谨慎周密自著，外内无间。
měi dìng dà zhèng yǐ jué zhé yí bìng chū
每定大政，已决，辄移病出；
wén yǒu zhào lìng nǎi jīng shǐ lì zhī chéng xiàng fǔ wèn yān
闻有诏令，乃惊，使吏之丞相府问焉。
zì cháo tíng dà chén mò zhī qí yǔ yì yě
自朝廷大臣莫知其与议也。
cháng yǒu suǒ jiàn qí rén lái xiè ān shì dà hèn yǐ wéi jǔ xián dá néng qǐ yǒu sī xiè yá
尝有所荐，其人来谢，安世大恨，以为举贤达能，岂有私谢邪？
jué jǐng fù wèi tōng
绝井复为通。
yǒu láng gōng gāo bù tiáo zì yán ān shì yīng yuē jūn zhī gōng gāo míng zhǔ suǒ zhī
有郎功高不调，自言，安世应曰：“君之功高，明主所知。
rén chén zhí shì hé cháng duǎn ér zì yán hu
人臣执事，何长短而自言乎！
jué bù xǔ
”绝不许。
yǐ ér láng guǒ qiān
已而郎果迁。
mò fǔ zhǎng shǐ qiān cí qù zhī guān ān shì wèn yǐ guò shī
莫府长史迁，辞去之官，安世问以过失。
zhǎng shǐ yuē jiāng jūn wèi míng zhǔ gǔ gōng ér shì wú suǒ jìn lùn zhě yǐ wéi jī
长史曰：“将军为明主股肱，而士无所进，论者以为讥。
ān shì yuē míng zhǔ zài shàng xián bù xiào jiào rán chén xià zì xiū ér yǐ hé zhī shì ér jiàn zhī
”安世曰“明主在上，贤不肖较然，臣下自修而已，何知士而荐之？
qí yù nì míng jī yuǎn quán shì rú cǐ
”其欲匿名迹远权势如此。
wèi guāng lù xūn láng yǒu zuì xiǎo biàn diàn shàng zhǔ shì bái xíng fǎ ān shì yuē hé yǐ zhī qí bù fǎn shuǐ jiāng yá
为光禄勋，郎有醉小便殿上，主事白行法，安世曰：“何以知其不反水浆邪？
rú hé yǐ xiǎo guò chéng zuì
如何以小过成罪！
láng yín guān bì bì xiōng zì yán ān shì yuē nú yǐ huì nù wū wū yì guān
”郎淫官婢，婢兄自言，安世曰：“奴以恚怒，诬污衣冠。
gào shǔ shì nú
”告署适奴。
qí yǐn rén guò shī jiē cǐ lèi yě
其隐人过失，皆此类也。
ān shì zì xiàn fù zǐ zūn xiǎn huái bù zì ān wèi zi yán shòu qiú chū bǔ lì shàng yǐ wéi běi dì tài shǒu
安世自见父子尊显，怀不自安，为子延寿求出补吏，上以为北地太守。
suì yú shàng mǐn ān shì nián lǎo fù zhēng yán shòu wèi zuǒ cáo tài pú
岁余，上闵安世年老，复征延寿为左曹、太仆。
chū ān shì xiōng hè xìng yú wèi tài zǐ tài zǐ bài bīn kè jiē zhū ān shì wèi hè shàng shū de xià cán shì
初，安世兄贺幸于卫太子，太子败，宾客皆诛，安世为贺上书，得下蚕室。
hòu wèi yè tíng lìng ér xuān dì yǐ huáng zēng sūn shōu yǎng yè tíng
后为掖庭令，而宣帝以皇曾孙收养掖庭。
hè nèi shāng tài zǐ wú gū ér zēng sūn gū yòu suǒ yǐ shì yǎng fǔ xún ēn shén mì yān
贺内伤太子无辜，而曾孙孤幼，所以视养拊循，恩甚密焉。
jí zēng sūn zhuàng dà hè jiāo shū lìng shòu shī wèi qǔ xǔ fēi yǐ jiā cái pìn zhī
及曾孙壮大，贺教书，令受《诗》，为取许妃，以家财聘之。
zēng sūn shù yǒu zhēng guài yǔ zài xuān jì
曾孙数有征怪，语在《宣纪》。
hè wén zhī wèi ān shì dào zhī chēng qí cái měi
贺闻知，为安世道之，称其材美。
ān shì zhé jué zhǐ yǐ wéi shǎo zhǔ zài shàng bù yí chēng shù zēng sūn
安世辄绝止，以为少主在上，不宜称述曾孙。
jí xuān dì jí wèi ér hè yǐ sǐ
及宣帝即位，而贺已死。
shàng wèi ān shì yuē yè tíng lìng píng shēng chēng wǒ jiāng jūn zhǐ zhī shì yě
上谓安世曰：“掖廷令平生称我，将军止之，是也。
shàng zhuī sī hè ēn yù fēng qí zhǒng wèi ēn dé hóu zhì jiā zhǒng èr bǎi jiā
”上追思贺恩，欲封其冢为恩德侯，置家冢二百家。
hè yǒu yī zi zǎo sǐ wú zi zǐ ān shì xiǎo nán péng zǔ
贺有一子蚤死，无子，子安世小男彭祖。
péng zǔ yòu xiǎo yǔ shàng tóng xí yán shū zhǐ yù fēng zhī xiān cì jué guān nèi hóu
彭祖又小与上同席研书，指欲封之，先赐爵关内侯。
gù ān shì shēn cí hè fēng yòu qiú sǔn shǒu zhǒng hù shù shāo jiǎn zhì sān shí hù
故安世深辞贺封，又求损守冢户数，稍减至三十户。
shàng yuē wú zì wèi yè tíng lìng fēi wéi jiāng jūn yě
上曰：“吾自为掖廷令，非为将军也。
ān shì nǎi zhǐ bù gǎn fù yán
”安世乃止，不敢复言。
suì xià zhào yuē qí wèi gù yè tíng lìng zhāng hè zhì shǒu zhǒng sān shí jiā
遂下诏曰：“其为故掖廷令张贺置守冢三十家。
shàng zì chǔ zhì qí lǐ jū zhǒng xi dòu jī wēng shě nán shàng shǎo shí suǒ cháng yóu chù yě
”上自处置其里，居冢西斗鸡翁舍南，上少时所尝游处也。
míng nián fù xià zhào yuē zhèn wēi miǎo shí gù yè tíng lìng zhāng hè fǔ dào zhèn gōng xiū wén xué jīng shù ēn huì zhuó yì jué gōng mào yān
明年，复下诏曰：“朕微眇时，故掖廷令张贺辅道朕躬，修文学经术，恩惠卓异，厥功茂焉。
shī yún wú yán bù chóu wú dé bù bào
《诗》云：‘无言不仇，无德不报。
qí fēng hè dì zǐ shì zhōng guān nèi hóu péng zǔ wèi yáng dōu hóu cì hè shì yuē yáng dōu āi hóu
’其封贺弟子侍中关内侯彭祖为阳都侯，赐贺谥曰阳都哀侯。
shí hè yǒu gū sūn bà nián qī suì bài wèi sàn qí zhōng láng jiàng cì jué guān nèi hóu shí yì sān bǎi hù
”时，贺有孤孙霸，年七岁，拜为散骑、中郎将，赐爵关内侯，食邑三百户。
ān shì yǐ fù zǐ fēng hóu zài wèi dà shèng nǎi cí lù
安世以父子封侯，在位大盛，乃辞禄。
zhào dōu nèi bié zāng zhāng shì wú míng qián yǐ bǎi wàn shù
诏都内别臧张氏无名钱以百万数。
ān shì zūn wèi gōng hóu shí yì wàn hù rán shēn yī yì tí fū rén zì fǎng jì jiā tóng qī bǎi rén jiē yǒu shǒu jì zuò shì nèi zhì chǎn yè lèi zhī xiān wēi shì yǐ néng zhí qí huò fù yú dà jiàng jūn guāng
安世尊为公侯，食邑万户，然身衣弋绨，夫人自纺绩，家童七百人，皆有手技作事，内治产业，累织纤微，是以能殖其货，富于大将军光。
tiān zǐ shén zūn dàn dà jiàng jūn rán nèi qīn ān shì xīn mì yú guāng yān
天子甚尊惮大将军，然内亲安世，心密于光焉。
yuán kāng sì nián chūn ān shì bìng shàng shū guī hóu qǐ hái gǔ
元康四年春，安世病，上疏归侯，乞骸骨。
tiān zǐ bào yuē jiāng jūn nián lǎo bèi bìng zhèn shén mǐn zhī
天子报曰：“将军年老被病，朕甚闵之。
suī bù néng shì shì zhé chōng wàn lǐ jūn xiān dì dà chén míng yú zhì luàn zhèn suǒ bù jí de shù wèn yān hé gǎn ér shàng shū guī wèi jiāng jūn fù píng hòu yìn
虽不能视事，折冲万里，君先帝大臣，明于治乱，朕所不及，得数问焉，何感而上书归卫将军富平侯印？
báo zhèn wàng gù fēi suǒ wàng yě
薄朕忘故，非所望也！
yuàn jiāng jūn qiáng cān shí jìn yī yào zhuān jīng shén yǐ fǔ tiān nián
愿将军强餐食，近医药，专精神，以辅天年。
ān shì fù qiáng qǐ shì shì zhì qiū hōng
”安世复强起视事，至秋薨。
tiān zǐ zèng yìn shòu sòng yǐ qīng chē jiè shì shì yuē jìng hóu
天子赠印绶，送以轻车介士，谥曰敬侯。
cì yíng dù dōng jiāng zuò chuān fù tǔ qǐ zhǒng cí táng
赐茔杜东，将作穿复土，起冢祠堂。
zi yán shòu sì
子延寿嗣。
yán shòu yǐ lì wèi jiǔ qīng jì sì hóu guó zài chén liú bié yì zài wèi jùn zū rù suì qiān yú wàn
延寿已历位九卿，既嗣侯，国在陈留，别邑在魏郡，租入岁千余万。
yán shòu zì yǐ shēn wú gōng dé hé yǐ néng jiǔ kān xiān rén dà guó shù shàng shū ràng jiǎn hù yì yòu yīn dì yáng dōu hóu péng zǔ kǒu chén zhì chéng tiān zǐ yǐ wéi yǒu ràng nǎi xǐ fēng píng yuán bìng yī guó hù kǒu rú gù ér zū shuì jiǎn bàn
延寿自以身无功德，何以能久堪先人大国，数上书让减户邑，又因弟阳都侯彭祖口陈至诚，天子以为有让，乃徙封平原，并一国，户口如故，而租税减半。
hōng shì yuē ài hóu
薨，谥曰爱侯。
zi bó sì
子勃嗣。
wèi sàn qí jiàn dài fū
为散骑、谏大夫。
yuán dì chū jí wèi zhào liè hóu jǔ mào cái bó jǔ tài guān xiàn chéng chén tāng
元帝初即位，诏列侯举茂材，勃举太官献丞陈汤。
tāng yǒu zuì bó zuò xuē hù èr bǎi huì hōng gù cì shì yuē miào hóu
汤有罪，勃坐削户二百，会薨，故赐谥曰缪侯。
hòu tāng lì gōng xī yù shì yǐ bó wèi zhī rén
后汤立功西域，世以勃为知人。
zi lín sì
子临嗣。
lín yì qiān jiǎn měi dēng gé diàn cháng tàn yuē sāng huò wèi wǒ jiè qǐ bù hòu zāi
临亦谦俭，每登阁殿，常叹曰：“桑、霍为我戒，岂不厚哉！
qiě sǐ fēn shī zōng zú gù jiù báo zàng bù qǐ fén
”且死，分施宗族故旧，薄葬不起坟。
lín shàng jìng wǔ gōng zhǔ
临尚敬武公主。
hōng zi fàng sì
薨，子放嗣。
hóng jiā zhōng shàng yù zūn wǔ dì gù shì yǔ jìn chén yóu yàn fàng yǐ gōng zhǔ zi kāi mǐn de xìng
鸿嘉中，上欲遵武帝故事，与近臣游宴，放以公主子开敏得幸。
fàng qǔ huáng hòu dì píng ēn hóu xǔ jiā nǚ shàng wèi fàng gòng zhāng cì jiǎ dì chōng yǐ shèng yú fú shì hào wèi tiān zǐ qǔ fù huáng hòu jià nǚ
放取皇后弟平恩侯许嘉女，上为放供张，赐甲第，充以乘舆服饰，号为天子取妇，皇后嫁女。
dà guān sī guān bìng gōng qí dì liǎng gōng shǐ zhě guān gài bù jué shǎng cì yǐ qiān wàn shù
大官私官并供其第，两宫使者冠盖不绝，赏赐以千万数。
fàng wèi shì zhōng zhōng láng jiàng jiān píng lè tún bīng zhì mò fǔ yí bǐ jiāng jūn
放为侍中、中郎将，监平乐屯兵，置莫府，仪比将军。
yǔ shàng wò qǐ chǒng ài shū jué cháng cóng wèi wēi xíng chū yóu běi zhì gān quán nán zhì cháng yáng wǔ zuó dòu jī zǒu mǎ cháng ān zhōng jī shù nián
与上卧起，宠爱殊绝，常从为微行出游，北至甘泉，南至长杨、五莋，斗鸡走马长安中，积数年。
shì shí shàng zhū jiù jiē hài qí chǒng bái tài hòu
是时，上诸舅皆害其宠，白太后。
tài hòu yǐ shàng chūn qiū fù dòng zuò bù jié shén yǐ guò fàng
太后以上春秋富，动作不节，甚以过放。
shí shù yǒu zāi yì yì zhě guī jiù fàng děng
时数有灾异，议者归咎放等。
yú shì chéng xiàng xuān yù shǐ dài fū fāng jìn zòu fàng jiāo jiǎn zòng zì shē yín bù zhì
于是丞相宣、御史大夫方进奏：“放骄蹇纵恣，奢淫不制。
qián shì yù shǐ xiū děng sì rén fèng shǐ zhì fàng jiā zhú míng bǔ zéi shí fàng jiàn zài nú cóng zhě bì mén shè bīng nǔ shè lì jù shǐ zhě bù kěn nèi
前侍御史修等四人奉使至放家逐名捕贼，时放见在，奴从者闭门设兵弩射吏，距使者不肯内。
zhī nán zǐ li yóu jūn yù xiàn nǚ shǐ yuè fǔ yīn jiān jǐng wǔ qiáng qiú bù dé shǐ rú kāng děng zhī qí jiā zéi shāng sān rén
知男子李游君欲献女，使乐府音监景武强求不得，使如康等之其家，贼伤三人。
yòu yǐ xiàn guān shì yuàn yuè fǔ yóu jiào mǎng ér shǐ dà nú jùn děng sì shí yú rén qún dǎng shèng bīng nǔ bái zhòu rù yuè fǔ gōng shè guān sì fù shù zhǎng lì zǐ dì zhuó pò qì wù gōng zhōng jiē bēn zǒu fú nì
又以县官事怨乐府游徼莽，而使大奴骏等四十余人群党盛兵弩，白昼入乐府攻射官寺，缚束长吏子弟，斫破器物，宫中皆奔走伏匿。
bēn zì kūn qián yī zhě yī jí shǒu lìng shǐ diào děng jiē tú xiǎn kòu tóu xiè fàng fàng nǎi zhǐ
奔自髡钳，衣赭衣，及守令史调等皆徒跣叩头谢放，放乃止。
nú cóng zhě zhī shǔ bìng chéng quán shì wèi bào nüè zhì qiú lì qī bù dé shā qí fu huò huì yī rén wàng shā qí qīn shǔ zhé wáng rén fàng dì bù dé xìng de wù zhì
奴从者支属并乘权势为暴虐，至求吏妻不得，杀其夫，或恚一人，妄杀其亲属，辄亡人放弟，不得，幸得勿治。
fàng xíng qīng bó lián fàn dà è yǒu gǎn dòng yīn yáng zhī jiù wéi chén bù zhōng shǒu zuì míng suī xiǎn qián méng ēn
放行轻薄，连犯大恶，有感动阴阳之咎，为臣不忠首，罪名虽显，前蒙恩。
jiāo yì bèi lǐ yǔ bèi pàn wú yì chén zǐ zhī è mò dà yú shì bù yí sù wèi zài wèi
骄逸悖理，与背畔无异，臣子之恶，莫大于是，不宜宿卫在位。
chén qǐng miǎn fàng guī guó yǐ xiāo zhòng xié zhī méng yàn hǎi nèi zhī xīn
臣请免放归国，以销众邪之萌，厌海内之心。
shàng bù dé yǐ zuǒ qiān fàng wèi běi dì dū wèi
上不得已，左迁放为北地都尉。
shù yuè fù zhēng rù shì zhōng
数月，复征入侍中。
tài hòu yǐ fàng wéi yán chū fàng wèi tiān shuǐ shǔ guó dū wèi
太后以放为言，出放为天水属国都尉。
yǒng shǐ yuán yán jiān bǐ nián rì shí gù jiǔ bù hái fàng xǐ shū láo wèn bù jué
永始、元延间，比年日蚀，故久不还放，玺书劳问不绝。
jū suì yú zhēng fàng guī dì shì mǔ gōng zhǔ jí
居岁余，征放归第视母公主疾。
shù yuè zhǔ yǒu chōu chū fàng wèi hé dōng dōu wèi
数月，主有瘳，出放为何东都尉。
shàng suī ài fàng rán shàng pò tài hòu xià yòng dà chén gù cháng tì qì ér qiǎn zhī
上虽爱放，然上迫太后，下用大臣，故常涕泣而遣之。
hòu fù zhēng fàng wèi shì zhōng guāng lù dài fu zhì zhōng èr qiān dàn
后复征放为侍中光禄大夫，秩中二千石。
suì yú chéng xiàng fāng jìn fù zòu fàng shàng bù dé yǐ miǎn fàng cì qián wǔ bǎi wàn qiǎn jiù guó
岁余，丞相方进复奏放，上不得已，免放，赐钱五百万，遣就国。
shù yuè chéng dì bēng fàng sī mù kū qì ér sǐ
数月，成帝驾崩，张放也因思慕哭泣而死。
chū ān shì zhǎng zǐ qiān qiū yǔ huò guāng zǐ yǔ jù wèi zhōng láng jiàng jiàng bīng suí dù liáo jiāng jūn fàn míng you jī wū huán
初，安世长子千秋与霍光子禹俱为中郎将，将兵随度辽将军范明友击乌桓。
hái yè dà jiàng jūn guāng wèn qiān qiū zhàn dòu fāng lüè shān chuān xíng shì qiān qiū kǒu duì bīng shì huà dì chéng tú wú suǒ wàng shī
还，谒大将军光，问千秋战斗方略，山川形势，千秋口对兵事，画地成图，无所忘失。
guāng fù wèn yǔ yǔ bù néng jì yuē jiē yǒu wén shū
光复问禹，禹不能记，曰：“皆有文书。
guāng yóu shì xián qiān qiū yǐ yǔ wèi bù cái tàn yuē huò shì shì shuāi zhāng shì xìng yǐ
”光由是贤千秋，以禹为不材，叹曰：“霍氏世衰，张氏兴矣！
jí yǔ zhū miè ér ān shì zǐ sūn xiāng jì zì xuān yuán yǐ lái wèi shì zhōng zhōng cháng shì zhū cáo sàn qí liè xiào wèi zhě fán shí yú rén
”及禹诛灭，而安世子孙相继，自宣、元以来为侍中、中常侍、诸曹散骑、列校尉者凡十余人。
gōng chén zhī shì wéi yǒu jīn shì zhāng shì qīn jìn chǒng guì bǐ yú wài qī
功臣之世，唯有金氏、张氏，亲近宠贵，比于外戚。
fàng zǐ chún sì hóu gōng jiǎn zì xiū míng xí hàn jiā zhì dù gù shì yǒu jìng hóu yí fēng
放子纯嗣侯，恭俭自修，明习汉家制度故事，有敬侯遗风。
wáng mǎng shí bù shī jué jiàn wǔ zhōng lì wèi zhì dà sī kōng gèng fēng fù píng zhī bié xiāng wèi wǔ shǐ hóu
王莽时不失爵，建武中历位至大司空，更封富平之别乡为武始侯。
zhāng tāng běn jū dù líng ān shì wǔ zhāo xuān shì zhé suí líng fán sān xǐ fù huán dù líng
张汤本居杜陵，安世武、昭、宣世辄随陵，凡三徙，复还杜陵。
zàn yuē féng shāng chēng zhāng tāng zhī xiān yǔ liú hòu tóng zǔ ér sī mǎ qiān bù yán gù quē yān
赞曰：冯商称张汤之先与留侯同祖，而司马迁不言，故阙焉。
hàn xìng yǐ lái hòu zhě bǎi shù bǎo guó chí chǒng wèi yǒu ruò fù píng zhě yě
汉兴以来，侯者百数，保国持宠，未有若富平者也。
tāng suī kù liè jí shēn méng jiù qí tuī xián yáng shàn gù yi yǒu hòu
汤虽酷烈，及身蒙咎，其推贤扬善，固宜有后。
ān shì lǚ dào mǎn ér bù yì
安世履道，满而不溢。
hè zhī yīn dé yì yǒu zhù yún
贺之阴德，亦有助云。