xiào wǔ huáng dì liù nán
孝武皇帝六男。
wèi huáng hòu shēng lì tài zǐ zhào jié yú shēng xiào zhāo dì wáng fū rén shēng qí huái wáng hóng li jī shēng yàn cì wáng dàn guǎng líng lì wáng xū lǐ fū rén shēng chāng yì āi wáng bó
卫皇后生戾太子，赵婕妤生孝昭帝，王夫人生齐怀王闳，李姬生燕刺王旦、广陵厉王胥，李夫人生昌邑哀王髆。
lì tài zǐ jù yuán shòu yuán nián lì wèi huáng tài zǐ nián qī suì yǐ
戾太子据，元狩元年立为皇太子，年七岁矣。
chū shàng nián èr shí jiǔ nǎi de tài zǐ shén xǐ wèi lì méi shǐ dōng fāng shuò méi gāo zuò méi zhù
初，上年二十九乃得太子，甚喜，为立禖，使东方朔、枚皋作禖祝。
shào zhuàng zhào shòu gōng yáng chūn qiū yòu cóng xiá qiū jiāng gōng shòu gǔ liáng
少壮，诏受《公羊春秋》，又从瑕丘江公受《谷梁》。
jí guān jiù gōng shàng wèi lì bó wàng yuàn shǐ tōng bīn kè cóng qí suǒ hǎo gù duō yǐ yì duān jìn zhě
到了二十岁行加冠礼就住太子宫，汉武帝给他修建了博望苑，让他与宾客往来，依他的兴趣行事，于是有好多以异端邪说来进献的。
yuán dǐng sì nián nà shǐ liáng dì chǎn zǐ nán jìn hào yuē shǐ huáng sūn
元鼎四年，纳史良娣，产子男进，号曰史皇孙。
wǔ dì mò wèi hòu chǒng shuāi jiāng chōng yòng shì chōng yǔ tài zǐ jí wèi shì yǒu xì kǒng shàng yàn jià hòu wèi tài zǐ suǒ zhū huì wū gǔ shì qǐ chōng yīn cǐ wèi jiān
武帝末，卫后宠衰，江充用事，充与太子及卫氏有隙，恐上晏驾后为太子所诛，会巫蛊事起，充因此为奸。
shì shí shàng chūn qiū gāo yì duō suǒ è yǐ wéi zuǒ yòu jiē wèi gǔ dào zhòu zǔ qióng zhì qí shì
是时，上春秋高，意多所恶，以为左右皆为蛊道祝诅，穷治其事。
chéng xiàng gōng sūn hè fù zǐ yáng shí zhū yì gōng zhǔ jí huáng hòu dì zǐ cháng píng hòu wèi kàng jiē zuò zhū
丞相公孙贺父子，阳石、诸邑公主，及皇后弟子长平侯卫伉皆坐诛。
yǔ zài gōng sūn hè jiāng chōng chuán
语在《公孙贺》、《江充传》。
chōng diǎn zhì wū gǔ jì zhī shàng yì bái yán gōng zhōng yǒu gǔ qì rù gōng zhì shěng zhōng huài yù zuò jué de
充典治巫蛊，既知上意，白言宫中有蛊气，入宫至省中，坏御座掘地。
shàng shǐ àn dào hóu hán shuō yù shǐ zhāng gàn huáng mén sū wén děng zhù chōng
上使按道侯韩说、御史章赣、黄门苏文等助充。
chōng suì zhì tài zǐ gōng jué gǔ de tóng mù rén
充遂至太子宫掘蛊，得桐木人。
shí shàng jí pì shǔ gān quán gōng dú huáng hòu tài zǐ zài
时上疾，辟暑甘泉宫，独皇后、太子在。
tài zǐ zhào wèn shǎo fù shí dé
太子召问少傅石德，
dé jù wèi shī fū bìng zhū
德惧为师傅并诛，
yīn wèi tài zǐ yuē qián chéng xiàng fù zǐ liǎng gōng zhǔ jí wèi shì jiē zuò cǐ
因谓太子曰：“前丞相父子、两公主及卫氏皆坐此，
jīn wū yǔ shǐ zhě jué de de zhēng yàn
今巫与使者掘地得征验，
bù zhī wū zhì zhī yá
不知巫置之邪，
jiāng shí yǒu yě
将实有也，
wú yǐ zì míng
无以自明，
kě jiáo yǐ jié shōu bǔ chōng děng xì yù
可矫以节收捕充等系狱，
qióng zhì qí jiān zhà
穷治其奸诈。
qiě shàng jí zài gān quán huáng hòu jí jiā lì qǐng wèn jiē bù bào shàng cún wáng wèi kě zhī ér jiān chén rú cǐ tài zǐ jiāng bù niàn qín fú sū shì yé
且上疾在甘泉，皇后及家吏请问皆不报，上存亡未可知，而奸臣如此，太子将不念秦扶苏事耶？
tài zǐ jí rán dé yán
”太子急，然德言。
zhēng hé èr nián qī yuè rén wǔ nǎi shǐ kè wèi shǐ zhě shōu bǔ chōng děng
征和二年七月壬午，乃使客为使者收捕充等。
àn dào hóu shuō yí shǐ zhě yǒu zhà bù kěn shòu zhào kè gé shā shuō
按道侯说疑使者有诈，不肯受诏，客格杀说。
yù shǐ zhāng gàn bèi chuàng tū wáng
御史章赣被创突亡。
zì guī gān quán
自归甘泉。
tài zǐ shǐ shè rén wú qiě chí jié yè rù wèi yāng gōng diàn cháng qiū mén yīn cháng yù yǐ huá jù bái huáng hòu fā zhōng jiù chē zài shè shì chū wǔ kù bīng fā cháng lè gōng wèi gào lìng bǎi guān rì jiāng chōng fǎn
太子使舍人无且持节夜入未央宫殿长秋门，因长御倚华具白皇后，发中厩车载射士，出武库兵，发长乐宫卫，告令百官日江充反。
nǎi zhǎn chōng yǐ xùn zhì hú wū shàng lín zhōng
乃斩充以徇，炙胡巫上林中。
suì bù bīn kè wèi jiāng lǜ yǔ chéng xiàng liú qū máo děng zhàn
遂部宾客为将率，与丞相刘屈牦等战。
cháng ān zhōng rǎo luàn yán tài zǐ fǎn yǐ gù zhòng bù fù
长安中扰乱，言太子反，以故众不附。
tài zǐ bīng bài wáng bù dé
太子兵败，亡，不得。
shàng nù shén qún xià yōu jù bù zhī suǒ chū
上怒甚，群下忧惧，不知所出。
hú guān sān lǎo mào shàng shū yuē chén wén fù zhě yóu tiān mǔ zhě yóu de zi yóu wàn wù yě
壶关三老茂上书曰：“臣闻父者犹天，母者犹地，子犹万物也。
gù tiān píng de ān yīn yáng hé diào wù nǎi mào chéng
故天平地安，阴阳和调，物乃茂成；
fù cí mǔ ài shì jiā zhī zhōng zi nǎi xiào shùn
父慈母爱，室家之中子乃孝顺。
yīn yáng bù hé zé wàn wù yāo shāng
阴阳不和，则万物夭伤；
fù zǐ bù hé zé shì jiā sàng wáng
父子不和，则室家丧亡。
gù fù bù fù zé zǐ bù zǐ jūn bù jūn zé chén bù chén suī yǒu sù wú qǐ de ér shí zhū
故父不父则子不子，君不君则臣不臣，虽有粟，吾岂得而食诸！
xī zhě yú shùn xiào zhī zhì yě ér bù zhōng yú gǔ sǒu
昔者虞舜，孝之至也，而不中于瞽叟；
xiào yǐ bèi bàng bó qí fàng liú gǔ ròu zhì qīn fù zǐ xiāng yí
孝已被谤，伯奇放流，骨肉至亲，父子相疑。
hé zhě
为什么呢？
jī huǐ zhī suǒ shēng yě
积毁之所生也。
yóu shì guān zhī zi wú bù xiào ér fù yǒu bù chá jīn huáng tài zǐ wèi hàn shì sì chéng wàn shì zhī yè tǐ zǔ zōng zhī zhòng qīn zé huáng dì zhī zōng zǐ yě
由是观之，子无不孝，而父有不察，今皇太子为汉适嗣，承万世之业，体祖宗之重，亲则皇帝之宗子也。
jiāng chōng bù yī zhī rén lǘ yán zhī lì chén ěr bì xià xiǎn ér yòng zhī xián zhì zūn zhī mìng yǐ pò cù huáng tài zǐ zào shì jiān zhà qún yá cuò miù shì yǐ qīn qī zhī lù gé sāi ér bù tōng
江充，布衣之人，闾阎之隶臣耳，陛下显而用之，衔至尊之命以迫蹴皇太子，造饰奸诈，群邪错谬，是以亲戚之路隔塞而不通。
tài zǐ jìn zé bù de shàng jiàn tuì zé kùn yú luàn chén dú yuān jié ér wáng gào bù rěn fèn fèn zhī xīn qǐ ér shā chōng kǒng jù bū táo zi dào fù bīng yǐ jiù nàn zì miǎn ěr chén qiè yǐ wéi wú xié xīn
太子进则不得上见，退则困于乱臣，独冤结而亡告，不忍忿忿之心，起而杀充，恐惧逋逃，子盗父兵以救难自免耳，臣窃以为无邪心。
shī yuē yíng yíng qīng yíng zhǐ yú fān
《诗》曰：‘营营青蝇，止于藩；
kǎi tì jūn zǐ wú xìn chán yán
恺悌君子，无信谗言；
chán yán wǎng jí jiāo luàn sì guó
谗言罔极，交乱四国。
wǎng zhě jiāng chōng chán shā zhào tài zǐ tiān xià mò bù wén qí zuì gù yi
’往者江充谗杀赵太子，天下莫不闻，其罪固宜。
bì xià bù xǐng chá shēn guò tài zǐ fā shèng nù jǔ dà bīng ér qiú zhī sān gōng zì jiāng zhì zhě bù gǎn yán biàn shì bù gǎn shuō chén qiè tòng zhī
陛下不省察，深过太子，发盛怒，举大兵而求之，三公自将，智者不敢言，辩士不敢说，臣窃痛之。
chén wén zǐ xū jìn zhōng ér wàng qí hào bǐ gàn jǐn rén ér yí qí shēn zhōng chén jié chéng bù gù fǔ yuè zhī zhū yǐ chén qí yú zhì zài kuāng jūn ān shè jì yě
臣闻子胥尽忠而忘其号，比干尽仁而遗其身，忠臣竭诚不顾斧钺之诛以陈其愚，志在匡君安社稷也。
shī yún qǔ bǐ zèn rén tóu bì chái hǔ
《诗》云：‘取彼谮人，投畀豺虎。
wéi bì xià kuān xīn wèi yì shǎo chá suǒ qīn wú huàn tài zǐ zhī fēi jí ba jiá bīng wú lìng tài zǐ jiǔ wáng
’唯陛下宽心慰意，少察所亲，毋患太子之非，亟罢甲兵，无令太子久亡。
chén bù shèng quán quán chū yī dàn zhī mìng dài zuì jiàn zhāng què xià
臣不胜惓惓，出一旦之命，待罪建章阙下。
shū zòu tiān zǐ gǎn wù
”书奏，天子感寤。
tài zǐ zhī wáng yě dōng zhì hú zāng nì quán jiū lǐ
太子之亡也，东至湖，臧匿泉鸠里。
zhǔ rén jiā pín cháng mài jù yǐ gěi tài zǐ
主人家贫，常卖屦以给太子。
tài zǐ yǒu gù rén zài hú wén qí fù shàn shǐ rén hū zhī ér fā jué
太子有故人在湖，闻其富赡，使人呼之而发觉。
lì wéi bǔ tài zǐ tài zǐ zì dù bù dé tuō jí rù shì jù hù zì jīng
吏围捕太子，太子自度不得脱，即入室距户自经。
shān yáng nán zǐ zhāng fù chāng wèi zú zú tà kāi hù xīn ān lìng shǐ li shòu qū bào jiě tài zǐ zhǔ rén gōng suì gé dòu sǐ huáng sūn èr rén jiē bìng yù hài
山阳男子张富昌为卒，足蹋开户，新安令史李寿趋抱解太子，主人公遂格斗死，皇孙二人皆并遇害。
shàng jì shāng tài zǐ nǎi xià zhào yuē gài xíng yí shǎng suǒ yǐ shēn xìn yě
上既伤太子，乃下诏曰：“盖行疑赏，所以申信也。
qí fēng li shòu wèi yú hóu zhāng fù chāng wèi tí hóu
其封李寿为邘侯，张富昌为题侯。
jiǔ zhī wū gǔ shì duō bù xìn
久之，巫蛊事多不信。
shàng zhī tài zǐ huáng kǒng wú tā yì ér chē qiān qiū fù sòng tài zǐ yuān shàng suì zhuó qiān qiū wèi chéng xiàng ér zú miè jiāng chōng jiā fén sū wén yú héng qiáo shàng jí quán jiū lǐ jiā bīng rèn yú tài zǐ zhě chū wèi běi dì tài shǒu hòu zú
上知太子惶恐无他意，而车千秋复讼太子冤，上遂擢千秋为丞相，而族灭江充家，焚苏文于横桥上，及泉鸠里加兵刃于太子者，初为北地太守，后族。
shàng lián tài zǐ wú gū nǎi zuò sī zǐ gōng wèi guī lái wàng sī zhī tái yú hú
上怜太子无辜，乃作思子宫，为归来望思之台于湖。
tiān xià wén ér bēi zhī
天下闻而悲之。
chū tài zǐ yǒu sān nán yī nǚ nǚ zhě píng yú hóu sì zi shàng yān
初，太子有三男一女，女者平舆侯嗣子尚焉。
jí tài zǐ bài jiē tóng shí yù hài
及太子败，皆同时遇害。
wèi hòu shǐ liáng tì zàng cháng ān chéng nán
卫后、史良悌葬长安城南。
shǐ huáng sūn huáng sūn fēi wáng fū rén jí huáng nǚ sūn zàng guǎng míng
史皇孙、皇孙妃王夫人及皇女孙葬广明。
huáng sūn èr rén suí tài zǐ zhě yǔ tài zǐ bìng zàng hú
皇孙二人随太子者，与太子并葬湖。
tài zǐ yǒu yí sūn yī rén shǐ huáng sūn zi wáng fū rén nán nián shí bā jí zūn wèi shì wèi xiào xuān dì dì chū jí wèi xià zhào yuē gù huáng tài zǐ zài hú wèi yǒu hào shì suì shí cí qí yì shì zhì yuán yì
太子有遗孙一人，史皇孙子，王夫人男，年十八即尊位，是为孝宣帝，帝初即位，下诏曰：“故皇太子在湖，未有号谥，岁时祠，其议谥，置园邑。
yǒu sī zòu qǐng
”有司奏请；
lǐ wéi rén hòu zhě wèi zhī zǐ yě gù jiàng qí fù mǔ bù dé jì zūn zǔ zhī yì yě
“《礼》‘为人后者，为之子也’，故降其父母不得祭，尊祖之义也。
bì xià wèi xiào zhāo dì hòu chéng zǔ zōng zhī sì zhì lǐ bù yú xián
陛下为孝昭帝后，承祖宗之祀，制礼不逾闲。
jǐn xíng shì xiào zhāo dì suǒ wèi gù huáng tài zǐ qǐ wèi zài hú shǐ liáng dì zhǒng zài bó wàng yuàn běi qīn shǐ huáng sūn wèi zài guǎng míng guō běi
谨行视孝昭帝所为故皇太子起位在湖，史良娣冢在博望苑北，亲史皇孙位在广明郭北。
shì fǎ yuē shì zhě xíng zhī jī yě yú yǐ wéi qīn shì yi yuē dào mǔ yuē dào hòu bǐ zhū hóu wáng guó zhì fèng yì sān bǎi jiā
谥法曰‘谥者，行之迹也’，愚以为亲谥宜曰悼，母曰悼后，比诸侯王国，置奉邑三百家。
gù huáng tài zǐ shì yuē lì zhì fèng yì èr bǎi jiā
故皇太子谥曰戾，置奉邑二百家。
shǐ liáng dì yuē lì fū rén zhì shǒu zhǒng sān shí jiā
史良娣曰戾夫人，置守冢三十家。
yuán zhì zhǎng chéng zhōu wèi fèng shǒu rú fǎ
园置长丞，周卫奉守如法。
yǐ hú wén xiāng yá lǐ jù wèi lì yuán cháng ān bái tíng dōng wèi lì hòu yuán guǎng míng chéng xiāng wèi dào yuán
”以湖阌乡邪里聚为戾园，长安白亭东为戾后园，广明成乡为悼园。
jiē gǎi zàng yān
皆改葬焉。
hòu bā suì yǒu sī fù yán lǐ fù wèi shì zi wèi tiān zǐ jì yǐ tiān zǐ
后八岁，有司复言：“《礼》‘父为士，子为天子，祭以天子’。
dào yuán yí chēng zūn hào yuē huáng kǎo lì miào yīn yuán wèi qǐn yǐ shí jiàn xiǎng yān
悼园宜称尊号曰皇考，立庙，因园为寝，以时荐享焉。
yì fèng yuán mín mǎn qiān liù bǎi jiā yǐ wéi fèng míng xiàn
益奉园民满千六百家，以为奉明县。
zūn lì fū rén yuē lì hòu zhì yuán fèng yì jí yì lì yuán gè mǎn sān bǎi jiā
尊戾夫人曰戾后，置园奉邑，及益戾园各满三百家。
qí huái wáng hóng yǔ yàn wáng dàn guǎng líng wáng xū tóng rì lì jiē cì cè gè yǐ guó tǔ fēng sú shēn jiè yān yuē wéi yuán shòu liù nián sì yuè yǐ sì huáng dì shǐ yù shǐ dài fū tāng miào lì zǐ hóng wèi qí wáng yuē wū hū
齐怀王闳与燕王旦、广陵王胥同日立，皆赐策，各以国土风俗申戒焉，曰：“惟元狩六年四月乙巳，皇帝使御史大夫汤庙立子闳为齐王，曰：‘乌呼！
xiǎo zi hóng shòu cí qīng shè
小子闳，受兹青社。
zhèn chéng tiān xù wéi jī gǔ jiàn ěr guó jiā fēng yú dōng tǔ shì wèi hàn fān fǔ
朕承天序，惟稽古，建尔国家，封于东土，世为汉藩辅。
wū hū
乌呼！
niàn zāi gòng zhèn zhī zhào
念哉，共朕之诏。
wéi mìng yú bù cháng rén zhī hǎo dé kè míng xiǎn guāng
惟命于不常，人之好德，克明显光；
yì zhī bù tú bǐ jūn zǐ dài
若不图谋道义，会使君子懈怠。
xī ěr xīn yǔn zhí qí zhōng tiān lù yǒng zhōng
悉尔心，允执其中，天禄永终；
jué yǒu qiān bù zāng nǎi xiōng yú nǎi guó ér hài yú ěr gōng
厥有愆不臧，乃凶于乃国，而害于尔躬。
wū hū
唉！
bǎo guó yì mín kě bù jìng yǔ
保国乂民，可不敬与！
wáng qí jiè zhī
王其戒之！
hóng mǔ wáng fū rén yǒu chǒng hóng yóu ài xìng lì bā nián hōng wú zi guó chú
”闳母王夫人有宠，闳尤爱幸，立八年，薨，无子，国除。
yàn cì wáng dàn cì cè yuē wū hū
燕刺王旦赐策曰：“呜呼！
xiǎo zi dàn shòu cí xuán shè jiàn ěr guó jiā fēng yú běi tǔ shì wèi hàn fān fǔ
小子旦，受兹玄社，建尔国家，封于北土，世为汉藩辅。
wū hū
唉！
xūn zhōu shì nüè lǎo shòu xīn yǐ jiān qiǎo biān méng
薰鬻氏虐老兽心，以奸巧边甿。
zhèn mìng jiāng lǜ zū zhēng jué zuì
朕命将率，租征厥罪。
wàn fū zhǎng qiān fū zhǎng sān shí yǒu èr shuài jiàng qí bēn shī
万夫长、千夫长，三十有二帅，降旗奔师。
xūn zhōu xǐ yù běi zhōu yǐ tuǒ
薰鬻徙域，北州以妥。
xī ěr xīn wú zuò yuàn wú zuò fěi dé wú nǎi fèi bèi
悉尔心，毋作怨，毋作棐德，毋乃废备。
fēi jiào shì bù dé cóng zhēng
非教士不得从征。
wáng qí jiè zhī
王其戒之！
dàn zhuàng dà jiù guó wéi rén biàn lüè bó xué jīng shū zá shuō hǎo xīng lì shù shù chàng yōu shè liè zhī shì zhāo zhì yóu shì
旦壮大就国，为人辩略，博学经书、杂说，好星历、数术、倡优、射猎之事，招致游士。
jí wèi tài zǐ bài qí huái wáng yòu hōng dàn zì yǐ cì dì dāng lì shàng shū qiú rù sù wèi
及卫太子败，齐怀王又薨，旦自以次第当立，上书求入宿卫。
shàng nù xià qí shǐ yù
上怒，下其使狱。
hòu zuò zāng nì wáng mìng xuē liáng xiāng ān cì wén ān sān xiàn
后坐臧匿亡命，削良乡、安次、文安三县。
wǔ dì yóu shì è dàn hòu suì lì shǎo zǐ wèi tài zǐ
武帝由是恶旦，后遂立少子为太子。
dì bēng tài zǐ lì shì wèi xiào zhāo dì cì zhū hóu wáng xǐ shū
帝崩，太子立，是为孝昭帝，赐诸侯王玺书。
dàn de shū bù kěn kū yuē xǐ shū fēng xiǎo
旦得书，不肯哭，曰：“玺书封小。
jīng shī yí yǒu biàn
京师疑有变。
qiǎn xìng chén shòu xī zhǎng sūn zòng zhī wáng rú děng zhī cháng ān yǐ wèn lǐ yí wèi míng
”遣幸臣寿西长、孙纵之、王孺等之长安，以问礼仪为名。
wáng rú jiàn zhí jīn wú guǎng yì wèn dì bēng suǒ bìng
王孺见执金吾广意，问：“帝崩所病？
lì zhě shuí zǐ
立者谁子？
nián jǐ suì
年几岁？
guǎng yì yán dài zhào wǔ zuó gōng gōng zhōng yán guàn yán dì bēng zhū jiāng jūn gòng lì tài zǐ wèi dì nián bā jiǔ suì zàng shí bù chū lín
”广意言：“待诏五莋宫，宫中讠雚言帝崩，诸将军共立太子为帝，年八九岁，葬时不出临。
guī yǐ bào wáng
”归以报王。
wáng yuē shàng qì qún chén wú yǔ yán gài zhǔ yòu bù dé jiàn shén kě guài yě
王曰：“上弃群臣，无语言，盖主又不得见，甚可怪也。
fù qiǎn zhōng dài fū zhì jīng shī shàng shū yán qiè jiàn xiào wǔ huáng dì gōng shèng dào
”复遣中大夫至京师上书言：“窃见孝武皇帝躬圣道，
xiào zōng miào
孝宗庙，
cí ài gǔ ròu
慈爱骨肉，
hé jí zhào mín
和集兆民，
dé pèi tiān dì
德配天地，
míng bìng rì yuè
明并日月，
wēi wǔ yáng yì
威武洋溢，
yuǎn fāng zhí bǎo ér cháo
远方执宝而朝，
zēng jùn shù shí
增郡数十，
chì dì qiě bèi
斥地且倍，
fēng tài shān
封泰山，
chán liáng fù
禅梁父，
xún shòu tiān xià
巡狩天下，
yuǎn fāng zhēn wù chén yú tài miào
远方珍物陈于太庙，
dé shèn xiū shèng
德甚休盛，
qǐng lì miào jùn guó
请立庙郡国。
zòu bào wén
”奏报闻。
shí dà jiàng jūn huò guāng bǐng zhèng bāo cì yàn wáng qián sān qiān wàn yì fēng wàn sān qiān hù
时大将军霍光秉政，褒赐燕王钱三千万，益封万三千户。
dàn nù yuē wǒ dāng wèi dì hé cì yě
旦怒曰：“我当为帝，何赐也！
suì yǔ zōng shì zhōng shān āi wáng zǐ liú zhǎng qí xiào wáng sūn liú zé děng jié móu zhà yán yǐ wǔ dì shí shòu zhào de zhí lì shì xiū wǔ bèi bèi fēi cháng
”遂与宗室中山哀王子刘长、齐孝王孙刘泽等结谋，诈言以武帝时受诏，得职吏事，修武备，备非常。
cháng yú shì wèi dàn mìng lìng qún chén yuē guǎ rén lài xiān dì xiū dé huò fèng běi fān qīn shòu míng zhào zhí lì shì lǐng kù bīng chì wǔ bèi rèn zhòng zhí dà sù yè jīng jīng zǐ dài fū jiāng hé yǐ guī zuǒ guǎ rén
长于是为旦命令群臣曰：“寡人赖先帝休德，获奉北藩，亲受明诏，职吏事，领库兵，饬武备，任重职大，夙夜兢兢，子大夫将何以规佐寡人？
qiě yān guó suī xiǎo chéng zhōu zhī jiàn guó yě shàng zì zhào gōng xià jí zhāo xiāng yú jīn qiān zǎi qǐ kě wèi wú xián zāi
且燕国虽小，成周之建国也，上自召公，下及昭、襄，于今千载，岂可谓无贤哉？
guǎ rén shù dài tīng cháo sān shí yú nián céng wú wén yān
寡人束带听朝三十余年，曾无闻焉。
qí zhě guǎ rén zhī bù jí yǔ
其者寡人之不及与？
yì yì zǐ dài fū zhī sī yǒu suǒ bù zhì hu
意亦子大夫之思有所不至乎？
qí jiù ān zài
其咎安在？
fāng jīn guǎ rén yù jiǎo yá fáng fēi zhāng wén yáng hé fǔ wèi bǎi xìng yí fēng yì sú jué lù hé yóu
方今寡人欲挢邪防非，章闻扬和，抚慰百姓，移风易俗，厥路何由？
zǐ dài fū qí gè xī xīn yǐ duì guǎ rén jiāng chá yān
子大夫其各悉心以对，寡人将察焉。
qún chén jiē miǎn guān xiè
群臣皆免冠谢。
láng zhōng chéng zhěn wèi dàn yuē dài wáng shī zhí dú kě qǐ ér suǒ bù kě zuò ér de yě
郎中成轸谓旦曰：“大王失职，独可起而索，不可坐而得也。
dài wáng yì qǐ guó zhōng suī nǚ zǐ jiē fèn bì suí dài wáng
大王一起，国中虽女子皆奋臂随大王。
dàn yuē qián gāo hòu shí wěi lì zǐ hóng wèi huáng dì zhū hóu jiāo shǒu shì zhī bā nián
”旦曰：“前高后时，伪立子弘为皇帝，诸侯交手事之八年。
lǚ tài hòu bēng dà chén zhū zhū lǚ yíng lì wén dì tiān xià nǎi zhī fēi xiào huì zi yě
吕太后崩，大臣诛诸吕，迎立文帝，天下乃知非孝惠子也。
wǒ qīn wǔ dì zhǎng zǐ fǎn bù dé lì shàng shū qǐng lì miào yòu bù tīng
我亲武帝长子，反不得立，上书请立庙，又不听。
lì zhě yí fēi liú shì
立者疑非刘氏。
jí yǔ liú zé móu wèi jiān shū yán shǎo dì fēi wǔ dì zǐ dà chén suǒ gòng lì tiān xià yi gòng fá zhī
即与刘泽谋为奸书，言少帝非武帝子，大臣所共立，天下宜共伐之。
shǐ rén chuán xíng jùn guó yǐ yáo dòng bǎi xìng
使人传行郡国，以摇动百姓。
zé móu guī fā bīng lín zī yǔ yàn wáng jù qǐ
泽谋归发兵临淄，与燕王俱起。
dàn suì zhāo lái jùn guó jiān rén fù liǎn tóng tiě zuò jiá bīng shù yuè qí chē qí cái guān zú jiàn jīng qí gǔ chē máo tóu xiān qū láng zhōng shì cóng zhě zhe diāo yǔ huáng jīn fù chán jiē hào shì zhōng
旦遂招来郡国奸人，赋敛铜铁作甲兵，数阅其车骑材官卒，建旌旗鼓车，旄头先驱，郎中侍从者着貂羽，黄金附蝉，皆号侍中。
dàn cóng xiāng zhōng wèi yǐ xià lēi chē qí fā mín huì wéi dà liè wén ān xiàn yǐ jiǎng shì mǎ xū qī rì
旦从相、中尉以下，勒车骑，发民会围，大猎文安县，以讲士马，须期日。
láng zhōng hán yì děng shù jiàn dàn dàn shā yì děng fán shí wǔ rén
郎中韩义等数谏旦，旦杀义等凡十五人。
huì fǒu bìng hóu liú chéng zhī zé děng móu gào zhī qīng zhōu cì shǐ juàn bù yí bù yí shōu bǔ zé yǐ wén
会<缶并>侯刘成知泽等谋，告之青州刺史隽不疑，不疑收捕泽以闻。
tiān zǐ qiǎn dà hóng lú chéng zhì lián yǐn yàn wáng
天子遣大鸿胪丞治，连引燕王。
yǒu zhào wù zhì ér liú zé děng fú zhū
有诏勿治，而刘泽等伏诛。
yì fēng fǒu bìng hóu
益封<缶并>侯。
jiǔ zhī dàn zǐ è yì gài cháng gōng zhǔ zuǒ jiāng jūn shàng guān jié fù zǐ yǔ huò guāng zhēng quán yǒu xì jiē zhī dàn yuàn guāng jí sī yǔ yàn jiāo tōng
久之，旦姊鄂邑盖长公主、左将军上官桀父子与霍光争权有隙，皆知旦怨光，即私与燕交通。
dàn qiǎn sūn zòng zhī děng qián hòu shí yú bèi duō jī jīn bǎo zǒu mǎ lù yí gài zhǔ
旦遣孙纵之等前后十余辈，多赍金宝走马，赂遗盖主。
shàng guān jié jí yù shǐ dài fū sāng hóng yáng děng jiē yǔ jiāo tōng shù jì shū guāng guò shī yǔ dàn lìng shàng shū gào zhī
上官桀及御史大夫桑弘羊等皆与交通，数记疏光过失与旦，令上书告之。
jié yù cóng zhōng xià qí zhāng
桀欲从中下其章。
dàn wén zhī xǐ shàng shū yuē xī qín jù nán miàn zhī wèi zhì yī shì zhī mìng wēi fú sì yí qīng ruò gǔ ròu xiǎn zhòng yì zú fèi dào rèn xíng wú ēn zōng shì
旦闻之，喜，上疏曰：“昔秦据南面之位，制一世之命，威服四夷，轻弱骨肉，显重异族，废道任刑，无恩宗室。
qí hòu wèi tuó rù nán yí chén shè hū chu zé jìn xiá zuò luàn nèi wài jù fā zhào shì wú chuī huǒ yān
其后尉佗入南夷，陈涉呼楚泽，近狎作乱，内外俱发，赵氏无炊火焉。
gāo huáng dì lǎn zōng jì guān dé shī jiàn qín jiàn běn fēi shì gù gǎi qí lù guī tǔ lián chéng bù wáng zǐ sūn shì yǐ zhī yè fú shū yì xìng bù dé jiān yě
高皇帝览踪迹，观得失，见秦建本非是，故改其路，规土连城，布王子孙，是以支叶扶疏，异姓不得间也。
jīn bì xià chéng míng jì chéng wěi rèn gōng qīng qún chén lián yǔ chéng péng fēi huǐ zōng shì fū shòu zhī sù rì chěng yú tíng è lì fèi fǎ lì wēi zhǔ ēn bù jí xià jiū
今陛下承明继成，委任公卿，群臣连与成朋，非毁宗室，肤受之诉，日骋于廷，恶吏废法立威，主恩不及下究。
chén wén wǔ dì shǐ zhōng láng jiàng sū wǔ shǐ xiōng nú jiàn liú èr shí nián bù jiàng hái dǎn wèi diǎn shǔ guó
臣闻武帝使中郎将苏武使匈奴，见留二十年不降，还亶为典属国。
jīn dà jiàng jūn zhǎng shǐ chang wú láo wèi sōu sù dū wèi
今大将军长史敞无劳，为搜粟都尉。
yòu jiāng jūn dōu láng yǔ lín dào shàng yí bì tài guān xiān zhì
还有，大将军在会试羽林禁军之时，竟然采用皇帝的礼仪在道上传呼行人跸止回避之令，提前派置太官侍候。
chén dàn yuàn guī fú xǐ rù sù wèi chá jiān chén zhī biàn
臣旦愿归符玺，入宿卫，察奸臣之变。
shì shí zhāo dì nián shí sì jué qí yǒu zhà suì qīn xìn huò guāng ér shū shàng guān jié děng
是时，昭帝年十四，觉其有诈，遂亲信霍光，而疏上官桀等。
jié děng yīn móu gòng shā guāng fèi dì yíng lì yàn wáng wèi tiān zǐ
桀等因谋共杀光，废帝，迎立燕王为天子。
dàn zhì yì shū wǎng lái xiāng bào xǔ lì jié wèi wáng wài lián jùn guó háo jié yǐ qiān shù
旦置驿书，往来相报，许立桀为王，外连郡国豪杰以千数。
dàn yǐ yǔ xiāng píng píng yuē dài wáng qián yǔ liú zé jié móu shì wèi chéng ér fā jué zhě yǐ liú zé sù kuā hǎo qīn líng yě
旦以语相平，平曰：“大王前与刘泽结谋，事未成而发觉者，以刘泽素夸，好侵陵也。
píng wén zuǒ jiāng jūn sù qīng yì chē qí jiāng jūn shǎo ér jiāo chén kǒng qí rú liú zé shí bù néng chéng yòu kǒng jì chéng fǎn dài wáng yě
平闻左将军素轻易，车骑将军少而骄，臣恐其如刘泽时不能成，又恐既成，反大王也。
dàn yuē qián rì yī nán zǐ yì què zì wèi gù tài zǐ cháng ān zhōng mín qù xiāng zhī zhèng yán guàn bù kě zhǐ dà jiàng jūn kǒng chū bīng chén zhī yǐ zì bèi ěr
”旦曰：“前日一男子诣阙，自谓故太子，长安中民趣乡之，正讠雚不可止，大将军恐，出兵陈之，以自备耳。
wǒ dì zhǎng zǐ tiān xià suǒ xìn hé yōu jiàn fǎn
我帝长子，天下所信，何忧见反？
hòu wèi qún chén gài zhǔ bào yán dú huàn dà jiàng jūn yǔ yòu jiāng jūn wáng mǎng
”后谓群臣：“盖主报言，独患大将军与右将军王莽。
jīn yòu jiāng jūn wù gù chéng xiàng bìng xìng shì bì chéng zhēng bù jiǔ
今右将军物故，丞相病，幸事必成，征不久。
lìng qún chén jiē zhuāng
”令群臣皆装。
shì shí tiān yù hóng xià shǔ gōng zhōng yǐn jǐng shuǐ jǐng shuǐ jié
是时天雨，虹下属宫中饮井水，井水竭。
cè zhōng shǐ qún chū huài dà guān zào
厕中豕群出，坏大官灶。
wū què dòu sǐ
乌鹊斗死。
shǔ wǔ diàn duān mén zhōng
鼠舞殿端门中。
diàn shàng hù zì bì bù kě kāi
殿上户自闭，不可开。
tiān huǒ shāo chéng mén
天火烧城门。
dà fēng huài gōng chéng lóu zhé bá shù mù
大风刮坏王宫的城楼，折断拔倒树木。
liú xīng xià duò
流星下堕。
hòu jī yǐ xià jiē kǒng
后姬以下皆恐。
wáng jīng bìng shǐ rén cí jiā shuǐ tái shuǐ
王惊病，使人祠葭水、台水。
wáng kè lǚ guǎng děng zhī xīng wèi wáng yán dāng yǒu bīng wéi chéng qī zài jiǔ yuè shí yuè hàn dāng yǒu dà chén lù sǐ zhě
王客吕广等知星，为王言“当有兵围城，期在九月、十月，汉当有大臣戮死者”。
yǔ jù zài wǔ xíng zhì
语具在《五行志》。
wáng yù yōu kǒng wèi guǎng děng yuē móu shì bù chéng yāo xiáng shù jiàn bīng qì qiě zhì nài hé
王愈忧恐，谓广等曰：“谋事不成，妖祥数见，兵气且至，奈何？
huì gài zhǔ shè rén fù yàn cāng zhī qí móu gào zhī yóu shì fā jué
”会盖主舍人父燕仓知其谋，告之，由是发觉。
chéng xiàng cì xǐ shū bù zhōng èr qiān dàn zhú bǔ sūn zòng zhī jí zuǒ jiāng jūn jié děng jiē fú zhū
丞相赐玺书，部中二千石逐捕孙纵之及左将军桀等，皆伏诛。
dàn wén zhī zhào xiāng píng yuē shì bài suì fā bīng hu
旦闻之，召相平曰：“事败，遂发兵乎？
píng yuē zuǒ jiāng jūn yǐ sǐ bǎi xìng jiē zhī zhī bù kě fā yě
”平曰：“左将军已死，百姓皆知之，不可发也。
wáng yōu mèn zhì jiǔ wàn zài gōng huì bīn kè qún chén fēi qiè zuò yǐn
”王忧懑，置酒万载宫，会宾客、群臣、妃妾坐饮。
wáng zì gē yuē guī kōng chéng xī gǒu bù fèi jī bù míng héng shù hé guǎng guǎng xī gù zhī guó zhōng zhī wú rén
王自歌曰：“归空城兮，狗不吠，鸡不鸣，横术何广广兮，固知国中之无人！
huá róng fū rén qǐ wǔ yuē fā fēn fēn xī tián qú gǔ jí jí xī wáng jū
”华容夫人起舞曰：“发纷纷兮寘渠，骨籍籍兮亡居。
mǔ qiú sǐ zǐ xī qī qiú sǐ fu
母求死子兮，妻求死夫。
péi huí liǎng qú jiān xī jūn zǐ dú ān jū
裴回两渠间兮，君子独安居！
zuò zhě jiē qì
”坐者皆泣。
yǒu shè lìng dào wáng dú zhī yuē jiē hū
有赦令到，王读之，曰：“嗟乎！
dú shè lì mín bù shè wǒ
独赦吏民，不赦我。
yīn yíng hòu jī zhū fū rén zhī míng guāng diàn wáng yuē lǎo lǔ cáo wéi shì dāng zú
”因迎后姬诸夫人之明光殿，王曰：“老虏曹为事当族！
yù zì shā
”想要自杀。
zuǒ yòu yuē dǎng de xuē guó xìng bù sǐ
左右曰：“党得削国，幸不死。
hòu jī fū rén gòng tí qì zhǐ wáng
”后姬夫人共啼泣止王。
huì tiān zǐ shǐ shǐ zhě cì yàn wáng xǐ shū yuē xī gāo huáng dì wàng tiān xià jiàn lì zǐ dì yǐ fān píng shè jì
会天子使使者赐燕王玺书曰：“昔高皇帝王天下，建立子弟以藩屏社稷。
xiān rì zhū lǚ yīn móu dà nì liú shì bù jué ruò fā lài jiàng hòu děng zhū tǎo zéi luàn zūn lì xiào wén yǐ ān zōng miào fēi yǐ zhōng wài yǒu rén biǎo lǐ xiāng yìng gù yá
先日诸吕阴谋大逆，刘氏不绝若发，赖绛侯等诛讨贼乱，尊立孝文，以安宗庙，非以中外有人，表里相应故邪？
fán lì cáo guàn xié jiàn tuī fēng cóng gāo huáng dì kěn zāi chú hài yún chú hǎi nèi dāng cǐ zhī shí tóu rú péng bǎo qín kǔ zhì yǐ rán qí shǎng bù guò fēng hóu
樊、郦、曹、灌，携剑推锋，从高皇帝垦灾除害，耘锄海内，当此之时，头如蓬葆，勤苦至矣，然其赏不过封侯。
jīn zōng shì zǐ sūn céng wú pù yī lù guàn zhī láo liè dì ér wáng zhī fēn cái ér cì zhī fù sǐ zǐ jì xiōng zhōng dì jí
今宗室子孙曾无暴衣露冠之劳，裂地而王之，分财而赐之，父死子继，兄终弟及。
jīn wáng gǔ ròu zhì qīn dí wú yī tǐ nǎi yǔ tā xìng yì zú móu hài shè jì qīn qí suǒ shū shū qí suǒ qīn yǒu nì bèi zhī xīn wú zhōng ài zhī yì
今王骨肉至亲，敌吾一体，乃与他姓异族谋害社稷，亲其所疏，疏其所亲，有逆悖之心，无忠爱之义。
rú shǐ gǔ rén yǒu zhī dāng hé miàn mù fù fèng qí zhòu jiàn gāo zǔ zhī miào hu
如使古人有知，当何面目复奉齐酎见高祖之庙乎！
dàn de shū yǐ fú xǐ shǔ yī gōng zhǎng xiè xiāng èr qiān dàn fèng shì bù jǐn sǐ yǐ
旦得书，以符玺属医工长，谢相二千石：“奉事不谨，死矣。
jí yǐ shòu zì jiǎo
”即以绶自绞。
hòu fū rén suí dàn zì shā zhě èr shí yú rén
后夫人随旦自杀者二十余人。
tiān zǐ jiā ēn shè wáng tài zǐ jiàn wèi shù rén cì dàn shì yuē cì wáng
天子加恩，赦王太子建为庶人，赐旦谥曰刺王。
dàn lì sān shí bā nián ér zhū guó chú
旦立三十八年而诛，国除。
hòu liù nián xuān dì jí wèi fēng dàn liǎng zi qìng wèi xīn chāng hóu xián wèi ān dìng hóu
后六年，宣帝即位，封旦两子，庆为新昌侯，贤为安定侯。
yòu lì gù tài zǐ jiàn shì wèi guǎng yáng qǐng wáng èr shí jiǔ nián hōng
又立故太子建，是为广阳顷王，二十九年薨。
zi mù wáng shùn sì èr shí yī nián hōng
子穆王舜嗣，二十一年薨。
zi sī wáng huáng sì èr shí nián hōng
子思王璜嗣，二十年薨。
zi jiā sì
子嘉嗣。
wáng mǎng shí jiē fèi hàn fān wáng wèi jiā rén jiā dú yǐ xiàn fú mìng fēng fú měi hóu cì xìng wáng shì
王莽时，皆废汉藩王为家人，嘉独以献符命封扶美侯，赐姓王氏。
guǎng líng lì wáng xū cì cè yuē wū hū
广陵厉王胥赐策曰：“呜呼！
xiǎo zi xū shòu cí chì shè jiàn ěr guó jiā fēng yú nán tǔ shì shì wèi hàn fān fǔ
小子胥，受兹赤社，建尔国家，封于南土，世世为汉藩辅。
gǔ rén yǒu yán yuē dà jiāng zhī nán wǔ hú zhī jiān qí rén qīng xīn
古人有句话说：‘长江以南，五湖之间，那里的人心性轻浮。
yáng zhōu bǎo qiáng sān dài yào fú bù jí yǐ zhèng
扬州保强，三代要服，不及以正。
wū hū
’呜呼！
xī ěr xīn zhī zhī jīng jīng nǎi huì nǎi shùn wú tóng hǎo yì wú ěr xiāo rén wéi fǎ wéi zé
悉尔心，祗祗兢兢，乃惠乃顺，毋桐好逸，毋迩宵人，惟法惟则！
shū yún chén bù zuò fú bù zuò wēi mǐ yǒu hòu xiū
《书》云‘臣不作福，不作威’，靡有后羞。
wáng qí jiè zhī
王其戒之！
xū zhuàng dà hǎo chàng lè yì yóu lì gāng dǐng kōng shǒu bó xióng zhì měng shòu
胥壮大，好倡乐逸游，力扛鼎，空手搏熊彘猛兽。
dòng zuò wú fǎ dù gù zhōng bù dé wèi hàn sì
动作无法度，故终不得为汉嗣。
zhāo dì chū lì yì fēng xū wàn sān qiān hù yuán fèng zhōng rù cháo fù yì wàn hù cì qián èr qiān wàn huáng jīn èr qiān jīn ān chē sì mǎ bǎo jiàn
昭帝初立，益封胥万三千户，元凤中入朝，复益万户，赐钱二千万，黄金二千斤，安车驷马宝剑。
jí xuān dì jí wèi fēng xū sì zǐ shèng céng bǎo chāng jiē wèi liè hóu yòu lì xū xiǎo zi hóng wèi gāo mì wáng
及宣帝即位，封胥四子圣、曾、宝、昌皆为列侯，又立胥小子弘为高密王。
suǒ yǐ bāo shǎng shén hòu
所以褒赏甚厚。
shǐ zhāo dì shí xū jiàn shàng nián shǎo wú zi yǒu jì yù xīn
始，昭帝时，胥见上年少无子，有觊欲心。
ér chu de wū guǐ xū yíng nǚ wū li nǚ xū shǐ xià shén zhòu zǔ
而楚地巫鬼，胥迎女巫李女须，使下神祝诅。
nǚ xū qì yuē xiào wǔ dì xià wǒ
女须泣曰：“孝武帝下我。
zuǒ yòu jiē fú
”左右皆伏。
yán wú bì lìng xū wèi tiān zǐ
言“吾必令胥为天子”。
xū duō cì nǚ xū qián shǐ dǎo wū shān
胥多赐女须钱，使祷巫山。
huì zhāo dì bēng xū yuē nǚ xū liáng wū yě
会昭帝崩，胥曰：“女须良巫也！
shā niú sāi dǎo
”杀牛塞祷。
jí chāng yì wáng zhēng fù shǐ wū zhù zǔ zhī
及昌邑王征，复使巫祝诅之。
hòu wáng fèi xū jìn xìn nǚ xū děng shù cì yǔ qián wù
后王废，胥浸信女须等，数赐予钱物。
xuān dì jí wèi xū yuē tài zǐ sūn hé yǐ fǎn de lì
宣帝即位，胥曰：“太子孙何以反得立？
fù lìng nǚ xū zhòu zǔ rú qián
”复令女须祝诅如前。
yòu xū nǚ wèi chǔ wáng yán shòu hòu dì fù shù xiāng kuì yí tōng sī shū
又胥女为楚王延寿后弟妇，数相馈遗，通私书。
hòu yán shòu zuò móu fǎn zhū cí lián jí xū
后延寿坐谋反诛，辞连及胥。
yǒu zhào wù zhì cì xū huáng jīn qián hòu wǔ qiān jīn tā qì wù shén zhòng
有诏勿治，赐胥黄金前后五千斤，它器物甚众。
xū yòu wén hàn lì tài zǐ wèi jī nán děng yuē wǒ zhōng bù dé lì yǐ
胥又闻汉立太子，谓姬南等曰：“我终不得立矣。
nǎi zhǐ bù zǔ
”乃止不诅。
hòu xū zi nán lì hóu bǎo zuò shā rén duó jué hái guī guǎng líng yǔ xū jī zuǒ xiū jiān
后胥子南利侯宝坐杀人夺爵，还归广陵，与胥姬左修奸。
shì fā jué xì yù qì shì
事发觉，系狱，弃市。
xiāng shèng zhī zòu duó wáng shè bēi cǎo tián yǐ fù pín mín zòu kě
广陵相胜之奏请朝廷夺取刘胥在射水之陂的草田用以分给贫苦百姓，朝廷准许。
xū fù shǐ wū zhù zǔ rú qián
胥复使巫祝诅如前。
xū gōng yuán zhōng zǎo shù shēng shí yú jīng jīng zhèng chì yè bái rú sù
胥宫园中枣树生十余茎，茎正赤，叶白如素。
chí shuǐ biàn chì yú sǐ
池水变赤，鱼死。
yǒu shǔ zhòu lì wǔ wáng hòu tíng zhōng
有鼠昼立舞王后廷中。
xū wèi jī nán děng yuē zǎo shuǐ yú shǔ zhī guài shén kě wù yě
胥谓姬南等曰：“枣水鱼鼠之怪甚可恶也。
jū shù yuè zhòu zǔ shì fā jué yǒu sī àn yàn xū huáng kǒng yào shā wū jí gōng rén èr shí yú rén yǐ jué kǒu
”居数月，祝诅事发觉，有司按验，胥惶恐，药杀巫及宫人二十余人以绝口。
gōng qīng qǐng zhū xū tiān zǐ qiǎn tíng wèi dà hóng lú jí xùn
公卿请诛胥，天子遣廷尉、大鸿胪即讯。
xū xiè yuē zuì sǐ yǒu yú chéng jiē yǒu zhī
胥谢曰：“罪死有余，诚皆有之。
shì jiǔ yuǎn qǐng guī sī niàn jù duì
事久远，请归思念具对。
xū jì jiàn shǐ zhě hái zhì jiǔ xiǎn yáng diàn
”胥既见使者还，置酒显阳殿。
zhào tài zǐ bà jí zǐ nǚ dǒng zǐ hú shēng děng yè yǐn shǐ suǒ xìng bā zǐ guō zhāo jūn jiā rén zǐ zhào zuǒ jūn děng gǔ sè gē wǔ
召太子霸及子女董訾、胡生等夜饮，使所幸八子郭昭君、家人子赵左君等鼓瑟歌舞。
wáng zì gē yuē yù jiǔ shēng xī wú zhōng zhǎng bù lè xī ān qióng
王自歌曰：“欲久生兮无终，长不乐兮安穷！
fèng tiān qī xī bù dé xū yú qiān lǐ mǎ xī zhù dài lù
奉天期兮不得须臾，千里马兮驻待路。
huáng quán xià xī yōu shēn rén shēng yào sǐ hé wéi kǔ xīn
黄泉下兮幽深，人生要死，何为苦心！
hé yòng wéi lè xīn suǒ xǐ chū rù wú cóng wéi lè jí
何用为乐心所喜，出入无悰为乐亟。
hāo lǐ zhào xī guō mén yuè sǐ bù dé qǔ dài yōng shēn zì shì
蒿里召兮郭门阅，死不得取代庸，身自逝。
zuǒ yòu xī gèng tì qì zòu jiǔ zhì jī míng shí ba
”左右悉更涕泣奏酒，至鸡鸣时罢。
xū wèi tài zǐ bà yuē shàng yù wǒ hòu jīn fù zhī shén
胥谓太子霸曰：“上遇我厚，今负之甚。
wǒ sǐ hái gǔ dāng bào
我死，骸骨当暴。
xìng ér de zàng báo zhī wú hòu yě
幸而得葬，薄之，无厚也。
jí yǐ shòu zì jiǎo sǐ
”即以绶自绞死。
jí bā zǐ guō zhāo jūn děng èr rén jiē zì shā
及八子郭昭君等二人皆自杀。
tiān zǐ jiā ēn shè wáng zhū zǐ jiē wèi shù rén cì shì yuē lì wáng
天子加恩，赦王诸子皆为庶人，赐谥曰厉王。
lì liù shí sì nián ér zhū guó chú
立六十四年而诛，国除。
hòu qī nián yuán dì fù lì xū tài zǐ bà shì wèi xiào wáng shí sān nián hōng
后七年，元帝复立胥太子霸，是为孝王，十三年薨。
zi gòng wáng yì sì sān nián hōng
子共王意嗣，三年薨。
zi āi wáng hù sì shí liù nián hōng wú zi jué
子哀王护嗣，十六年薨，无子，绝。
hòu liù nián chéng dì fù lì xiào wáng zi shǒu shì wèi jìng wáng lì èr shí nián hōng
后六年，成帝复立孝王子守，是为靖王，立二十年薨。
zi hóng sì wáng mǎng shí jué
子宏嗣，王莽时绝。
chū gāo mì āi wáng hóng běn shǐ yuán nián yǐ guǎng líng wáng xū shǎo zǐ lì jiǔ nián hōng
初，高密哀王弘本始元年以广陵王胥少子立，九年薨。
zi qǐng wáng zhāng sì sān shí sān nián hōng
子顷王章嗣，三十三年薨。
zi huái wáng kuān sì shí yī nián hōng
子怀王宽嗣，十一年薨。
zi shèn sì wáng mǎng shí jué
子慎嗣，王莽时绝。
chāng yì āi wáng bó tiān hàn sì nián lì shí yī nián hōng zi hè sì
昌邑哀王髆，天汉四年立，十一年薨，子贺嗣。
lì shí sān nián zhāo dì bēng wú sì dà jiàng jūn huò guāng zhēng wáng hè diǎn sàng
立十三年，昭帝崩，无嗣，大将军霍光征王贺典丧。
xǐ shū yuē zhì zhào chāng yì wáng shǐ xíng dà hóng lú shì shào fǔ lè chéng zōng zhèng dé guāng lù dài fu jí zhōng láng jiàng lì hàn zhēng wáng chéng qī chéng chuán yì cháng ān dǐ
玺书曰：“制诏昌邑王：使行大鸿胪事少府乐成，宗正德、光禄大夫吉、中郎将利汉征王，乘七乘传诣长安邸。
yè lòu wèi jǐn yī kè yǐ huǒ fā shū
”夜漏未尽一刻，以火发书。
qí rì zhōng hè fā bū shí zhì dìng táo xíng bǎi sān shí wǔ lǐ shì cóng zhě mǎ sǐ xiāng wàng yú dào
其日中，贺发，晡时至定陶，行百三十五里，侍从者马死相望于道。
láng zhōng lìng gōng suì jiàn wáng lìng hái láng yè zhě wǔ shí yú rén
郎中令龚遂谏王，令还郎谒者五十余人。
hè dào jì yáng qiú cháng míng jī dào mǎi jī zhú zhàng
贺到济阳，求长鸣鸡，道买积竹杖。
guò hóng nóng shǐ dà nú shàn yǐ yī chē zài nǚ zǐ
过弘农，使大奴善以衣车载女子。
zhì hú shǐ zhě yǐ ràng xiāng ān lè
至湖，使者以让相安乐。
ān lè gào suì suì rù wèn hè hè yuē wú yǒu
安乐告遂，遂入问贺，贺曰：“无有。
suì yuē jí wú yǒu hé ài yī shàn yǐ huǐ xíng yì
”遂曰：“即无有，何爱一善以毁行义！
qǐng shōu shǔ lì yǐ jiān sǎ dài wáng
请收属吏，以湔洒大王。
jí zuó shàn shǔ wèi shì cháng xíng fǎ
”即捽善，属卫士长行法。
hè dào bà shàng dà hóng lú xiào yíng zōu fèng shèng yú chē
贺到霸上，大鸿胪效迎，驺奉乘舆车。
wáng shǐ pū shòu chéng yù láng zhōng lìng suì cān chéng
王使仆寿成御，郎中令遂参乘。
dàn zhì guǎng míng dōng dōu mén suì yuē lǐ bēn sāng wàng jiàn guó dū kū
旦至广明东都门，遂曰：“礼，奔丧望见国都哭。
cǐ cháng ān dōng guō mén yě
此长安东郭门也。
hè yuē wǒ yì tòng bù néng kū
”贺曰：“我嗌痛，不能哭。
zhì chéng mén suì fù yán hè yuē chéng mén yǔ guō mén děng ěr
”至城门，遂复言，贺曰：“城门与郭门等耳。
qiě zhì wèi yāng gōng dōng què suì yuē chāng yì zhàng zài shì quē wài chí dào běi wèi zhì zhàng suǒ yǒu nán běi háng dào mǎ zú wèi zhì shù bù dài wáng yi xià chē xiāng quē xī miàn fú
”且至未央宫东阙，遂曰：“昌邑帐在是阙外驰道北，未至帐所，有南北行道，马足未至数步，大王宜下车，乡阙西面伏。
kū jìn āi zhǐ
哭尽哀止。
wáng yuē nuò
”赵王说：“好。”
dào kū rú yí
”到，哭如仪。
wáng shòu huáng dì xǐ shòu xí zūn hào
王受皇帝玺绶，袭尊号。
jí wèi èr shí qī rì xíng yín luàn
即位二十七日，行淫乱。
dà jiàng jūn guāng yǔ qún chén yì bái xiào zhāo huáng hòu fèi hè guī gù guó cì tāng mù yì èr qiān hù gù wáng jiā cái wù jiē yǔ hè
大将军光与群臣议，白孝昭皇后，废贺归故国，赐汤沐邑二千户，故王家财物皆与贺。
jí āi wáng nǚ sì rén gè cì tāng mù yì qiān hù
及哀王女四人各赐汤沐邑千户。
yǔ zài huò guāng chuán
语在《霍光传》。
guó chú wéi shān yáng jùn
国除，为山阳郡。
chū hè zài guó shí shù yǒu guài
初，贺在国时，数有怪。
cháng jiàn bái quǎn gāo sān chǐ wú tóu qí jǐng yǐ xià shì rén ér guān fāng shān guān
尝见白犬，高三尺，无头，其颈以下似人，而冠方山冠。
hòu jiàn xióng zuǒ yòu jiē mò jiàn
后见熊，左右皆莫见。
yòu dà niǎo fēi jí gōng zhōng
又大鸟飞集宫中。
wáng zhī è zhī zhé yǐ wèn láng zhōng lìng suì
王知，恶之，辄以问郎中令遂。
suì wéi yán qí gù yǔ zài wǔ xíng zhì
遂为言其故，语在《五行志》。
wáng yǎng tiān tàn yuē bù xiáng hé wéi shù lái
王卬天叹曰：“不祥何为数来！
suì kòu tóu yuē chén bù gǎn yǐn zhōng shù yán wēi wáng zhī jiè dài wáng bù shuō
”遂叩头曰：“臣不敢隐忠，数言危亡之戒，大王不说。
fu guó zhī cún wáng qǐ zài chén yán zāi
夫国之存亡，岂在臣言哉？
yuàn wáng nèi zì kuí duó
愿王内自揆度。
dài wáng sòng shī sān bǎi wǔ piān rén shì jiā wáng dào bèi wáng zhī suǒ xíng zhōng shī yī piān hé děng yě
大王诵《诗》三百五篇，人事浃，王道备，王之所行中《诗》一篇何等也？
dài wáng wèi wèi zhū hóu wáng xíng wū yú shù rén yǐ cún nán yǐ wáng yì yi shēn chá zhī
大王位为诸侯王，行污于庶人，以存难，以亡易，宜深察之。
hòu yòu xuè wū wáng zuò xí wáng wèn suì suì jiào rán hào yuē gōng kōng bù jiǔ yāo xiáng shù zhì
”后又血污王坐席，王问遂，遂叫然号曰：“宫空不久，祅祥数至。
xuè zhě yīn yōu xiàng yě
血者，阴忧象也。
yi wèi shèn zì xǐng
宜畏慎自省。
hè zhōng bù gǎi jié
”贺终不改节。
jū wú hé zhēng
居无何，征。
jì jí wèi hòu wáng mèng qīng yíng zhī shǐ jī xī jiē dōng kě wǔ liù shí yǐ wū bǎn wǎ fù fā shì zhī qīng yíng shǐ yě
既即位，后王梦青蝇之矢积西阶东，可五六石，以屋版瓦覆，发视之，青蝇矢也。
yǐ wèn suì suì yuē bì xià zhī shī bù yún hū
以问遂，遂曰：“陛下，之《诗》不云乎？
yíng yíng qīng yíng zhì yú fān
‘营营青蝇，至于藩；
kǎi tì jūn zǐ wú xìn chán yán
恺悌君子，毋信谗言。
bì xià zuǒ cè chán rén zhòng duō rú shì qīng yíng è yǐ
’陛下左侧谗人众多，如是青蝇恶矣。
yi jìn xiān dì dà chén zǐ sūn qīn jìn yǐ wéi zuǒ yòu
宜进先帝大臣子孙亲近以为左右。
rú bù rěn chāng yì gù rén xìn yòng chán yú bì yǒu xiōng jiù
如不忍昌邑故人，信用谗谀，必有凶咎。
yuàn guǐ huò wèi fú jiē fàng zhú zhī
愿诡祸为福，皆放逐之。
chén dāng xiān zhú yǐ
臣当先逐矣。
hè bù yòng qí yán zú zhì yú fèi
”贺不用其言，卒至于废。
dà jiàng jūn guāng gèng zūn lì wǔ dì zēng sūn shì wèi xiào xuān dì
大将军光更尊立武帝曾孙，是为孝宣帝。
jí wèi xīn nèi jì hè yuán kāng èr nián qiǎn shǐ zhě cì shān yáng tài shǒu zhāng chǎng xǐ shū yuē zhì zhào shān yáng tài shǒu qí jǐn bèi dào zéi chá wǎng lái guò kè
即位，心内忌贺，元康二年遣使者赐山阳太守张敞玺书曰：“制诏山阳太守：其谨备盗贼，察往来过客。
wú xià suǒ cì shū
毋下所赐书！
chang yú shì tiáo zòu hè jū chǔ zhe qí fèi wáng zhī xiào yuē chén chang dì jié sān nián wǔ yuè shì shì gù chāng yì wáng jū gù gōng nú bì zài zhōng zhě bǎi bā shí sān rén bì dà mén kāi xiǎo mén lián lì yī rén wèi lǐng qián wù shì mǎi cháo nèi shí wù tā bù dé chū rù
”敞于是条奏贺居处，著其废亡之效，曰：“臣敞地节三年五月视事，故昌邑王居故宫，奴婢在中者百八十三人，闭大门，开小门，廉吏一人为领钱物市买，朝内食物，它不得出入。
dū dào yī rén bié zhǔ jiǎo xún chá wǎng lái zhě
督盗一人别主徼循，察往来者。
yǐ wáng jiā qián qǔ zú liè gōng qīng zhōng bèi dào zéi
以王家钱取卒，迾宫清中备盗贼。
chén chang shù qiǎn chéng lì xíng chá
臣敞数遣丞吏行察。
sì nián jiǔ yuè zhōng chén chang rù shì jū chǔ zhuàng gù wáng nián èr shí liù qī wéi rén qīng hēi sè xiǎo mù bí mò ruì bēi shǎo xū méi shēn tǐ zhǎng dà jí wěi xíng bù bù biàn
四年九月中，臣敞入视居处状，故王年二十六七，为人青黑色，小目，鼻末锐卑，少须眉，身体长大，疾痿，行步不便。
yī duǎn yī dà kù guān huì wén guān pèi yù huán zān bǐ chí dú qū yè
衣短衣大绔，冠惠文冠，佩玉环，簪笔持牍趋谒。
chén chang yǔ zuò yǔ zhōng tíng yuè qī zǐ nú bì
臣敞与坐语中庭，阅妻子奴婢。
chén chang yù dòng guān qí yì jí yǐ è niǎo gǎn zhī yuē chāng yì duō xiāo
臣敞欲动观其意，即以恶鸟感之，曰：‘昌邑多枭。
gù wáng yīng yuē rán
’故王应曰：‘然。
qián hè xi zhì cháng ān shū wú xiāo
前贺西至长安，殊无枭。
fù lái dōng zhì jì yáng nǎi fù wén xiāo shēng
复来，东至济阳，乃复闻枭声。
chén chang yuè zhì zǐ nǚ chí pèi gù wáng guì yuē chí pèi mǔ yán zhǎng sūn nǚ yě
’臣敞阅至子女持辔，故王跪曰：‘持辔母，严长孙女也。
chén chang gù zhī zhí jīn wú yán yán nián zì zhǎng sūn nǚ luó fū qián wèi gù wáng qī
’臣敞故知执金吾严延年字长孙，女罗紨，前为故王妻。
chá gù wáng yī fú yán yǔ guì qǐ qīng kuáng bù huì
察故王衣服言语跪起，清狂不惠。
qī shí liù rén zi èr shí èr rén qí shí yī rén nán shí yī rén nǚ
妻十六人，子二十二人，其十一人男，十一人女。
mèi sǐ zòu míng jí jí nú bì cái wù bù
昧死奏名籍及奴婢财物簿。
chén chang qián shū yán chāng yì āi wáng gē wǔ zhě zhāng xiū děng shí rén wú zi yòu fēi jī dàn liáng rén wú guān míng wáng hōng dāng bà guī
臣敞前书言：‘昌邑哀王歌舞者张修等十人，无子，又非姬，但良人，无官名，王薨当罢归。
tài fù bào děng shàn liú yǐ wéi āi wáng yuán zhōng rén suǒ bù dàng de wèi qǐng bà guī
太傅豹等擅留，以为哀王园中人，所不当得为，请罢归。
gù wáng wén zhī yuē zhōng rén shǒu yuán jí zhě dāng wù zhì xiāng shā shāng zhě dāng wù fǎ yù lìng jí sǐ tài shǒu nài hé ér yù ba zhī
’故王闻之曰：‘中人守园，疾者当勿治，相杀伤者当勿法，欲令亟死，太守奈何而欲罢之？
qí tiān zī xǐ yóu luàn wáng zhōng bú jiàn rén yì rú cǐ
’其天资喜由乱亡，终不见仁义，如此。
hòu chéng xiāng yù shǐ yǐ chén chang shū wén zòu kě
后丞相御史以臣敞书闻，奏可。
jiē yǐ qiǎn
皆以遣。
shàng yóu cǐ zhī hè bù zú jì
”上由此知贺不足忌。
qí míng nián chūn nǎi xià zhào yuē gài wén xiàng yǒu zuì shùn fēng zhī gǔ ròu zhī qīn xī ér bù shū
其明年春，乃下诏曰：“盖闻象有罪，舜封之，骨肉之亲，析而不殊。
qí fēng gù chāng yì wáng hè wèi hǎi hūn hóu shí yì sì qiān hù
其封故昌邑王贺为海昏侯，食邑四千户。
shì zhōng wèi wèi jīn ān shàng shàng shū yán hè tiān zhī suǒ qì bì xià zhì rén fù fēng wèi liè hóu
”侍中卫尉金安上上书言：“贺，天之所弃，陛下至仁，复封为列侯。
hè yín wán fàng fèi zhī rén bù yí de fèng zōng miào cháo pìn zhī lǐ
贺嚚顽放废之人，不宜得奉宗庙朝聘之礼。
zòu kě
”奏请得到批准。
hè jiù guó yù zhāng
贺就国豫章。
shù nián yáng zhōu cì shǐ kē zòu hè yǔ gù tài shǒu zú shǐ sūn wàn shì jiāo tōng wàn shì wèn hè qián jiàn fèi shí hé bù jiān shǒu wú chū gōng zhǎn dà jiàng jūn ér tīng rén duó xǐ shòu hu
数年，扬州刺史柯奏贺与故太守卒史孙万世交通，万世问贺：“前见废时，何不坚守毋出宫，斩大将军，而听人夺玺绶乎？
hè yuē rán
”贺曰：“然。
shī zhī
失之。
wàn shì yòu yǐ hè qiě wáng yù zhāng bù jiǔ wèi liè hóu
”万世又以贺且王豫章，不久为列侯。
hè yuē qiě rán fēi suǒ yi yán
贺曰：且然，非所宜言。
yǒu sī àn yàn qǐng dài bǔ
”有司案验，请逮捕。
zhì yuē xuē hù sān qiān
制曰：“削户三千。
hòu hōng
”后薨。
yù zhāng tài shǒu liáo zòu yán shùn fēng xiàng yú yǒu bí sǐ bù wéi zhì hòu yǐ wéi bào luàn zhī rén bù yí wèi tài zǔ
豫章太守廖奏言：“舜封象于有鼻，死不为置后，以为暴乱之人不宜为太祖。
hǎi hūn hóu hè sǐ shàng dàng wèi hòu zhě zǐ chōng guó
海昏侯贺死，上当为后者子充国；
chōng guó sǐ fù shàng dì fèng qīn
充国死，复上弟奉亲；
fèng qīn fù sǐ shì tiān jué zhī yě
奉亲复死，是天绝之也。
bì xià shèng rén yú hè shén hòu suī shùn yú xiàng wú yǐ jiā yě
陛下圣仁，于贺甚厚，虽舜于象无以加也。
yi yǐ lǐ jué hè yǐ fèng tiān yì
宜以礼绝贺，以奉天意。
yuàn xià yǒu sī yì
愿下有司议。
yì jiē yǐ wéi bù yí wèi lì sì guó chú
”议皆以为不宜为立嗣，国除。
yuán dì jí wèi fù fēng hè zǐ dài zōng wèi hǎi hūn hóu chuán zi zhì sūn jīn jiàn wèi hóu
元帝即位，复封贺子代宗为海昏侯，传子至孙，今见为侯。
zàn yuē wū gǔ zhī huò qǐ bù āi zāi
赞曰：巫蛊之祸，岂不哀哉！
cǐ bù wéi yī jiāng chōng zhī gū yì yǒu tiān shí fēi rén lì suǒ zhì yān
此不唯一江充之辜，亦有天时，非人力所致焉。
jiàn yuán liù nián chī yóu zhī qí jiàn qí zhǎng jìng tiān
建元六年，蚩尤之旗见，其长竟天。
hòu suì mìng jiāng chū zhēng lüè qǔ hé nán jiàn zhì shuò fāng
后遂命将出征，略取河南，建置朔方。
qí chūn lì tài zǐ shēng
其春，戾太子生。
zì shì zhī hòu shī xíng sān shí nián bīng suǒ zhū tú yí miè sǐ zhě bù kě shèng shǔ
自是之后，师行三十年，兵所诛屠夷灭死者不可胜数。
jí wū gǔ shì qǐ jīng shī liú xiě jiāng shī shù wàn tài zǐ zǐ fù jiē bài
及巫蛊事起，京师流血，僵尸数万，太子子父皆败。
gù tài zǐ shēng zhǎng yú bīng yǔ zhī zhōng shǐ hé dú yī bì chén zāi
故太子生长于兵，与之终始，何独一嬖臣哉！
qín shǐ huáng jí wèi sān shí jiǔ nián nèi píng liù guó wài ràng sì yí sǐ rén rú luàn má pù gǔ cháng chéng zhī xià tóu lú xiāng zhǔ yú dào bù yī rì ér wú bīng
秦始皇即位三十九年，内平六国，外攘四夷，死人如乱麻，暴骨长城之下，头卢相属于道，不一日而无兵。
yóu shì shān dōng zhī nán xìng sì fāng kuì ér nì qín
由是山东之难兴，四方溃而逆秦。
qín jiāng lì wài pàn zéi chén nèi fā luàn zuò xiāo qiáng huò chéng èr shì
秦将吏外畔，贼臣内发，乱作萧墙，祸成二世。
gù yuē bīng yóu huǒ yě fú jí bì zì fén xìn yǐ
故曰“兵犹火也，弗戢必自焚”，信矣。
shì yǐ cāng jié zuò shū zhǐ gē wèi wǔ
是以仓颉作书，“止”“戈”为“武”。
shèng rén yǐ wǔ jìn bào zhěng luàn zhǐ xī bīng gē fēi yǐ wéi cán ér xìng zòng zhī yě
圣人以武禁暴整乱，止息兵戈，非以为残而兴纵之也。
yì yuē tiān zǐ suǒ zhù zhě shùn yě rén zhī suǒ zhù zhě xìn yě
《易》曰：“天子所助者顺也，人之所助者信也；
jūn zǐ lǚ xìn sī shùn zì tiān yòu zhī jí wú bù lì yě
君子履信思顺，自天祐之，吉无不利也。
gù chē qiān qiū zhǐ míng gǔ qíng zhāng tài zǐ zhī yuān
”故车千秋指明蛊情，章太子之冤。
qiān qiū cái zhì wèi bì néng guò rén yě yǐ qí xiāo è yùn è luàn yuán yīn shuāi jī jí dào yíng shàn qì chuán dé tiān rén zhī yòu zhù yún
千秋材知未必能过人也，以其销恶运，遏乱原，因衰激极，道迎善气，传得天人之祐助云。