juàn bù yí zì màn qiàn bó hǎi rén yě
隽不疑字曼倩，勃海人也。
zhì chūn qiū wèi jùn wén xué jìn tuì bì yǐ lǐ míng wén zhōu jùn
治《春秋》，为郡文学，进退必以礼，名闻州郡。
wǔ dì mò jùn guó dào zéi qún qǐ bào shèng zhī wèi zhí zhǐ shǐ zhě yī xiù yī chí fǔ zhú bǔ dào zéi dū kè jùn guó dōng zhì hǎi yǐ jūn xìng zhū bù cóng mìng zhě wēi zhèn zhōu jùn
武帝末，郡国盗贼群起，暴胜之为直指使者，衣绣衣，持斧，逐捕盗贼，督课郡国，东至海，以军兴诛不从命者，威振州郡。
shèng zhī sù wén bù yí xián zhì bó hǎi qiǎn lì qǐng yǔ xiāng jiàn
胜之素闻不疑贤，至勃海，遣吏请与相见。
bù yí guān jìn xián guān dài léi jù jiàn pèi huán jué bāo yī bó dài shèng fú zhì mén shàng yè
不疑冠进贤冠，带櫑具剑，佩环玦，褒衣博带，盛服至门上谒。
mén xià yù shǐ jiě jiàn bù yí yuē jiàn zhě jūn zǐ wǔ bèi suǒ yǐ wèi shēn bù kě jiě
门下欲使解剑，不疑曰：“剑者，君子武备，所以卫身，不可解。
qǐng tuì
请退。
lì bái shèng zhī
”吏白胜之。
shèng zhī kāi gé yán qǐng wàng jiàn bù yí róng mào zūn yán yì guān shén wěi shèng zhī xǐ lǚ qǐ yíng
胜之开阁延请，望见不疑容貌尊严，衣冠甚伟，胜之躧履起迎。
dēng táng zuò dìng bù yí jù dì yuē qiè fú hǎi bīn wén bào gōng zǐ wēi míng jiù yǐ jīn nǎi chéng yán jiē cí
登堂坐定，不疑据地曰：“窃伏海濒，闻暴公子威名旧矣，今乃承颜接辞。
fán wèi lì tài gāng zé zhé tài róu zé fèi wēi xíng shī zhī yǐ ēn rán hòu shù gōng yáng míng yǒng zhōng tiān lù
凡为吏，太刚则折，太柔则废，威行施之以恩，然后树功扬名，永终天禄。
shèng zhī zhī bù yí fēi yōng rén jìng nà qí jiè shēn jiē yǐ lǐ yì wèn dāng shì suǒ shī xíng
”胜之知不疑非庸人，敬纳其戒，深接以礼意，问当世所施行。
mén xià zhū cóng shì jiē zhōu jùn xuǎn lì cè tīng bù yí mò bù jīng hài
门下诸从事皆州郡选吏，侧听不疑，莫不惊骇。
zhì hūn yè bà qù
至昏夜，罢去。
shèng zhī suì biǎo jiàn bù yí zhēng yì gōng chē bài wèi qīng zhōu cì shǐ
胜之遂表荐不疑，征诣公车，拜为青州刺史。
jiǔ zhī wǔ dì bēng zhāo dì jí wèi ér qí xiào wáng sūn liú zé jiāo jié jùn guó háo jié móu fǎn yù xiān shā qīng zhōu cì shǐ
久之，武帝崩，昭帝即位，而齐孝王孙刘泽交结郡国豪桀谋反，欲先杀青州刺史。
bù yí fā jué shōu bǔ jiē fú qí gū
不疑发觉，收捕，皆伏其辜。
zhuó wèi jīng zhào yǐn cì qián bǎi wàn
擢为京兆尹，赐钱百万。
jīng shī lì mín jìng qí wēi xìn
京师吏民敬其威信。
měi xíng xiàn lù qiú tú hái qí mǔ zhé wèn bù yí yǒu suǒ píng fǎn huó jǐ hé rén
每行县录囚徒还，其母辄问不疑：“有所平反，活几何人？
jí bù yí duō yǒu suǒ píng fǎn mǔ xǐ xiào wèi yǐn shí yán yǔ yì yú tā shí
”即不疑多有所平反，母喜笑，为饮食言语异于他时；
huò wáng suǒ chū mǔ nù wèi zhī bù shí
或亡所出，母怒，为之不食。
gù bù yí wéi lì yán ér bù cán
故不疑为吏，严而不残。
shǐ yuán wǔ nián yǒu yī nán zǐ chéng huáng dú chē jiàn huáng zhào yī huáng chān yú zhe huáng mào yì běi què zì wèi wèi tài zǐ
始元五年，有一男子乘黄犊车，建黄旐，衣黄襜褕，著黄冒，诣北阙，自谓卫太子。
gōng chē yǐ wén zhào shǐ gōng qīng jiāng jūn zhōng èr qiān dàn zá shí shì
公车以闻，诏使公卿、将军、中二千石杂识视。
cháng ān zhōng lì mín jù guān zhě shù wàn rén
长安中吏民聚观者数万人。
yòu jiāng jūn lè bīng què xià yǐ bèi fēi cháng
右将军勒兵阙下，以备非常。
chéng xiàng yù shǐ zhōng èr qiān dàn zhì zhě bìng mò gǎn fā yán
丞相、御史、中二千石至者并莫敢发言。
jīng zhào yǐn bù yí hòu dào huà cóng lì shōu fù
京兆尹不疑后到，叱从吏收缚。
huò yuē shì fēi wèi kě zhī qiě ān zhī
或曰：“是非未可知，且安之。
bù yí yuē zhū jūn hé huàn yú wèi tài zǐ
”不疑曰：“诸君何患于卫太子！
xī kuǎi kuì wéi mìng chū bēn zhé jù ér bù nà chūn qiū shì zhī
昔蒯聩违命出奔，辄距而不纳，《春秋》是之。
wèi tài zǐ dé zuì xiān dì wáng bù jí sǐ jīn lái zì yì cǐ zuì rén yě
卫太子得罪先帝，亡不即死，今来自诣，此罪人也。
suì sòng zhào yù
”遂送诏狱。
tiān zǐ yǔ dà jiàng jūn huò guāng wén ér jiā zhī yuē gōng qīng dà chén dāng yòng jīng shù míng yú dà yì
天子与大将军霍光闻而嘉之，曰：“公卿大臣当用经术明于大谊。
yóu shì míng shēng zhòng yú cháo tíng zài wèi zhě jiē zì yǐ bù jí yě
”由是名声重于朝廷，在位者皆自以不及也。
dà jiàng jūn guāng yù yǐ nǚ qī zhī bù yí gù cí bù kěn dāng
大将军光欲以女妻之，不疑固辞，不肯当。
jiǔ zhī yǐ bìng miǎn zhōng yú jiā
久之，以病免，终于家。
jīng shī jì zhī
京师纪之。
hòu zhào guǎng hàn wèi jīng zhào yǐn yán wǒ jìn jiān zhǐ yá xíng yú lì mín zhì yú cháo tíng shì bù jí bù yí yuǎn shén
后赵广汉为京兆尹，言：“我禁奸止邪，行于吏民，至于朝廷事，不及不疑远甚。
tíng wèi yàn zhì hé rén jìng de jiān zhà
”廷尉验治何人，竟得奸诈。
běn xià yáng rén xìng chéng míng fāng suì jū hú yǐ bǔ shì wéi shì
本夏阳人，姓成名方遂，居湖，以卜筮为事。
yǒu gù tài zǐ shè rén cháng cóng fāng suì bo wèi yuē zi zhuàng mào shén shì wèi tài zǐ
有故太子舍人尝从方遂卜，谓曰：“子状貌甚似卫太子。
fāng suì xīn lì qí yán jǐ dé yǐ fù guì jí zhà zì chēng yì què tíng wèi dǎi zhào xiāng lǐ zhī shí zhě zhāng zōng lù děng fāng suì zuò wū wǎng bù dào yào zhǎn dōng shì
”方遂心利其言，几得以富贵，即诈自称诣阙，廷尉逮召乡里知识者张宗禄等，方遂坐诬罔不道，要斩东市。
yī yún xìng zhāng míng yán nián
一云姓张名延年。
shū guǎng zì zhòng wēng dōng hǎi lán líng rén yě
疏广字仲翁，东海兰陵人也。
shǎo hào xué míng chūn qiū jiā jū jiào shòu xué zhě zì yuǎn fāng zhì
少好学，明《春秋》，家居教授，学者自远方至。
zhēng wèi bó shì tài zhōng dài fū
征为博士、太中大夫。
dì jié sān nián lì huáng tài zǐ xuǎn bǐng jí wèi tài fù guǎng wéi shǎo fù shù yuè jí qiān yù shǐ dài fū guǎng xǐ wèi tài fù
地节三年，立皇太子，选丙吉为太傅，广为少傅，数月，吉迁御史大夫，广徙为太傅。
guǎng xiōng zi shòu zì gōng zǐ yì yǐ xián liáng jǔ wèi tài zǐ jiā lìng
广兄子受字公子，亦以贤良举为太子家令。
shòu hǎo lǐ gōng jǐn mǐn ér yǒu cí
受好礼恭谨，敏而有辞。
xuān dì xìng tài zǐ gōng shòu yíng yè yìng duì jí zhì jiǔ yàn fèng shāng shàng shòu cí lǐ xián yǎ shàng shén huān shuō
宣帝幸太子宫，受迎谒应对，及置酒宴，奉觞上寿，辞礼闲雅，上甚欢说。
qǐng zhī bài shòu wèi shǎo fù
顷之，拜受为少傅。
tài zǐ wài zǔ fù tè jìn píng ēn hóu xǔ bó yǐ wéi tài zǐ shǎo bái shǐ qí dì zhōng láng jiàng shùn jiān hù tài zǐ jiā
太子外祖父特进平恩侯许伯以为太子少，白使其弟中郎将舜监护太子家。
shàng yǐ wèn guǎng guǎng duì yuē tài zǐ guó chǔ fù jūn shī yǒu bì yú tiān xià yīng jùn bù yí dú qīn wài jiā xǔ shì
上以问广，广对曰：“太子国储副君，师友必于天下英俊，不宜独亲外家许氏。
qiě tài zǐ zì yǒu tài fù shǎo fù
且太子自有太傅、少傅。
guān shǔ yǐ bèi jīn fù shǐ shùn hù tài zǐ jiā shì lòu fēi suǒ yǐ guǎng tài zǐ dé yú tiān xià yě
官属已备，今复使舜护太子家，视陋，非所以广太子德于天下也。
shàng shàn qí yán yǐ yǔ chéng xiàng wèi xiāng xiāng miǎn guān xiè yuē cǐ fēi chén děng suǒ néng jí
”上善其言，以语丞相魏相，相免冠谢曰：“此非臣等所能及。
guǎng yóu shì jiàn qì zhòng shù shòu shǎng cì
”广由是见器重，数受赏赐。
tài zǐ měi cháo yīn jìn jiàn tài fù zài qián shǎo fù zài hòu
太子每朝，因进见，太傅在前，少傅在后。
fù zǐ bìng wèi shī fū cháo tíng yǐ wéi róng
父子并为师傅，朝廷以为荣。
zài wèi wǔ suì huáng tài zǐ nián shí èr tōng lún yǔ xiào jīng
在位五岁，皇太子年十二，通《论语》、《孝经》。
guǎng wèi shòu yuē wú wén zhī zú bù rǔ zhī zhǐ bù dài gōng suí shēn tuì tiān zhī dào yě
广谓受曰：“吾闻‘知足不辱，知止不殆’，‘功遂身退，天之道’也。
jīn shì guān zhì èr qiān dàn huàn chéng míng lì rú cǐ bù qù jù yǒu hòu huǐ qǐ rú fù zǐ xiāng suí chū guān guī lǎo gù xiāng yǐ shòu mìng zhōng bù yì shàn hu
今仕官至二千石，宦成名立，如此不去，惧有后悔，岂如父子相随出关，归老故乡，以寿命终，不亦善乎？
shòu kòu tóu yuē cóng dà rén yì
”受叩头曰：“从大人议。
jí rì fù zǐ jù yí bìng
”即日父子俱移病。
mǎn sān yuè cì gào guǎng suì chēng dǔ shàng shū qǐ hái gǔ
满三月赐告，广遂称笃，上疏乞骸骨。
shàng yǐ qí nián dǔ lǎo jiē xǔ zhī jiā cì huáng jīn èr shí jīn huáng tài zǐ zèng yǐ wǔ shí jīn
上以其年笃老，皆许之，加赐黄金二十斤，皇太子赠以五十斤。
gōng qīng dài fū gù rén yì zǐ shè zǔ dào gòng zhāng dōng dōu mén wài sòng zhě chē shù bǎi liǎng cí jué ér qù
公卿大夫故人邑子设祖道，供张东都门外，送者车数百两，辞决而去。
jí dào lù guān zhě jiē yuē xián zāi èr dài fū
及道路观者皆曰：“贤哉二大夫！
huò tàn xī wèi zhī xià qì
”或叹息为之下泣。
guǎng jì guī xiāng lǐ rì lìng jiā gòng jù shè jiǔ shí qǐng zú rén gù jiù bīn kè yǔ xiāng yú lè
广既归乡里，日令家共具设酒食，请族人故旧宾客，与相娱乐。
shù wèn qí jiā jīn yú shàng yǒu jǐ suǒ qù mài yǐ gòng jù
数问其家金余尚有几所，趣卖以共具。
jū suì yú guǎng zǐ sūn qiè wèi qí kūn dì lǎo rén guǎng suǒ ài xìn zhě yuē zǐ sūn jǐ jí jūn shí pō lì chǎn yè jī zhǐ jīn rì yǐn shí fèi qiě jǐn
居岁余，广子孙窃谓其昆弟老人广所爱信者曰：“子孙几及君时颇立产业基址，今日饮食，费且尽。
yi cóng zhàng rén suǒ quàn shuō jūn mǎi tián zhái
宜从丈人所，劝说君买田宅。
lǎo rén jí yǐ xián xiá shí wéi guǎng yán cǐ jì guǎng yuē wú kǎi lǎo bèi bù niàn zǐ sūn zāi
”老人即以闲暇时为广言此计，广曰：“吾凯老悖不念子孙哉？
gù zì yǒu jiù tián lú lìng zǐ sūn qín lì qí zhōng zú yǐ gòng yī shí yǔ fán rén qí
顾自有旧田庐，令子孙勤力其中，足以共衣食，与凡人齐。
jīn fù zēng yì zhī yǐ wéi yíng yú dàn jiào zǐ sūn dài duò ěr
今复增益之以为赢余，但教子孙怠惰耳。
xián ér duō cái zé sǔn qí zhì
贤而多财，则损其志；
yú ér duō cái zé yì qí guò
愚而多财，则益其过。
qiě fú fù zhě zhòng rén zhī yuàn yě
且夫富者，众人之怨也；
wú jì wáng yǐ jiào huà zǐ sūn bù yù yì qí guò ér shēng yuàn
吾既亡以教化子孙，不欲益其过而生怨。
yòu cǐ jīn zhě shèng zhǔ suǒ yǐ huì yǎng lǎo chén yě gù lè yǔ xiāng dǎng zōng zú gòng xiǎng qí cì yǐ jǐn wú yú rì bù yì kě hu
又此金者，圣主所以惠养老臣也，故乐与乡党宗族共飨其赐，以尽吾余日，不亦可乎！
yú shì zú rén shuō fú
”于是族人说服。
jiē yǐ shòu zhōng
皆以寿终。
yú dìng guó zì màn qiàn dōng hǎi tán rén yě
于定国字曼倩，东海郯人也。
qí fù yú gōng wèi xiàn yù lì jùn jué cáo jué yù píng luó wén fǎ zhě yú gōng suǒ jué jiē bù hèn
其父于公为县狱吏、郡决曹，决狱平，罗文法者于公所决皆不恨。
jùn zhōng wèi zhī shēng lì cí hào yuē yú gōng cí
郡中为之生立祠，号曰于公祠。
dōng hǎi yǒu xiào fù shǎo guǎ wáng zǐ yǎng gū shén jǐn gū yù jià zhī zhōng bù kěn
东海有孝妇，少寡，亡子，养姑甚谨，姑欲嫁之，终不肯。
gū wèi lín rén yuē xiào fù shì wǒ qín kǔ āi qí wáng zǐ shǒu guǎ
姑谓邻人曰：“孝妇事我勤苦，哀其亡子守寡。
wǒ lǎo jiǔ lèi dīng zhuàng nài hé
我老，久累丁壮，奈何？
qí hòu gū zì jīng sǐ gū nǚ gào lì fù shā wǒ mǔ
”其后姑自经死，姑女告吏：“妇杀我母”。
lì bǔ xiào fù xiào fù cí bù shā gū
吏捕孝妇，孝妇辞不杀姑。
lì yàn zhì xiào fù zì wū fú
吏验治，孝妇自诬服。
jù yù shàng fǔ yú gōng yǐ wéi cǐ fù yǎng gū shí yú nián yǐ xiào wén bì bù shā yě
具狱上府，于公以为此妇养姑十余年，以孝闻，必不杀也。
tài shǒu bù tīng yú gōng zhēng zhī fú néng de nǎi bào qí jù yù kū yú fǔ shàng yīn cí jí qù
太守不听，于公争之，弗能得，乃抱其具狱，哭于府上，因辞疾去。
tài shǒu jìng lùn shā xiào fù
太守竟论杀孝妇。
jùn zhōng kū hàn sān nián
郡中枯旱三年。
hòu tài shǒu zhì bǔ shì qí gù yú gōng yuē xiào fù bù dàng sǐ qián tài shǒu qiáng duàn zhī jiù dǎng zài shì hu
后太守至，卜筮其故，于公曰：“孝妇不当死，前太守强断之，咎党在是乎？
yú shì tài shǒu shā niú zì jì xiào fù zhǒng yīn biǎo qí mù tiān lì dà yǔ suì shú
”于是太守杀牛自祭孝妇冢，因表其墓，天立大雨，岁孰。
jùn zhōng yǐ cǐ dà jìng zhòng yú gōng
郡中以此大敬重于公。
dìng guó shǎo xué fǎ yú fù fù sǐ hòu dìng guó yì wèi yù zhōng jùn jué cáo bǔ tíng wèi shǐ yǐ xuǎn yǔ yù shǐ zhōng chéng cóng shì zhì fǎn zhě yù yǐ cái gāo jǔ shì yù shǐ qiān yù shǐ zhōng chéng
定国少学法于父，父死，后定国亦为狱中、郡决曹，补廷尉史，以选与御史中丞从事治反者狱，以材高举侍御史，迁御史中丞。
huì zhāo dì bēng chāng yì wáng zhēng jí wèi xíng yín luàn dìng guó shàng shū jiàn
会昭帝崩，昌邑王征即位，行淫乱，定国上书谏。
hòu wáng fèi xuān dì lì dà jiàng jūn guāng lǐng shàng shū shì tiáo zòu qún chén jiàn chāng yì wáng zhě jiē chāo qiān
后王废，宣帝立，大将军光领尚书事，条奏群臣谏昌邑王者皆超迁。
dìng guó yóu shì wèi guāng lù dài fu píng shàng shū shì shén jiàn rèn yòng
定国由是为光禄大夫，平尚书事，甚见任用。
shù nián qiān shuǐ héng dū wèi chāo guò tíng wèi
数年，迁水衡都尉，超过廷尉。
dìng guó nǎi yíng shī xué chūn qiū shēn zhí jīng běi miàn bèi dì zǐ lǐ
定国乃迎师学《春秋》，身执经，北面备弟子礼。
wéi rén lián gōng yóu zhòng jīng shù shì suī bēi jiàn tú bù wǎng guò dìng guó jiē yǔ jūn lǐ ēn jìng shèn bèi xué shì xián chēng yān
为人廉恭，尤重经术士，虽卑贱徒步往过，定国皆与钧礼，恩敬甚备，学士咸称焉。
qí jué yí píng fǎ wu zài āi guān guǎ zuì yí cóng qīng
其决疑平法，务在哀鳏寡，罪疑从轻。
jiā shěn shèn zhī xīn
加审慎之心。
cháo tíng chēng zhī yuē zhāng shì zhī wèi tíng wèi tiān xià wú yuān mín
朝廷称之曰：“张释之为廷尉，天下无冤民；
yú dìng guó wèi tíng wèi mín zì yǐ bù yuān
于定国为廷尉，民自以不冤。
dìng guó shí jiǔ zhì shù shí bù luàn dōng yuè zhì qǐng yàn yǐn jiǔ yì jīng míng
”定国食酒至数石不乱，冬月治请谳，饮酒益精明。
wèi tíng wèi shí bā suì qiān yù shǐ dài fū
为廷尉十八岁，迁御史大夫。
gān lù zhōng dài huáng bà wèi chéng xiàng fēng xī píng hóu
甘露中，代黄霸为丞相，封西平侯。
sān nián xuān dì bēng yuán dì lì yǐ dìng guó rèn zhí jiù chén jìng zhòng zhī
三年，宣帝崩，元帝立，以定国任职旧臣，敬重之。
shí chén wàn nián wèi yù shǐ dài fū yǔ dìng guó bìng wèi bā nián lùn yì wú suǒ fú
时陈万年为御史大夫，与定国并位八年，论议无所拂。
hòu gòng yǔ dài wéi yù shǐ dài fū shù chù bó yì dìng guó míng xí zhèng shì shuài cháng chéng xiàng yì kě
后贡禹代为御史大夫，数处驳议，定国明习政事，率常丞相议可。
rán shàng shǐ jí wèi guān dōng lián nián bèi zāi hài mín liú rù guān yán shì zhě guī jiù yú dà chén
然上始即位，关东连年被灾害，民流入关，言事者归咎于大臣。
shàng yú shì shù yǐ cháo rì yǐn jiàn chéng xiàng yù shǐ rù shòu zhào tiáo zé yǐ zhí shì yuē è lì fù zéi wàng yì liáng mín zhì wáng gū sǐ
上于是数以朝日引见丞相、御史，入受诏，条责以职事，曰：“恶吏负贼，妄意良民，至亡辜死。
huò dào zéi fā lì bù jí zhuī ér fǎn xì wáng jiā hòu bù gǎn fù gào yǐ gù jìn guǎng
或盗贼发，吏不亟追而反系亡家，后不敢复告，以故浸广。
mín duō yuān jié zhōu jùn bù lǐ lián shàng shū zhě jiāo yú quē tíng
民多冤结，州郡不理，连上书者交于阙廷。
èr qiān dàn xuǎn jǔ bù shí shì yǐ zài wèi duō bù rèn zhí
二千石选举不实，是以在位多不任职。
mín tián yǒu zāi hài lì bù kěn chú shōu qù qí zū yǐ gù zhòng kùn
民田有灾害，吏不肯除，收趣其租，以故重困。
guān dōng liú mín jī hán jí yì yǐ zhào lì zhuǎn cáo xū cāng lǐn kāi fǔ zāng xiāng zhèn jiù cì hán zhě yī zhì chūn yóu kǒng bù shàn
关东流民饥寒疾疫，已诏吏转漕，虚仓廪开府臧相振救，赐寒者衣，至春犹恐不赡。
jīn chéng xiàng yù shǐ jiāng yù hé shī yǐ sāi cǐ jiù
今丞相、御史将欲何施以塞此咎？
xī yì tiáo zhuàng chén zhèn guò shī
悉意条状，陈朕过失。
dìng guó shàng shū xiè zuì
”定国上书谢罪。
yǒng guāng yuán nián chūn shuāng xià hán rì qīng wáng guāng shàng fù yǐ zhào tiáo zé yuē láng yǒu cóng dōng fāng lái zhě yán mín fù zǐ xiāng qì
永光元年，春霜夏寒，日青亡光，上复以诏条责曰：“郎有从东方来者，言民父子相弃。
chéng xiàng yù shǐ àn shì zhī lì nì bù yán yá
丞相、御史案事之吏匿不言邪？
jiāng cóng dōng fāng lái zhě jiā zēng zhī yě
将从东方来者加增之也？
hé yǐ cuò miù zhì shì
何以错缪至是？
yù zhī qí shí
欲知其实。
fāng jīn nián suì wèi kě yù zhī yě jí yǒu shuǐ hàn qí yōu bù xì
方今年岁未可预知也，即有水旱，其忧不细。
gōng qīng yǒu kě yǐ fáng qí wèi rán jiù qí yǐ rán zhě bù
公卿有可以防其未然，救其已然者不？
gè yǐ chéng duì wú yǒu suǒ huì
各以诚对，毋有所讳。
dìng guó huáng kǒng shàng shū zì hé guī hòu yìn qǐ hái gǔ
”定国惶恐，上书自劾，归侯印，乞骸骨。
shàng bào yuē jūn xiāng zhèn gōng bù gǎn dài xī wàn fāng zhī shì dà lù yú jūn
上报曰：“君相朕躬，不敢怠息，万方之事，大录于君。
néng wú guò zhě qí wéi shèng rén
能毋过者，其唯圣人。
fāng jīn chéng zhōu qín zhī bì sú huà líng yí mín guǎ lǐ yì yīn yáng bù tiáo zāi jiù zhī fā bù wéi yī duān ér zuò zì shèng rén tuī lèi yǐ jì bù gǎn zhuān yě kuàng yú fēi shèng zhě hu
方今承周、秦之敝，俗化陵夷，民寡礼谊，阴阳不调，灾咎之发，不为一端而作，自圣人推类以记，不敢专也，况于非圣者乎！
rì yè wéi sī suǒ yǐ wèi néng jǐn míng
日夜惟思所以，未能尽明。
jīng yuē wàn fāng yǒu zuì zuì zài zhèn gōng
经曰：‘万方有罪，罪在朕躬。
jūn suī rèn zhí hé bì zhuān yān
’君虽任职，何必颛焉？
qí miǎn chá jùn guó shǒu xiāng qún mù fēi qí rén zhě wú lìng jiǔ zéi mín
其勉察郡国守相群牧，非其人者毋令久贼民。
yǒng zhí gāng jì wu xī cōng míng qiáng shí shèn jí
永执纲纪，务悉聪明，强食慎疾。
dìng guó suì chēng dǔ gù cí
”定国遂称笃，固辞。
shàng nǎi cì ān chē sì mǎ huáng jīn liù shí jīn ba jiù dì
上乃赐安车驷马、黄金六十斤，罢就第。
shù suì qī shí yú hōng
数岁，七十余薨。
shì yuē ān hóu
谥曰安侯。
zi yǒng sì
子永嗣。
shǎo shí qí jiǔ duō guò shī nián qiě sān shí nǎi zhé jié xiū xíng yǐ fù rèn wèi shì zhōng zhōng láng jiàng zhǎng shuǐ xiào wèi
少时，耆酒多过失，年且三十，乃折节修行，以父任为侍中中郎将、长水校尉。
dìng guó sǐ jū sāng rú lǐ xiào xíng wén
定国死，居丧如礼，孝行闻。
yóu shì yǐ liè hóu wèi sàn qí guāng lù xūn zhì yù shǐ dài fū
由是以列侯为散骑、光禄勋，至御史大夫。
shàng guǎn táo gōng zhǔ shī
尚馆陶公主施。
shī zhě xuān dì cháng nǚ chéng dì gū yě xián yǒu xíng yǒng yǐ xuǎn shàng yān
施者，宣帝长女，成帝姑也，贤有行，永以选尚焉。
shàng fāng yù xiāng zhī huì yǒng hōng
上方欲相之，会永薨。
zi tián sì
儿子田恬继承爵位。
tián bù xiào báo yú xíng
恬不肖，薄于行。
shǐ dìng guó fù yú gōng qí lǘ mén huài fù lǎo fāng gòng zhì zhī
始，定国父于公，其闾门坏，父老方共治之。
yú gōng wèi yuē shǎo gāo dà lǘ mén lìng róng sì mǎ gāo gài chē
于公谓曰：“少高大闾门，令容驷马高盖车。
wǒ zhì yù duō yīn dé wèi cháng yǒu suǒ yuān zǐ sūn bì yǒu xīng zhě
我治狱多阴德，未尝有所冤，子孙必有兴者。
zhì dìng guó wèi chéng xiàng yǒng wèi yù shǐ dài fū fēng hóu chuán shì yún
”至定国为丞相，永为御史大夫，封侯传世云。
xuē guǎng dé zì zhǎng qīng pèi jùn xiāng rén yě
薛广德字长卿，沛郡相人也。
yǐ lǔ shī jiào shòu chǔ guó gōng shèng shě shī shì yān
以《鲁诗》教授楚国，龚胜、舍师事焉。
xiāo wàng zhī wèi yù shǐ dài fū chú guǎng dé wèi shǔ shù yǔ lùn yì qì zhī jiàn guǎng dé jīng xíng yi chōng běn cháo
萧望之为御史大夫，除广德为属，数与论议，器之，荐广德经行宜充本朝。
wèi bó shì lùn shí qú qiān jiàn dài fū dài gòng yǔ wèi cháng xìn shào fǔ yù shǐ dài fū
为博士，论石渠，迁谏大夫，代贡禹为长信少府、御史大夫。
guǎng dé wéi rén wēn yǎ yǒu yùn jiè
广德为人温雅有酝藉。
jí wèi sān gōng zhí yán jiàn zhēng
及为三公，直言谏争。
shǐ bài xún rì jiān shàng xìng gān quán jiāo tài shí zhì lǐ bì yīn liú shè liè
始拜旬日间，上幸甘泉，郊泰时畤，礼毕，因留射猎。
guǎng dé shàng shū yuē qiè jiàn guān dōng kùn jí rén mín liú lí
广德上书曰：“窃见关东困极，人民流离。
bì xià rì zhuàng wáng qín zhī zhōng tīng zhèng wèi zhī lè chén chéng dào zhī
陛下日撞亡秦之钟，听郑、卫之乐，臣诚悼之。
jīn shì zú bào lù cóng guān láo juàn yuàn duì xià jí fǎn guān sī yǔ bǎi xìng tóng yōu lè tiān xià xìng shèn
今士卒暴露，从官劳倦，愿队下亟反官，思与百姓同忧乐，天下幸甚。
shàng jí rì hái
”上即日还。
qí qiū shàng zhòu jì zōng miào chū biàn mén yù yù lóu chuán guǎng dé dāng shèng yú chē miǎn guān dùn shǒu yuē yi cóng qiáo
其秋，上酎祭宗庙，出便门，欲御楼船，广德当乘舆车，免冠顿首曰：“宜从桥。
zhào yuē dài fū guān
”诏曰：“大夫冠。
guǎng dé yuē bì xià bù tīng chén chén zì wěn yǐ xuè wū chē lún bì xià bù dé rù miào yǐ
”广德曰：“陛下不听臣，臣自刎，以血污车轮，陛下不得入庙矣！
shàng bù shuō
”上不说。
xiān qū guāng lù dài fu zhāng měng jìn yuē chén wén zhǔ shèng chén zhí
先驱光禄大夫张猛进曰：“臣闻主圣臣直。
chéng chuán wēi jiù qiáo ān shèng zhǔ bù chéng wēi
乘船危，就桥安，圣主不乘危。
yù shǐ dài fū yán kě tīng
御史大夫言可听。
shàng yuē xiǎo rén bù dàng rú shì yá
”上曰：“晓人不当如是邪！
nǎi cóng qiáo
”乃从桥。
hòu yuè yú yǐ suì è mín liú yǔ chéng xiàng dìng guó dà sī mǎ chē qí jiāng jūn shǐ gāo jù qǐ hái gǔ jiē cì ān chē sì mǎ huáng jīn liù shí jīn ba
后月余，以岁恶民流，与丞相定国、大司马车骑将军史高俱乞骸骨，皆赐安车驷马、黄金六十斤，罢。
guǎng dé wèi yù shǐ dài fū fán shí yuè miǎn
广德为御史大夫，凡十月免。
dōng guī pèi tài shǒu yíng zhī jiè shàng
东归沛，太守迎之界上。
pèi yǐ wéi róng xiàn qí ān chē chuán zǐ sūn
沛以为荣，县其安车传子孙。
píng dāng zì zi sī zǔ fù yǐ zǐ bǎi wàn zì xià yì xǐ píng líng
平当字子思，祖父以訾百万，自下邑徙平陵。
dāng shǎo wèi dà xíng zhì lǐ chéng gōng cì bǔ dà hóng lú wén xué chá lián wèi shùn yáng zhǎng xún yì lìng yǐ míng jīng wèi bó shì gōng qīng jiàn dāng lùn yì tōng míng jǐ shì zhōng
当少为大行治礼丞，功次补大鸿胪文学，察廉为顺阳长、栒邑令，以明经为博士，公卿荐当论议通明，给事中。
měi yǒu zāi yì dāng zhé fu jīng shù yán dé shī
每有灾异，当辄傅经术，言得失。
wén yǎ suī bù néng jí xiāo wàng zhī kuāng héng rán zhǐ yì lüè tóng
文雅虽不能及萧望之、匡衡，然指意略同。
zì yuán dì shí wéi xuán chéng wèi chéng xiàng zòu ba tài shàng huáng qǐn miào yuán dāng shàng shū yán chén wén kǒng zǐ yuē rú yǒu wáng zhě bì shì ér hòu rén
自元帝时，韦玄成为丞相，奏罢太上皇寝庙园，当上书言：“臣闻孔子曰：‘如有王者，必世而后仁。
sān shí nián zhī jiān dào dé hé qià zhì lǐ xìng lè zāi hài bù shēng huò luàn bù zuò
’三十年之间，道德和洽，制礼兴乐，灾害不生，祸乱不作。
jīn shèng hàn shòu mìng ér wáng jì tǐ chéng yè èr bǎi yú nián zī zī bù dài zhèng lìng qīng yǐ
今圣汉受命而王，继体承业二百余年，孜孜不怠，政令清矣。
rán fēng sú wèi hé yīn yáng wèi diào zāi hài shù jiàn yì zhě dà běn yǒu bù lì yǔ
然风俗未和，阴阳未调，灾害数见，意者大本有不立与？
hé dé huà xiū zhēng bù yīng zhī jiǔ yě
何德化休征不应之久也！
huò fú bù xū bì yǒu yīn ér zhì zhě yān
祸福不虚，必有因而至者焉。
yi shēn jī qí dào ér wu xiū qí běn
宜深迹其道而务修其本。
xī zhě dì yáo nán miàn ér zhì xiān kè dǎn jùn dé yǐ qīn jiǔ zú ér huà jí wàn guó xiào jīng yuē tiān dì zhī xìng rén wéi guì rén zhī xíng mò dà yú xiào xiào mò dà yú yán fù yán fù mò dà yú pèi tiān zé zhōu gōng qí rén yě
昔者帝尧南面而治，先‘克胆俊德，以亲九族’，而化及万国《孝经》曰‘天地之性人为贵，人之行莫大于孝，孝莫大于严父，严父莫大于配天，则周公其人也。
fu xiào zǐ shàn shù rén zhī zhì zhōu gōng jì chéng wén wǔ zhī yè ér zhì zuò lǐ yuè xiū yán fù pèi tiān zhī shì zhī wén wáng bù yù yǐ zi lín fù gù tuī ér xù zhī shàng jí yú hòu jì ér yǐ pèi tiān
’夫孝子善述人之志，周公既成文、武之业而制作礼乐，修严父配天之事，知文王不欲以子临父，故推而序之，上极于后稷而以配天。
cǐ shèng rén zhī dé wáng yǐ jiā yú xiào yě
此圣人之德，亡以加于孝也。
gāo huáng dì shèng dé shòu mìng yǒu tiān xià zūn tài shàng huáng yóu zhōu wén wǔ zhī zhuī wáng tài wáng wáng jì yě
高皇帝圣德受命，有天下，尊太上皇，犹周文、武之追王太王、王季也。
cǐ hàn zhī shǐ zǔ hòu sì suǒ yí zūn fèng yǐ guǎng shèng dé xiào zhī zhì yě
此汉之始祖，后嗣所宜尊奉以广盛德，孝之至也。
shū yún zhèng jī gǔ jiàn gōng lì shì kě yǐ yǒng nián chuán yú wáng qióng
《书》云：‘正稽古建功立事，可以永年，传于亡穷。
shàng nà qí yán xià zhào fù tài shàng huáng qǐn miào yuán
’”上纳其言，下诏复太上皇寝庙园。
qǐng zhī shǐ xíng liú mín yōu zhōu
顷之，使行流民幽州。
jǔ zòu cì shǐ èr qiān dàn láo lái yǒu yì zhě yán bó hǎi yán chí kě qiě wù jìn yǐ jiù mín jí
举奏刺史二千石劳徕有意者，言勃海盐池可且勿禁，以救民急。
suǒ guò jiàn chēng fèng shǐ zhě shí yī rén wèi zuì qiān chéng xiàng sī zhí
所过见称，奉使者十一人，为最，迁丞相司直。
zuò fǎ zuǒ qiān nì fāng cì shǐ fù zhēng rù wèi tài zhōng dài fū jǐ shì zhōng lèi qiān cháng xìn shào fǔ dà hóng lú guāng lù xūn
坐法，左迁逆方刺史，复征入为太中大夫给事中，累迁长信少府、大鸿胪、光禄勋。
xiān shì tài hòu zǐ zi wèi wèi chún yú cháng bái yán chāng líng bù kě chéng xià yǒu sī yì
先是，太后姊子卫尉淳于长白言昌陵不可成，下有司议。
dāng yǐ wéi zuò zhì lián nián kě suì jiù
当以为作治连年，可遂就。
shàng jì ba chāng líng yǐ zhǎng shǒu jiàn zhōng cè fù xià gōng qīng yì fēng zhǎng
上既罢昌陵，以长首建忠策，复下公卿议封长。
dāng yòu yǐ wéi zhǎng suī yǒu shàn yán bù yīng fēng jué zhī kē
当又以为长虽有善言，不应封爵之科。
zuò qián yì bù zhèng zuǒ qiān jù lù tài shǒu
坐前议不正，左迁钜鹿太守。
hòu shàng suì fēng shàng
后上遂封上。
dāng yǐ jīng míng yǔ gòng shǐ xíng hé wèi qí dū wèi lǐng hé dī
平当因精通经书《禹贡》篇，被派出使巡视黄河，任骑都尉，兼理黄河堤务。
āi dì jí wèi zhēng dāng wèi guāng lù dài fu zhū lì sàn qí fù wèi guāng lù xūn yù shǐ dài fū zhì chéng xiàng
哀帝即位，征当为光禄大夫、诸吏、散骑，复为光禄勋、御史大夫，至丞相。
yǐ dōng yuè cì jué guān nèi hóu
以冬月，赐爵关内侯。
míng nián chūn shàng shǐ shǐ zhě zhào yù fēng dāng
明年春，上使使者召，欲封当。
dāng bìng dǔ bù yīng zhào
当病笃，不应召。
shì jiā huò wèi dāng bù kě qiáng qǐ shòu hòu yìn wèi zǐ sūn yé
室家或谓当：“不可强起受侯印为子孙耶？
dāng yuē wú jū dà wèi yǐ fù sù cān zhī zé yǐ qǐ shòu hòu yìn hái wò ér sǐ sǐ yǒu yú zuì
”当曰：“吾居大位，已负素餐之责矣，起受侯印，还卧而死，死有余罪。
jīn bù qǐ zhě suǒ yǐ wèi zǐ sūn yě
今不起者，所以为子孙也。
suì shàng shū qǐ hái gǔ
”遂上书乞骸骨。
shàng bào yuē zhèn xuǎn yú zhòng yǐ jūn wèi xiāng shì shì rì guǎ fǔ zhèng wèi jiǔ yīn yáng bù tiáo dōng wú dà xuě hàn qì wèi zāi zhèn zhī bù dé hé bì jūn zuì
上报曰：“朕选于众，以君为相，视事日寡，辅政未久，阴阳不调，冬无大雪，旱气为灾，朕之不德，何必君罪？
jūn hé yí ér shàng shū qǐ hái gǔ guī guān nèi hóu jué yì
君何疑而上书乞骸骨，归关内侯爵邑？
shǐ shàng shū lìng tán cì jūn yǎng niú yī shàng zūn jiǔ shí shí
使尚书令谭赐君养牛一，上尊酒十石。
jūn qí miǎn zhì yī yào yǐ zì chí
君其勉致医药以自持。
hòu yuè yú zú
”后月余，卒。
zi yàn yǐ míng jīng lì wèi dà sī tú fēng fáng xiāng hòu
子晏以明经历位大司徒，封防乡侯。
hàn xìng wéi wéi píng fù zǐ zhì zǎi xiàng
汉兴，唯韦、平父子至宰相。
gǔ xuān zì zi pèi huái yáng yáng jiǎ rén yě
鼓宣字子佩，淮阳阳夏人也。
zhì yì shì zhāng yǔ jǔ wèi bó shì qiān dōng píng tài fù
治《易》，事张禹，举为博士，迁东平太傅。
yǔ yǐ dì shī jiàn zūn xìn jiàn xuān jīng míng yǒu wēi zhòng kě rèn zhèng shì yáo shì rù wèi yòu fú fēng qiān tíng wèi yǐ wáng guó rén chū wèi tài yuán tài shǒu
禹以帝师见尊信，荐宣经明有威重，可任政事，繇是入为右扶风，迁廷尉，以王国人出为太原太守。
shù nián fù rù wèi dà sī nóng guāng lù xūn yòu jiāng jūn
数年，复入为大司农、光禄勋、右将军。
āi dì jí wèi xǐ wèi zuǒ jiāng jūn
哀帝即位，徙为左将军。
suì yú shàng yù lìng dīng fu chù zhǎo yá guān nǎi cè xuān yuē yǒu sī shù zòu yán zhū hóu guó rén bù dé sù wèi jiāng jūn bù yí diǎn bīng mǎ chù dà wèi
岁余，上欲令丁、傅处爪牙官，乃策宣曰：“有司数奏言诸侯国人不得宿卫，将军不宜典兵马，处大位。
zhèn wéi jiāng jūn rèn hàn jiāng zhī zhòng ér zi yòu qián qǔ huái yáng wáng nǚ hūn yīn bù jué fēi guó zhī zhì
朕唯将军任汉将之重，而子又前取淮阳王女，婚姻不绝，非国之制。
shǐ guāng lù dài fu màn cì jiāng jūn huáng jīn wǔ shí jīn ān chē sì mǎ qí shàng zuǒ jiāng jūn yìn shòu yǐ guān nèi hóu guī jiā
使光禄大夫曼赐将军黄金五十斤、安车驷马，其上左将军印绶，以关内侯归家。
xuān ba shù suì jiàn dài fū bào xuān shù jiàn xuān
宣罢数岁，谏大夫鲍宣数荐宣。
huì yuán shòu yuán nián zhēng yuè shuò rì shí bào xuān fù yán shàng nǎi zhào xuān wèi guāng lù dài fu qiān yù shǐ dài fū zhuǎn wéi dà sī kōng fēng cháng píng hóu
会元寿元年正月朔日蚀，鲍宣复言，上乃召宣为光禄大夫，迁御史大夫，转为大司空，封长平侯。
huì āi dì bēng xīn dū hòu wáng mǎng wèi dà sī mǎ bǐng zhèng zhuān quán
会哀帝崩，新都侯王莽为大司马，秉政专权。
xuān shàng shū yán sān gōng dǐng zú chéng jūn yī zú bù rèn zé fù luàn měi shí
宣上书言：“三公鼎足承君，一足不任，则覆乱美实。
chén zī xìng qiǎn bó nián chǐ lǎo mào shǔ fú jí bìng hūn luàn yí wàng yuàn shàng dà sī kōng cháng píng hòu yìn shòu qǐ hái gǔ guī xiāng lǐ sì zhì gōu hè
臣资性浅薄，年齿老眊，数伏疾病，昏乱遗忘，愿上大司空、长平侯印绶，乞骸骨归乡里，俟置沟壑。
mǎng bái tài hòu cè xuān yuē wéi jūn shì shì rì guǎ gōng dé wèi xiào pò yú lǎo mào hūn luàn fēi suǒ yǐ fǔ guó jiā suí hǎi nèi yě
”莽白太后，策宣曰：“惟君视事日寡，功德未效，迫于老眊昏乱，非所以辅国家、绥海内也。
shǐ guāng lù xūn fēng cè zhào jūn qí shàng dà sī kōng yìn shòu biàn jiù guó
使光禄勋丰册诏君，其上大司空印绶，便就国。
mǎng hèn xuān qiú tuì gù bù cì huáng jīn ān chē sì mǎ
”莽恨宣求退，故不赐黄金、安车驷马。
xuān jū guó shù nián hōng shì yuē qǐng hóu
宣居国数年，薨，谥曰顷侯。
chuán zi zhì sūn wáng mǎng bài nǎi jué
传子至孙，王莽败，乃绝。
zàn yuē juàn bù yí xué yǐ cóng zhèng lín shì bù huò suì lì míng jī zhōng shǐ kě shù
赞曰：隽不疑学以从政，临事不惑，遂立名迹，终始可述。
shū guǎng xíng zhǐ zú zhī jì miǎn rǔ dài zhī lèi yì qí cì yě
疏广行止足之计，免辱殆之累，亦其次也。
yú ān guó fù zǐ āi guān zhé yù wèi rèn zhí chén
于安国父子哀鳏哲狱，为任职臣。
xuē guǎng dé bǎo xuán chē zhī róng píng dāng qūn dùn yǒu chǐ péng xuān jiàn xiǎn ér zhǐ yì hu gǒu huàn shī zhī zhě yǐ
薛广德保县车之荣，平当逡遁有耻，彭宣见险而止，异乎“苟患失之”者矣。