汉书 · 班固 · Chapter 86 of 120

传·韦贤传

PinyinModern Translation
Size

wéi xián zì zhǎng rú

韦贤字长孺。

lǔ guó zōu rén yě

鲁国邹人也。

qí xiān wéi mèng jiā běn péng chéng wèi chu yuán wáng fu fu zi yí wáng jí sūn wáng wù

其先韦孟,家本彭城,为楚元王傅,傅子夷王及孙王戊。

wù huāng yín bù zūn dào mèng zuò shī fēng jiàn

戊荒淫不遵道,孟作诗风谏。

hòu suì qù wèi tú jiā yú zōu yòu zuò yī piān

后遂去位,徒家于邹,又作一篇。

qí jiàn shī yuē

其谏诗曰:

sù sù wǒ zǔ guó zì shǐ wéi fǔ yī zhū fú sì mǔ lóng qí

肃肃我祖,国自豕韦,黼衣朱绂,四牡龙旗。

tóng gōng sī zhēng fǔ níng xiá huāng zǒng qí qún bāng yǐ yì dà shāng dié pī dà péng xūn jì wéi guāng

彤弓斯征,抚宁遐荒,总齐群邦,以翼大商,迭披大彭,勋绩惟光。

zhì yú yǒu zhōu lì shì huì tóng

至于有周,历世会同。

wáng nǎn tīng zèn shí jué wǒ bāng

王赧听谮,实绝我邦。

wǒ bāng jì jué jué zhèng sī yì shǎng fá zhī xíng fēi yóu wáng shì

我邦既绝,厥政斯逸,赏罚之行,非由王室。

shù yǐn qún hòu mǐ fú mǐ wèi wǔ fú bēng lí zōng zhōu yǐ duì

庶尹群后,靡扶靡卫,五服崩离,宗周以队。

wǒ zǔ sī wēi qiān yú péng chéng zài yǔ xiǎo zi qín éi jué shēng ě cǐ màn qín lěi sì yǐ gēng

我祖斯微,迁于彭城,在予小子,勤诶厥生,厄此嫚秦,耒耜以耕。

yōu yōu màn qín shàng tiān bù níng nǎi juàn nán gù shòu hàn yú jīng

悠悠嫚秦,上天不宁,乃眷南顾,授汉于京。

wū hè yǒu hàn sì fāng shì zhēng mǐ shì bù huái wàn guó yōu píng

于赫有汉,四方是征,靡适不怀,万国逌平。

nǎi mìng jué dì jiàn hòu yú chu bǐ wǒ xiǎo chén wéi fu shì fǔ

乃命厥弟,建侯于楚,俾我小臣,惟傅是辅。

jīng jīng yuán wáng gōng jiǎn jìng yī huì cǐ lí mín nà bǐ fǔ bì

兢兢元王,恭俭净一,惠此黎民,纳彼辅弼。

xiǎng guó jiàn shì chuí liè yú hòu nǎi jí yí wáng kè fèng jué xù

飨国渐世,垂烈于后,乃及夷王,克奉厥绪。

zī mìng bù yǒng wéi wáng tǒng sì zuǒ yòu péi chén cǐ wéi huáng shì

咨命不永,唯王统祀,左右陪臣,此惟皇士。

rú hé wǒ wáng bù sī shǒu bǎo bù wéi lǚ bīng yǐ jì zǔ kǎo

如何我王,不思守保,不惟履冰,以继祖考!

bāng shì shì fèi yì yóu shì yú quǎn mǎ yáo yáo shì fàng shì qū

邦事是废,逸游是娱,犬马繇繇,是放是驱。

wu bǐ niǎo shòu hū cǐ jia miáo zhēng mín yǐ kuì wǒ wáng yǐ yú

务彼鸟兽,忽此稼苗,烝民以匮,我王以愉。

suǒ hóng fēi dé suǒ qīn fēi quān wéi yòu shì huī wéi yú shì xìn

所弘非德,所亲非悛,唯囿是恢,唯谀是信。

yú chǎn fū è è huáng fà rú hé wǒ wáng céng bú shì chá

睮々谄夫,咢咢黄发,如何我王,曾不是察!

jì miǎo xià chén zhuī yù cóng yì màn bǐ xiǎn zǔ qīng cí xuē chù

既藐下臣,追欲从逸,嫚彼显祖,轻兹削黜。

jiē jiē wǒ wáng hàn zhī mù qīn céng bù sù yè yǐ xiū lìng wén

嗟嗟我王,汉之睦亲,曾不夙夜,以休令闻!

mù mù tiān zǐ lín ěr xià tǔ míng míng qún sī zhí xiàn mǐ gù

穆穆天子,临尔下土,明明群司,执宪靡顾。

zhèng xiá yóu jìn dài qí hù cí jiē jiē wǒ wáng hé bù cǐ sī

正遐由近,殆其怙兹,嗟嗟我王,曷不此思!

fēi sī fēi jiàn sì qí wǎng zé mí mí qí shī jí jí qí guó

非思非鉴,嗣其罔则,弥弥其失,岌岌其国。

zhì bīng fěi shuāng zhì duì mí màn zhān wéi wǒ wáng xī mǐ bù liàn

致冰匪霜,致队靡嫚,瞻惟我王,昔靡不练。

xīng guó jiù diān shú wéi huǐ guò zhuī sī huáng fà qín miào yǐ bà

兴国救颠,孰违悔过,追思黄发,秦缪以霸。

suì yuè qí cú nián qí dǎi gǒu yú xī jūn zǐ zhù xiǎn yú hòu

岁月其徂,年其逮耇,于昔君子,庶显于后。

wǒ wáng rú hé céng bù sī jué

我王如何,曾不斯觉!

huáng fà bù jìn hú bù shí jiān

黄发不近,胡不时监!

qí zài zōu shī yuē

其在邹诗曰:

wēi wēi xiǎo zi jì gǒu qiě lòu qǐ bù qiān wèi huì wǒ wáng cháo

微微小子,既耇且陋,岂不牵位,秽我王朝。

wáng cháo sù qīng

王朝肃清。

wéi jùn zhī tíng gù zhān yú gōng jù huì cǐ zhēng

唯俊之庭,顾瞻余躬,惧秽此征。

wǒ zhī tuì zhēng qǐng yú tiān zǐ tiān zǐ wǒ xù qín wǒ fā chǐ

我之退征,请于天子,天子我恤,矜我发齿。

hè hè tiān zǐ míng zhé qiě rén xuán chē zhī yì yǐ jì xiǎo chén

赫赫天子,明哲且仁,悬车之义,以洎小臣。

jiē wǒ xiǎo zi qǐ bù huái tǔ

嗟我小子,岂不怀土?

zhù wǒ wáng wù yuè qiān yú lǔ

庶我王寤,越迁于鲁。

jì qù mí zǔ wéi huái wéi gù qí qí wǒ tú dài fù yíng lù

既去祢祖,惟怀惟顾,祁祁我徒,戴负盈路。

yuán lì yú zōu jiǎn máo zuò táng wǒ tú wǒ huán zhù shì yú qiáng

爰戾于邹,剪茅作堂,我徒我环,筑室于墙。

wǒ jí shì xīn cún wǒ jiù mèng wǒ dú shàng lì yú wáng cháo

我即逝,心存我旧,梦我渎上,立于王朝。

qí mèng rú hé

其梦如何?

mèng zhēng wáng shì

梦争王室。

qí zhēng rú hé

其争如何?

mèng wáng wǒ bì

梦王我弼。

wù qí wài bāng tàn qí kuì rán niàn wǒ zǔ kǎo qì tì qí lián

寤其外邦,叹其喟然,念我祖考,泣涕其涟。

wēi wēi lǎo fū zī jì qiān jué yáng yáng zhòng ní shì wǒ yí liè

微微老夫,咨既迁绝,洋洋仲尼,视我遗烈。

jì jì zōu lǔ lǐ yì wéi gōng sòng xí xián gē yú yì tā bāng

兴盛的邹鲁之地,人们恭遵礼义之道;诵读经书、学习礼乐,很不同于其他地方。

wǒ suī bǐ gǒu xīn qí hǎo ér wǒ tú kǎn ěr lè yì zài ér

我虽鄙耇,心其好而,我徒侃尔,乐亦在而。

mèng zú yú zōu

孟卒于邹。

huò yuē qí zǐ sūn hǎo shì shù xiān rén zhī zhì ér zuò shì shī yě

或曰其子孙好事,述先人之志而作是诗也。

zì mèng zhì xián wǔ shì

自孟至贤五世。

xián wéi rén zhì piáo shǎo yù dǔ zhì yú xué jiān néng lǐ shàng shū yǐ shī jiào shòu hào chēng zōu lǔ dà rú

贤为人质朴少欲,笃志于学,兼能《礼》、《尚书》,以《诗》教授,号称邹鲁大儒。

zhēng wèi bó shì jǐ shì zhōng jìn shòu zhāo dì shī shāo qiān guāng lù dài fu zhān shì zhì dà hóng lú

征为博士,给事中,进授昭帝《诗》,稍迁光禄大夫、詹事,至大鸿胪。

zhāo dì bēng wú sì dà jiàng jūn huò guāng yǔ gōng qīng gòng zūn lì xiào xuān dì

昭帝崩,无嗣,大将军霍光与公卿共尊立孝宣帝。

dì chū jí wèi xián yǐ yǔ móu yì ān zōng miào cì jué guān nèi hóu shí yì

帝初即位,贤以与谋议,安宗庙,赐爵关内侯,食邑。

xǐ wèi cháng xìn shào fǔ yǐ xiān dì shī shén jiàn zūn zhòng

徙为长信少府,以先帝师,甚见尊重。

běn shǐ sān nián dài cài yì wèi chéng xiàng fēng fú yáng hòu shí yì qī bǎi hù

本始三年,代蔡义为丞相,封扶阳侯,食邑七百户。

shí xián qī shí yú wèi xiāng wǔ suì dì jié sān nián yǐ lǎo bìng qǐ hái gǔ cì huáng jīn bǎi jīn bà guī jiā cì dì yī qū

时,贤七十余,为相五岁,地节三年以老病乞骸骨,赐黄金百斤,罢归,加赐第一区。

chéng xiàng zhì shì zì xián shǐ

丞相致仕自贤始。

nián bā shí èr hōng shì yuē jié hóu

年八十二薨,谥曰节侯。

xián sì zǐ zhǎng zǐ fāng shān wèi gāo qǐn lìng zǎo zhōng

贤四子:长子方山为高寝令,早终;

cì zǐ hóng zhì dōng hǎi tài shǒu

次子弘,至东海太守;

cì zǐ shùn liú lǔ shǒu fén mù

次子舜,留鲁守坟墓;

shǎo zǐ xuán chéng fù yǐ míng jīng lì wèi zhì chéng xiàng

少子玄成,复以明经历位至丞相。

gù zōu lǔ yàn yuē yí zǐ huáng jīn mǎn yíng bù rú yī jīng

故邹鲁谚曰:“遗子黄金满籝,不如一经。

xuán chéng zì shǎo wēng yǐ fù rèn wèi láng cháng shì qí

玄成字少翁,以父任为郎,常侍骑。

shǎo hào xué xiū fù yè yóu qiān xùn xià shì

少好学,修父业,尤谦逊下士。

chū yù zhī shi bù xíng zhé xià cóng zhě yǔ zǎi sòng zhī yǐ wéi cháng

出遇知识步行,辄下从者,与载送之,以为常。

qí jiē rén pín jiàn zhě yì jiā jìng yáo shì míng yù rì guǎng

其接人,贫贱者益加敬,繇是名誉日广。

yǐ míng jīng zhuó wèi jiàn dài fū qiān dà hé dū wèi

以明经擢为谏大夫,迁大河都尉。

chū xuán chéng xiōng hóng wèi tài cháng chéng zhí fèng zōng miào diǎn zhū líng yì fán jù duō zuì guò

初,玄成兄弘为太常丞,职奉宗庙,典诸陵邑,烦剧多罪过。

fù xián yǐ hóng dāng wèi sì gù chì lìng zì miǎn

父贤以弘当为嗣,故敕令自免。

hóng huái qiān bù qù guān

弘怀谦,不去官。

jí xián bìng dǔ hóng jìng zuò zōng miào shì xì yù zuì wèi jué

及贤病笃,弘竟坐宗庙事系狱,罪未决。

shì jiā wèn xián dāng wèi hòu zhě xián huì hèn bù kěn yán

室家问贤当为后者,贤恚恨不肯言。

yú shì xián mén xià shēng bó shì yì qiàn děng yǔ zōng jiā jì yì gòng jiáo xián lìng shǐ jiā chéng shàng shū yán dà xíng yǐ dà hé dū wèi xuán chéng wèi hòu

于是贤门下生博士义倩等与宗家计议,共矫贤令,使家丞上书言大行,以大河都尉玄成为后。

xián hōng xuán chéng zài guān wén sàng yòu yán dāng wèi sì xuán chéng shēn zhì qí fēi xián yǎ yì jí yáng wèi bìng kuáng wò biàn lì wàng xiào yǔ hūn luàn

贤薨,玄成在官闻丧,又言当为嗣,玄成深知其非贤雅意,即阳为病狂,卧便利,妄笑语昏乱。

zhēng zhì cháng ān jì zàng dāng xí jué yǐ bìng kuáng bù yīng zhào

征至长安,既葬,当袭爵,以病狂不应召。

dà hóng lú zòu zhuàng zhāng xià chéng xiàng yù shǐ àn yàn

大鸿胪奏状,章下丞相、御史案验。

xuán chéng sù yǒu míng shēng shì dà fū duō yí qí yù ràng jué pì xiōng zhě

玄成素有名声,士大夫多疑其欲让爵辟兄者。

àn shì chéng xiàng shǐ nǎi yǔ xuán chéng shū yuē gǔ zhī cí ràng bì yǒu wén yì kě guān gù néng chuí róng yú hòu

案事丞相史乃与玄成书曰:“古之辞让,必有文义可观,故能垂荣于后。

jīn zi dú huài róng mào méng chǐ rǔ wèi kuáng chī guāng yào àn ér bù xuān

今子独坏容貌,蒙耻辱,为狂痴,光耀暗而不宣。

wēi zāi

微妙啊!

zi zhī suǒ tuō míng yě

子之所托名也。

pū sù yú lòu guò wéi zǎi xiàng zhí shì yuàn shǎo wén fēng shēng

仆素愚陋,过为宰相执事,愿少闻风声。

bù rán kǒng zi shāng gāo ér pū wèi xiǎo rén yě

不然,恐子伤高而仆为小人也。

xuán chéng yǒu rén shì láng zhāng yì shàng shū yán shèng wáng guì yǐ lǐ ràng wéi guó yi yōu yǎng xuán chéng wù wang qí zhì shǐ de zì ān héng mén zhī xià

”玄成友人侍郎章亦上疏言:“圣王贵以礼让为国,宜优养玄成,勿枉其志,使得自安衡门之下。

ér chéng xiàng yù shǐ suì yǐ xuán chéng shí bù bìng hé zòu zhī

”而丞相、御史遂以玄成实不病,劾奏之。

yǒu zhào wù hé yǐn bài

有诏勿劾,引拜。

xuán chéng bù dé yǐ shòu jué

玄成不得已受爵。

xuān dì gāo qí jié yǐ xuán chéng wèi hé nán tài shǒu

宣帝高其节,以玄成为河南太守。

xiōng hóng tài shān dū wèi qiān dōng hǎi tài shǒu

兄弘太山都尉,迁东海太守。

shù suì xuán chéng zhēng wèi wèi yāng wèi wèi qiān tài cháng

数岁,玄成征为未央卫尉,迁太常。

zuò yǔ gù píng tōng hóu yáng yùn hòu shàn yùn zhū dǎng yǒu jiē miǎn guān

坐与故平通侯杨恽厚善,恽诛,党友皆免官。

hòu yǐ liè hóu shì sì xiào huì miào dāng chen rù miào tiān yù nào bù jià sì mǎ chē ér qí zhì miào xià

后以列侯侍祀孝惠庙,当晨入庙,天雨淖,不驾驷马车而骑至庙下。

yǒu sī hé zòu děng bèi shù rén jiē xuē jué wèi guān nèi hóu

有司劾奏,等辈数人皆削爵为关内侯。

xuán chéng zì shāng biǎn chù fù jué tàn yuē wú hé miàn mù yǐ fèng jì sì

玄成自伤贬黜父爵,叹曰:“吾何面目以奉祭祀!

zuò shī zì hé zé yuē

”作诗自劾责,曰:

hè yǐ wǒ zǔ hóu yú shǐ wéi cì mìng jiàn bó yǒu yīn yǐ suí

赫矣我祖,侯于豕韦,赐命建伯,有殷以绥。

jué jī jì zhāo chē fú yǒu cháng cháo zōng shāng yì sì mǔ xiáng xiáng dé zhī lìng xiǎn qìng liú yú yì zōng zhōu zhì hàn qún hòu lì shì

厥绩既昭,车服有常,朝宗商邑,四牡翔翔,德之令显,庆流于裔,宗周至汉,群后历世。

sù sù chu fu fǔ yì yuán yí jué sì yǒu yōng wéi shèn wéi zhī

肃肃楚傅,辅翼元、夷,厥驷有庸,惟慎惟祗。

sì wáng kǒng yì yuè qiān yú zōu wǔ shì kuàng liáo zhì wǒ jié hóu

嗣王孔佚,越迁于邹,五世圹僚,至我节侯。

wéi wǒ jié hóu xiǎn dé xiá wén zuǒ yòu zhāo xuān wǔ lǚ yǐ xun

惟我节侯,显德遐闻,左右昭、宣,五吕以训。

jì gǒu zhì wèi wéi yì wéi huàn jué cì qí qí bǎi jīn jì guǎn

既耇致位,惟懿惟奂,厥赐祁祁,百金洎馆。

guó bǐ fú yáng zài jīng zhī dōng wéi dì shì liú zhèng móu shì cóng

国彼扶阳,在京之东,惟帝是留,政谋是从。

yì yì liù pèi shì liè shì lǐ wēi yí jì jì cháo xiǎng tiān zǐ

绎绎六辔,是列是理,威仪济济,朝享天子。

tiān zǐ mù mù shì zōng shì shī sì fāng xiá ěr guān guó zhī huī

天子穆穆,是宗是师,四方遐尔,观国之辉。

máo tǔ zhī jì zài wǒ jùn xiōng wéi wǒ jùn xiōng shì ràng shì xíng

茅土之继,在我俊兄,惟我俊兄,是让是形。

yú xiū jué dé wū hè yǒu shēng zhì wǒ xiǎo zi yuè liú yú jīng

于休厥德,于赫有声,致我小子,越留于京。

wéi wǒ xiǎo zi bù sù huì tóng duò bǐ chē fú chù cǐ fù yōng

惟我小子,不肃会同,惰彼车服,黜此附庸。

hè hè xiǎn jué zì wǒ duì zhī

赫赫显爵,自我队之;

wēi wēi fù yōng zì wǒ zhāo zhī

微微附庸,自我招之。

shuí néng rěn kuì jì zhī wǒ yán

谁能忍愧,寄之我颜;

shuí jiāng xiá zhēng cóng zhī yí mán

谁将遐征,从之夷蛮。

wū hè sān shì fěi jùn fěi zuò yú miè xiǎo zi zhōng yān qí dù

于赫三事,匪俊匪作,于蔑小子,终焉其度。

shuí wèi huá gāo qǐ qí qí ér

谁谓华高,企其齐而;

shuí wèi dé nán lì qí zhù ér

谁谓德难,厉其庶而。

jiē wǒ xiǎo zi yú èr qí yóu duì bǐ lìng shēng shēn cǐ zé cí

嗟我小子,于贰其尤,队彼令声,申此择辞。

sì fāng qún hòu wǒ jiān wǒ shì wēi yí chē fú wéi sù shì lǚ

四方群后,我监我视,威仪车服,唯肃是履!

chū xuān dì chǒng jī zhāng jié yú nán huái yáng xiàn wáng hǎo zhèng shì tōng fǎ lǜ shàng qí qí cái yǒu yì yù yǐ wèi sì rán yòng tài zǐ qǐ yú xì wēi yòu zǎo shī mǔ gù bù rěn yě

初,宣帝宠姬张婕妤男淮阳宪王好政事,通法律,上奇其才,有意欲以为嗣,然用太子起于细微,又早失母,故不忍也。

jiǔ zhī shàng yù gǎn fēng xiàn wáng fǔ yǐ lǐ ràng zhī chén nǎi zhào bài xuán chéng wèi huái yáng zhōng wèi

久之,上欲感风宪王,辅以礼让之臣,乃召拜玄成为淮阳中尉。

shì shí wáng wèi jiù guó xuán chéng shòu zhào yǔ tài zǐ tài fù xiāo wàng zhī jí wǔ jīng zhū rú zá lùn tóng yì yú shí qú gé tiáo zòu qí duì

是时,王未就国,玄成受诏,与太子太傅萧望之及《五经》诸儒杂论同异于石渠阁,条奏其对。

jí yuán dì jí wèi yǐ xuán chéng wèi shào fǔ qiān tài zǐ tài fù zhì yù shǐ dài fū

及元帝即位,以玄成为少府,迁太子太傅,至御史大夫。

yǒng guāng zhōng dài yú dìng guó wèi chéng xiàng

永光中,代于定国为丞相。

biǎn chù shí nián zhī jiān suì jì fù xiàng wèi fēng hóu gù guó róng dāng shì yān

贬黜十年之间,遂继父相位,封侯故国,荣当世焉。

xuán chéng fù zuò shī zì zhe fù diàn quē zhī jiān nán yīn yǐ jiè shì zǐ sūn yuē

玄成复作诗,自著复玷缺之艰难,因以戒示子孙,曰:

yú sù jūn zǐ jì lìng jué dé yí fú cǐ gōng dài dài qí zé

于肃君子,既令厥德,仪服此恭,棣棣其则。

zī yú xiǎo zi jì dé mǐ dǎi céng shì chē fú huāng màn yǐ duì

咨余小子,既德靡逮,曾是车服,荒嫚以队。

míng míng tiān zǐ jùn dé liè liè bù suí wǒ yí xù wǒ jiǔ liè

明明天子,俊德烈烈,不遂我遗,恤我九列。

wǒ jì cí xù wéi sù wéi yè wèi jì shì shēn gòng shì mǐ duò

我既兹恤,惟夙惟夜,畏忌是申,供事靡惰。

tiān zǐ wǒ jiān dēng wǒ sān shì gù wǒ shāng duì jué fù wǒ jiù

天子我监,登我三事,顾我伤队,爵复我旧。

wǒ jí cǐ dēng wàng wǒ jiù jiē xiān hòu cí dù lián lián kǒng huái

我即此登,望我旧阶,先后兹度,涟涟孔怀。

sī zhí yù shì wǒ xī wǒ shèng

司直御事,我熙我盛;

qún gōng bǎi liáo wǒ jiā wǒ qìng

群公百僚,我嘉我庆。

yú yì qīng shì fēi tóng wǒ xīn sān shì wéi jiān mò wǒ kěn qín

于异卿士,非同我心,三事惟艰,莫我肯矜。

hè hè sān shì lì suī cǐ bì fēi wǒ suǒ dù tuì qí wǎng rì

赫赫三事,力虽此毕,非我所度,退其罔日。

xī wǒ zhī duì wèi bù cǐ jū jīn wǒ dù cí qī qī qí jù

昔我之队,畏不此居,今我度兹,戚戚其惧。

jiē wǒ hòu rén mìng qí mí cháng jìng xiǎng ěr wèi zhān yǎng mǐ huāng

嗟我后人,命其靡常,靖享尔位,瞻仰靡荒。

shèn ěr huì tóng jiè ěr chē fú wú duò ěr yí yǐ bǎo ěr yù

慎尔会同,戒尔车服,无惰尔仪,以保尔域。

ěr wú wǒ shì bù shèn bù zhěng

尔无我视,不慎不整;

wǒ zhī cǐ fù wéi lù zhī xìng

我之此复,惟禄之幸。

wū xì hòu rén wéi sù wéi lì

于戏后人,惟肃惟栗。

wú tiǎn xiǎn zǔ yǐ fán hàn shì

无忝显祖,以蕃汉室!

xuán chéng wèi xiāng qī nián shǒu zhèng chí zhòng bù jí fù xián ér wén cǎi guò zhī

玄成为相七年,守正持重不及父贤,而文采过之。

jiàn zhāo sān nián hōng shì yuē gòng hóu

建昭三年薨,谥曰共侯。

chū xián yǐ zhāo dì shí xǐ píng líng xuán chéng bié xǐ dù líng bìng qiě sǐ yīn shǐ zhě zì bái yuē bù shèng fù zǐ ēn yuàn qǐ hái gǔ guī zàng fù mù

初,贤以昭帝时徙平陵,玄成别徙杜陵,病且死,因使者自白曰:“不胜父子恩,愿乞骸骨,归葬父墓。

shàng xǔ yān

”上许焉。

zi qǐng hóu kuān sì

子顷侯宽嗣。

hōng zi xī hóu yù sì

薨,子僖侯育嗣。

hōng zi jié hóu chén sì

薨,子节侯沉嗣。

zì xián zhuàn guó zhì xuán sūn nǎi jué

自贤传国至玄孙乃绝。

xuán chéng xiōng gāo qǐn lìng fāng shān zǐ ān shì lì jùn shǒu dà hóng lú cháng lè wèi wèi cháo tíng chēng yǒu zǎi xiàng zhī qì huì qí bìng zhōng

玄成兄高寝令方山子安世历郡守、大鸿胪、长乐卫尉,朝廷称有宰相之器,会其病终。

ér dōng hǎi tài shǒu hóng zi shǎng yì míng shī

而东海太守弘子赏亦明《诗》。

āi dì wèi dìng táo wáng shí shǎng wèi tài fù

哀帝为定陶王时,赏为太傅。

āi dì jí wèi shǎng yǐ jiù ēn wèi dà sī mǎ chē qí jiāng jūn liè wéi sān gōng cì jué guān nèi hóu shí yì qiān hù yì nián bā shí yú yǐ shòu zhōng

哀帝即位,赏以旧恩为大司马车骑将军,列为三公,赐爵关内侯,食邑千户,亦年八十余,以寿终。

zōng zú zhì lì èr qiān dàn zhě shí yú rén

宗族至吏二千石者十余人。

chū gāo zǔ shí lìng zhū hóu wáng dōu jiē lì tài shàng huáng miào

初,高祖时,令诸侯王都皆立太上皇庙。

zhì huì dì zūn gāo dì miào wèi tài zǔ miào jǐng dì zūn xiào wén miào wèi tài zōng miào xíng suǒ cháng xìng jùn guó gè lì tài zǔ tài zōng miào

至惠帝尊高帝庙为太祖庙,景帝尊孝文庙为太宗庙,行所尝幸郡国各立太祖、太宗庙。

zhì xuān dì běn shǐ èr nián fù zūn xiào wǔ miào wèi shì zōng miào xíng suǒ xún shòu yì lì yān

至宣帝本始二年,复尊孝武庙为世宗庙,行所巡狩亦立焉。

fán zǔ zōng miào zài jùn guó liù shí bā hé bǎi liù shí qī suǒ

凡祖宗庙在郡国六十八,合百六十七所。

ér jīng shī zì gāo zǔ xià zhì xuān dì yǔ tài shàng huáng dào huáng kǎo gè zì jū líng páng lì miào bìng wèi bǎi qī shí liù

而京师自高祖下至宣帝,与太上皇、悼皇考各自居陵旁立庙,并为百七十六。

yòu yuán zhōng gè yǒu qǐn biàn diàn rì jì yú qǐn yuè jì yú miào shí jì yú biàn diàn

又园中各有寝、便殿,日祭于寝,月祭于庙,时祭于便殿。

qǐn rì sì shàng shí

寝,日四上食;

miào suì èr shí wǔ cí

庙,岁二十五祠;

biàn diàn suì sì cí

便殿,岁四祠。

yòu yǒu yī yóu yì guān

又有一游衣冠。

ér zhāo líng hòu wǔ āi wáng zhāo āi hòu xiào wén tài hòu xiào zhāo tài hòu wèi sī hòu lì tài zǐ lì hòu gè yǒu qǐn yuán yǔ zhū dì hé fán sān shí suǒ

而昭灵后、武哀王、昭哀后、孝文太后、孝昭太后、卫思后、戾太子、戾后各有寝园,与诸帝合,凡三十所。

yī suì cí shàng shí èr wàn sì qiān sì bǎi wǔ shí wǔ yòng wèi shì sì wàn wǔ qiān yī bǎi èr shí jiǔ rén zhù zǎi lè rén wàn èr qiān yī bǎi sì shí qī rén yǎng xī shēng zú bù zài shù zhōng

一岁祠,上食二万四千四百五十五,用卫士四万五千一百二十九人,祝宰乐人万二千一百四十七人,养牺牲卒不在数中。

zhì yuán dì shí gòng yǔ zòu yán gǔ zhě tiān zǐ qī miào jīn xiào huì xiào jǐng miào jiē qīn jǐn yi huǐ

至元帝时,贡禹奏言:“古者天子七庙,今孝惠、孝景庙皆亲尽,宜毁。

jí jùn guó miào bù yīng gǔ lǐ yi zhèng dìng

及郡国庙不应古礼,宜正定。

tiān zǐ shì qí yì wèi jí shī xíng ér yǔ zú

”天子是其议,未及施行而禹卒。

guāng yǒng sì nián nǎi xià zhào xiān yì ba jùn guó miào yuē zhèn wén míng wáng zhī yù shì yě zāo shí wéi fǎ yīn shì zhì yí

光永四年,乃下诏先议罢郡国庙,曰:“朕闻明王之御世也,遭时为法,因事制宜。

wǎng zhě tiān xià chū dìng yuǎn fāng wèi bīn yīn cháng suǒ qīn yǐ lì zōng miào gài jiàn wēi xiāo méng yī mín zhī zhì quán yě

往者天下初定,远方未宾,因尝所亲以立宗庙,盖建威销萌,一民之至权也。

jīn lài tiān dì zhī líng zōng miào zhī fú sì fāng tóng guǐ mán mò gòng zhí jiǔ zūn ér bù dìng lìng shū yuǎn bēi jiàn gòng chéng zūn sì dài fēi huáng tiān zǔ zōng zhī yì zhèn shén jù yān

今赖天地之灵,宗庙之福,四方同轨,蛮貊贡职,久遵而不定,令疏远卑贱共承尊祀,殆非皇天祖宗之意,朕甚惧焉。

chuán bù yún hū

传不云乎?

wú bù yǔ jì rú bù jì

‘吾不与祭,如不祭。

qí yǔ jiāng jūn liè hóu zhōng èr qiān dàn èr qiān dàn zhū dài fū bó shì yì láng yì

’其与将军、列侯、中二千石、二千石、诸大夫、博士、议郎议。

chéng xiàng xuán chéng yù shǐ dài fū zhèng hóng tài zǐ tài fù yán péng zǔ shào fǔ ōu yáng de yú jiàn dài fū yǐn gēng shǐ děng qī shí rén jiē yuē chén wén jì fēi zì wài zhì zhě yě yáo zhōng chū shēng yú xīn yě

”丞相玄成、御史大夫郑弘、太子太傅严彭祖、少府欧阳地馀、谏大夫尹更始等七十人皆曰:“臣闻祭,非自外至者也,繇中出,生于心也。

gù wéi shèng rén wèi néng xiǎng dì xiào zǐ wèi néng xiǎng qīn

故唯圣人为能飨帝,孝子为能飨亲。

lì miào jīng shī zhī jū gōng qīn chéng shì sì hǎi zhī nèi gè yǐ qí zhí lái zhù jì zūn qīn zhī dà yì wǔ dì sān wáng suǒ gòng bù yì zhī dào yě

立庙京师之居,躬亲承事,四海之内各以其职来助祭,尊亲之大义,五帝、三王所共,不易之道也。

shī yún yǒu lái yōng yōng zhì zhǐ sù sù xiāng wéi pì gōng tiān zǐ mù mù

《诗》云:‘有来雍雍,至止肃肃,相维辟公,天子穆穆。

chūn qiū zhī yì fù bù jì yú zhī shù zhī zhái jūn bù jì yú chén pú zhī jiā wáng bù jì yú xià tǔ zhū hóu

’《春秋》之义,父不祭于支庶之宅,君不祭于臣仆之家,王不祭于下土诸侯。

chén děng yú yǐ wéi zōng miào zài jùn guó yi wú xiū chén qǐng wù fù xiū

臣等愚以为宗庙在郡国,宜无修,臣请勿复修。

zòu kě

”奏请得到批准。

yīn ba zhāo líng hòu wǔ āi wáng zhāo āi hòu wèi sī hòu lì tài zǐ lì hòu yuán jiē bù fèng cí cái zhì lì zú shǒu yān

因罢昭灵后、武哀王、昭哀后、卫思后、戾太子、戾后园,皆不奉祠,裁置吏卒守焉。

ba jùn guó miào hòu yuè yú fù xià zhào yuē gài wén míng wáng zhì lǐ lì qīn miào sì zǔ zōng zhī miào wàn shì bù huǐ suǒ yǐ míng zūn zǔ jìng zōng zhe qīn qīn yě

罢郡国庙后月余,复下诏曰:“盖闻明王制礼,立亲庙四,祖宗之庙,万世不毁,所以明尊祖敬宗,著亲亲也。

zhèn huò chéng zǔ zōng zhī zhòng wéi dà lǐ wèi bèi zhàn lì kǒng jù bù gǎn zì zhuān qí yǔ jiāng jūn liè hóu zhōng èr qiān dàn èr qiān dàn zhū dài fū bó shì yì

朕获承祖宗之重,惟大礼未备,战栗恐惧,不敢自颛,其与将军、列侯、中二千石、二千石、诸大夫、博士议。

xuán chéng děng sì shí sì rén zòu yì yuē lǐ wáng zhě shǐ shòu mìng zhū hóu shǐ fēng zhī jūn jiē wèi tài zǔ

”玄成等四十四人奏议曰:“《礼》,王者始受命,诸侯始封之君,皆为太祖。

yǐ xià wǔ miào ér dié huǐ huǐ miào zhī zhǔ zāng hu tài zǔ wǔ nián ér zài yīn jì yán yī dì xiá yě

以下,五庙而迭毁,毁庙之主臧乎太祖,五年而再殷祭,言一禘祫也。

xiá jì zhě huǐ miào yǔ wèi huǐ miào zhī zhǔ jiē hé shí yú tài zǔ fù wèi zhāo zi wèi mù sūn fù wèi zhāo gǔ zhī zhèng lǐ yě

祫祭者,毁庙与未毁庙之主皆合食于太祖,父为昭,子为穆,孙复为昭,古之正礼也。

jì yì yuē wáng zhě dì qí zǔ zì chū yǐ qí zǔ pèi zhī ér lì sì miào

《祭义》曰:‘王者禘其祖自出,以其祖配之,而立四庙。

yán shǐ shòu mìng ér wáng jì tiān yǐ qí zǔ pèi ér bù wéi lì miào qīn jǐn yě

’言始受命而王,祭天以其祖配,而不为立庙,亲尽也。

lì qīn miào sì qīn qīn yě

立亲庙四,亲亲也。

qīn jǐn ér dié huǐ qīn shū zhī shā shì yǒu zhōng yě

亲尽而迭毁,亲疏之杀,示有终也。

zhōu zhī suǒ yǐ qī miào zhě yǐ hòu jì shǐ fēng wén wáng wǔ wáng shòu mìng ér wáng shì yǐ sān miào bù huǐ yǔ qīn miào sì ér qī

周之所以七庙者,以后稷始封,文王、武王受命而王,是以三庙不毁,与亲庙四而七。

fēi yǒu hòu jì shǐ fēng wén wǔ shòu mìng zhī gōng zhě jiē dāng qīn jǐn ér huǐ

非有后稷始封,文、武受命之功者,皆当亲尽而毁。

chéng wáng chéng èr shèng zhī yè zhì lǐ zuò yuè gōng dé mào shèng miào yóu bu shi yǐ xíng wéi shì ér yǐ

成王成二圣之业,制礼作乐,功德茂盛,庙犹不世,以行为谥而已。

lǐ miào zài dà mén zhī nèi bù gǎn yuǎn qīn yě

《礼》,庙在大门之内,不敢远亲也。

chén yú yǐ wéi gāo dì shòu mìng dìng tiān xià yi wèi dì zhě tài zǔ zhī miào shì shì bù huǐ chéng hòu shǔ jǐn zhě yi huǐ

臣愚以为高帝受命定天下,宜为帝者太祖之庙,世世不毁,承后属尽者宜毁。

jīn zōng miào yì chù zhāo mù bù xù yi rù jiù tài zǔ miào ér xù zhāo mù rú lǐ

今宗庙异处,昭穆不序,宜入就太祖庙而序昭穆如礼。

tài shàng huáng xiào huì xiào wén xiào jǐng miào jiē qīn jǐn yi huǐ huáng kǎo miào qīn wèi jǐn rú gù

太上皇、孝惠、孝文、孝景庙皆亲尽宜毁,皇考庙亲未尽,如故。

dà sī mǎ chē qí jiāng jūn xǔ jiā děng èr shí jiǔ rén yǐ wéi

”大司马车骑将军许嘉等二十九人以为,

xiào wén huáng dì chú fěi bàng

孝文皇帝除诽谤,

qù ròu xíng

去肉刑,

gōng jié jiǎn

躬节俭,

bù shòu xiàn

不受献,

zuì rén bù tǎng

罪人不帑,

bù sī qí lì

不私其利,

chū měi rén

出美人,

zhòng jué rén lèi

重绝人类,

bīn cì zhǎng lǎo

宾赐长老,

shōu xù gū dú

收恤孤独,

dé hòu móu tiān dì

德厚侔天地,

lì zé shī sì hǎi

利泽施四海,

yi wèi dì zhě tài zōng zhī miào

宜为帝者太宗之庙。

tíng wèi zhōng yǐ wéi xiào wǔ huáng dì gǎi zhèng shuò yì fú sè ràng sì yí yi wèi shì zōng zhī miào

廷尉忠以为,孝武皇帝改正朔,易服色,攘四夷,宜为世宗之庙。

jiàn dài fū yǐn gēng shǐ děng shí bā rén yǐ wéi huáng kǎo miào shàng xù yú zhāo mù fēi zhèng lǐ yi huǐ

谏大夫尹更始等十八人以为,皇考庙上序于昭穆,非正礼,宜毁。

yú shì shàng zhòng qí shì yī wéi zhě yī nián nǎi xià zhào yuē gài wén wáng zhě zǔ yǒu gōng ér zōng yǒu dé zūn zūn zhī dà yì yě

于是上重其事,依违者一年,乃下诏曰:“盖闻王者祖有功而宗有德,尊尊之大义也;

cún qīn miào sì qīn qīn zhī zhì ēn yě

存亲庙四,亲亲之至恩也。

gāo huáng dì wèi tiān xià zhū bào chú luàn shòu mìng ér dì gōng mò dà yān

高皇帝为天下百姓诛杀除掉暴乱之人,受命于天,做了皇帝,功劳没有比这更大的了。

xiào wén huáng dì guó wèi dài wáng zhū lǚ zuò luàn hǎi nèi yáo dòng rán qún chén lí shù mǐ bù yī yì běi miàn ér guī xīn yóu qiān cí gù ràng ér hòu jí wèi xuē luàn qín zhī jī xìng sān dài zhī fēng shì yǐ bǎi xìng yàn rán xián huò jiā fú dé mò shèng yān

孝文皇帝国为代王,诸吕作乱,海内摇动,然群臣黎庶靡不一意,北面而归心,犹谦辞固让而后即位,削乱秦之迹,兴三代之风,是以百姓晏然,咸获嘉福,德莫盛焉。

gāo huáng dì wèi hàn tài zǔ xiào wén huáng dì wèi tài zōng shì shì chéng sì chuán zhī wú qióng zhèn shén lè zhī

高皇帝为汉太祖,孝文皇帝为太宗,世世承祀,传之无穷,朕甚乐之。

xiào xuān huáng dì wèi xiào zhāo huáng dì hòu yú yì yī tǐ

孝宣皇帝为孝昭皇帝后,于义一体。

xiào jǐng huáng dì miào jí huáng kǎo miào jiē qīn jǐn qí zhèng lǐ yí

孝景皇帝庙及皇考庙皆亲尽,其正礼仪。

xuán chéng děng zòu yuē zǔ zōng zhī miào shì shì bù huǐ jì zǔ yǐ xià wǔ miào ér dié huǐ

”玄成等奏曰:“祖宗之庙世世不毁,继祖以下,五庙而迭毁。

jīn gāo huáng dì wèi tài zǔ xiào wén huáng dì wèi tài zōng xiào jǐng huáng dì wèi zhāo xiào wǔ huáng dì wèi mù xiào zhāo huáng dì yǔ xiào xuān huáng dì jù wèi zhāo

今高皇帝为太祖,孝文皇帝为太宗,孝景皇帝为昭,孝武皇帝为穆,孝昭皇帝与孝宣皇帝俱为昭。

huáng kǎo miào qīn wèi jǐn

皇考庙亲未尽。

tài shàng xiào huì miào jiē qīn jǐn yi huǐ

太上、孝惠庙皆亲尽,宜毁。

tài shàng miào zhǔ yi yì yuán xiào huì huáng dì wèi mù zhǔ qiān yú tài zǔ miào qǐn yuán jiē wú fù xiū

太上庙主宜瘗园,孝惠皇帝为穆,主迁于太祖庙,寝园皆无复修。

zòu kě

”奏请得到批准。

yì zhě yòu yǐ wéi qīng miào zhī shī yán jiāo shén zhī lǐ wú bù qīng jìng jīn yì guān chū yóu yǒu chē qí zhī zhòng fēng yǔ zhī qì fēi suǒ wèi qīng jìng yě

议者又以为《清庙》之诗言交神之礼无不清静,今衣冠出游,有车骑之众,风雨之气,非所谓清静也。

jì bù yù shù shù zé dú dú zé bù jìng

“祭不欲数,数则渎,渎则不敬。

yi fù gǔ lǐ sì shí jì yú miào zhū qǐn yuán rì yuè jiān sì jiē kě wù fù xiū

”宜复古礼,四时祭于庙,诸寝园日月间祀皆可勿复修。

shàng yì bù gǎi yě

上亦不改也。

míng nián xuán chéng fù yán gǔ zhě zhì lǐ bié zūn bēi guì jiàn guó jūn zhī mǔ fēi shì bù dé pèi shí zé jiàn yú qǐn shēn méi ér yǐ

明年,玄成复言:“古者制礼,别尊卑贵贱,国君之母非适不得配食,则荐于寝,身没而已。

bì xià gōng zhì xiào chéng tiān xīn jiàn zǔ zōng dìng dié huǐ xù zhāo mù dà lǐ jì dìng xiào wén tài hòu xiào zhāo tài hòu qǐn cí yuán yi rú lǐ wù fù xiū

陛下躬至孝,承天心,建祖宗,定迭毁,序昭穆,大礼既定,孝文太后、孝昭太后寝祠园宜如礼勿复修。

zòu kě

”奏请得到批准。

hòu suì yú xuán chéng hōng kuāng héng wèi chéng xiàng

后岁余,玄成薨,匡衡为丞相。

shàng qǐn jí mèng zǔ zōng qiǎn ba jùn guó miào shàng shǎo dì chu xiào wáng yì mèng yān

上寝疾,梦祖宗谴罢郡国庙,上少弟楚孝王亦梦焉。

shàng zhào wèn héng yì yù fù zhī héng shēn yán bù kě

上诏问衡,议欲复之,衡深言不可。

shàng jí jiǔ bù píng

上疾久不平。

héng huáng kǒng dǎo gāo zǔ xiào wén xiào wǔ miào yuē sì zēng sūn huáng dì gōng chéng hóng yè sù yè bù gǎn kāng níng sī yù xiū liè yǐ zhāng zǔ zōng zhī shèng gōng

衡惶恐,祷高祖、孝文、孝武庙曰:“嗣曾孙皇帝恭承洪业,夙夜不敢康宁,思育休烈,以章祖宗之盛功。

gù dòng zuò jiē shén bì yīn gǔ shèng zhī jīng

故动作接神,必因古圣之经。

wǎng zhě yǒu sī yǐ wéi qián yīn suǒ xìng ér lì miào jiāng yǐ xì hǎi nèi zhī xīn fēi wéi zūn zǔ yán qīn yě

往者有司以为前因所幸而立庙,将以系海内之心,非为尊祖严亲也。

jīn lài zōng miào zhī líng liù hé zhī nèi mò bù fù qīn miào yi yī jū jīng shī tiān zǐ qīn fèng jùn guó miào kě zhǐ wú xiū

今赖宗庙之灵,六合之内莫不附亲,庙宜一居京师,天子亲奉,郡国庙可止毋修。

huáng dì zhī sù jiù lǐ zūn zhòng shén míng jí gào yú zǔ zōng ér bù gǎn shī

皇帝祗肃旧礼,尊重神明,即告于祖宗而不敢失。

jīn huáng dì yǒu jí bù yù nǎi mèng zǔ zōng jiàn jiè yǐ miào chǔ wáng mèng yì yǒu qí xù

今皇帝有疾不豫,乃梦祖宗见戒以庙,楚王梦亦有其序。

huáng dì dào jù

皇帝悼惧。

jí zhào chén héng fù xiū lì

即诏臣衡复修立。

jǐn àn shàng shì dì wáng chéng zǔ mí zhī dà lǐ jiē bù gǎn bù zì qīn

谨案上世帝王承祖祢之大礼,皆不敢不自亲。

jùn guó lì bēi jiàn bù kě shǐ dú chéng

郡国吏卑贱,不可使独承。

yòu jì sì zhī yì yǐ mín wèi běn jiān zhě suì shù bù dēng bǎi xìng kùn fá jùn guó miào wú yǐ xiū lì

又祭祀之义以民为本,间者岁数不登,百姓困乏,郡国庙无以修立。

lǐ xiōng nián zé suì shì bù jǔ yǐ zǔ mí zhī yì wèi bù lè shì yǐ bù gǎn fù

《礼》,凶年则岁事不举,以祖祢之意为不乐,是以不敢复。

rú chéng fēi lǐ yì zhī zhōng wéi zǔ zōng zhī xīn jiù jǐn zài chén héng dāng shòu qí yāng dà bèi qí jí duì zài gōu dú zhī zhōng

如诚非礼义之中,违祖宗之心,咎尽在臣衡,当受其殃,大被其疾,队在沟渎之中。

huáng dì zhì xiào sù shèn yi méng yòu fú

皇帝至孝肃慎,宜蒙祐福。

wéi gāo huáng dì xiào wén huáng dì xiào wǔ huáng dì xǐng chá yòu xiǎng huáng dì zhī xiào kāi cì huáng dì méi shòu wáng jiāng lìng suǒ jí rì chōu píng fù fǎn cháng yǒng bǎo zōng miào tiān xià xìng shèn

唯高皇帝、孝文皇帝、孝武皇帝省察,右飨皇帝之孝,开赐皇帝眉寿亡疆,令所疾日瘳,平复反常,永保宗庙,天下幸甚!

yòu gào xiè huǐ miào yuē wǎng zhě dà chén yǐ wéi zài xī dì wáng chéng zǔ zōng zhī xiū diǎn qǔ xiàng yú tiān dì tiān xù wǔ xíng rén qīn wǔ shǔ tiān zǐ fèng tiān gù lǜ qí yì ér zūn qí zhì

又告谢毁庙曰:“往者大臣以为,在昔帝王承祖宗之休典,取象于天地,天序五行,人亲五属,天子奉天,故率其意而尊其制。

shì yǐ dì cháng zhī xù mǐ yǒu guò wǔ

是以禘尝之序,靡有过五。

shòu mìng zhī jūn gōng jiē yú tiān wàn shì bù duò

受命之君躬接于天,万世不堕。

jì liè yǐ xià wǔ miào ér qiān shàng chén tài zǔ jiān suì ér xiá qí dào yìng tiān gù fú lù yǒng zhōng

继烈以下,五庙而迁,上陈太祖,间岁而祫,其道应天,故福禄永终。

tài shàng huáng fēi shòu mìng ér shǔ jǐn yì zé dāng qiān

太上皇非受命而属尽,义则当迁。

yòu yǐ wéi xiào mò dà yú yán fù gù fù zhī suǒ zūn zi bù gǎn bù chéng fù zhī suǒ yì zi bù gǎn tóng

又以为孝莫大于严父,故父之所尊子不敢不承,父之所异子不敢同。

lǐ gōng zǐ bù dé wèi mǔ xìn wèi hòu zé yú zi jì yú sūn zhǐ zūn zǔ yán fù zhī yì yě

礼,公子不得为母信,为后则于子祭,于孙止,尊祖严父之义也。

qǐn rì sì shàng shí yuán miào jiān cí jiē kě wáng xiū

寝日四上食,园庙间祠,皆可亡修。

huáng dì sī mù dào jù wèi gǎn jǐn cóng

皇帝思慕悼惧,未敢尽从。

wéi niàn gāo huáng dì shèng dé mào shèng shòu mìng pǔ jiāng qīn ruò jī gǔ chéng shùn tiān xīn zǐ sūn běn zhī chén xī wáng jiāng

惟念高皇帝圣德茂盛,受命溥将,钦若稽古,承顺天心,子孙本支,陈锡亡疆。

chéng yǐ wéi qiān miào hé jì jiǔ cháng zhī cè gāo huáng dì zhī yì nǎi gǎn bù tīng

诚以为迁庙合祭,久长之策,高皇帝之意,乃敢不听?

jí yǐ lìng rì qiān tài shàng xiào huì miào xiào wén tài hòu xiào zhāo tài hòu qǐn jiāng yǐ zhāo zǔ zōng zhī dé shùn tiān rén zhī xù dìng wú qióng zhī yè

即以令日迁太上、孝惠庙,孝文太后、孝昭太后寝,将以昭祖宗之德,顺天人之序,定无穷之业。

jīn huáng dì wèi shòu cí fú nǎi yǒu bù néng gòng zhí zhī jí

今皇帝未受兹福,乃有不能共职之疾。

huáng dì yuàn fù xiū chéng sì chén héng děng xián yǐ wéi lǐ bù dé

皇帝愿复修承祀,臣衡等咸以为礼不得。

rú bù hé gāo huáng dì xiào huì huáng dì xiào wén huáng dì xiào wǔ huáng dì xiào zhāo huáng dì xiào xuān huáng dì tài shàng huáng xiào wén tài hòu xiào zhāo tài hòu zhī yì zuì jǐn zài chén héng děng dāng shòu qí jiù

如不合高皇帝、孝惠皇帝、孝文皇帝、孝武皇帝、孝昭皇帝、孝宣皇帝、太上皇、孝文太后、孝昭太后之意,罪尽在臣衡等,当受其咎。

jīn huáng dì shàng wèi píng zhào zhōng cháo chén jù fù huǐ miào zhī wén

今皇帝尚未平,诏中朝臣具复毁庙之文。

chén héng zhōng cháo chén xián fù yǐ wéi tiān zǐ zhī sì yì yǒu suǒ duàn lǐ yǒu suǒ chéng wéi tǒng bèi zhì bù kě yǐ fèng xiān zǔ huáng tiān bù yòu guǐ shén bù xiǎng

臣衡中朝臣咸复以为天子之祀义有所断,礼有所承,违统背制,不可以奉先祖,皇天不祐,鬼神不飨。

liù yì suǒ zài jiē yán bù dàng wú suǒ yī yuán yǐ zuò qí wén

《六艺》所载皆言不当,无所依缘以作其文。

shì rú shī zhǐ zuì nǎi zài chén héng dāng shēn shòu qí yāng

事如失指,罪乃在臣衡,当深受其殃。

huáng dì yi hòu méng zhǐ fú jiā qì rì xìng jí bìng píng fù yǒng bǎo zōng miào yǔ tiān wáng jí qún shēng bǎi shén yǒu suǒ guī xī

皇帝宜厚蒙祉福,嘉气日兴,疾病平复,永保宗庙,与天亡极,群生百神,有所归息。

zhū miào jiē tóng wén

”诸庙皆同文。

jiǔ zhī shàng jí lián nián suì jǐn fù zhū suǒ ba qǐn miào yuán jiē xiū sì rú gù chū shàng dìng dié huǐ lǐ dú zūn xiào wén miào wèi tài zōng ér xiào wǔ miào qīn wèi jǐn gù wèi huǐ

久之,上疾连年,遂尽复诸所罢寝庙园,皆修祀如故,初,上定迭毁礼,独尊孝文庙为太宗,而孝武庙亲未尽,故未毁。

shàng yú shì nǎi fù shēn míng zhī yuē xiào xuān huáng dì zūn xiào wǔ miào yuē shì zōng sǔn yì zhī lǐ bù gǎn yǒu yǔ yān

上于是乃复申明之,曰:“孝宣皇帝尊孝武庙曰世宗,损益之礼,不敢有与焉。

tā jiē rú jiù zhì

他皆如旧制。

wéi jùn guó miào suì fèi yún

”唯郡国庙遂废云。

yuán dì bēng héng zòu yán qián yǐ shàng tǐ bù píng gù fù zhū suǒ bà cí zú bù méng fú

元帝崩,衡奏言:“前以上体不平,故复诸所罢祠,卒不蒙福。

àn wèi sī hòu lì tài zǐ lì hòu yuán qīn wèi jǐn

案卫思后、戾太子、戾后园,亲未尽。

xiào huì xiào jǐng miào qīn jǐn yi huǐ

孝惠、孝景庙亲尽,宜毁。

jí tài shàng huáng xiào wén xiào zhāo tài hòu zhāo líng hòu zhāo āi hòu wǔ āi wáng cí qǐng xī ba wù fèng

及太上皇、孝文、孝昭太后、昭灵后、昭哀后、武哀王祠,请悉罢,勿奉。

zòu kě

”奏请得到批准。

chū gāo hòu shí huàn chén xià wàng fēi yì xiān dì zōng miào qǐn yuán guān gù dìng zhuó lìng gǎn yǒu shàn yì zhě qì shì

初,高后时患臣下妄非议先帝宗庙寝园官,故定著令,敢有擅议者弃市。

zhì yuán dì gǎi zhì juān chú cǐ lìng

至元帝改制,蠲除此令。

chéng dì shí yǐ wú jì sì hé píng yuán nián fù fù tài shàng huáng qǐn miào yuán shì shì fèng cí

成帝时以无继嗣,河平元年复复太上皇寝庙园,世世奉祠。

zhāo líng hòu wǔ āi wáng zhāo āi hòu bìng shí yú tài shàng qǐn miào rú gù yòu fù shàn yì zōng miào zhī mìng

昭灵后、武哀王、昭哀后并食于太上寝庙如故,又复擅议宗庙之命。

chéng dì bēng āi dì jí wèi

成帝崩,哀帝即位。

chéng xiàng kǒng guāng dà sī kōng hé wǔ zòu yán yǒng guāng wǔ nián zhì shū gāo huáng dì wèi hàn tài zǔ xiào wén huáng dì wèi tài zōng

丞相孔光、大司空何武奏言:“永光五年制书,高皇帝为汉太祖,孝文皇帝为太宗。

jiàn zhāo wǔ nián zhì shū xiào wǔ huáng dì wèi shì zōng

建昭五年制书,孝武皇帝为世宗。

sǔn yì zhī lǐ bù gǎn yǒu yǔ

损益之礼,不敢有与。

chén yú yǐ wéi dié huǐ zhī cì dāng yǐ shí dìng fēi lìng suǒ wéi shàn yì zōng miào zhī yì yě

臣愚以为迭毁之次,当以时定,非令所为擅议宗庙之意也。

chén qǐng yǔ qún chén zá yì

请允许我与大臣们一起商议此事。

zòu kě

”奏请得到批准。

yú shì guāng lù xūn péng xuān zhān shì mǎn chāng bó shì zuǒ xián děng wǔ shí sān rén jiē yǐ wéi jì zǔ zōng yǐ xià wǔ miào ér dié huǐ hòu suī yǒu xián jūn yóu bù dé yǔ zǔ zōng bìng liè

于是,光禄勋彭宣、詹事满昌、博士左咸等五十三人皆以为继祖宗以下,五庙而迭毁,后虽有贤君,犹不得与祖宗并列。

zǐ sūn suī yù bāo dà xiǎn yáng ér lì zhī guǐ shén bù xiǎng yě

子孙虽欲褒大显扬而立之,鬼神不飨也。

xiào wǔ huáng dì suī yǒu gōng liè qīn jǐn yi diàn

孝武皇帝虽有功烈,亲尽宜殿。

tài pú wáng shùn zhōng lěi xiào wèi liú xīn yì yuē

太仆王舜、中垒校尉刘歆议曰:

chén wén zhōu shì jì shuāi sì yí bìng qīn xiǎn yǔn zuì qiáng yú jīn xiōng nú shì yě

臣闻周室既衰,四夷并侵,猃狁最强,于今匈奴是也。

zhì xuān wáng ér fá zhī shī rén měi ér sòng zhī yuē báo fá xiǎn yǔn zhì yú tài yuán yòu yuē chǎn tuī tuī rú tíng rú léi xiǎn yǔn fāng shū zhēng fá xiǎn yǔn jīng mán lái wēi gù chēng zhōng xīng

至宣王而伐之,诗人美而颂之曰“薄伐猃狁,至于太原”,又曰“啴々推推,如霆如雷,显允方叔,征伐猃狁,荆蛮来威”,故称中兴。

jí zhì yōu wáng quǎn róng lái fá shā yōu wáng qǔ zōng qì

及至幽王,犬戎来伐,杀幽王,取宗器。

zì shì zhī hòu nán yí yǔ běi yí jiāo qīn zhōng guó bù jué rú xiàn

自是之后,南夷与北夷交侵,中国不绝如线。

chūn qiū jì qí huán nán fá chu běi fá shān róng kǒng zǐ yuē wēi guǎn zhòng wú qí pī fà zuǒ rèn yǐ

《春秋》纪齐桓南伐楚,北伐山戎,孔子曰:“微管仲,吾其被发左衽矣。

shì gù qì huán zhī guò ér lù qí gōng yǐ wéi bó shǒu

”是故弃桓之过而录其功,以为伯首。

jí hàn xìng mò dú shǐ qiáng pò dōng hú qín ròu zhī bìng qí tǔ dì de guǎng bīng qiáng wèi zhōng guó hài

及汉兴,冒顿始强,破东胡,禽月氏,并其土地,地广兵强,为中国害。

nán yuè wèi tuó zǒng bǎi yuè zì chēng dì

南越尉佗总百粤,自称帝。

gù zhōng guó suī píng yóu yǒu sì yí zhī huàn qiě wú nìng suì

故中国虽平,犹有四夷之患,且无宁岁。

yī fāng yǒu jí sān miàn jiù zhī shì tiān xià jiē dòng ér bèi qí hài yě

一方有急,三面救之,是天下皆动而被其害也。

xiào wén huáng dì hòu yǐ huò lù yǔ jié hé qīn yóu qīn bào wú yǐ

孝文皇帝厚以货赂,与结和亲,犹侵暴无已。

shèn zhě xīng shī shí yú wàn zhòng jìn zhūn jīng shī jí sì biān suì fā tún bèi lǔ qí wéi huàn jiǔ yǐ fēi yī shì zhī jiàn yě

甚者,兴师十余万众,近屯京师及四边,岁发屯备虏,其为患久矣,非一世之渐也。

zhū hóu jùn shǒu lián xiōng nú jí bǎi yuè yǐ wéi nì zhě fēi yī rén yě

诸侯郡守连匈奴及百粤以为逆者非一人也。

xiōng nú suǒ shā jùn shǒu dū wèi lüè qǔ rén mín bù kě shèng shǔ

匈奴所杀郡守、都尉,略取人民,不可胜数。

xiào wǔ huáng dì mǐn zhōng guó bà láo wú ān níng zhī shí nǎi qiǎn dà jiàng jūn piào qí fú bō lóu chuán zhī shǔ nán miè bǎi yuè qǐ qī jùn

孝武皇帝愍中国罢劳无安宁之时,乃遣大将军、骠骑、伏波、楼船之属,南灭百粤,起七郡;

běi ràng xiōng nú jiàng kūn yá shí wàn zhī zhòng zhì wǔ shǔ guó qǐ shuò fāng yǐ duó qí féi ráo zhī de

北攘匈奴,降昆邪十万之众,置五属国,起朔方,以夺其肥饶之地;

dōng fá cháo xiǎn qǐ xuán tú lè làng yǐ duàn xiōng nú zhī zuǒ bì

东伐朝鲜,起玄菟、乐浪,以断匈奴之左臂;

xi fá dà yuān bìng sān shí liù guó jié wū sūn qǐ dūn huáng jiǔ quán zhāng yè yǐ gé ruò qiāng liè xiōng nú zhī yòu jiān

西伐大宛,并三十六国,结乌孙,起敦煌、酒泉、张掖,以隔婼羌,裂匈奴之右肩。

chán yú gū tè yuǎn dùn yú mù běi

单于孤特,远遁于幕北。

sì chuí wú shì chì dì yuǎn jìng qǐ shí yú jùn

四垂无事,斥地远境,起十余郡。

gōng yè jì dìng nǎi fēng chéng xiàng wèi fù mín hòu yǐ dà ān tiān xià fù shí bǎi xìng qí guī mó kě jiàn

功业既定,乃封丞相为富民侯,以大安天下,富实百姓,其规橅可见。

yòu zhāo jí tiān xià xián jùn yǔ xié xīn tóng móu xìng zhì dù gǎi zhèng shuò yì fú sè lì tiān xià zhī cí jiàn fēng shàn shū guān hào cún zhōu hòu dìng zhū hóu zhī zhì yǒng wú nì zhēng zhī xīn zhì jīn lěi shì lài zhī

又招集天下贤俊,与协心同谋,兴制度,改正朔,易服色,立天下之祠,建封禅,殊官号,存周后,定诸侯之制,永无逆争之心,至今累世赖之。

chán yú shǒu fān bǎi mán fú cóng wàn shì zhī jī yě zhōng xīng zhī gōng wèi yǒu gāo yān zhě yě

单于守藩,百蛮服从,万世之基也,中兴之功未有高焉者也。

gāo dì jiàn dà yè wèi tài zǔ

高帝建大业,为太祖;

xiào wén huáng dì dé zhì hòu yě wéi wén tài zōng

孝文皇帝德至厚也,为文太宗;

xiào wǔ huáng dì gōng zhì zhe yě wèi wǔ shì zōng cǐ xiào xuān dì suǒ yǐ fā dé yīn yě

孝武皇帝功至著也,为武世宗,此孝宣帝所以发德音也。

lǐ jì wáng zhì jí chūn qiū gǔ liáng chuán tiān zǐ qī miào zhū hóu wǔ dài fū sān shì èr

《礼记·王制》及《春秋谷梁传》,天子七庙,诸侯五,大夫三,士二。

tiān zǐ qī rì ér bìn qī yuè ér zàng

天子七日而殡,七月而葬;

zhū hóu wǔ rì ér bìn wǔ yuè ér zàng

诸侯五日而殡,五月而葬。

cǐ sāng shì zūn bēi zhī xù yě yǔ miào shù xiāng yīng

此丧事尊卑之序也,与庙数相应。

qí wén yuē tiān zǐ sān zhāo sān mù yǔ tài zǔ zhī miào ér qī

其文曰:“天子三昭三穆,与太祖之庙而七;

zhū hóu èr zhāo èr mù yǔ tài zǔ zhī miào ér wǔ

诸侯二昭二穆,与太祖之庙而五。

gù dé hòu zhě liú guāng dé bó zhě liú bēi

”故德厚者流光,德薄者流卑。

chūn qiū zuǒ shì zhuàn yuē míng wèi bù tóng lǐ yì yì shù

《春秋左氏传》曰:“名位不同,礼亦异数。

zì shàng yǐ xià jiàng shā yǐ liǎng lǐ yě

”自上以下,降杀以两,礼也。

qī zhě qí zhèng fǎ shù kě cháng shù zhě yě

七者,其正法数,可常数者也。

zōng bù zài cǐ shù zhōng

宗不在此数中。

zōng biàn yě gǒu yǒu gōng dé zé zōng zhī bù kě yù wèi shè shù

宗,变也,苟有功德则宗之,不可预为设数。

gù yú yīn tài jiǎ wèi tài zōng dà wù yuē zhōng zōng wǔ dīng yuē gāo zōng

故于殷,太甲为太宗,大戊曰中宗,武丁曰高宗。

zhōu gōng wèi wú yì zhī jiè jǔ yīn sān zōng yǐ quàn chéng wáng

周公为《毋逸》之戒,举殷三宗以劝成王。

yáo shì yán zhī zōng wú shù yě rán zé suǒ yǐ quàn dì zhě zhī gōng dé bó yǐ

繇是言之,宗无数也,然则所以劝帝者之功德博矣。

yǐ qī miào yán zhī xiào wǔ huáng dì wèi yi diàn

以七庙言之,孝武皇帝未宜殿;

yǐ suǒ zōng yán zhī zé bù kě wèi wú gōng dé

以所宗言之,则不可谓无功德。

lǐ jì sì diǎn yuē fu shèng wáng zhī zhì sì yě gōng shī yú mín zé sì zhī yǐ láo dìng guó zé sì zhī néng jiù dà zāi zé sì zhī

《礼记》祀典曰:“夫圣王之制祀也,功施于民则祀之,以劳定国则祀之,能救大灾则祀之。

qiè guān xiào wǔ huáng dì gōng dé jiē jiān ér yǒu yān

”窃观孝武皇帝,功德皆兼而有焉。

fán zài yú yì xìng yóu jiāng tè sì zhī kuàng yú xiān zǔ

凡在于异姓,犹将特祀之,况于先祖?

huò shuō tiān zi wǔ miào wú jiàn wén yòu shuō zhōng zōng gāo zōng zhě zōng qí dào ér huǐ qí miào

或说天子五庙无见文,又说中宗、高宗者,宗其道而毁其庙。

míng yǔ shí yì fēi zūn dé guì gōng zhī yì yě

名与实异,非尊德贵功之意也。

shī yún bì fèi gān táng wù jiǎn wù fá shào bó suǒ bá

《诗》云:“蔽芾甘棠,勿剪勿伐,邵伯所茇。

sī qí rén yóu ài qí shù kuàng zōng qí dào ér huǐ qí miào hu

”思其人犹爱其树,况宗其道而毁其庙乎?

dié huǐ zhī lǐ zì yǒu cháng fǎ wú shū gōng yì dé gù yǐ qīn shū xiāng tuī jí

迭毁之礼自有常法,无殊功异德,固以亲疏相推及。

zhì zǔ zōng zhī xù duō shǎo zhī shù jīng zhuàn wú míng wén zhì zūn zhì zhòng nán yǐ yí wén xū shuō dìng yě

至祖宗之序,多少之数,经传无明文,至尊至重,难以疑文虚说定也。

xiào xuān huáng dì jǔ gōng qīng zhī yì yòng zhòng rú zhī móu jì yǐ wèi shì zōng zhī miào jiàn zhī wàn shì xuān bù tiān xià

孝宣皇帝举公卿之议,用众儒之谋,既以为世宗之庙,建之万世,宣布天下。

chén yú yǐ wéi xiào wǔ huáng dì gōng liè rú bǐ xiào xuān huáng dì chóng lì zhī rú cǐ bù yí huǐ

臣愚以为孝武皇帝功烈如彼,孝宣皇帝崇立之如此,不宜毁。

shàng lǎn qí yì ér cóng zhī

上览其议而从之。

zhì yuē tài pú shùn zhōng lěi xiào wèi xīn yì kě

制曰:“太仆舜、中垒校尉歆议可。

xīn yòu yǐ wéi lǐ qù shì yǒu shā gù chūn qiū wài zhuàn yuē rì jì yuè sì shí xiǎng suì gòng zhōng wáng zǔ mí zé rì jì céng gāo zé yuè sì èr tiāo zé shí xiǎng tán shàn zé suì gòng dà dì zé zhōng wáng

歆又以为“礼,去事有杀,故《春秋外传》曰:‘日祭,月祀,时享,岁贡,终王’祖祢则日祭,曾高则月祀,二祧则时享,坛𫮃则岁贡,大禘则终王。

dé shèng ér yóu guǎng qīn qīn zhī shā yě

德盛而游广,亲亲之杀也;

mí yuǎn zé mí zūn gù dì wéi zhòng yǐ

弥远则弥尊,故禘为重矣。

sūn jū wáng fù zhī chù zhèng zhāo mù zé sūn cháng yǔ zǔ xiāng dài cǐ qiān miào zhī shā yě

孙居王父之处,正昭穆,则孙常与祖相代,此迁庙之杀也。

shèng rén yú qí zǔ chū yú qíng yǐ lǐ wú suǒ bù shùn gù wú huǐ miào

圣人于其祖,出于情矣,礼无所不顺,故无毁庙。

zì gòng yǔ jiàn dié huǐ zhī yì huì jǐng jí tài shàng qǐn yuán fèi ér wèi xū shī lǐ yì yǐ

自贡禹建迭毁之议,惠、景及太上寝园废而为虚,失礼意矣。

zhì píng dì yuán shǐ zhōng

至平帝元始中,

dà sī mǎ wáng mǎng zòu běn shǐ yuán nián chéng xiàng yì děng yì

大司马王莽奏:“本始元年丞相义等议,

shì xiào xuān huáng dì qīn yuē dào yuán

谥孝宣皇帝亲曰悼园,

zhì yì sān bǎi jiā

置邑三百家,

zhì yuán kāng yuán nián

至元康元年,

chéng xiàng xiāng děng zòu

丞相相等奏,

fù wèi shì

父为士,

zi wèi tiān zǐ

子为天子,

jì yǐ tiān zǐ

祭以天子,

dào yuán yí chēng zūn hào yuē huáng kǎo

悼园宜称尊号曰‘皇考’,

lì miào

立庙,

yì gù fèng yuán mín mǎn qiān liù bǎi jiā

益故奉园民满千六百家,

yǐ wéi xiàn

以为县。

chén yú yǐ wéi huáng kǎo miào běn bù dàng lì lěi shì fèng zhī fēi shì

臣愚以为皇考庙本不当立,累世奉之,非是。

yòu xiào wén tài hòu nán líng xiào zhāo tài hòu yún líng yuán suī qián yǐ lǐ bù fù xiū líng míng wèi zhèng

又孝文太后南陵、孝昭太后云陵园,虽前以礼不复修,陵名未正。

jǐn yǔ dà sī tú yàn děng bǎi sì shí qī rén yì jiē yuē xiào xuān huáng dì yǐ xiōng sūn jì tǒng wèi xiào zhāo huáng dì hòu yǐ shù gù xiào yuán shì yǐ xiào jǐng huáng dì jí huáng kǎo miào qīn wèi jǐn bù huǐ

谨与大司徒晏等百四十七人议,皆曰孝宣皇帝以兄孙继统为孝昭皇帝后,以数,故孝元世以孝景皇帝及皇考庙亲未尽,不毁。

cǐ liǎng tǒng èr fù wéi yú lǐ zhì

此两统贰父,违于礼制。

àn yì zòu qīn shì yuē dào cái zhì fèng yì jiē yīng jīng yì

案义奏亲谥曰‘悼’,裁置奉邑,皆应经义。

xiāng zòu dào yuán chēng huáng kǎo lì miào yì mín wèi xiàn wéi lí zǔ tǒng guāi miù běn yì

相奏悼园称‘皇考’,立庙,益民为县,违离祖统,乖缪本义。

fù wèi shì zi wèi tiān zǐ jì yǐ tiān zǐ zhě nǎi wèi ruò yú shùn xià yǔ yīn tāng zhōu wén hàn zhī gāo zǔ shòu mìng ér wáng zhě yě fēi wèi jì zǔ tǒng wèi hòu zhě yě

父为士,子为天子,祭以天子者,乃谓若虞舜、夏禹、殷汤、周文、汉之高祖受命而王者也,非谓继祖统为后者也。

chén qǐng huáng gāo zǔ kǎo miào fèng míng yuán huǐ wù xiū ba nán líng yún líng wèi xiàn

臣请皇高祖考庙奉明园毁勿修,罢南陵、云陵为县。

zòu kě

”奏请得到批准。

sī tú yuàn bān biāo yuē hàn chéng wáng qín jué xué zhī hòu zǔ zōng zhī zhì yīn shí shī yi

司徒掾班彪曰:汉承亡秦绝学之后,祖宗之制因时施宜。

zì yuán chéng hòu xué zhě fán zī gòng yǔ huǐ zōng miào kuāng héng gǎi jiāo zhào hé wǔ dìng sān gōng hòu jiē shù fù gù fēn fēn bù dìng

自元、成后学者蕃滋,贡禹毁宗庙,匡衡改郊兆,何武定三公,后皆数复,故纷纷不定。

hé zhě

为什么呢?

lǐ wén quē wēi gǔ jīn yì zhì gè wèi yī jiā wèi yì kě piān dìng yě

礼文缺微,古今异制,各为一家,未易可偏定也。

kǎo guān zhū rú zhī yì liú xīn bó ér dǔ yǐ

考观诸儒之议,刘歆博而笃矣。

✦ You read 传·韦贤传

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.