huī hóng zì mèng lǔ guó fán rén yě
眭弘字孟，鲁国蕃人也。
shǎo shí hǎo xiá dòu jī zǒu mǎ zhǎng nǎi biàn jié cóng yíng gōng shòu chūn qiū
少时好侠，斗鸡走马，长乃变节，从嬴公受《春秋》。
yǐ míng jīng wèi yì láng zhì fú jié lìng
以明经为议郎，至符节令。
xiào zhāo yuán fèng sān nián zhēng yuè tài shān lái wú shān nán xiōng xiōng yǒu shù qiān rén shēng mín shì zhī yǒu dà shí zì lì gāo zhàng wǔ chǐ dà sì shí bā wéi rù dì shēn bā chǐ sān shí wèi zú
孝昭元凤三年正月，泰山、莱芜山南匈匈有数千人声，民视之，有大石自立，高丈五尺，大四十八围，入地深八尺，三石为足。
shí lì hòu yǒu bái wū shù qiān xià jí qí páng
石立后有白乌数千下集其旁。
shì shí chāng yì yǒu kū shè mù wò fù shēng yòu shàng lín yuàn zhōng dà liǔ shù duàn kū wò de yì zì lì shēng yǒu chóng shí shù yè chéng wén zì yuē gōng sūn bìng yǐ lì mèng tuī chūn qiū zhī yì yǐ wéi shí liǔ jiē yīn lèi xià mín zhī xiàng
是时，昌邑有枯社木卧复生，又上林苑中大柳树断枯卧地，亦自立生，有虫食树叶成文字，曰“公孙病已立”，孟推《春秋》之意，以为“石、柳，皆阴类，下民之象；
tài shān zhě dài zōng zhī yuè wáng zhě yì xìng gào dài zhī wài
泰山者，岱宗之岳，王者易姓告代之外。
jīn dà shí zì lì jiāng liǔ fù qǐ fēi rén lì suǒ wéi cǐ dāng yǒu cóng pǐ fū wèi tiān zǐ zhě
今大石自立，僵柳复起，非人力所为，此当有从匹夫为天子者。
kū shè mù fù shēng gù fèi zhī jiā gōng sūn shì dāng fù xīng zhě yě
枯社木复生，故废之家公孙氏当复兴者也。
mèng yì yì bù zhī qí suǒ zài jí shuō yuē xiān shī dǒng zhòng shū yǒu yán suī yǒu jì tǐ shǒu wén zhī jūn bù hài shèng rén zhī shòu mìng
”孟意亦不知其所在，即说曰：“先师董仲舒有言，虽有继体守文之君，不害圣人之受命。
hàn jiā yáo hòu yǒu chuán guó zhī yùn
汉家尧后，有传国之运。
hàn dì yi shuí chà tiān xià qiú suǒ xián rén chán yǐ dì wèi ér tuì zì fēng bǎi lǐ rú yīn zhōu èr wáng hòu yǐ chéng shùn tiān mìng
汉帝宜谁差天下，求索贤人，禅以帝位，而退自封百里，如殷、周二王后，以承顺天命。
mèng shǐ yǒu rén nèi guān zhǎng cì shàng cǐ shū
”孟使友人内官长赐上此书。
shí zhāo dì yòu dà jiàng jūn huò guāng bǐng zhèng è zhī xià qí shū tíng wèi
时，昭帝幼，大将军霍光秉政，恶之，下其书廷尉。
zòu cì mèng wàng shè ǎo yán huò zhòng dà nì bù dào jiē fú zhū
奏赐、孟妄设袄言惑众，大逆不道，皆伏诛。
hòu wǔ nián xiào xuān dì xìng yú mín jiān jí wèi zhēng mèng zǐ wèi láng
后五年，孝宣帝兴于民间，即位，征孟子为郎。
xià hóu shǐ chāng lǔ rén yě
夏侯始昌，鲁人也。
tōng wǔ jīng yǐ qí shī shàng shū jiào shòu
通《五经》，以《齐诗》、《尚书》教授。
zì dǒng zhòng shū hán yīng sǐ hòu wǔ dì de shǐ chāng shén zhòng zhī
自董仲舒、韩婴死后，武帝得始昌，甚重之。
shǐ chāng míng yú yīn yáng xiān yán bǎi liáng tái zāi yuē zhì qī rì guǒ zāi
始昌明于阴阳，先言柏梁台灾曰，至期日果灾。
shí chāng yì wáng yǐ shǎo zǐ ài shàng wèi xuǎn shī shǐ chāng wèi tài fù
时，昌邑王以少子爱，上为选师，始昌为太傅。
nián lǎo yǐ shòu zhōng
年老，以寿终。
zú zǐ shèng yì yǐ rú xiǎn míng
族子胜亦以儒显名。
xià hóu shèng zì cháng gōng
夏侯胜字长公。
chū lǔ gòng wáng fēn lǔ xī níng xiāng yǐ fēng zǐ jié hóu bié shǔ dà hé dà hé hòu gēng míng dōng píng gù shèng wèi dōng píng rén
初，鲁共王分鲁西宁乡以封子节侯，别属大河，大河后更名东平，故胜为东平人。
shèng shǎo gū hào xué cóng shǐ chāng shòu shàng shū jí hóng fàn wǔ xíng chuán shuō zāi yì
胜少孤，好学，从始昌受《尚书》及《洪范五行传》，说灾异。
hòu shì jiān qīng yòu cóng ōu yáng shì wèn
后事𫈉卿，又从欧阳氏问。
wéi xué jīng shú suǒ wèn fēi yī shī yě
为学精孰，所问非一师也。
shàn shuō lǐ fú
善说礼服。
zhēng wèi bó shì guāng lù dài fu
征为博士、光禄大夫。
huì zhāo dì bēng chāng yì wáng sì lì shǔ chū
会昭帝崩，昌邑王嗣立，数出。
shèng dāng shèng yú qián jiàn yuē tiān jiǔ yīn ér bù yǔ chén xià yǒu móu shàng zhě bì xià chū yù hé zhī
胜当乘舆前谏曰：“天久阴而不雨，臣下有谋上者，陛下出欲何之？
wáng nù wèi shèng wèi ǎo yán fù yǐ shǔ lì
”王怒，谓胜为袄言，缚以属吏。
lì bái dà jiāng jūn huò guāng guāng bù jǔ fǎ
吏白大将军霍光，光不举法。
shì shí guāng yǔ chē qí jiāng jūn zhāng ān shì móu yù fèi chāng yì wáng
是时，光与车骑将军张安世谋欲废昌邑王。
guāng ràng ān shì yǐ wéi xiè yǔ ān shì shí bù yán
光让安世以为泄语，安世实不言。
nǎi zhào wèn shèng shèng duì yán zài hóng fàn chuán yuē huáng zhī bù jí jué fá cháng yīn shí zé xià rén yǒu fá shàng zhě è chá chá yán gù yún chén xià yǒu móu
乃召问胜，胜对言：“在《洪范传》曰‘皇之不极，厥罚常阴，时则下人有伐上者’，恶察察言，故云臣下有谋。
guāng ān shì dà jīng yǐ cǐ yì zhòng jīng shù shì
”光、安世大惊，以此益重经术士。
hòu shí yú rì guāng zú yǔ ān shì bái tài hòu fèi chāng yì wáng zūn lì xuān dì
后十余日，光卒与安世白太后，废昌邑王，尊立宣帝。
guāng yǐ wéi qún chén zòu shì dōng gōng tài hòu shěng zhèng yi zhī jīng shù bái lìng shèng yòng shàng shū shòu tài hòu
光以为群臣奏事东宫，太后省政，宜知经术，白令胜用《尚书》授太后。
qiān cháng xìn shào fǔ cì jué guān nèi hóu yǐ yǔ móu fèi lì dìng cè ān zōng miào yì qiān hù
迁长信少府，赐爵关内侯，以与谋废立，定策安宗庙，益千户。
xuān dì chū jí wèi yù bāo xiān dì zhào chéng xiàng yù shǐ yuē zhèn yǐ miǎo shēn méng yí dé chéng shèng yè fèng zōng miào sù yè wéi niàn
宣帝初即位，欲褒先帝，诏丞相御史曰：“朕以眇身，蒙遗德，承圣业，奉宗庙，夙夜惟念。
xiào wǔ huáng dì gōng rén yì lì wēi wǔ běi zhēng xiōng nú chán yú yuǎn xún nán píng dī qiāng kūn míng ōu luò liǎng yuè dōng dìng huì mò cháo xiǎn kuò de chì jìng lì jùn xiàn bǎi mán shuài fú kuǎn sāi zì zhì zhēn gòng chén yú zōng miào
孝武皇帝躬仁谊，厉威武，北征匈奴，单于远循，南平氐羌、昆明、瓯骆两越，东定薉、貉、朝鲜，廓地斥境，立郡县，百蛮率服，款塞自至，珍贡陈于宗庙；
xié yīn lǜ zào yuè gē jiàn shàng dì fēng tài shān lì míng táng gǎi zhèng shuò yì fú sè
协音律，造乐歌，荐上帝，封太山，立明堂，改正朔，易服色；
míng kāi shèng xù zūn xián xiǎn gōng xīng miè jì jué bāo zhōu zhī hòu
明开圣绪，尊贤显功，兴灭继绝，褒周之后；
bèi tiān dì zhī lǐ guǎng dào shù zhī lù
备天地之礼，广道术之路。
shàng tiān bào kuàng fú ruì bìng yīng bǎo dǐng chū bái lín huò hǎi xiào jù yú shén rén bìng jiàn shān chēng wàn suì
上天报况，符瑞并应，宝鼎出，白麟获，海效巨鱼，神人并见，山称万岁。
gōng dé mào shèng bù néng jǐn xuān ér miào lè wèi chēng zhèn shén dào yān
功德茂盛，不能尽宣，而庙乐未称，朕甚悼焉。
qí yǔ liè hóu èr qiān dàn bó shì yì
其与列侯、二千石、博士议。
yú shì qún chén dà yì tíng zhōng jiē yuē xuān rú zhào shū
”于是群臣大议廷中，皆曰：“宣如诏书。
cháng xìn shào fǔ shèng dú yuē wǔ dì suī yǒu ràng sì yí guǎng tǔ chì jìng zhī gōng rán duō shā shì zhòng jié mín cái lì shē tài wáng dù tiān xià xū hào bǎi xìng liú lí wù gù zhě bàn
”长信少府胜独曰：“武帝虽有攘四夷广土斥境之功，然多杀士众，竭民财力，奢泰亡度，天下虚耗，百姓流离，物故者半。
huáng chóng dà qǐ chì dì shù qiān lǐ huò rén mín xiāng shí xù jī zhì jīn wèi fù
蝗虫大起，赤地数千里，或人民相食，畜积至今未复。
wáng dé zé yú mín bù yí wèi lì miào lè
亡德泽于民，不宜为立庙乐。
gōng qīng gòng nán shèng yuē cǐ zhào shū yě
”公卿共难胜曰：“此诏书也。
shèng yuē zhào shū bù kě yòng yě
”胜曰：“诏书不可用也。
rén chén zhī yì yi zhí yán zhèng lùn fēi gǒu ē yì shùn zhǐ
人臣之谊，宜直言正论，非苟阿意顺指。
yì yǐ chū kǒu suī sǐ bù huǐ
议已出口，虽死不悔。
yú shì chéng xiàng yì yù shǐ dài fū guǎng míng hé zòu shèng fēi yì zhào shū huǐ xiān dì bù dào jí chéng xiàng zhǎng shǐ huáng bà ā zòng shèng bù jǔ hé jù xià yù
”于是丞相义，御史大夫广明劾奏胜非议诏书，毁先帝，不道，及丞相长史黄霸阿纵胜，不举劾，俱下狱。
yǒu sī suì qǐng zūn xiào wǔ dì miào wèi shì zōng miào zòu shèng dé wén shǐ wǔ xíng zhī wǔ tiān xià shì shì xiàn nà yǐ míng shèng dé
有司遂请尊孝武帝庙为世宗庙，奏《盛德》、《文始》、《五行》之舞，天下世世献纳，以明盛德。
wǔ dì xún shòu suǒ xìng jùn guó fán sì shí jiǔ jiē lì miào rú gāo zǔ tài zōng yān
武帝巡狩所幸郡国凡四十九，皆立庙，如高祖、太宗焉。
shèng bà jì jiǔ xì bà yù cóng shèng shòu jīng shèng cí yǐ zuì sǐ
胜、霸既久系，霸欲从胜受经，胜辞以罪死。
bà yuē zhāo wén dào xī sǐ kě yǐ
霸曰：“‘朝闻道，夕死可矣’。
shèng xián qí yán suì shòu zhī
”胜贤其言，遂授之。
xì zài gèng dōng jiǎng lùn bù dài
系再更冬，讲论不怠。
zhì sì nián xià guān dōng sì shí jiǔ jùn tóng rì dì dòng huò shān bēng huài chéng guō shì wū shā liù qiān yú rén
至四年夏，关东四十九郡同日地动，或山崩，坏城郭室屋，杀六千余人。
shàng nǎi sù fú bì zhèng diàn qiǎn shǐ zhě diào wèn lì mín cì sǐ zhě guān qián
上乃素服，避正殿，遣使者吊问吏民，赐死者棺钱。
xià zhào yuē gài zāi yì zhě tiān dì zhī jiè yě
下诏曰：“盖灾异者，天地之戒也。
zhèn chéng hóng yè tuō shì mín zhī shàng wèi néng hé qún shēng
朕承洪业，托士民之上，未能和群生。
nǎng zhě dì zhèn běi hǎi láng yá huài zǔ zōng miào zhèn shén jù yān
曩者地震北海、琅邪，坏祖宗庙，朕甚惧焉。
qí yǔ liè hóu zhōng èr qiān dàn bó wèn shù shì yǒu yǐ yìng biàn bǔ zhèn zhī quē wú yǒu suǒ huì
其与列侯、中二千石博问术士，有以应变，补朕之阙，毋有所讳。
yīn dà shè
”因大赦。
shèng chū wèi jiàn dài fū jǐ shì zhōng bà wèi yáng zhōu là lì
胜出为谏大夫、给事中，霸为扬州剌吏。
shèng wéi rén zhì piáo shǒu zhèng jiǎn yì wáng wēi yí
胜为人质朴守正，简易亡威仪。
jiàn shí wèi shàng wèi jūn wù xiāng zì yú qián shàng yì yǐ shì qīn xìn zhī
见时谓上为君，误相字于前，上亦以是亲信之。
cháng jiàn chū dào shàng yǔ shàng wén ér ràng shèng shèng yuē bì xià suǒ yán shàn chén gù yáng zhī
尝见，出道上语，上闻而让胜，胜曰：“陛下所言善，臣故扬之。
yáo yán bù yú tiān xià zhì jīn jiàn sòng
尧言布于天下，至今见诵。
chén yǐ wéi kě chuán gù chuán ěr
臣以为可传，故传耳。
cháo tíng měi yǒu dà yì shàng zhī shèng sù zhí wèi yuē xiān shēng tōng zhèng yán wú chéng qián shì
”朝廷每有大议，上知胜素直，谓曰：“先生通正言，无惩前事。
shèng fù wèi cháng xìn shào fǔ qiān tài zǐ tài fù
胜复为长信少府，迁太子太傅。
shòu zhào zhuàn shàng shū lún yǔ shuō cì huáng jīn bǎi jīn
受诏撰《尚书》、《论语说》，赐黄金百斤。
nián jiǔ shí zú guān cì zhǒng yíng zàng píng líng
年九十卒官，赐冢茔，葬平陵。
tài hòu cì qián èr bǎi wàn wèi shèng sù fú wǔ rì yǐ bào shī fū zhī ēn rú zhě yǐ wéi róng
太后赐钱二百万，为胜素服五日，以报师傅之恩，儒者以为荣。
shǐ shèng měi jiǎng shòu cháng wèi zhū shēng yuē shì bìng bù míng jīng shù jīng shù gǒu míng qí qǔ qīng zǐ rú fǔ shí dì jiè ěr
始，胜每讲授，常谓诸生曰：“士病不明经术，经术苟明，其取青紫如俯拾地芥耳。
xué jīng bù míng bù rú guī gēng
学经不精，还不如回家种地。
shèng cóng fù zi jiàn zì zhǎng qīng zì shī shì shèng jí ōu yáng gāo zuǒ yòu cǎi huò yòu cóng wǔ jīng zhū rú wèn yǔ shàng shū xiāng chū rù zhě qiān yǐn yǐ cì zhāng jù jù wén shì shuō
胜从父子建字长卿，自师事胜及欧阳高，左右采获，又从《五经》诸儒问与《尚书》相出入者，牵引以次章句，具文饰说。
shèng fēi zhī yuē jiàn suǒ wèi zhāng jù xiāo rú pò suì dà dào
胜非之曰：“建所谓章句小儒，破碎大道。
jiàn yì fēi shèng wéi xué shū lüè nán yǐ yìng dí
”建亦非胜为学疏略，难以应敌。
jiàn zú zì zhuān mén míng jīng wèi yì láng bó shì zhì tài zǐ shǎo fù
建卒自颛门名经，为议郎、博士，至太子少傅。
shèng zǐ jiān wèi zuǒ cáo tài zhōng dài fū sūn yáo zhì cháng xìn shào fǔ sī nóng hóng lú zēng sūn fán jùn shǒu zhōu mù cháng lè shào fǔ
胜子兼为左曹太中大夫，孙尧至长信少府、司农、鸿胪，曾孙蕃郡守、州牧、长乐少府。
shèng tóng chǎn dì zi shǎng wèi liáng nèi shǐ liáng nèi shǐ zi dìng guó wèi yù zhāng tài shǒu
胜同产弟子赏为梁内史，梁内史子定国为豫章太守。
ér jiàn zǐ qiān qiū yì wèi shào fǔ tài zǐ shǎo fù
而建子千秋亦为少府、太子少傅。
jīng fáng zì jūn míng dōng jùn dùn qiū rén yě
京房字君明，东郡顿丘人也。
zhì yì shì liáng rén jiāo yán shòu
治《易》，事梁人焦延寿。
yán shòu zì gàn
延寿字赣。
gàn pín jiàn yǐ hào xué de xìng liáng wáng
赣贫贱，以好学得幸梁王。
liáng wáng gòng qí zī yòng lìng jí yì xué
梁王共其资用，令极意学。
jì chéng wèi jùn shǐ chá jǔ bǔ xiǎo huáng lìng
既成，为郡史，察举补小黄令。
yǐ hòu sī xiān zhī jiān xié dào zéi bù dé fā
以候司先知奸邪，盗贼不得发。
ài yǎng lì mín huà xíng xiàn zhōng
爱养吏民，化行县中。
jǔ zuì dāng qiān sān lǎo guān shǔ shàng shū yuàn liú gàn yǒu zhào xǔ zēng zhì liú zú yú xiǎo huáng
举最当迁，三老官属上书愿留赣，有诏许增秩留，卒于小黄。
gàn cháng yuē de wǒ dào yǐ wáng shēn zhě bì jīng shēng yě
赣常曰：“得我道以亡身者，必京生也。
qí shuō cháng yú zāi biàn fēn liù shí sì guà gēng zhí rì yòng shì yǐ fēng yǔ hán wēn wèi hou gè yǒu zhàn yàn
”其说长于灾变，分六十四卦，更直日用事，以风雨寒温为候：各有占验。
fáng yòng zhī yóu jīng
房用之尤精。
hǎo zhōng lǜ zhī yīn shēng
好钟律，知音声。
chū yuán sì nián yǐ xiào lián wèi láng
初元四年以孝廉为郎。
yǒng guāng jiàn zhāo jiān xī qiāng fǎn rì shí yòu jiǔ qīng wáng guāng yīn wù bù jīng
永光、建昭间，西羌反，日蚀，又久青亡光，阴雾不精。
fáng shù shàng shū xiān yán qí jiāng rán jìn shù yuè yuǎn yī suì suǒ yán lǚ zhōng tiān zǐ shuō zhī
房数上疏，先言其将然，近数月，远一岁，所言屡中，天子说之。
shù zhào jiàn wèn fáng duì yuē gǔ dì wáng yǐ gōng jǔ xián zé wàn huà chéng ruì yìng zhe mò shì yǐ huǐ yù qǔ rén gù gōng yè fèi ér zhì zāi yì
数召见问，房对曰：“古帝王以功举贤，则万化成，瑞应著，末世以毁誉取人，故功业废而致灾异。
yi lìng bǎi guān gè shì qí gōng zāi yì kě xi
宜令百官各试其功，灾异可息。
zhào shǐ fáng zuò qí shì fáng zòu kǎo gōng kè lì fǎ
诏使房作其事，房奏考功课吏法。
shàng lìng gōng qīng cháo chén yǔ fáng huì yì wēn shì jiē yǐ fáng yán fán suì lìng shàng xià xiāng sī bù kě xǔ
上令公卿朝臣与房会议温室，皆以房言烦碎，令上下相司，不可许。
shàng yì xiāng zhī
上意乡之。
shí bù cì shǐ zòu shì jīng shī shàng zhào jiàn zhū cì shǐ lìng fáng xiǎo yǐ kè shì cì shǐ fù yǐ wéi bù kě xíng
时，部刺史奏事京师，上召见诸刺史，令房晓以课事，刺史复以为不可行。
wéi yù shǐ dài fū zhèng sī guāng lù dài fu zhōu kān chū yán bù kě hòu shàn zhī
唯御史大夫郑私、光禄大夫周堪初言不可，后善之。
shì shí zhōng shū lìng shí xiǎn zhuān quán xiǎn yǒu rén wǔ lù chōng zōng wèi shàng shū lìng yǔ fáng tóng jīng lùn yì xiāng fēi
是时，中书令石显颛权，显友人五鹿充宗为尚书令，与房同经，论议相非。
èr rén yòng shì fáng cháng yàn jiàn wèn shàng yuē yōu lì zhī jūn hé yǐ wēi
二人用事，房尝宴见，问上曰：“幽、厉之君何以危？
suǒ rèn zhě hé rén yě
所任者何人也？
shàng yuē jūn bù míng ér suǒ rèn zhě qiǎo nìng
”上曰：“君不明，而所任者巧佞。
fáng yuē zhī qí qiǎo nìng ér yòng zhī yá jiāng yǐ wéi xián yě
”房曰：“知其巧佞而用之邪，将以为贤也？
shàng yuē xián zhī
”上曰：“贤之。
fáng yuē rán zé jīn hé yǐ zhī qí bù xián yě
”房曰：“然则今何以知其不贤也？
shàng yuē yǐ qí shí luàn ér jūn wēi zhī zhī
”上曰：“以其时乱而君危知之。
fáng yuē ruò shì rèn xián bì zhì rèn bù xiào bì luàn bì rán zhī dào yě
”房曰：“若是，任贤必治，任不肖必乱，必然之道也。
yōu lì hé bù jué wù ér gèng qiú xián hé wéi zú rèn bù xiào yǐ zhì yú shì
幽、厉何不觉寤而更求贤，曷为卒任不肖以至于是？
shàng yuē lín luàn zhī jūn gè xián qí chén lìng jiē jué wù tiān xià ān dé wēi wáng zhī jūn
”上曰：“临乱之君各贤其臣，令皆觉寤，天下安得危亡之君？
fáng yuē qí huán gōng qín èr shì yì cháng wén cǐ jūn ér fēi xiào zhī rán zé rèn shù xí zhào gāo zhèng zhì rì luàn dào zéi mǎn shān hé bù yǐ yōu lì bo zhī ér jué wù hu
”房曰：“齐桓公、秦二世亦尝闻此君而非笑之，然则任竖习、赵高、政治日乱，盗贼满山，何不以幽、厉卜之而觉寤乎？
shàng yuē wéi yǒu dào zhě néng yǐ wǎng zhī lái ěr
”上曰：“唯有道者能以往知来耳。
fáng yīn miǎn guān dùn shǒu yuē chūn qiū jì èr bǎi sì shí èr nián zāi yì yǐ shì wàn shì zhī jūn
”房因免冠顿首，曰：“《春秋》纪二百四十二年灾异，以视万世之君。
jīn bì xià jí wèi yǐ lái rì yuè shī míng xīng chén nì xíng shān bēng quán yǒng dì zhèn shí yǔn xià shuāng dōng léi chūn diāo qiū róng yǔn shuāng bù shā shuǐ hàn míng chóng mín rén jī yì dào zéi bù jīn xíng rén mǎn shì chūn qiū suǒ jì zāi yì jǐn bèi
今陛下即位已来，日月失明，星辰逆行，山崩泉涌，地震石陨，夏霜冬雷，春凋秋荣，陨霜不杀，水旱螟虫，民人饥疫，盗贼不禁，刑人满市，《春秋》所记灾异尽备。
bì xià shì jīn wèi zhì yá luàn yá
陛下视今为治邪，乱邪？
shàng yuē yì jí luàn ěr
”上曰：“亦极乱耳。
shàng hé dào
尚何道！
fáng yuē jīn suǒ rèn yòng zhě shuí yǔ
”房曰：“今所任用者谁与？
shàng yuē rán xìng qí yù yú bǐ yòu yǐ wéi bù zài cǐ rén yě
”上曰：“然幸其愈于彼，又以为不在此人也。
fáng yuē fu qián shì zhī jūn yì jiē rán yǐ
”房曰：“夫前世之君亦皆然矣。
chén kǒng hòu zhī shì jīn yóu jīn zhī shì qián yě
臣恐后之视今，犹今之视前也。
shàng liáng jiǔ nǎi yuē jīn wéi luàn zhě shuí zāi
”上良久乃曰：“今为乱者谁哉？
fáng yuē míng zhǔ yi zì zhī zhī
”房曰：“明主宜自知之。
shàng yuē bù zhī yě rú zhī hé gù yòng zhī
”上曰：“不知也，如知，何故用之？
fáng yuē shàng zuì suǒ xìn rèn yǔ tú shì wéi wò zhī zhōng jìn tuì tiān xià zhī shì zhě shì yǐ
”房曰：“上最所信任，与图事帷幄之中进退天下之士者是矣。
fáng zhǐ wèi shí xiǎn shàng yì zhī zhī wèi fáng yuē yǐ yù
”房指谓石显，上亦知之，谓房曰：“已谕。
fáng bà chū hòu shàng lìng fáng shàng dì zi xiǎo zhī kǎo gōng kè lì shì zhě yù shì yòng zhī
房罢出，后上令房上弟子晓知考功课吏事者，欲试用之。
fáng shàng zhōng láng rèn liáng yáo píng yuàn yǐ wéi cì shǐ shì kǎo gōng fǎ chén de tōng jí diàn zhōng wèi zòu shì yǐ fáng yōng sāi
房上中郎任良、姚平，“愿以为刺史，试考功法，臣得通籍殿中，为奏事，以防雍塞。
shí xiǎn wǔ lù chōng zōng jiē jí fáng yù yuǎn zhī jiàn yán yi shì yǐ fáng wèi jùn shǒu
”石显、五鹿充宗皆疾房，欲远之，建言宜试以房为郡守。
yuán dì yú shì yǐ fáng wèi wèi jùn tài shǒu zhì bā bǎi shí jū dé yǐ kǎo gōng fǎ zhì jùn
元帝于是以房为魏郡太守，秩八百石居，得以考功法治郡。
fáng zì qǐng yuàn wú shǔ cì shǐ de chú yòng tā jùn rén zì dì lì qiān dàn yǐ xià suì jìng chéng chuán zòu shì
房自请，愿无属刺史，得除用它郡人，自第吏千石已下，岁竟乘传奏事。
tiān zǐ xǔ yān
天子许焉。
fáng zì zhī shù yǐ lùn yì wèi dà chén suǒ fēi nèi yǔ shí xiǎn wǔ lù chōng zōng yǒu xì bù yù yuǎn lí zuǒ yòu jí wèi tài shǒu yōu jù
房自知数以论议为大臣所非，内与石显、五鹿充宗有隙，不欲远离左右，及为太守，忧惧。
fáng yǐ jiàn zhāo èr nián èr yuè shuò bài shàng fēng shì yuē xīn yǒu yǐ lái méng qì shuāi qù tài yáng jīng míng chén dú xīn rán yǐ wéi bì xià yǒu suǒ dìng yě
房以建昭二年二月朔拜，上封事曰：“辛酉已来，蒙气衰去，太阳精明，臣独欣然，以为陛下有所定也。
rán shǎo yīn bèi lì ér chéng xiāo xī
然少阴倍力而乘消息。
chén yí bì xià suī xíng cǐ dào yóu bù dé rú yì chén qiè dào jù
臣疑陛下虽行此道，犹不得如意，臣窃悼惧。
shǒu yáng píng hóu fèng yù jiàn wèi de zhì jǐ mǎo chén bài wèi tài shǒu cǐ yán shàng suī míng xià yóu shèng zhī xiào yě
守阳平侯凤欲见未得，至己卯，臣拜为太守，此言上虽明下犹胜之效也。
chén chū zhī hòu kǒng bì wèi yòng shì suǒ bì shēn sǐ ér gōng bù chéng gù yuàn suì jǐn chéng chuán zòu shì méng āi jiàn xǔ
臣出之后，恐必为用事所蔽，身死而功不成，故愿岁尽乘传奏事，蒙哀见许。
nǎi xīn sì méng qì fù chéng guà tài yáng qīn sè cǐ shàng dài fū fù yáng ér shàng yì yí yě
乃辛巳，蒙气复乘卦，太阳侵色，此上大夫覆阳而上意疑也。
yǐ mǎo gēng chén zhī jiān bì yǒu yù gé jué chén lìng bù dé chéng chuán zòu shì zhě
已卯、庚辰之间，必有欲隔绝臣令不得乘传奏事者。
fáng wèi fā shàng lìng yáng píng hóu fèng chéng zhì zhào fáng zhǐ wú chéng chuán zòu shì
房未发，上令阳平侯凤承制诏房，止无乘传奏事。
fáng yì yù kǒng qù zhì xīn fēng yīn yóu shàng fēng shì yuē chén qián yǐ liù yuè zhōng yán dùn guà bù xiào fǎ yuē dào rén shǐ qù hán yǒng shuǐ wèi zāi
房意愈恐，去至新丰，因邮上封事曰：“臣前以六月中言《遁卦》不效，法曰：‘道人始去，寒，涌水为灾。
zhì qí qī yuè yǒng shuǐ chū
’至其七月，涌水出。
chén dì zǐ yáo píng wèi chén yuē fáng kě wèi zhī dào wèi kě wèi xìn dào yě
臣弟子姚平谓臣曰：‘房可谓知道，未可谓信道也。
fáng yán zāi yì wèi cháng bù zhōng jīn yǒng shuǐ yǐ chū dào rén dāng suì sǐ shàng fù hé yán
房言灾异，未尝不中，今涌水已出，道人当遂死，尚复何言？
chén yuē bì xià zhì rén yú chén yóu hòu suī yán ér sǐ chén yóu yán yě
’臣曰：‘陛下至仁，于臣尤厚，虽言而死，臣犹言也。
píng yòu yuē fáng kě wèi xiǎo zhōng wèi kě wèi dà zhōng yě
’平又曰：‘房可谓小忠，未可谓大忠也。
xī qín shí zhào gāo yòng shì yǒu zhèng xiān zhě fēi cì gāo ér sǐ gāo wēi zì cǐ chéng gù qín zhī luàn zhèng xiān qù zhī
昔秦时赵高用事，有正先者，非刺高而死，高威自此成，故秦之乱，正先趣之。
jīn chén dé chū shǒu jùn zì guǐ xiào gōng kǒng wèi xiào ér sǐ
’今臣得出守郡，自诡效功，恐未效而死。
wéi bì xià wú shǐ chén sāi yǒng shuǐ zhī yì dāng zhèng xiān zhī sǐ wèi yáo píng suǒ xiào
惟陛下毋使臣塞涌水之异，当正先之死，为姚平所笑。
fáng zhì shǎn fù shàng fēng shì yuē nǎi bǐng xū xiǎo yǔ dīng hài méng qì qù rán shǎo yīn bìng lì ér chéng xiāo xī wù zǐ yì shén dào wǔ shí fēn méng qì fù qǐ
房至陕，复上封事曰：“乃丙戌小雨，丁亥蒙气去，然少阴并力而乘消息，戊子益甚，到五十分，蒙气复起。
cǐ bì xià yù zhèng xiāo xī zá guà zhī dǎng bìng lì ér zhēng xiāo xī zhī qì bù shèng
此陛下欲正消息，杂卦之党并力而争，消息之气不胜。
qiáng ruò ān wēi zhī jī bù kě bù chá
强弱安危之机不可不察。
jǐ chǒu yè yǒu hái fēng jǐn xīn mǎo tài yáng fù qīn sè zhì guǐ sì rì yuè xiàng báo cǐ yá yīn tóng lì ér tài yáng wèi zhī yí yě
己丑夜，有还风，尽辛卯，太阳复侵色，至癸巳，日月相薄，此邪阴同力而太阳为之疑也。
chén qián bái jiǔ nián bù gǎi bì yǒu xīng wáng zhī yì
臣前白九年不改，必有星亡之异。
chén yuàn chū rèn liáng shì kǎo gōng chén de jū nèi xīng wáng zhī yì kě qù
臣愿出任良试考功，臣得居内，星亡之异可去。
yì zhě zhī rú cǐ yú shēn bù lì chén bù kě bì gù yún shǐ dì zǐ bù ruò shì shī
议者知如此于身不利，臣不可蔽，故云使弟子不若试师。
chén wèi cì shǐ yòu dāng zòu shì gù fù yún wéi cì shǐ kǒng tài shǒu bù yǔ tóng xīn bù ruò yǐ wéi tài shǒu cǐ qí suǒ yǐ gé jué chén yě
臣为刺史又当奏事，故复云为刺史恐太守不与同心，不若以为太守，此其所以隔绝臣也。
bì xià bù wéi qí yán ér suì tīng zhī cǐ nǎi méng qì suǒ yǐ bù jiě tài yáng wáng sè zhě yě
陛下不违其言而遂听之，此乃蒙气所以不解，太阳亡色者也。
chén qù cháo shāo yuǎn tài yáng qīn sè yì shén wéi bì xià wú nán hái chén ér yì nì tiān yì
臣去朝稍远，太阳侵色益甚，唯陛下毋难还臣而易逆天意。
xié shuō suī ān yú rén tiān qì bì biàn gù rén kě qī tiān bù kě qī yě yuàn bì xià chá yān
邪说虽安于人，天气必变，故人可欺，天不可欺也，愿陛下察焉。
fáng qù yuè yú jìng zhēng xià yù
”房去月余，竟征下狱。
chū huái yáng xiàn wáng jiù zhāng bó cóng fáng shòu xué yǐ nǚ qī fáng
初，淮阳宪王舅张博从房受学，以女妻房。
fáng yǔ xiāng qīn měi cháo jiàn zhé wèi bó dào qí yǔ yǐ wéi shàng yì yù yòng fáng yì ér qún chén è qí hài jǐ gù wèi zhòng suǒ pái
房与相亲，每朝见，辄为博道其语，以为上意欲用房议，而群臣恶其害己，故为众所排。
bó yuē huái yáng wáng shàng qīn dì mǐn dá hǎo zhèng yù wèi guó zhōng
博曰：“淮阳王上亲弟，敏达好政，欲为国忠。
jīn yù lìng wáng shàng shū qiú rù cháo de zuǒ zhù fáng
今欲令王上书求入朝，得佐助房。
fáng yuē dé wú bù kě
”房曰：“得无不可？
bó yuē qián chǔ wáng cháo jiàn shì hé wéi bù kě
”博曰：“前楚王朝荐士，何为不可？
fáng yuē zhōng shū lìng shí xiǎn shàng shū lìng wǔ lù jūn xiāng yǔ hé tóng qiǎo nìng zhī rén yě shì xiàn guān shí yú nián
”房曰：“中书令石显、尚书令五鹿君相与合同，巧佞之人也，事县官十余年；
jí chéng xiàng wéi hóu jiē jiǔ wáng bǔ yú mín kě wèi wáng gōng yǐ
及丞相韦侯，皆久亡补于民，可谓亡功矣。
cǐ yóu bù yù xíng kǎo gōng zhě yě
此尤不欲行考功者也。
huái yáng wáng jí cháo jiàn quàn shàng xíng kǎo gōng shì shàn
淮阳王即朝见，劝上行考功，事善；
bù rán dàn yán chéng xiàng zhōng shū lìng rèn shì jiǔ ér bù zhì kě xiū chéng xiàng yǐ yù shǐ dài fū zhèng hóng dài zhī qiān zhōng shū lìng zhì tā guān yǐ gōu dùn lìng xú lì dài zhī rú cǐ fáng kǎo gōng shì de shī xíng yǐ
不然，但言丞相、中书令任事久而不治，可休丞相，以御史大夫郑弘代之，迁中书令置他官，以钩盾令徐立代之，如此，房考功事得施行矣。
bó jù cóng fáng jì zhū suǒ shuō zāi yì shì yīn lìng fáng wèi huái yáng wáng zuò qiú cháo zòu cǎo jiē chí jiǎn yǔ huái yáng wáng
”博具从房记诸所说灾异事，因令房为淮阳王作求朝奏草，皆持柬与淮阳王。
shí xiǎn wēi sī jù zhī zhī yǐ fáng qīn jìn wèi gǎn yán
石显微司具知之，以房亲近，未敢言。
jí fáng chū shǒu jùn xiǎn gào fáng yǔ zhāng bó tōng móu fēi bàng zhèng zhì guī è tiān zǐ guà wù zhū hóu wáng yǔ zài xiàn wáng chuán
及房出守郡，显告房与张博通谋，非谤政治，归恶天子，诖误诸侯王，语在《宪王传》。
chū fáng jiàn dào yōu lì shì chū wèi yù shǐ dài fū zhèng hóng yán zhī
初，房见道幽、厉事，出为御史大夫郑弘言之。
fáng bó jiē qì shì hóng zuò miǎn wèi shù rén
房、博皆弃市，弘坐免为庶人。
fáng běn xìng li tuī lǜ zì dìng wèi jīng shì sǐ shí nián sì shí yī
京房本来姓李，后来按照律自己推算改姓京，死的时候才四十一岁。
yì fèng zì shǎo jūn dōng hǎi xià pī rén yě
翼奉字少君，东海下邳人也。
zhì qí shī yǔ xiāo wàng zhī kuāng héng tóng shī
治《齐诗》，与萧望之、匡衡同师。
sān rén jīng shù jiē míng héng wèi hòu jìn wàng zhī shī zhī zhèng shì ér fèng dūn xué bù shì hǎo lǜ lì yīn yáng zhī zhàn
三人经术皆明，衡为后进，望之施之政事，而奉惇学不仕，好律历阴阳之占。
yuán dì chū jí wèi zhū rú jiàn zhī zhēng dài zhào huàn zhě shǔ shù yán shì yàn jiàn tiān zǐ jìng yān
元帝初即位，诸儒荐之，征待诏宦者署，数言事宴见，天子敬焉。
shí píng chāng hòu wáng lín yǐ xuān dì wài shǔ shì zhōng chēng zhào yù cóng fèng xué qí shù
时，平昌侯王临以宣帝外属侍中，称诏欲从奉学其术。
fèng bù kěn yǔ yán ér shàng fēng shì yuē chén wén zhī yú shī zhì dào yào wù zài zhī xià zhī xié zhèng
奉不肯与言，而上封事曰：“臣闻之于师，治道要务，在知下之邪正。
rén chéng xiāng zhèng suī yú wèi yòng
人诚乡正，虽愚为用；
ruò nǎi huái xié zhī yì wéi hài
若乃怀邪，知益为害。
zhī xià zhī shù zài yú liù qíng shí èr lǜ ér yǐ
知下之术，在于六情十二律而已。
běi fāng zhī qíng hǎo yě
北方之情，好也；
hǎo xíng tān láng shēn zi zhǔ zhī
好行贪狼，申子主之。
dōng fāng zhī qíng nù yě
东方之情，怒也；
nù xíng yīn zéi hài mǎo zhǔ zhī
怒行阴贼，亥卯主之。
tān láng bì dài yīn zéi ér hòu dòng yīn zéi bì dài tān láng ér hòu yòng èr yīn bìng xíng shì yǐ wáng zhě jì zǐ mǎo yě
贪狼必待阴贼而后动，阴贼必待贪狼而后用，二阴并行，是以王者忌子卯也。
lǐ jīng bì zhī chūn qiū huì yān
《礼经》避之，《春秋》讳焉。
nán fāng zhī qíng è yě
南方之情，恶也；
è xíng lián zhēn yín wǔ zhǔ zhī
恶行廉贞，寅午主之。
xī fāng zhī qíng xǐ yě
西方之情，喜也；
xǐ xíng kuān dà yǐ yǒu zhǔ zhī
喜行宽大，已酉主之。
èr yáng bìng xíng shì yǐ wáng zhě jí wǔ yǒu yě
二阳并行，是以王者吉午酉也。
shī yuē jí rì gēng wǔ
《诗》曰：‘吉日庚午。
shàng fāng zhī qíng lè yě
’上方之情，乐也；
lè xíng jiān yá chén wèi zhǔ zhī
乐行奸邪，辰未主之。
xià fāng zhī qíng āi yě
下方之情，哀也；
āi xíng gōng zhèng xū chǒu zhǔ zhī
哀行公正，戌丑主之。
chén wèi shǔ yīn xū chǒu shǔ yáng wàn wù gè yǐ qí lèi yīng
辰未属阴，戌丑属阳，万物各以其类应。
jīn bì xià míng shèng xū jìng yǐ dài wù zhì wàn shì suī zhòng hé wén ér bù yù qǐ kuàng hu zhí shí èr lǜ ér yù liù qíng
今陛下明圣虚静以待物至，万事虽众，何闻而不谕，岂况乎执十二律而御六情！
yú yǐ zhī xià cān shí yì shén yōu yǐ wàn bù shī yī zì rán zhī dào yě
于以知下参实，亦甚优矣，万不失一，自然之道也。
nǎi zhēng yuè guǐ wèi rì jiā shēn yǒu bào fēng cóng xī nán lái
乃正月癸未日加申，有暴风从西南来。
wèi zhǔ jiān xié shēn zhǔ tān láng fēng yǐ dà yīn xià dǐ jiàn qián shì rén zhǔ zuǒ yòu xié chén zhī qì yě
未主奸邪，申主贪狼，风以大阴下抵建前，是人主左右邪臣之气也。
píng chāng hóu bǐ sān lái jiàn chén jiē yǐ zhèng chén jiā yá shí
平昌侯比三来见臣，皆以正辰加邪时。
chén wèi kè shí wéi zhǔ rén
辰为客，时为主人。
yǐ lǜ zhī rén qíng wáng zhě zhī mì dào yě yú chén chéng bù gǎn yǐ yǔ xié rén
以律知人情，王者之秘道也，愚臣诚不敢以语邪人。
shàng yǐ fèng wéi zhōng láng zhào wèn fèng lái zhě yǐ shàn rì yá shí shú yǔ yá rì shàn shí
上以奉为中郎，召问奉：“来者以善日邪时，孰与邪日善时？
fèng duì yuē shī fǎ yòng chén bù yòng rì
”奉对曰：“师法用辰不用日。
chén wèi kè shí wéi zhǔ rén
辰为客，时为主人。
jiàn yú míng zhǔ shì zhě wéi zhǔ rén
见于明主，侍者为主人。
chén zhèng shí yá jiàn zhě zhèng shì zhě yá
辰正时邪，见者正，侍者邪；
chén yá shí zhèng jiàn zhě yá shì zhě zhèng
辰邪时正，见者邪，侍者正。
zhōng zhèng zhī jiàn shì zhě suī yá chén shí jù zhèng
忠正之见，侍者虽邪，辰时俱正；
dà yá zhī jiàn shì zhě suī zhèng chén shí jù yá
大邪之见，侍者虽正，辰时俱邪。
jí yǐ zì zhī shì zhě zhī yá ér shí yá chén zhèng jiàn zhě fǎn yá
即以自知侍者之邪，而时邪辰正，见者反邪；
jí yǐ zì zhī shì zhě zhī zhèng ér shí zhèng chén yá jiàn zhě fǎn zhèng
即以自知侍者之正，而时正辰邪，见者反正。
chén wèi cháng shì shí wéi yī xíng
辰为常事，时为一行。
chén shū ér shí jīng qí xiào tóng gōng bì cān wǔ guān zhī rán hòu kě zhī
辰疏而时精，其效同功，必参五观之，然后可知。
gù yuē chá qí suǒ yáo shěng qí jìn tuì cān zhī liù hé wǔ xíng zé kě yǐ jiàn rén xìng zhī rén qíng
故曰：察其所繇，省其进退，参之六合五行，则可以见人性，知人情。
nán yòng wài chá cóng zhōng shén míng gù shī zhī wéi xué qíng xìng ér yǐ
难用外察，从中甚明，故诗之为学，情性而已。
wǔ xìng bù xiāng hài liù qíng gēng xīng fèi
五性不相害，六情更兴废。
guān xìng yǐ lì guān qíng yǐ lǜ míng zhǔ suǒ yí dú yòng nán yǔ èr rén gòng yě
观性以历，观情以律，明主所宜独用，难与二人共也。
gù yuē xiǎn zhū rén zāng zhū yòng
故曰：‘显诸仁，臧诸用。
lù zhī zé bù shén dú xíng zé zì rán yǐ wéi fèng néng yòng zhī xué zhě mò néng xíng
’露之则不神，独行则自然矣，唯奉能用之，学者莫能行。
shì suì guān dōng dà shuǐ jùn guó shí yī jī yì yóu shén
是岁，关东大水，郡国十一饥，疫尤甚。
shàng nǎi xià zhào jiāng hǎi bēi hú yuán chí shǔ shào fǔ zhě yǐ jiǎ pín mín wù zū shuì
上乃下诏江海陂湖园池属少府者以假贫民，勿租税；
sǔn dà guān shàn jiǎn yuè fǔ yuán sǔn yuàn mǎ zhū guān guǎn xī yù xìng zhě wù shàn zhì
损大官膳，减乐府员，损苑马，诸官馆稀御幸者勿缮治；
tài pú shào fǔ jiǎn shí gǔ mǎ shuǐ héng shěng shí ròu shòu
太仆、少府减食谷马，水衡省食肉兽。
míng nián èr yuè wù wǔ dì zhèn
明年二月戊午，地震。
qí xià liú de rén xiāng shí
其夏，刘地人相食。
qī yuè jǐ yǒu de fù zhèn
七月己酉，地复震。
shàng yuē gài wén xián shèng zài wèi yīn yáng hé fēng yǔ shí rì yuè guāng xīng chén jìng lí shù kāng níng kǎo zhōng jué mìng
上曰：“盖闻贤圣在位，阴阳和，风雨时，日月光，星辰静，黎庶康宁，考终厥命。
jīn zhèn gòng chéng tiān dì tuō yú gōng hóu zhī shàng míng bù néng zhú dé bù néng suí zāi yì bìng zhēn lián nián bù xī
今朕共承天地，托于公侯之上，明不能烛，德不能绥，灾异并臻，连年不息。
nǎi èr yuè wù wǔ de dà zhèn yú lǒng xī jùn huǐ luò tài shàng huáng miào diàn bì mù shì huài bài zhì yuán dào xiàn chéng guō guān sì jí mín shì wū yàn shā rén zhòng shān bēng dì liè shuǐ quán yǒng chū
乃二月戊午，地大震于陇西郡，毁落太上皇庙殿壁木饰，坏败<豸原>道县城郭官寺及民室屋，厌杀人众，山崩地裂，水泉涌出。
yī nián de zài dòng tiān wéi jiàng zāi zhèn jīng zhèn gōng
一年地再动，天惟降灾，震惊朕躬。
zhì yǒu dà kuī jiù zhì yú cǐ
治有大亏，咎至于此。
sù yè jīng jīng bù tōng dà biàn shēn huái yù dào wèi zhī qí xù
夙夜兢兢，不通大变，深怀郁悼，未知其序。
bǐ nián bù dēng yuán yuán yīn fá bù shèng jī hán yǐ xiàn xíng pì zhèn shén mǐn yān cǎn dá yú xīn
比年不登，元元因乏，不胜饥寒，以陷刑辟，朕甚闵焉，憯怛于心。
yǐ zhào lì xū cāng lǐn kāi fǔ zāng zhèn jiù pín mín qún sī qí mào sī tiān dì zhī jiè yǒu kě juān chú jiǎn shěng yǐ biàn wàn xìng zhě gè tiáo zòu
已诏吏虚仓廪，开府臧，振救贫民，群司其茂思天地之戒，有可蠲除减省以便万姓者，各条奏。
xī yì chén zhèn guò shī mǐ yǒu suǒ huì
悉意陈朕过失，靡有所讳。
yīn shè tiān xià jǔ zhí yán jí jiàn zhī shì
”因赦天下，举直言极谏之士。
fèng zòu fēng shì yuē
奉奏封事曰：
chén wén zhī yú shī yuē tiān dì shè wèi xuán rì yuè bù xīng chén fēn yīn yáng dìng sì shí liè wǔ xíng yǐ shì shèng rén míng zhī yuē dào
臣闻之于师曰，天地设位，悬日月，布星辰，分阴阳，定四时，列五行，以视圣人，名之曰道。
shèng rén jiàn dào rán hòu zhī wáng zhì zhī xiàng gù huà zhōu tǔ jiàn jūn chén lì lǜ lì chén chéng bài yǐ shì xián zhě míng zhī yuē jīng
圣人见道，然后知王治之象，故画州土，建君臣，立律历，陈成败，以视贤者，名之曰经。
xián zhě jiàn jīng rán hòu zhī rén dào zhī wu zé shī shū yì chūn qiū lǐ lè shì yě
贤者见经，然后知人道之务，则《诗》、《书》、《易》、《春秋》、《礼》、《乐》是也。
yì yǒu yīn yáng shī yǒu wǔ jì chūn qiū yǒu zāi yì jiē liè zhōng shǐ tuī dé shī kǎo tiān xīn yǐ yán wáng dào zhī ān wēi
《易》有阴阳，《诗》有五际，《春秋》有灾异，皆列终始，推得失，考天心，以言王道之安危。
zhì qín nǎi bù shuō shāng zhī yǐ fǎ shì yǐ dà dào bù tōng zhì yú miè wáng
至秦乃不说，伤之以法，是以大道不通，至于灭亡。
jīn bì xià míng shèng shēn huái yào dào zhú lín wàn fāng bù dé liú huì mǐ yǒu quē yí
今陛下明圣，深怀要道，烛临万方，布德流惠，靡有阙遗。
bà shěng bù jí zhī yòng zhèn jiù kùn pín fù yī yào cì guān qián ēn zé shén hòu
罢省不急之用，振救困贫，赋医药，赐棺钱，恩泽甚厚。
yòu jǔ zhí yán qiú guò shī shèng dé chún bèi tiān xià xìng shèn
又举直言，求过失，盛德纯备，天下幸甚。
chén fèng qiè xué qí shī wén wǔ jì zhī yào shí yuè zhī jiāo piān zhī rì shí dì zhèn zhī xiào zhāo rán kě míng yóu cháo jū zhī fēng xué chǔ zhī yǔ yì bù zú duō shì suǒ xí ěr
臣奉窃学《齐诗》，闻五际之要《十月之交》篇，知日蚀、地震之效昭然可明，犹巢居知风，穴处知雨，亦不足多，适所习耳。
chén wén rén qì nèi nì zé gǎn dòng tiān dì
臣闻人气内逆，则感动天地；
tiān biàn jiàn yú xīng qì rì shí dì biàn jiàn yú qí wù zhèn dòng
天变见于星气日蚀，地变见于奇物震动。
suǒ yǐ rán zhě yáng yòng qí jīng yīn yòng qí xíng yóu rén zhī yǒu wǔ zàng liù tǐ wǔ zàng xiàng tiān liù tǐ xiàng de
所以然者，阳用其精，阴用其形，犹人之有五脏六体，五脏象天，六体象地。
gù zāng bìng zé qì sè fā yú miàn tǐ bìng zé qiàn shēn dòng yú mào
故脏病则气色发于面，体病则欠申动于貌。
jīn nián tài yīn jiàn yú jiǎ xū lǜ yǐ gēng yín chū yòng shì lì yǐ jiǎ wǔ cóng chūn
今年太阴建于甲戌，律以庚寅初用事，历以甲午从春。
lì zhōng jiǎ gēng lì de cān yáng xìng zhōng rén yì qíng de gōng zhèng zhēn lián bǎi nián zhī jīng suì yě
历中甲庚，历得参阳，性中仁义，情得公正贞廉，百年之精岁也。
zhèng yǐ jīng suì běn shǒu wáng wèi rì lín zhōng shí jiē lǜ ér de dà zhèn qí hòu lián yuè jiǔ yīn suī yǒu dà lìng yóu bù néng fù yīn qì shèng yǐ
正以精岁，本首王位，日临中时接律而地大震，其后连月久阴，虽有大令，犹不能复，阴气盛矣。
gǔ zhě cháo tíng bì yǒu tóng xìng yǐ míng qīn qīn bì yǒu yì xìng yǐ míng xián xián cǐ shèng wáng zhī suǒ yǐ dà tōng tiān xià yě
古者朝廷必有同姓以明亲亲，必有异姓以明贤贤，此圣王之所以大通天下也。
tóng xìng qīn ér yì jìn yì xìng shū ér nán tōng gù tóng xìng yī yì xìng wǔ nǎi wèi píng jūn
同姓亲而易进，异姓疏而难通，故同姓一，异姓五，乃为平均。
jīn zuǒ yòu wáng tóng xìng dú yǐ jiù hòu zhī jiā wèi qīn yì xìng zhī chén yòu shū
今左右亡同姓，独以舅后之家为亲，异姓之臣又疏。
èr hòu zhī dǎng mǎn cháo fēi tè chù wèi shì yóu shē tiě guò dù lǚ huò shàng guān zú yǐ bo zhī shén fēi ài rén zhī dào yòu fēi hòu sì zhī cháng cè yě
二后之党满朝，非特处位，势尤奢僣过度，吕、霍、上官足以卜之，甚非爱人之道，又非后嗣之长策也。
yīn qì zhī shèng bù yì yi hu
阴气之盛，不亦宜乎！
chén yòu wén wèi yāng jiàn zhāng gān quán gōng cái rén gè yǐ bǎi shù jiē bù dé tiān xìng
臣又闻未央、建章、甘泉宫才人各以百数，皆不得天性。
ruò dù líng yuán qí yǐ yù jiàn zhě chén zǐ bù gǎn yǒu yán suī rán tài huáng tài hòu zhī shì yě
若杜陵园，其已御见者，臣子不敢有言，虽然，太皇太后之事也。
jí zhū hóu wáng yuán yǔ qí hòu gōng yi wèi shè yuán chū qí guò zhì zhě cǐ sǔn yīn qì yìng tiān jiù yá zhī dào yě
及诸侯王园，与其后宫，宜为设员，出其过制者，此损阴气应天救邪之道也。
jīn yì zhì bù yīng zāi jiāng suí zhī
今异至不应，灾将随之。
qí fǎ dà shuǐ jí yīn shēng yáng fǎn wèi dà hàn shén zé yǒu huǒ zāi chūn qiū sòng bó jī shì yǐ
其法大水，极阴生阳，反为大旱，甚则有火灾，春秋宋伯姬是矣。
wéi bì xià cái chá
唯陛下财察。
míng nián xià sì yuè yǐ wèi xiào wǔ yuán bái hè guǎn zāi
明年夏四月乙未，孝武园白鹤馆灾。
fèng zì yǐ wéi zhōng shàng shū yuē chén qián shàng wǔ jì dì zhèn zhī xiào yuē jí yīn shēng yáng kǒng yǒu huǒ zāi
奉自以为中，上疏曰：“臣前上五际地震之效，曰极阴生阳，恐有火灾。
bù hé míng tīng wèi jiàn shěng dá chén qiè nèi bù zì xìn
不合明听，未见省答，臣窃内不自信。
jīn bái hè guǎn yǐ sì yuè yǐ wèi shí jiā yú mǎo yuè sù gāng zāi yǔ qián dì zhèn tóng fǎ
今白鹤馆以四月乙未，时加于卯，月宿亢灾，与前地震同法。
chén fèng nǎi shēn zhì dào zhī kě xìn yě
臣奉乃深知道之可信也。
bù shèng quán quán yuàn fù cì jiān zú qí zhōng shǐ
不胜拳拳，愿复赐间，卒其终始。
shàng fù yán wèn yǐ dé shī
上复延问以得失。
fèng yǐ wéi jì tiān de yú yún yáng fén yīn jí zhū qǐn miào bù yǐ qīn shū dié huǐ jiē fán fèi wéi gǔ zhì
奉以为祭天地于云阳汾阴，及诸寝庙不以亲疏迭毁，皆烦费，违古制。
yòu gōng shì yuàn yòu shē tài nán gōng yǐ gù mín kùn guó xū wáng lěi nián zhī chù
又宫室苑囿，奢泰难供，以故民困国虚，亡累年之畜。
suǒ yáo lái jiǔ bù gǎi qí běn nán yǐ mò zhèng nǎi shàng shū yuē
所繇来久，不改其本，难以末正，乃上疏曰：
chén wén xī zhě pán gēng gǎi yì yǐ xìng yīn dào shèng rén měi zhī
臣闻昔者盘庚改邑以兴殷道，圣人美之。
qiè wén hàn dé lóng shèng zài yú xiào wén huáng dì gōng xíng jié jiǎn wài shěng yáo yì
窃闻汉德隆盛，在于孝文皇帝躬行节俭，外省徭役。
qí shí wèi yǒu gān quán jiàn zhāng jí shàng lín zhōng zhū lí gōng guǎn yě
那时没有甘泉、建章以及上林中各个可供皇上随时游处的离宫别馆。
wèi yāng gōng yòu wú gāo mén wǔ tái qí lín fèng huáng bái hǔ yù táng jīn huá zhī diàn dú yǒu qián diàn qǔ tái jiàn tái xuān shì wēn shì chéng míng ěr
未央宫又无高门、武台、麒麟、凤皇、白虎、玉堂、金华之殿，独有前殿、曲台、渐台、宣室、温室、承明耳。
xiào wén yù zuò yī tái dù yòng bǎi jīn zhòng mín zhī cái fèi ér bù wéi qí jī tǔ jī zhì jīn yóu cún yòu xià yí zhào bù qǐ shān fén
孝文欲作一台，度用百金，重民之财，废而不为，其积土基，至今犹存，又下遗诏，不起山坟。
gù qí shí tiān xià dà hé bǎi xìng qià zú dé liú hòu sì
故其时天下大和，百姓洽足，德流后嗣。
rú lìng chǔ yú dāng jīn yīn cǐ zhì dù bì bù néng chéng gōng míng
如令处于当今，因此制度，必不能成功名。
tiān dào yǒu cháng wáng dào wáng cháng wáng cháng zhě suǒ yǐ yīng yǒu cháng yě
天道有常，王道亡常，亡常者所以应有常也。
bì yǒu fēi cháng zhī zhǔ rán hòu néng lì fēi cháng zhī gōng
必有非常之主，然后能立非常之功。
chén yuàn bì xià xǐ dōu yú chéng zhōu zuǒ jù chéng gāo yòu zǔ miǎn chí qián xiāng sōng gāo hòu jiè dà hé jiàn xíng yáng fú hé dōng nán běi qiān lǐ yǐ wéi guān ér rù áo cāng
臣愿陛下徙都于成周，左据成皋，右阻黾池，前乡崧高，后介大河，建荥阳，扶河东，南北千里以为关，而入敖仓；
dì fāng bǎi lǐ zhě bā jiǔ zú yǐ zì yú
地方百里者八九，足以自娱；
dōng yàn zhū hóu zhī quán xi yuǎn qiāng hú zhī nán bì xià gòng yǐ wáng wéi àn chéng zhōu zhī jū jiān pán gēng zhī dé wàn suì zhī hòu zhǎng wèi gāo zōng
东厌诸侯之权，西远羌胡之难，陛下共已亡为，按成周之居，兼盘庚之德，万岁之后，长为高宗。
hàn jiā jiāo zhào qǐn miào jì sì zhī lǐ duō bù yīng gǔ chén fèng chéng nán dǎn jū ér gǎi zuò gù yuàn bì xià qiān dū zhèng běn
汉家郊兆寝庙祭祀之礼多不应古，臣奉诚难亶居而改作，故愿陛下迁都正本。
zhòng zhì jiē dìng wáng fù shàn zhì gōng guǎn bù jí zhī fèi suì kě yú yī nián zhī chù
众制皆定，亡复缮治宫馆不急之费，岁可余一年之畜。
chén wén sān dài zhī zǔ jī dé yǐ wáng rán jiē bù guò shù bǎi nián ér jué
臣闻三代之祖积德以王，然皆不过数百年而绝。
zhōu zhì chéng wáng yǒu shàng xián zhī cái yīn wén wǔ zhī yè yǐ zhōu zhào wèi fǔ yǒu sī gè jìng qí shì zài wèi mò fēi qí rén
周至成王，有上贤之材，因文、武之业，以周、召为辅，有司各敬其事，在位莫非其人。
tiān xià fu èr shì ěr rán zhōu gōng yóu zuò shī shū shēn jiè chéng wáng yǐ kǒng shī tiān xià
天下甫二世耳，然周公犹作诗、书深戒成王，以恐失天下。
shū zé yuē wáng wú ruò yīn wáng zhòu
《书》则曰：“王毋若殷王纣。
qí shī zé yuē yīn zhī wèi sàng shī kè pèi shàng dì
”其《诗》则曰：“殷之未丧师，克配上帝；
yi jiān yú diàn jùn mìng bù yì
宜监于殿，骏命不易。
jīn hàn chū qǔ tiān xià qǐ yú fēng pèi yǐ bīng zhēng fá dé huà wèi qià hòu shì shē chǐ guó jiā zhī fèi dāng shù dài zhī yòng fēi zhí fèi cái yòu nǎi fèi shì
”今汉初取天下，起于丰沛，以兵征伐，德化未洽，后世奢侈，国家之费当数代之用，非直费财，又乃费士。
xiào wǔ zhī shì pù gǔ sì yí bù kě shèng shǔ
孝武之世，暴骨四夷，不可胜数。
yǒu tiān xià suī wèi jiǔ zhì yú bì xià bā shì jiǔ zhǔ yǐ suī yǒu chéng wáng zhī míng rán wáng zhōu zhào zhī zuǒ
有天下虽未久，至于陛下八世九主矣，虽有成王之明，然亡周、召之佐。
jīn dōng fāng lián nián jī jǐn jiā zhī yǐ jí yì bǎi xìng cài sè huò zhì xiāng shí
今东方连年饥馑，加之以疾疫，百姓菜色，或至相食。
dì bǐ zhèn dòng tiān qì hún zhuó rì guāng qīn duó
地比震动，天气混浊，日光侵夺。
yáo cǐ yán zhī zhí guó zhèng zhě qǐ kě yǐ bù huái chù tì ér jiè wàn fēn zhī yī hu
繇此言之，执国政者岂可以不怀怵惕而戒万分之一乎！
gù chén yuàn bì xià yīn tiān biàn ér xǐ dōu suǒ wèi yǔ tiān xià gēng shǐ zhě yě
故臣愿陛下因天变而徙都，所谓与天下更始者也。
tiān dào zhōng ér fù shǐ qióng zé fǎn běn gù néng yán cháng ér wáng qióng yě
天道终而复始，穷则反本，故能延长而亡穷也。
jīn hàn dào wèi zhōng bì xià běn ér shǐ zhī yú yǐ yǒng shì yán zuò bù yì yōu hu
今汉道未终，陛下本而始之，于以永世延祚，不亦优乎！
rú yīn bǐng zǐ zhī mèng xià shùn tài yīn yǐ dōng xíng dào hòu qī nián zhī míng suì bì yǒu wǔ nián zhī yú xù rán hòu dà xíng kǎo shì zhī lǐ suī zhōu zhī lóng shèng wáng yǐ jiā cǐ
如因丙子之孟夏，顺太阴以东行，到后七年之明岁，必有五年之余蓄，然后大行考室之礼，虽周之隆盛，亡以加此。
wéi bì xià liú shén xiáng chá wàn shì zhī cè
唯陛下留神，详察万世之策。
shū zòu tiān zǐ yì qí yì dá yuē wèn fèng jīn yuán miào yǒu qī yún dōng xǐ zhuàng hé rú
书奏，天子异其意，答曰：“问奉：今园庙有七，云东徙，状何如？
fèng duì yuē xī chéng wáng xǐ luò bān gēng qiān yīn qí suǒ bì jiù jiē bì xià suǒ míng zhī yě
”奉对曰“昔成王徙洛，般庚迁殷，其所避就，皆陛下所明知也。
fēi yǒu shèng míng bù néng yī biàn tiān xià zhī dào
非有圣明，不能一变天下之道。
chén fèng yú zhuàng kuáng huò wéi bì xià cái shè
臣奉愚戆狂惑，唯陛下裁赦。
qí hòu gòng yǔ yì yán dāng dìng dié huǐ lǐ shàng suì cóng zhī
其后，贡禹亦言当定迭毁礼，上遂从之。
jí kuāng héng wèi chéng xiàng zòu xǐ nán běi jiāo qí yì jiē zì fèng fā zhī
及匡衡为丞相，奏徙南北郊，其议皆自奉发之。
fèng yǐ zhōng láng wèi bó shì jiàn dài fū nián lǎo yǐ shòu zhōng
奉以中郎为博士、谏大夫，年老以寿终。
zi jí sūn jiē yǐ xué zài rú guān
子及孙，皆以学在儒官。
li xún zì zǐ cháng píng líng rén yě
李寻字子长，平陵人也。
zhì shàng shū yǔ zhāng rú zhèng kuān zhōng tóng shī
治《尚书》，与张孺、郑宽中同师。
kuān zhōng děng shǒu shī fǎ jiào shòu xún dú hǎo hóng fàn zāi yì yòu xué tiān wén yuè lìng yīn yáng
宽中等守师法教授，寻独好《洪范》灾异，又学天文月令阴阳。
shì chéng xiàng dí fāng jìn fāng jìn yì shàn wèi xīng lì chú xún wèi lì shù wèi dí hóu yán shì
事丞相翟方进，方进亦善为星历，除寻为吏，数为翟侯言事。
dì jiù qǔ yáng hòu wáng gēn wèi dà sī mǎ piào qí jiāng jūn hòu yù xún
帝舅曲阳侯王根为大司马票骑将军，厚遇寻。
shì shí duō zāi yì gēn fǔ zhèng shù xū jǐ wèn xún
是时多灾异，根辅政，数虚己问寻。
xún jiàn hàn jiā yǒu zhōng shuāi è huì zhī xiàng qí yì yǐ wéi qiě yǒu hóng shuǐ wèi zāi nǎi shuō gēn yuē
寻见汉家有中衰厄会之象，其意以为且有洪水为灾，乃说根曰：
shū yún tiān cōng míng gài yán zǐ gōng jí shū tōng wèi dì jì tài wēi sì mén guǎng kāi dà dào wǔ jīng liù wěi zūn shù xiǎn shì yì zhāng shū bù zhú lín sì hǎi shǎo wēi chǔ shì wéi bǐ wèi fǔ gù cì dì tíng nǚ gōng zài hòu
《书》云“天聪明”，盖言紫宫极枢，通位帝纪，太微四门，广开大道，五经六纬，尊术显士，翼张舒布，烛临四海，少微处士，为比为辅，故次帝廷，女宫在后。
shèng rén chéng tiān xián xián yì sè qǔ fǎ yú cǐ
圣人承天，贤贤易色，取法于此。
tiān guān shàng xiàng shàng jiàng jiē zhuān miàn zhèng cháo yōu zé shén zhòng yào zài de rén
天官上相上将，皆颛面正朝，忧责甚重，要在得人。
dé rén zhī xiào chéng bài zhī jī bù kě bù miǎn yě
得人之效，成败之机，不可不勉也。
xī qín mù gōng shuō jiàn zhī yán rèn yì yì zhī yǒng shēn shòu dà rǔ shè jì jǐ wáng
昔秦穆公说𬣡々之言，任仡仡之勇，身受大辱，社稷几亡。
huǐ guò zì zè sī wéi huáng fà rèn yòng bǎi lǐ xī zú bó xī yù dé liè wáng dào
悔过自责，思惟黄发，任用百里奚，卒伯西域，德列王道。
èr zhě huò fú rú cǐ kě bù shèn zāi
二者祸福如此，可不慎哉！
fu shì zhě guó jiā zhī dà bǎo gōng míng zhī běn yě
夫士者，国家之大宝，功名之本也。
jiāng jūn yī mén jiǔ hou èr shí zhū lún hàn xìng yǐ lái chén zǐ guì shèng wèi cháng zhì cǐ
将军一门九候，二十朱轮，汉兴以来，臣子贵盛，未尝至此。
fu wù shèng bì shuāi zì rán zhī lǐ wéi yǒu xián yǒu qiáng fǔ shù jī kě yǐ bǎo shēn mìng quán zǐ sūn ān guó jiā
夫物盛必衰，自然之理，唯有贤友强辅，庶几可以保身命，全子孙，安国家。
shū yuē lì xiàng rì yuè xīng chén cǐ yán yǎng shì tiān wén fǔ chá dì lǐ guān rì yuè xiāo xī hóu xīng chén háng wǔ kuí shān chuān biàn dòng cān rén mín yáo sú yǐ zhì fǎ dù kǎo huò fú
《书》曰：“历象日月星辰”，此言仰视天文，俯察地理，观日月消息，侯星辰行伍，揆山川变动，参人民谣俗，以制法度，考祸福。
jǔ cuò bèi nì jiù bài jiāng zhì zhēng zhào wèi zhī xiān jiàn
举措悖逆，咎败将至，征兆为之先见。
míng jūn kǒng jù xiū zhèng cè shēn bó wèn zhuǎn huò wéi fú
明君恐惧修正，侧身博问，转祸为福；
bù kě jiù zhě jí xù bèi yǐ dài zhī gù shè jì wáng yōu
不可救者，即蓄备以待之，故社稷亡忧。
qiè jiàn wǎng zhě chì huáng sì sài dì qì dà fā dòng tǔ jié mín tiān xià rǎo luàn zhī zhēng yě
窃见往者赤黄四塞，地气大发，动土竭民，天下扰乱之征也。
huì xīng zhēng míng zhù xióng wèi jié dà kòu zhī yǐn yě
彗星争明，庶雄为桀，大寇之引也。
cǐ èr zhě yǐ pō xiào yǐ
此二者已颇效矣。
chéng zhōng é yán dà shuǐ bēn zǒu shàng chéng cháo tíng jīng hài nǚ niè rù gōng cǐ dú wèi xiào
城中讹言大水，奔走上城，朝廷惊骇，女孽入宫，此独未效。
jiān zhě zhòng yǐ shuǐ quán yǒng yì páng gōng què réng chū
间者重以水泉涌溢，旁宫阙仍出。
yuè tài bái rù dōng jǐng fàn jī shuǐ quē tiān yuān
月、太白入东井，犯积水，缺天渊。
rì shù chén yú jí yáng zhī sè
日数湛于极阳之色。
yǔ qì chéng gōng qǐ fēng jī yún
羽气乘宫，起风积云。
yòu cuò yǐ shān bēng dì dòng hé bù yòng qí dào
又错以山崩地动，河不用其道。
shèng dōng léi diàn qián lóng wèi niè
盛冬雷电，潜龙为孽。
jì yǐ yǔn xīng liú huì wéi tián shàng jiàn rì shí yǒu bèi xiāng
继以陨星流彗，维、填上见，日蚀有背乡。
cǐ yì gāo xià yì jū hóng shuǐ zhī zhēng yě
此亦高下易居，洪水之征也。
bù yōu bù gǎi hóng shuǐ nǎi yù dàng dí liú huì nǎi yù sǎo chú
不忧不改，洪水乃欲荡涤，流彗乃欲扫除；
gǎi zhī zé yǒu nián wáng qī
改之，则有年亡期。
gù zhǔ zhě pō yǒu biàn gǎi xiǎo biǎn xié huá rì yuè guāng jīng shí yǔ qì yìng cǐ huáng tiān yòu hàn wáng yǐ yě hé kuàng zhì dà gǎi zhī
故属者颇有变改，小贬邪猾，日月光精，时雨气应，此皇天右汉亡已也，何况致大改之！
yi jí bó qiú yōu yǐn bá zhuó tiān shì rèn yǐ dà zhí
宜急博求幽隐，拔擢天士，任以大职。
zhū tà róng nìng chǎn bào xū qiú jìn nǎi yòng cán zéi kù nüè wén zhě ruò cǐ zhī tú jiē jí shàn zēng zhōng huài tiān wén bài dì lǐ yǒng yuè yá yīn chén ruò tài yáng wéi zhǔ jié yuàn yú mín yi yǐ shí fèi tuì bù dàng de jū wèi
诸阘茸佞谄，抱虚求进，乃用残贼酷虐闻者，若此之徒，皆嫉善憎忠，坏天文，败地理，涌跃邪阴，湛溺太阳，为主结怨于民，宜以时废退，不当得居位。
chéng bì xíng zhī xiōng zāi xiāo miè zǐ sūn zhī fú bù xuán rì ér zhì
诚必行之，凶灾销灭，子孙之福不旋日而至。
zhèng zhì gǎn yīn yáng yóu tiě tàn zhī dī áng jiàn xiào kě xìn zhě yě
政治感阴阳，犹铁炭之低卬，见效可信者也。
jí zhū xù shuǐ lián quán wu tōng lì zhī
及诸蓄水连泉，务通利之。
xiū jiù dī fáng shěng chí zé shuì yǐ zhù sǔn yá yīn zhī shèng
修旧堤防，省池泽税，以助损邪阴之盛。
àn xíng shì kǎo biàn yì é yán zhī xiào wèi cháng bù zhì
案行事，考变易，讹言之效，未尝不至。
qǐng zhēng hán fàng yuàn zhōu chang wáng wàng kě yǔ tú zhī
请征韩放，掾周敞、王望可与图之。
xiāng yú shì jiàn xún
相于是荐寻。
āi dì chū jí wèi zhào xún dài zhào huáng mén shǐ shì zhōng wèi wèi fu xǐ wèn xún yuē jiān zhě shuǐ chū dì dòng rì yuè shī dù xīng chén luàn xíng zāi yì réng zhòng jí yán wú yǒu suǒ huì
哀帝初即位，召寻待诏黄门，使侍中卫尉傅喜问寻曰：“间者水出地动，日月失度，星辰乱行，灾异仍重，极言毋有所讳。
xún duì yuē
”寻对曰：
bì xià shèng dé zūn tiān jìng de wèi mìng zhòng mín dào jù biàn yì bù wàng shū jiàn zhī chén xìng shǐ zhòng chén lín wèn yú chén bù zú yǐ fèng míng zhào
陛下圣德，尊天敬地，畏命重民，悼惧变异，不忘疏贱之臣，幸使重臣临问，愚臣不足以奉明诏。
qiè jiàn bì xià xīn jí wèi kāi dà míng chú jì huì bó yán míng shì mǐ bù bìng jìn
窃见陛下新即位，开大明，除忌讳，博延名士，靡不并进。
chén xún wèi bēi shù qiǎn guò suí zhòng xián dài zhào shí tài guān yī yù fǔ jiǔ wū yù táng zhī shǔ
臣寻位卑术浅，过随众贤待诏，食太官，衣御府，久污玉堂之署。
bǐ de zhào jiàn wáng yǐ zì xiào
比得召见，亡以自效。
fù tè jiàn yán wèn zhì chéng zì yǐ féng bu shi chū zhī mìng yuàn jié yú xīn bù gǎn yǒu suǒ bì shù jī wàn fēn yǒu yī kě cǎi
复特见延问至诚，自以逢不世出之命，愿竭愚心，不敢有所避，庶几万分有一可采。
wéi qì xū yú zhī jiān sù liú gǔ yán kǎo zhī wén lǐ jī zhī wǔ jīng kuí zhī shèng yì yǐ cān tiān xīn
唯弃须臾之间，宿留瞽言，考之文理，稽之《五经》，揆之圣意，以参天心。
fu biàn yì zhī lái gè yīng xiàng ér zhì chén jǐn tiáo chén suǒ wén
夫变异之来，各应象而至，臣谨条陈所闻。
yì yuē xiàn xiàng zhe míng mò dà hu rì yuè
《易》曰：“县象著明，莫大乎日月。
fu rì zhě zhòng yáng zhī zhǎng huī guāng suǒ zhú wàn lǐ tóng guǐ rén jūn zhī biǎo yě
”夫日者，众阳之长，辉光所烛，万里同晷，人君之表也。
gù rì jiāng dàn qīng fēng fā qún yīn fú jūn yǐ lín cháo bù qiān yú sè
故日将旦，清风发，群阴伏，君以临朝，不牵于色。
rì chū chū yán yǐ yáng jūn dēng cháo nìng bù xíng zhōng zhí jìn bù bì zhàng
日初出，炎以阳，君登朝，佞不行，忠直进，不蔽障。
rì zhōng huī guāng jūn dé shèng míng dà chén fèng gōng
日中辉光，君德盛明，大臣奉公。
rì jiāng rù zhuān yǐ yī jūn jiù fáng yǒu cháng jié
日将入，专以一，君就房，有常节。
jūn bù xiū dào zé rì shī qí dù àn mèi wáng guāng
君不修道，则日失其度，暗昧亡光。
gè yǒu yún wéi qí yú dōng fāng zuò rì chū chū shí yīn yún xié qì qǐ zhě fǎ wèi qiān yú nǚ yè yǒu suǒ wèi nán
各有云为：其于东方作，日初出时，阴云邪气起者，法为牵于女谒，有所畏难；
rì chū hòu wèi jìn chén luàn zhèng
日出后，为近臣乱政；
rì zhōng wèi dà chén qī wū
日中，为大臣欺诬；
rì qiě rù wèi qī qiè yì shǐ suǒ yíng
日且入，为妻妾役使所营。
jiān zhě rì yóu bù jīng guāng míng qīn duó shī sè xié qì ěr ní shù zuò
间者日尤不精，光明侵夺失色，邪气珥蜺数作。
běn qǐ yú chen xiāng lián zhì hūn qí rì chū hòu zhì rì zhōng jiān chà yù
本起于晨，相连至昏，其日出后至日中间差愈。
xiǎo chén bù zhī nèi shì qiè yǐ rì shì bì xià zhì cāo shuāi yú shǐ chū duō yǐ
小臣不知内事，窃以日视陛下志操，衰于始初多矣。
qí jiù kǒng yǒu yǐ shǒu zhèng zhí yán ér dé zuì zhě shāng sì hài shì bù kě bù shèn yě
其咎恐有以守正直言而得罪者，伤嗣害世，不可不慎也。
wéi bì xià zhí qián gāng zhī dé qiáng zhì shǒu dù wú tīng nǚ yè xié chén zhī tài
唯陛下执干刚之德，强志守度，毋听女谒邪臣之态。
zhū bǎo ā rǔ mǔ gān yán bēi cí zhī tuō duàn ér wù tīng
诸保阿乳母甘言悲辞之托，断而勿听。
miǎn qiǎng dà yì jué xiǎo bù rěn
勉强大谊，绝小不忍；
liáng yǒu bù dé yǐ kě cì yǐ huò cái bù kě sī yǐ guān wèi chéng huáng tiān zhī jìn yě
良有不得已，可赐以货财，不可私以官位，诚皇天之禁也。
rì shī qí guāng zé xīng chén fàng kuān
日失其光，则星辰放宽。
yáng bù néng zhì yīn yīn jié de zuò
阳不能制阴，阴桀得作。
jiān zhě tài bái zhèng zhòu jīng tiān
间者太白正昼经天。
yi lóng dé kè gōng yǐ zhí bù guǐ
宜隆德克躬，以执不轨。
chén wén yuè zhě zhòng yīn zhī zhǎng xiāo xī jiàn fú bǎi lǐ wèi pǐn qiān lǐ lì biǎo wàn lǐ lián jì fēi hòu dà chén zhū hóu zhī xiàng yě
臣闻月者，众阴之长，销息见伏，百里为品，千里立表，万里连纪，妃后大臣诸侯之象也。
shuò huì zhèng zhōng shǐ xián wèi shéng mò wàng chéng jūn dé chūn xià nán qiū dōng běi
朔晦正终始，弦为绳墨，望成君德，春夏南，秋冬北。
jiān zhě yuè shù yǐ chūn xià yǔ rì tóng dào guò xuān yuán shàng hòu shòu qì rù tài wēi dì tíng yáng guāng huī fàn shàng jiāng jìn chén liè xīng jiē shī sè yān yān rú miè cǐ wèi mǔ hòu yǔ zhèng luàn cháo yīn yáng jù shāng liǎng bù xiāng biàn
间者，月数以春夏与日同道，过轩辕上后受气，入太微帝廷扬光辉，犯上将近臣，列星皆失色，厌厌如灭，此为母后与政乱朝，阴阳俱伤，两不相便。
wài chén bù zhī cháo shì qiè xìn tiān wén jí rú cǐ jìn chén yǐ bù zú zhàng yǐ
外臣不知朝事，窃信天文即如此，近臣已不足仗矣。
wū dà zhù xiǎo kě wèi hán xīn
屋大柱小，可为寒心。
wéi bì xià qīn qiú xián shì wú qiáng suǒ è yǐ chóng shè jì zūn qiáng běn cháo
唯陛下亲求贤士，无强所恶，以崇社稷，尊强本朝。
chén wén wǔ xīng zhě wǔ xíng zhī jīng wǔ dì sī mìng yìng wáng zhě hào lìng wèi zhī jié dù
臣闻五星者，五行之精，五帝司命，应王者号令为之节度。
suì xīng zhǔ suì shì wèi tǒng shǒu hào lìng suǒ jì jīn shī dù ér shèng cǐ jūn zhǐ yì yù yǒu suǒ wèi wèi de qí jié yě
岁星主岁事，为统首，号令所纪，今失度而盛，此君指意欲有所为，未得其节也。
yòu tián xīng bù bì suì xīng zhě hòu dì gòng zhèng xiāng liú yú kuí lóu dāng yǐ yì duàn zhī
又填星不避岁星者，后帝共政，相留于奎、娄，当以义断之。
yíng huò wǎng lái wáng cháng zhōu lì liǎng gōng zuò tài dī áng rù tiān mén shàng míng táng guàn wěi luàn gōng
荧惑往来亡常，周历两宫，作态低卬，入天门，上明堂，贯尾乱宫。
tài bái fā yuè fàn kù bīng kòu zhī yīng yě
太白发越犯库，兵寇之应也。
guàn huáng lóng rù dì tíng dāng mén ér chū suí yíng huò rù tiān mén zhì fáng ér fēn yù yǔ yíng huò wéi huàn bù gǎn dāng míng táng zhī jīng
贯黄龙，入帝庭，当门而出，随荧惑入天门，至房而分，欲与荧惑为患，不敢当明堂之精。
cǐ bì xià shén líng gù huò luàn bù chéng yě
此陛下神灵，故祸乱不成也。
yíng huò jué chí nìng qiǎo yī shì wēi yán huǐ yù jìn lèi bì shàn
荧惑厥弛，佞巧依势，微言毁誉，进类蔽善。
tài bái chū duān mén chén yǒu bù chén zhě
太白出端门，臣有不臣者。
huǒ rù shì jīn shàng táng bù yǐ shí jiě qí yōu xiōng
火入室，金上堂，不以时解，其忧凶。
tián suì xiāng shǒu yòu zhǔ nèi luàn
填、岁相守，又主内乱。
yi chá xiāo qiáng zhī nèi wú jí qīn shū zhī wēi zhū fàng nìng rén fáng jué méng yá yǐ dàng dí zhuó wèi xiāo sàn jī è wú shǐ de chéng huò luàn
宜察萧墙之内，毋急亲疏之微，诛放佞人，防绝萌牙，以荡涤浊濊，消散积恶，毋使得成祸乱。
chén xīng zhǔ zhèng sì shí dāng xiào yú sì zhòng
辰星主正四时，当效于四仲；
sì shí shī xù zé chén xīng zuò yì
四时失序，则辰星作异。
jīn chū yú suì shǒu zhī mèng tiān suǒ yǐ qiǎn gào bì xià yě
今出于岁首之孟，天所以谴告陛下也。
zhèng jí zé chū zǎo zhèng huǎn zé chū wǎn zhèng jué bù xíng zé fú bú jiàn ér wèi huì bó
政急则出早，政缓则出晚，政绝不行则伏不见而为彗茀。
sì mèng jiē chū wèi yì wáng mìng
四孟皆出，为易王命；
sì jì jiē chū xīng jiā suǒ huì
四季都出来，是占星家非常忌讳的。
jīn xìng dú chū yín mèng zhī yuè gài huáng tiān suǒ yǐ dǔ yòu bì xià yě yi shēn zì gǎi
今幸独出寅孟之月，盖皇天所以笃右陛下也，宜深自改。
zhì guó gù bù kě yǐ qī qī yù sù zé bù dá
治国故不可以戚戚，欲速则不达。
jīng yuē sān zài kǎo jì sān kǎo chù zhì
经曰：“三载考绩，三考黜陟。
jiā yǐ hào lìng bù shùn sì shí jì wǎng bù jiù lái shì zhī shī yě
”加以号令不顺四时，既往不咎，来事之师也。
jiān zhě chūn sān yuè zhì dà yù shí zéi yīn lì nì kǒng suì xiǎo shōu
间者春三月治大狱，时贼阴立逆，恐岁小收；
jì xià jǔ bīng fǎ shí hán qì yīng kǒng hòu yǒu shuāng báo zhī zāi
季夏举兵法，时寒气应，恐后有霜雹之灾；
qiū yuè xíng fēng jué qí yuè tǔ shī ào kǒng hòu yǒu léi báo zhī biàn
秋月行封爵，其月土湿奥，恐后有雷雹之变。
fu yǐ xǐ nù shǎng fá ér bù gù shí jìn suī yǒu yáo shùn zhī xīn yóu bù néng zhì hé
夫以喜怒赏罚，而不顾时禁，虽有尧、舜之心，犹不能致和。
shàn yán tiān zhě bì yǒu xiào yú rén
善言天者，必有效于人。
shè shàng nóng fū ér yù dōng tián ròu tǎn shēn gēng hàn chū zhǒng zhī rán yóu bù shēng zhě fēi rén xīn bù zhì tiān shí bù dé yě
设上农夫而欲冬田，肉袒深耕，汗出种之，然犹不生者，非人心不至，天时不得也。
yì yuē shí zhǐ zé zhǐ shí xíng zé xíng dòng jìng bù shī qí shí qí dào guāng míng
《易》曰：“时止则止，时行则行，动静不失其时，其道光明。
shū yuē jìng shòu mín shí
”《书》曰：“敬授民时。
gù gǔ zhī wáng zhě zūn tiān dì zhòng yīn yáng jìng sì shí yán yuè lìng
”故古之王者，尊天地，重阴阳，敬四时，严月令。
shùn zhī yǐ shàn zhèng zé hé qì kě lì zhì yóu bāo gǔ zhī xiāng yìng yě
顺之以善政，则和气可立致，犹枹鼓之相应也。
jīn zhāo tíng hū yú shí yuè zhī lìng zhū shì zhōng shàng shū jìn chén yi jiē lìng tōng zhī yuè lìng zhī yì shè qún xià qǐng shì
今朝廷忽于时月之令，诸侍中、尚书近臣宜皆令通知月令之意，设群下请事；
ruò bì xià chū lìng yǒu miù yú shí zhě dāng zhī zhēng zhī yǐ shùn shí qì
若陛下出令有谬于时者，当知争之，以顺时气。
chén wén wǔ xíng yǐ shuǐ wèi běn qí xīng xuán wǔ wù nǚ tiān dì suǒ jì zhōng shǐ suǒ shēng
臣闻五行以水为本，其星玄武婺女，天地所纪，终始所生。
shuǐ wéi zhǔn píng wáng dào gōng zhèng xiū míng zé bǎi chuān lǐ luò mài tōng
水为准平，王道公正修明，则百川理，落脉通；
piān dǎng shī gāng zé yǒng yì wèi bài
偏党失纲，则踊溢为败。
shū yún shuǐ yuē rùn xià yīn dòng ér bēi bù shī qí dào
《书》云“水曰润下”，阴动而卑，不失其道。
tiān xià yǒu dào zé hé chū tú luò chū shū gù hé luò jué yì suǒ wéi zuì dà
天下有道，则河出图，洛出书，故河、洛决溢，所为最大。
jīn rǔ yǐng quǎn kuài jiē chuān shuǐ piào yǒng yǔ yǔ shuǐ bìng wèi mín hài cǐ shī suǒ wèi yè yè zhèn diàn bù níng bù lìng bǎi chuān fèi téng zhě yě
今汝、颍畎浍皆川水漂踊，与雨水并为民害，此《诗》所谓“烨烨震电，不宁不令，百川沸腾”者也。
qí jiù zài yú huáng fǔ qīng shì zhī shǔ
其咎在于皇甫卿士之属。
wéi bì xià liú yì shī rén zhī yán shǎo yì wài qīn dà chén
唯陛下留意诗人之言，少抑外亲大臣。
chén wén dì dào róu jìng yīn zhī cháng yì yě
臣闻地道柔静，阴之常义也。
de yǒu shàng zhōng xià qí shàng wèi zhèn yīng fēi hòu bù shùn
地有上、中、下：其上位震，应妃、后不顺；
zhōng wèi yīng dà chén zuò luàn
中位应大臣作乱；
xià wèi yīng shù mín lí pàn
下位应庶民离畔。
zhèn huò yú qí guó guó jūn zhī jiù yě
震或于其国，国君之咎也。
sì fāng zhōng yāng lián guó lì zhōu jù dòng zhě qí yì zuì dà
四方中央连国历州俱动者，其异最大。
jiān zhě guān dōng dì shù zhèn wǔ xīng zuò yì yì wèi dà nì yi wu chóng yáng yì yīn yǐ jiù qí jiù
间者关东地数震，五星作异，亦未大逆，宜务崇阳抑阴，以救其咎；
gù zhì jiàn wēi bì jué sī lù bá jìn yīng jùn tuì bù rèn zhí yǐ qiáng běn cháo
固志建威，闭绝私路，拔进英隽，退不任职，以强本朝。
fu běn qiáng zé jīng shén zhé chōng běn ruò zé zhāo yāng zhì xiōng wèi xié móu suǒ líng
夫本强则精神折冲，本弱则招殃致凶，为邪谋所陵。
wén wǎng zhě huái nán wáng zuò móu zhī shí qí suǒ nán zhě dú yǒu jí àn yǐ wéi gōng sūn hóng děng bù zú yán yě
闻往者淮南王作谋之时，其所难者，独有汲黯，以为公孙弘等不足言也。
hóng hàn zhī míng xiāng yú jīn wáng bǐ ér shàng jiàn qīng hé kuàng wáng hóng zhī shǔ hu
弘，汉之名相，于今亡比，而尚见轻，何况亡弘之属乎？
gù yuē cháo tíng wáng rén zé wèi zéi luàn suǒ qīng qí dào zì rán yě
故曰朝廷亡人，则为贼乱所轻，其道自然也。
tiān xià wèi wén bì xià qí cè gù shǒu zhī chén yě
天下未闻陛下奇策固守之臣也。
yǔ yuē hé yǐ zhī cháo tíng zhī shuāi
语曰，何以知朝廷之衰？
rén rén zì xián bù wu yú tōng rén gù shì líng yí
人人自贤，不务于通人，故世陵夷。
mǎ bù fú lì bù kě yǐ qū dào
马不伏历，不可以趋道；
shì bù sù yǎng bù kě yǐ zhòng guó
士不素养，不可以重国。
shī yuē jì jì duō shì wén wáng yǐ níng kǒng zǐ yuē shí shì zhī yì bì yǒu zhōng xìn fēi xū yán yě
《诗》曰“济济多士，文王以宁”，孔子曰“十室之邑，必有忠信”，非虚言也。
bì xià bǐng sì hǎi zhī zhòng céng wáng zhù gàn zhī gù shǒu wén yú sì jìng dài wén zhī bù guǎng qǔ zhī bù míng quàn zhī bù dǔ chuán yuē shì zhī měi zhě shàn yǎng hé jūn zhī míng zhě shàn yǎng shì
陛下秉四海之众，曾亡柱干之固守闻于四境，殆闻之不广，取之不明，劝之不笃，传曰：“士之美者善养禾，君之明者善养士。
zhōng rén jiē kě shǐ wèi jūn zǐ
”中人皆可使为君子。
zhào shū jìn xián liáng shè xiǎo guò wú qiú bèi yǐ bó jù yīng jùn
诏书进贤良，赦小过，无求备，以博聚英隽。
rú jìn shì gòng yǔ yǐ yán shì zhōng qiē méng zūn róng dāng cǐ zhī shí shì lì shēn lì míng zhě duō
如近世贡禹，以言事忠切蒙尊荣，当此之时，士厉身立名者多。
yǔ sǐ zhī hòu rì rì yǐ shuāi
禹死之后，日日以衰。
jí jīng zhào yǐn wáng zhāng zuò yán shì zhū miè zhì zhě jié shé xié wěi bìng xìng wài qī zhuān mìng jūn chén gé sāi zhì jué jì sì nǚ gōng zuò luàn
及京兆尹王章坐言事诛灭，智者结舌，邪伪并兴，外戚颛命，君臣隔塞，至绝继嗣，女宫作乱。
cǐ xíng shì zhī bài chéng kě wèi ér bēi yě
此行事之败，诚可畏而悲也。
běn zài jī rèn mǔ hòu zhī jiā fēi yī rì zhī jiàn wǎng zhě bù kě jí lái zhě yóu kě zhuī yě
本在积任母后之家，非一日之渐，往者不可及，来者犹可追也。
xiān dì dà shèng shēn jiàn tiān yì zhāo rán shǐ bì xià fèng cheng tiān tǒng yù jiǎo zhèng zhī yě
先帝大圣，深见天意昭然，使陛下奉承天统，欲矫正之也。
yi shǎo yì wài qīn xuǎn liàn zuǒ yòu jǔ yǒu dé xíng dào shù tōng míng zhī shì chōng bèi tiān guān rán hòu kě yǐ fǔ shèng dé bǎo dì wèi chéng dà zōng
宜少抑外亲，选练左右，举有德行道术通明之士充备天官，然后可以辅圣德，保帝位，承大宗。
xià zhì láng lì cóng guān xíng néng wáng yǐ yì yòu bù tōng yī yì jí bó shì wú wén yā zhě yi jiē shǐ jiù nán mǔ yǐ shì tiān xià míng cháo tíng jiē xián cái jūn zǐ yú yǐ zhòng cháo zūn jūn miè xiōng zhì ān cǐ qí běn yě
下至郎吏从官，行能亡以异，又不通一艺，及博士无文雅者，宜皆使就南亩，以视天下，明朝廷皆贤材君子，于以重朝尊君，灭凶致安，此其本也。
chén zì zhī suǒ yán hài shēn bù pì sǐ wáng zhī zhū wéi cái liú shén fǎn fù fù yú chén zhī yán
臣自知所言害身，不辟死亡之诛，唯财留神，反复复愚臣之言。
shì shí āi dì chū lì chéng dì wài jiā wáng shì wèi shén yì chù ér dì wài jiā dīng fu xīn guì zǔ mǔ fu tài hòu yóu jiāo zì yù chēng zūn hào
是时，哀帝初立，成帝外家王氏未甚抑黜，而帝外家丁、傅新贵，祖母傅太后尤骄恣，欲称尊号。
chéng xiàng kǒng guāng dà sī kōng shī dān zhí zhèng jiàn zhēng jiǔ zhī shàng bù dé yǐ suì miǎn guāng dān ér zūn fu tài hòu
丞相孔光、大司空师丹执政谏争，久之，上不得已，遂免光、丹而尊傅太后。
yǔ zài dān chuán
语在《丹传》。
shàng suī bù cóng xún yán rán cǎi qí yǔ měi yǒu fēi cháng zhé wèn xún
上虽不从寻言，然采其语，每有非常，辄问寻。
xún duì lǚ zhōng qiān huáng mén shì láng
寻对屡中，迁黄门侍郎。
yǐ xún yán qiě yǒu shuǐ zāi gù bài xún wèi qí dū wèi shǐ hù hé dī
以寻言且有水灾，故拜寻为骑都尉，使护河堤。
chū chéng dì shí qí rén gān zhōng kě zhà zào tiān guān lì bāo yuán tài píng jīng shí èr juǎn yǐ yán hàn jiā féng tiān dì zhī dà zhōng dāng gèng shòu mìng yú tiān tiān dì shǐ zhēn rén chì jīng zǐ xià jiào wǒ cǐ dào
初，成帝时，齐人甘忠可诈造《天官历》、《包元太平经》十二卷，以言“汉家逢天地之大终，当更受命于天，天帝使真人赤精子，下教我此道。
zhōng kě yǐ jiào zhòng píng xià hè liáng róng qiū dīng guǎng shì dōng jùn guō chāng děng zhōng lěi xiào wèi liú xiàng zòu zhōng kě jiǎ guǐ shén wǎng shàng huò zhòng xià yù zhì fú wèi duàn bìng sǐ
”忠可以教重平夏贺良、容丘丁广世、东郡郭昌等，中垒校尉刘向奏忠可假鬼神罔上惑众，下狱治服，未断病死。
hè liáng děng zuò xié xué zhōng kě shū yǐ bù jìng lùn hòu hè liáng děng fù sī yǐ xiāng jiào
贺良等坐挟学忠可书以不敬论，后贺良等复私以相教。
āi dì chū lì sī lì xiào wèi jiě guāng yì yǐ míng jīng tōng zāi yì de xìng bái hè liáng děng suǒ xié zhōng kě shū
哀帝初立，司隶校尉解光亦以明经通灾异得幸，白贺良等所挟忠可书。
shì xià fèng chē dū wèi liú xīn xīn yǐ wéi bù hé wǔ jīng bù kě shī xíng
事下奉车都尉刘歆，歆以为不合《五经》，不可施行。
ér li xún yì hǎo zhī
而李寻亦好之。
guāng yuē qián xīn fù xiàng zòu zhōng kě xià yù xīn ān kěn tōng cǐ dào
光曰：“前歆父向奏忠可下狱，歆安肯通此道？
shí guō chāng wèi cháng ān lìng quàn xún yi zhù hè liáng děng
”时，郭昌为长安令，劝寻宜助贺良等。
xún suì bái hè liáng děng jiē dài zhào huáng mén shù zhào jiàn chén shuō hàn lì zhōng shuāi dāng gèng shòu mìng
寻遂白贺良等皆待诏黄门，数诏见，陈说：“汉历中衰，当更受命。
chéng dì bù yīng tiān mìng gù jué sì
成帝不应天命，故绝嗣。
jīn bì xià jiǔ jí biàn yì lǚ shù tiān suǒ yǐ qiǎn gào rén yě
今陛下久疾，变异屡数，天所以谴告人也。
yi jí gǎi yuán yì hào nǎi de yán nián yì shòu huáng zǐ shēng zāi yì xi yǐ
宜急改元易号，乃得延年益寿，皇子生，灾异息矣。
dé dào bù dé xíng jiù yāng qiě wáng bù yǒu hóng shuǐ jiāng chū zāi huǒ qiě qǐ dí dàng mín rén
得道不得行，咎殃且亡，不有洪水将出，灾火且起，涤荡民人。
āi dì jiǔ qǐn jí jǐ qí yǒu yì suì cóng hè liáng děng yì
哀帝久寝疾，几其有益，遂从贺良等议。
yú shì zhào zhì chéng xiàng yù shǐ gài wén shàng shū wǔ yuē kǎo zhōng mìng yán dà yùn yī zhōng gèng jì tiān yuán rén yuán kǎo wén zhèng lǐ tuī lì dìng jì shù rú jiǎ zǐ yě
于是诏制丞相御史：“盖闻《尚书》‘五曰考终命’，言大运一终，更纪天元人元，考文正理，推历定纪，数如甲子也。
zhèn yǐ miǎo shēn rù jì tài zǔ chéng huáng tiān zǒng bǎi liáo zi yuán yuán wèi yǒu yìng tiān xīn zhī xiào
朕以眇身入继太祖，承皇天，总百僚，子元元，未有应天心之效。
jí wèi chū rù sān nián zāi biàn shù jiàng rì yuè shī dù xīng chén cuò miù gāo xià mào yì dà yì lián réng dào zéi bìng qǐ
即位出入三年，灾变数降，日月失度，星辰错谬，高下贸易，大异连仍，盗贼并起。
zhèn shén jù yān zhàn zhàn jīng jīng wéi kǒng líng yí
朕甚俱焉，战战兢兢，唯恐陵夷。
wéi hàn xìng zhì jīn èr bǎi zǎi lì jì kāi yuán huáng tiān jiàng fēi cái zhī yòu hàn guó zài huò shòu mìng zhī fú zhèn zhī bù dé hé gǎn bù tōng fu shòu tiān zhī yuán mìng bì yǔ tiān xià zì xīn
惟汉兴至今二百载，历纪开元，皇天降非材之右，汉国再获受命之符，朕之不德，曷敢不通夫受天之元命，必与天下自新。
qí dà shè tiān xià yǐ jiàn píng èr nián wèi tài chū yuán nián hào yuē chén shèng liú tài píng huáng dì
其大赦天下，以建平二年为太初元年，号曰陈圣刘太平皇帝。
lòu kè yǐ bǎi èr shí wèi dù
漏刻以一百二十为度。
bù gào tiān xià shǐ míng zhī zhī
布告天下，使明知之。
hòu yuè yú shàng jí zì ruò
后月余，上疾自若。
hè liáng děng fù yù wàng biàn zhèng shì dà chén zhēng yǐ wéi bù kě xǔ
贺良等复欲妄变政事，大臣争以为不可许。
hè liáng děng zòu yán dà chén jiē bù zhī tiān mìng yi tuì chéng xiàng yù shǐ yǐ jiě guāng li xún fǔ zhèng
贺良等奏言大臣皆不知天命，宜退丞相御史，以解光、李寻辅政。
shàng yǐ qí yán wáng yàn suì xià hè liáng děng lì ér xià zhào yuē zhèn huò bǎo zōng miào wéi zhèng bù dé biàn yì lǚ réng kǒng jù zhàn lì wèi zhī suǒ yáo
上以其言亡验，遂下贺良等吏，而下诏曰：“朕获保宗庙，为政不德，变异屡仍，恐惧战栗，未知所繇。
dài zhào hè liáng děng jiàn yán gǎi yuán yì hào zēng yì lòu kè kě yǐ yǒng ān guó jiā
待诏贺良等建言改元易号，增益漏刻，可以永安国家。
zhèn xìn dào bù dǔ guò tīng qí yán jǐ wèi bǎi xìng huò fú
朕信道不笃，过听其言，几为百姓获福。
zú wú jiā yìng jiǔ hàn wèi zāi
卒无嘉应，久旱为灾。
yǐ wèn hè liáng děng duì dāng fù gǎi zhì dù jiē bèi jīng yì wéi shèng zhì bù hé shí yí
以问贺良等，对当复改制度，皆背经谊，违圣制，不合时宜。
fu guò ér bù gǎi shì wèi guò yǐ
夫过而不改，是为过矣。
liù yuè jiǎ zǐ zhào shū fēi shè lìng tā jiē juān chú zhī
六月甲子诏书，非赦令，它皆蠲除之。
hè liáng děng fǎn dào huò zhòng jiān tài dāng qióng jìng
贺良等反道惑众，奸态当穷竟。
jiē xià yù guāng lù xūn píng dāng guāng lù dài fu máo mò rú yǔ yù shǐ zhōng chéng tíng wèi zá zhì dāng hè liáng děng zhí zuǒ dào luàn cháo zhèng qīng fù guó jiā wū wǎng zhǔ shàng bù dào
”皆下狱，光禄勋平当、光禄大夫毛莫如与御史中丞、廷尉杂治，当贺良等执左道，乱朝政，倾覆国家，诬罔主上，不道。
hè liáng děng jiē fú zhū
贺良等皆伏诛。
xún jí jiě guāng jiǎn sǐ yī děng xǐ dūn huáng jùn
寻及解光减死一等，徙敦煌郡。
zàn yuē yōu zàn shén míng tōng hé tiān rén zhī dào zhě mò zhe hu yì chūn qiū
赞曰：幽赞神明，通合天人之道者，莫著乎《易》、《春秋》。
rán zi gàn yóu yún fū zǐ zhī wén zhāng kě de ér wén fū zǐ zhī yán xìng yǔ tiān dào bù kě de ér wén yǐ yǐ
然子赣犹云“夫子之文章可得而闻，夫子之言性与天道不可得而闻”已矣。
hàn xìng tuī yīn yáng yán zāi yì zhě xiào wǔ shí yǒu dǒng zhòng shū xià hóu shǐ chāng
汉兴，推阴阳言灾异者，孝武时有董仲舒、夏侯始昌；
zhāo xuān zé huī mèng xià hóu shèng
昭、宣则眭孟、夏侯胜；
yuán chéng zé jīng fáng yì fèng liú xiàng gǔ yǒng
元、成则京房、翼奉、刘向、谷永；
āi píng zé li xún tián zhōng shù
哀、平则李寻、田终术。
cǐ qí nà shuō shí jūn zhe míng zhě yě
此其纳说时君著明者也。
chá qí suǒ yán fǎng fú yī duān
察其所言，仿佛一端。
jiǎ jīng shè yì yī tuō xiàng lèi huò bù miǎn hu yì zé lǚ zhōng
假经设谊，依托象类，或不免乎“亿则屡中”。
zhòng shū xià lì xià hóu qiú zhí huī mèng zhū lù li xún liú fàng cǐ xué zhě zhī dà jiè yě
仲舒下吏，夏侯囚执，眭孟诛戮，李寻流放，此学者之大戒也。
jīng fáng qū qū bù liàng qiǎn shēn wēi yán cì jī shū yuàn qiáng chén zuì gū bù xuán zhǒng yì bù mì yǐ shī shēn bēi fū
京房区区，不量浅深，危言刺讥，枢怨强臣，罪辜不旋踵，亦不密以失身，悲夫！