dí fāng jìn zì zi wēi rǔ nán shàng cài rén yě
翟方进字子威，汝南上蔡人也。
jiā shì wēi jiàn zhì fāng jìn fù dí gōng hào xué wèi jùn wén xué
家世微贱，至方进父翟公，好学，为郡文学。
fāng jìn nián shí èr sān shī fù gū xué jǐ shì tài shǒu fǔ wèi xiǎo shǐ hào chí dùn bù jí shì shù wèi yuàn shǐ suǒ lì rǔ
方进年十二三，失父孤学，给事太守府为小史，号迟顿不及事，数为掾史所詈辱。
fāng jìn zì shāng nǎi cóng rǔ nán cài fù xiāng wèn jǐ néng suǒ yi
方进自伤，乃从汝南蔡父相问己能所宜。
cài fù dà qí qí xíng mào wèi yuē xiǎo shǐ yǒu fēng hóu gǔ dāng yǐ jīng shù jìn nǔ lì wèi zhū shēng xué wèn
蔡父大奇其形貌，谓曰：“小史有封侯骨，当以经术进，努力为诸生学问。
fāng jìn jì yàn wèi xiǎo shǐ wén cài fù yán xīn xǐ yīn bìng guī jiā cí qí hòu mǔ yù xi zhì jīng shī shòu jīng
”方进既厌为小史，闻蔡父言，心喜，因病归家，辞其后母，欲西至京师受经。
mǔ lián qí yòu suí zhī cháng ān zhī jù yǐ gěi
母怜其幼，随之长安，织屦以给。
fāng jìn dú jīng bó shì shòu chūn qiū
方进读经博士，受《春秋》。
jī shí yú nián jīng xué míng xí tú zhòng rì guǎng zhū rú chēng zhī
积十余年，经学明习，徒众日广，诸儒称之。
yǐ shè cè jiǎ kē wèi láng
以射策甲科为郎。
èr sān suì jǔ míng jīng qiān yì láng
二三岁，举明经，迁议郎。
shì shí sù rú yǒu qīng hé hú cháng yǔ fāng jìn tóng jīng
是时，宿儒有清河胡常，与方进同经。
cháng wèi xiān jìn míng yù chū fāng jìn xià xīn hài qí néng lùn yì bù yòu fāng jìn
常为先进，名誉出方进下，心害其能，论议不右方进。
fāng jìn zhī zhī hòu sì cháng dà dū shòu shí qiǎn mén xià zhū shēng zhì cháng suǒ wèn dà yì yí nán yīn jì qí shuō
方进知之，候伺常大都授时，遣门下诸生至常所问大义疑难，因记其说。
rú shì zhě jiǔ zhī cháng zhī fāng jìn zhī zōng ràng jǐ nèi bù zì dé qí hòu jū shì dài fū zhī jiān wèi cháng bù chēng shù fāng jìn suì xiāng qīn you
如是者久之，常知方进之宗让己，内不自得，其后居士大夫之间未尝不称述方进，遂相亲友。
hé píng zhōng fāng jìn zhuǎn wèi bó shì
河平中，方进转为博士。
shù nián qiān shuò fāng cì shǐ jū guān bù fán kē suǒ chá yìng tiáo zhé jǔ shén yǒu wēi míng
数年，迁朔方刺史，居官不烦苛，所察应条辄举，甚有威名。
zài sān zòu shì qiān wèi chéng xiàng sī zhí
再三奏事，迁为丞相司直。
cóng shàng gān quán xíng chí dào zhōng sī lì xiào wèi chén qìng hé zòu fāng jìn mò rù chē mǎ
从上甘泉，行驰道中，司隶校尉陈庆劾奏方进，没入车马。
jì zhì gān quán gōng huì diàn zhōng qìng yǔ tíng wèi fàn yán shòu yǔ shí qìng yǒu zhāng hé zì dào xíng shì yǐ shú lùn jīn shàng shū chí wǒ shì lái dāng yú cǐ jué
既至甘泉宫，会殿中，庆与廷尉范延寿语，时庆有章劾，自道：“行事以赎论，今尚书持我事来，当于此决。
qián wǒ wèi shàng shū shí cháng yǒu suǒ zòu shì hū wàng zhī liú yuè yú
前我为尚书时，尝有所奏事，忽忘之，留月余。
fāng jìn yú shì jǔ hé qìng yuē àn qìng fèng shǐ cì jǔ dà chén gù wèi shàng shū zhī jī shì zhōu mì yī tǒng míng zhǔ gōng qīn bù jiě
”方进于是举劾庆曰：“案庆奉使刺举大臣，故为尚书，知机事周密一统，明主躬亲不解。
qìng yǒu zuì wèi fú zhū wú kǒng jù xīn yù zì shè bù zuò zhī bǐ
庆有罪未伏诛，无恐惧心，豫自设不坐之比。
yòu bào yáng shàng shū shì yán chí jí wú suǒ zài kuī sǔn shèng dé zhī cōng míng fèng zhào bù jǐn jiē bù jìng chén jǐn yǐ hé
又暴扬尚书事，言迟疾无所在，亏损圣德之聪明，奉诏不谨，皆不敬，臣谨以劾。
qìng zuò miǎn guān
”庆坐免官。
huì běi dì hào shāng wèi yì qú zhǎng suǒ bǔ wáng zhǎng qǔ qí mǔ yǔ jiā zhū lián xì dū tíng xià
会北地浩商为义渠长所捕，亡，长取其母，与豭猪连系都亭下。
shāng xiōng dì huì bīn kè zì chēng sī lì yuàn cháng ān xiàn wèi shā yì qú zhǎng qī zǐ liù rén wáng
商兄弟会宾客，自称司隶掾、长安县尉，杀义渠长妻子六人，亡。
chéng xiàng yù shǐ qǐng qiǎn yuàn shǐ yǔ sī lì xiào wèi bù cì shǐ bìng lì zhú bǔ chá wú zhuàng zhě zòu kě
丞相、御史请遣掾史与司隶校尉、部刺史并力逐捕，察无状者，奏可。
sī lì xiào wèi juān xūn zòu yán chūn qiū zhī yì wáng rén wēi zhě xù hu zhū hóu zhī shàng zūn wáng mìng yě
司隶校尉涓勋奏言：“《春秋》之义，王人微者序乎诸侯之上，尊王命也。
chén xìng de fèng shǐ yǐ dū chá gōng qīng yǐ xià wèi zhí jīn chéng xiàng xuān qǐng qiǎn yuàn shǐ yǐ zǎi shì dū chá tiān zǐ fèng shǐ mìng dà fu shén bèi nì shùn zhī lǐ
臣幸得奉使，以督察公卿以下为职，今丞相宣请遣掾史，以宰士督察天子奉使命大夫，甚悖逆顺之理。
xuān běn bù shī shòu jīng shù yīn shì yǐ lì jiān wēi àn hào shāng suǒ fàn yī jiā zhī huò ěr ér xuān yù zhuān quán zuò wēi nǎi hài yú guó bù kě zhī dà zhě
宣本不师受经术，因事以立奸威，案浩商所犯，一家之祸耳，而宣欲专权作威，乃害于国，不可之大者。
yuàn xià zhōng cháo tè jìn liè hóu jiāng jūn yǐ xià zhèng guó fǎ dù
愿下中朝特进列侯、将军以下，正国法度。
yì zhě yǐ wéi chéng xiàng yuàn bù yí yí shū jiē qù sī lì
”议者以为，丞相掾不宜移书皆趣司隶。
huì hào shāng bǔ de fú zhū jiā shǔ xǐ hé pǔ
会浩商捕得伏诛，家属徙合浦。
gù shì sī lì xiào wèi wèi zài sī zhí xià chū chú yè liǎng fǔ qí yǒu suǒ huì jū zhōng èr qiān dàn qián yǔ sī zhí bìng yíng chéng xiàng yù shǐ
故事，司隶校尉位在司直下，初除，谒两府，其有所会，居中二千石前，与司直并迎丞相、御史。
chū fāng jìn xīn shì shì ér juān xūn yì chū bài wèi sī lì bù kěn yè chéng xiàng yù shǐ dài fū hòu cháo huì xiāng jiàn lǐ jié yòu jù
初，方进新视事，而涓勋亦初拜为司隶，不肯谒丞相、御史大夫，后朝会相见，礼节又倨。
fāng jìn yīn chá zhī xūn sī guò guāng lù xūn xīn qìng jì yòu chū féng dì jiù chéng dū hóu shāng dào lù xià chē lì guò nǎi jiù chē
方进阴察之，勋私过光禄勋辛庆忌，又出逢帝舅成都侯商道路，下车立，■过，乃就车。
yú shì fāng jìn jǔ zòu qí zhuàng yīn yuē chén wén guó jiā zhī xìng zūn zūn ér jìng zhǎng jué wèi shàng xià zhī lǐ wáng dào gāng jì
于是方进举奏其状，因曰：“臣闻国家之兴，尊尊而敬长，爵位上下之礼，王道纲纪。
chūn qiū zhī yì zūn shàng gōng wèi zhī zǎi hǎi nèi wú bù tǒng yān
《春秋》之义，尊上公谓之宰，海内无不统焉。
chéng xiàng jìn jiàn shèng zhǔ yù zuò wèi qǐ zài yú wéi xià
丞相进见圣主，御坐为起，在舆为下。
qún chén yi jiē chéng shùn shèng huà yǐ shì sì fāng
群臣宜皆承顺圣化，以视四方。
xūn lì èr qiān dàn xìng de fèng shǐ bù zūn lǐ yí qīng màn zǎi xiàng jiàn yì shàng qīng ér yòu qū jié shī dù xié chǎn wú cháng sè lì nèi rěn
勋吏二千石，幸得奉使，不遵礼仪，轻谩宰相，贱易上卿，而又诎节失度，邪谄无常，色厉内荏。
duò guó tǐ luàn cháo tíng zhī xù bù yí chù wèi
堕国体，乱朝廷之序，不宜处位。
chén qǐng xià chéng xiàng miǎn xūn
臣请下丞相免勋。
shí tài zhōng dài fū píng dāng jǐ shì zhōng zòu yán fāng jìn guó zhī sī zhí bù zì chì zhèng yǐ xiān qún xià qián qīn fàn lìng xíng chí dào zhōng sī lì qìng píng xīn jǔ hé fāng jìn bù zì zé huǐ ér nèi xié sī hèn cì jì qìng zhī cóng róng yǔ yán yǐ dǐ qī chéng zuì
时，太中大夫平当给事中奏言：“方进国之司直，不自敕正以先群下，前亲犯令行驰道中，司隶庆平心举劾，方进不自责悔而内挟私恨，伺记庆之从容语言，以诋欺成罪。
hòu chéng xiāng xuān yǐ yī bù dào zéi qǐng qiǎn yuàn dū qù sī lì xiào wèi sī lì xiào wèi xūn zì zòu bào yú cháo tíng jīn fāng jìn fù jǔ zòu xūn
后丞相宣以一不道贼，请遣掾督趣司隶校尉，司隶校尉勋自奏暴于朝廷，今方进复举奏勋。
yì zhě yǐ wéi fāng jìn bù yǐ dào dé fǔ zhèng chéng xiàng gǒu ā zhù dà chén yù bì shèng lì wēi yi yì jué qí yuán
议者以为方进不以道德辅正丞相，苟阿助大臣，欲必胜立威，宜抑绝其原。
xūn sù xíng gōng zhí jiān rén suǒ è kě shǎo kuān jiǎ shǐ suì qí gōng míng
勋素行公直，奸人所恶，可少宽假，使遂其功名。
shàng yǐ fāng jìn suǒ jǔ yīng kē bù dé yòng nì zhà fèi zhèng fǎ suì biǎn xūn wèi chāng líng lìng
”上以方进所举应科，不得用逆诈废正法，遂贬勋为昌陵令。
fāng jìn xún suì jiān miǎn liǎng sī lì cháo tíng yóu shì dàn zhī
方进旬岁间免两司隶，朝廷由是惮之。
chéng xiàng xuān shén qì zhòng yān cháng jiè yuàn shǐ jǐn shì sī zhí dí jūn bì zài xiàng wèi bù jiǔ
丞相宣甚器重焉，常诫掾史：“谨事司直，翟君必在相位，不久。
shì shí qǐ chāng líng yíng zuò líng yì guì qī jìn chén zǐ dì bīn kè duō gū què wèi jiān lì zhě fāng jìn bù yuàn shǐ fù àn fā dà jiān zāng shù qiān wàn
是时，起昌陵，营作陵邑，贵戚近臣子弟宾客多辜榷为奸利者，方进部掾史复案，发大奸赃数千万。
shàng yǐ wéi rèn gōng qīng yù shì yǐ zhì mín xǐ fāng jìn wèi jīng zhào yǐn bó jī háo qiáng jīng shī wèi zhī
上以为任公卿，欲试以治民，徙方进为京兆尹，搏击豪强，京师畏之。
shí hú cháng wèi qīng zhōu cì shǐ wén zhī yǔ fāng jìn shū yuē qiè wén zhèng lìng shén míng wèi jīng zhào néng zé kǒng yǒu suǒ bù yí
时，胡常为青州刺史，闻之，与方进书曰：“窃闻政令甚明，为京兆能，则恐有所不宜。
fāng jìn xīn zhī suǒ wèi qí hòu shǎo chí wēi yán
”方进心知所谓，其后少弛威严。
jū guān sān suì yǒng shǐ èr nián qiān yù shǐ dài fū
居官三岁，永始二年迁御史大夫。
shù yuè huì chéng xiàng xuē xuān zuò guǎng hàn dào zéi qún qǐ jí tài huáng tài hòu sàng shí sān fǔ lì bìng zhēng fā wèi jiān miǎn wèi shù rén
数月，会丞相薛宣坐广汉盗贼群起及太皇太后丧时三辅吏并征发为奸，免为庶人。
fāng jìn yì zuò wèi jīng zhào yǐn shí fèng sāng shì fán rǎo bǎi xìng zuǒ qiān zhí jīn wú
方进亦坐为京兆尹时奉丧事烦扰百姓，左迁执金吾。
èr shí yú rì chéng xiàng guān quē qún chén duō jǔ fāng jìn shàng yì qì qí néng suì zhuó fāng jìn wèi chéng xiàng fēng gāo líng hóu shí yì qiān hù
二十余日，丞相官缺，群臣多举方进，上亦器其能，遂擢方进为丞相，封高陵侯，食邑千户。
shēn jì fù guì ér hòu mǔ shàng zài fāng jìn nèi háng xiū shì gōng yǎng shén dǔ
身既富贵，而后母尚在，方进内行修饰，供养甚笃。
jí hòu mǔ zhōng jì zàng sān shí liù rì chú fú qǐ shì shì yǐ wéi shēn bèi hàn xiāng bù gǎn yú guó jiā zhī zhì
及后母终，既葬三十六日，除服起视事，以为身备汉相，不敢逾国家之制。
wèi xiàng gōng jié qǐng tuō bù xíng jùn guó
为相公洁，请托不行郡国。
chí fǎ kè shēn jǔ zòu mù shǒu jiǔ qīng jùn wén shēn dǐ zhòng shāng zhě yóu duō
持法刻深，举奏牧守九卿，峻文深诋，中伤者尤多。
rú chén xián zhū bó xiāo yù féng xìn sūn hóng zhī shǔ jiē jīng shī shì jiā yǐ cái néng shǎo lì mù shǒu liè qīng zhī míng dāng shì ér fāng jìn tè lì hòu qǐ shí yú nián jiān zhì zǎi xiàng jù fǎ yǐ dàn xián děng jiē bà tuì zhī
如陈咸、朱博、萧育、逢信、孙闳之属，皆京师世家，以材能少历牧守列卿，知名当世，而方进特立后起，十余年间至宰相，据法以弹咸等，皆罢退之。
chū xián zuì xiān jìn zì yuán dì chū wèi qīng shǐ zhōng chéng xiǎn míng cháo tíng yǐ
初，咸最先进，自元帝初为卿史中丞显名朝廷矣。
chéng dì chū jí wèi zhuó wèi bù cì shǐ lì chǔ guó běi hǎi dōng jùn tài shǒu
成帝初即位，擢为部刺史，历楚国、北海、东郡太守。
yáng shuò zhōng jīng zhào yǐn wáng zhāng jī qiē dà chén ér jiàn láng yá tài shǒu féng yě wáng kě dài dà jiàng jūn wáng fèng fǔ zhèng dōng jùn tài shǒu chén xián kě yù shǐ dài fū
阳朔中，京兆尹王章讥切大臣，而荐琅邪太守冯野王可代大将军王凤辅政，东郡太守陈咸可御史大夫。
shì shí fāng jìn fu cóng bó shì wèi cì shǐ yún
是时，方进甫从博士为刺史云。
hòu fāng jìn wèi jīng zhào yǐn xián cóng nán yáng tài shǒu rù wèi shào fǔ yǔ fāng jìn hòu shàn
后方进为京兆尹，咸从南阳太守入为少府，与方进厚善。
xiān shì féng xìn yǐ cóng gāo dì jùn shǒu lì jīng zhào tài pú wèi wèi wèi yǐ guān bù jiē zài fāng jìn zhī yòu
先是，逢信已从高第郡守历京兆、太仆为卫尉矣，官簿皆在方进之右。
jí yù shǐ dài fū quē sān rén jiē míng qīng jù zài xuǎn zhòng ér fāng jìn de zhī
及御史大夫缺，三人皆名卿，俱在选中，而方进得之。
huì chéng xiàng xuān yǒu shì yǔ fāng jìn xiāng lián shàng shǐ wǔ èr qiān dàn zá wèn chéng xiàng yù shǐ xián jié zé fāng jìn jì de qí chù fāng jìn xīn hèn
会丞相宣有事与方进相连，上使五二千石杂问丞相、御史，咸诘责方进，冀得其处，方进心恨。
chū dà jiàng jūn fèng zòu chú chén tāng wèi zhōng láng yǔ cóng shì
初，大将军凤奏除陈汤为中郎，与从事。
fèng hōng hòu cóng dì chē qí jiāng jūn yīn dài fèng fǔ zhèng yì hòu tāng
凤薨后，从弟车骑将军音代凤辅政，亦厚汤。
féng xìn chén xián jiē yǔ tāng shàn tāng shù chēng zhī yú fèng yīn suǒ
逢信、陈咸皆与汤善，汤数称之于凤、音所。
jiǔ zhī yīn hōng fèng dì chéng dū hóu shāng fù wèi dà sī wèi mǎ jiāng jūn fǔ zhèng
久之，音薨，凤弟成都侯商复为大司卫马将军，辅政。
shāng sù zēng chén tāng bái qí zuì guò xià yǒu sī àn yàn suì miǎn tāng xǐ dūn huáng
商素憎陈汤，白其罪过，下有司案验，遂免汤，徙敦煌。
shí fāng jìn xīn wèi chéng xiàng chén xián nèi jù bù ān nǎi lìng xiǎo guān dù zi xià wǎng guān qí yì wēi zì jiě shuō
时，方进新为丞相，陈咸内惧不安，乃令小冠杜子夏往观其意，微自解说。
zi xià jì guò fāng jìn chuāi zhī qí zhǐ bù gǎn fā yán
子夏既过方进，揣知其指，不敢发言。
jū wú hé fāng jìn zòu xián yǔ féng xìn xié wǎng tān wū yíng sī duō yù
居无何，方进奏咸与逢信：“邪枉贪污，营私多欲。
jiē zhī chén tāng jiān nìng qīng fù lì kǒu bù guǐ ér qīn jiāo lù yí yǐ qiú jiàn jǔ
皆知陈汤奸佞倾覆，利口不轨，而亲交赂遗，以求荐举。
hòu wèi shào fǔ shù kuì yí tāng
后为少府，数馈遗汤。
xìn xián xìng de bèi jiǔ qīng bù sī jìn zhōng zhèng shēn nèi zì zhī xíng pì wáng gōng xiào ér guān mèi xié chén yù yǐ jiǎo xìng gǒu de wáng chǐ
信、咸幸得备九卿，不思尽忠正身，内自知行辟亡功效，而官媚邪臣，欲以徼幸，苟得亡耻。
kǒng zǐ yuē bǐ fū kě yǔ shì jūn yě yǔ zāi
孔子曰：‘鄙夫可与事君也与哉！
xián xìn zhī wèi yě
’咸、信之谓也。
guò è bào jiàn bù yí chù wèi chén qǐng miǎn yǐ shì tiān xià
过恶暴见，不宜处位，臣请免以示天下。
zòu kě
”奏请得到批准。
hòu èr suì yú zhào jǔ fāng zhèng zhí yán zhī shì hóng yáng hóu lì jǔ xián duì cè bài wèi guāng lù dài fu jǐ shì zhōng
后二岁余，诏举方正直言之士，红阳侯立举咸对策，拜为光禄大夫给事中。
fāng jìn fù zòu xián qián wèi jiǔ qīng zuò wèi tān xié miǎn zì zhī zuì è bào chén yī tuō hóng yáng hóu lì jiǎo xìng yǒu sī mò gǎn jǔ zòu
方进复奏：“咸前为九卿，坐为贪邪免，自知罪恶暴陈，依托红阳侯立徼幸，有司莫敢举奏。
mào zhuó gǒu róng bù gù chǐ rǔ bù dàng méng fāng zhèng jǔ bèi nèi cháo chén
冒浊苟容，不顾耻辱，不当蒙方正举，备内朝臣。
bìng hé hóng yáng hóu lì xuǎn jǔ gù bù yǐ shí
”并劾红阳侯立选举故不以实。
yǒu zhào miǎn xián wù hé lì
有诏免咸，勿劾立。
hòu shù nián huáng tài hòu zǐ zi shì zhōng wèi wèi dìng líng hóu chún yú zhǎng yǒu zuì shàng yǐ tài hòu gù miǎn guān wù zhì zuì
后数年，皇太后姊子侍中卫尉定陵侯淳于长有罪，上以太后故，免官勿治罪。
yǒu sī zòu qǐng qiǎn zhǎng jiù guó zhǎng yǐ jīn qián yǔ lì lì shàng fēng shì wéi zhǎng qiú liú yuē bì xià jì tuō wén yǐ huáng tài hòu gù chéng bù kě gèng yǒu tā jì
有司奏请遣长就国，长以金钱与立，立上封事为长求留曰：“陛下既托文以皇太后故，诚不可更有它计。
hòu zhǎng yīn shì fā suì xià yù
”后长阴事发，遂下狱。
fāng jìn hé lì huái jiān yá luàn cháo zhèng yù qīng wù yào zhǔ shàng jiǎo huá bù dào qǐng xià yù
方进劾立：“怀奸邪，乱朝政，欲倾误要主上，狡猾不道，请下狱。
shàng yuē hóng yáng hóu zhèn zhī jiù bù rěn zhì fǎ qiǎn jiù guó
”上曰：“红阳侯，朕之舅，不忍致法，遣就国。
yú shì fāng jìn fù zòu lì dǎng yǒu yuē lì sù xíng jī wèi bù shàn zhòng rén suǒ gòng zhī
”于是方进复奏立党友曰：“立素行积为不善，众人所共知。
xié chén zì jié fù tuō wèi dǎng shù jī lì yǔ zhèng shì yù huò qí lì
邪臣自结，附托为党，庶几立与政事，欲获其利。
jīn lì chì hái jiù guó suǒ jiāo jié yóu zhù zhě bù yí bèi dà chén wèi jùn shǒu
今立斥还就国，所交结尤著者，不宜备大臣，为郡守。
àn hòu jiāng jūn zhū bó jù lù tài shǒu sūn hóng gù guāng lù dài fu chén xián yǔ lì jiāo tōng hòu shàn xiāng yǔ wèi fù xīn yǒu bèi gōng sǐ dǎng zhī xìn yù xiāng pān yuán sǐ ér hòu yǐ
案后将军朱博、巨鹿太守孙闳、故光禄大夫陈咸与立交通厚善，相与为腹心，有背公死党之信，欲相攀援，死而后已；
jiē nèi yǒu bù rén zhī xìng ér wài yǒu jùn cái guò jué rén lún yǒng měng guǒ gǎn chǔ shì bù yí suǒ jū jiē shàng cán zéi kù nüè kē kè cǎn dú yǐ lì wēi ér wú xiān jiè ài lì zhī fēng
皆内有不仁之性，而外有俊材，过绝人伦，勇猛果敢，处事不疑，所居皆尚残贼酷虐，苛刻惨毒以立威，而无纤介爱利之风。
tiān xià suǒ gòng zhī yú zhě yóu huò
天下所共知，愚者犹惑。
kǒng zǐ yuē rén ér bù rén rú lǐ hé
孔子曰：‘人而不仁如礼何！
rén ér bù rén rú lè hé
人而不仁如乐何！
yán bù rén zhī rén wáng suǒ shī yòng
”言不仁之人，亡所施用；
bù rén ér duō cái guó zhī huàn yě
不仁而多材，国之患也。
cǐ sān rén jiē nèi huái jiān huá guó zhī suǒ huàn ér shēn xiāng yǔ jié xìn yú guì qī jiān chén cǐ guó jiā dà yōu dà chén suǒ yí méi shēn ér zhēng yě
此三人皆内怀奸猾，国之所患，而深相与结，信于贵戚奸臣，此国家大忧，大臣所宜没身而争也。
xī jì sūn xíng fù yǒu hài yuē jiàn yǒu shàn yú jūn zhě ài zhī ruò xiào zǐ zhī yǎng fù mǔ yě
昔季孙行父有害曰：‘见有善于君者爱之，若孝子之养父母也；
jiàn bù shàn zhě zhū zhī ruò yīng zhān zhī zhú niǎo jué yě
见不善者诛之，若鹰鹯之逐鸟爵也。
chì yì suī shāng bù bì yě
’翅翼虽伤，不避也。
guì qī qiáng dǎng zhī zhòng chéng nán fàn fàn zhī zhòng dí bìng yuàn shàn è xiāng mào
贵戚强党之众诚难犯，犯之，众敌并怨，善恶相冒。
chén xìng de bèi zǎi xiàng bù gǎn bù jìn sǐ
臣幸得备宰相，不敢不尽死。
qǐng miǎn bó hóng xián guī gù jùn yǐ xiāo jiān xióng zhī dǎng jué qún yá zhī wàng
请免博、闳、咸归故郡，以销奸雄之党，绝群邪之望。
zòu kě
”奏请得到批准。
xián jì fèi gù fù xǐ gù jùn yǐ yōu sǐ
咸既废锢，复徙故郡，以忧死。
fāng jìn zhī néng yǒu yú jiān tōng wén fǎ lì shì yǐ rú yǎ yuán chì fǎ lǜ hào wèi tōng míng xiāng tiān zǐ shén qì zhòng zhī zòu shì wáng bù dàng yì nèi qiú rén zhǔ wēi zhǐ yǐ gù qí wèi
方进知能有余，兼通文法吏事，以儒雅缘饬法律，号为通明相，天子甚器重之，奏事亡不当意，内求人主微指以固其位。
chū dìng líng hóu chún yú zhǎng suī wài qī rán yǐ néng móu yì wèi jiǔ qīng xīn yòng shì fāng jìn dú yǔ zhǎng jiāo chēng jiàn zhī
初，定陵侯淳于长虽外戚，然以能谋议为九卿，新用事，方进独与长交，称荐之。
jí zhǎng zuò dà nì zhū zhū suǒ hòu shàn jiē zuò zhǎng miǎn shàng yǐ fāng jìn dà chén yòu sù zhòng zhī wèi yǐn huì
及长坐大逆诛，诸所厚善皆坐长免，上以方进大臣，又素重之，为隐讳。
fāng jìn nèi cán shàng shū xiè zuì qǐ hái gǔ
方进内惭，上疏谢罪乞骸骨。
shàng bào yuē dìng líng hóu zhǎng yǐ fú qí gū jūn suī jiāo tōng chuán bù yún hū
上报曰：“定陵侯长已伏其辜，君虽交通，传不云乎？
zhāo guò xī gǎi jūn zǐ yǔ zhī jūn hé yí yān
‘朝过夕改，君子与之’，君何疑焉？
qí zhuān xīn yī yì wú dài jìn yī yào yǐ zì chí
其专心一意毋怠，近医药以自持。
fāng jìn nǎi qǐ shì shì tiáo zòu zhǎng suǒ hòu shàn jīng zhào yǐn sūn bǎo yòu fú fēng xiāo yù cì shǐ èr qiān dàn yǐ shàng miǎn èr shí yú rén qí jiàn rèn rú cǐ
”方进乃起视事，条奏长所厚善京兆尹孙宝、右扶风萧育，刺史二千石以上免二十余人，其见任如此。
fāng jìn suī shòu gǔ liáng rán hǎo zuǒ shì chuán tiān wén xīng lì qí zuǒ shì zé guó shī liú xīn xīng lì zé cháng ān lìng tián zhōng shù shī yě
方进虽受《谷梁》，然好《左氏传》、天文星历，其《左氏》则国师刘歆，星历则长安令田终术师也。
hòu li xún yǐ wéi yì cáo
厚李寻，以为议曹。
wèi xiāng jiǔ suì suí hé èr nián chūn yíng huò shǒu xīn xún zòu jì yán yìng biàn zhī quán jūn hòu suǒ zì míng
为相九岁，绥和二年春荧惑守心，寻奏记言：“应变之权，君侯所自明。
wǎng zhě shù bái sān guāng chuí xiàng biàn dòng jiàn duān shān chuān shuǐ quán fǎn lǐ shì huàn mín rén é yáo chì shì gǎn míng
往者数白，三光垂象，变动见端，山川水泉，反理视患，民人讹谣，斥事感名。
sān zhě jì xiào kě wèi hán xīn
三者既效，可为寒心。
jīn tí yáng méi shǐ guàn zhōng láng fèn jiǎo gōng qiě zhāng jīn lì kù shì nì dù fǔ chén méi huǒ shǒu shè wàn suì zhī qī jìn shèn zhāo mù
今提扬眉，矢贯中，狼奋角，弓且张，金历库，士逆度，辅湛没，火守舍，万岁之期，近慎朝暮。
shàng wú cè dá jì shì zhī gōng xià wú tuī ràng bì xián zhī xiào yù dāng dà wèi wèi jù chén yǐ quán shēn nán yǐ
上无恻怛济世之功，下无推让避贤之效，欲当大位，为具臣以全身，难矣！
dà zé rì jiā ān dé dàn bǎo chì zhú zhī lù
大责日加，安得但保斥逐之戮？
hé fǔ sān bǎi yú rén wéi jūn hòu zé qí zhōng yǔ jìn jié zhuǎn xiōng
阖府三百余人，唯君侯择其中，与尽节转凶。
fāng jìn yōu zhī bù zhī suǒ chū
方进忧之，不知所出。
huì láng bēn lì shàn wèi xīng yán dà chén yí dāng zhī
会郎贲丽善为星，言大臣宜当之。
shàng nǎi zhào jiàn fāng jìn
上乃召见方进。
hái guī wèi jí yǐn jué shàng suì cì cè yuē huáng dì wèn chéng xiàng jūn kǒng zǐ zhī lǜ mèng bēn zhī yǒng zhèn jiā yǔ jūn tóng xīn yī yì shù jī yǒu chéng
还归，未及引决，上遂赐册曰：“皇帝问丞相：君孔子之虑，孟贲之勇，朕嘉与君同心一意，庶几有成。
wéi jūn dēng wèi yú jīn shí nián zāi hài bìng zhēn mín bèi jī è jiā yǐ jí yì nì sǐ guān mén mǔ kāi shī guó shǒu bèi dào zéi dǎng bèi
惟君登位，于今十年，灾害并臻，民被饥饿，加以疾疫溺死，关门牡开，失国守备，盗贼党辈。
lì mín cán zéi ōu shā liáng mín duàn yù suì suì duō qián
吏民残贼，殴杀良民，断狱岁岁多前。
shàng shū yán shì jiāo cuò dào lù huái jiān péng dǎng xiāng wéi yǐn bì jiē wáng zhōng lǜ qún xià xiōng xiōng gēng xiāng jí dù qí jiù ān zài
上书言事，交错道路，怀奸朋党，相为隐蔽，皆亡忠虑，群下凶凶，更相嫉妒，其咎安在？
guān jūn zhī zhì wú yù fǔ zhèn fù mín biàn ān yuán yuán zhī niàn
观君之治，无欲辅朕富民便安元元之念。
jiān zhě jùn guó gǔ suī pō shú bǎi xìng bù zú zhě shàng zhòng qián qù chéng guō wèi néng jǐn hái sù yè wèi cháng wàng yān
间者郡国谷虽颇熟，百姓不足者尚众，前去城郭，未能尽还，夙夜未尝忘焉。
zhèn wéi wǎng shí zhī yòng yǔ jīn yī yě bǎi liáo yòng dù gè yǒu shù
朕惟往时之用，与今一也，百僚用度各有数。
jūn yǒu liàng duō shǎo yī tīng qún xià yán yòng dù bù zú zòu qǐng yī qiè zēng fù shuì chéng guō ruán jí yuán tián guò gēng suàn mǎ niú yáng zēng yì yán tiě biàn gēng wú cháng
君有量多少，一听群下言，用度不足，奏请一切增赋，税城郭堧及园田，过更，算马牛羊，增益盐铁，变更无常。
zhèn jì bù míng suí zòu xǔ kě hòu yì zhě yǐ wéi bù biàn zhì zhào xià jūn jūn yún mài jiǔ láo
朕既不明，随奏许可，后议者以为不便，制诏下君，君云卖酒醪。
hòu qǐng zhǐ wèi jǐn yuè fù zòu yì lìng mài jiǔ láo
后请止，未尽月复奏议令卖酒醪。
zhèn chéng guài jūn hé chí róng róng zhī jì wú zhōng gù yì jiāng hé yǐ fǔ zhèn shuài dào qún xià
朕诚怪君，何持容容之计，无忠固意，将何以辅朕帅道群下？
ér yù jiǔ méng xiǎn zūn zhī wèi qǐ bù nán zāi
而欲久蒙显尊之位，岂不难哉！
chuán yuē gāo ér bù wēi suǒ yǐ zhǎng shǒu guì yě
传曰：‘高而不危，所以长守贵也。
yù tuì jūn wèi shàng wèi rěn
’欲退君位，尚未忍。
jūn qí shú niàn xiáng jì sāi jué jiān yuán yōu guó rú jiā wu biàn bǎi xìng yǐ fǔ zhèn
君其孰念详计，塞绝奸原，忧国如家，务便百姓以辅朕。
zhèn jì yǐ gǎi jūn qí zì sī qiáng shí shèn zhí
朕既已改，君其自思，强食慎职。
shǐ shàng shū lìng cì jūn shàng zūn jiǔ shí shí yǎng niú yī jūn shěn wài yān
使尚书令赐君上尊酒十石，养牛一，君审外焉。
fāng jìn jí rì zì shā
方进即日自杀。
shàng mì zhī qiǎn jiǔ qīng cè zèng yǐ chéng xiàng gāo líng hòu yìn shòu cì shèng yú mì qì shào fǔ gòng zhāng zhù kǎn jiē yī sù
上秘之，遣九卿册赠以丞相、高陵侯印绶，赐乘舆秘器，少府供张，柱槛皆衣素。
tiān zǐ qīn lín diào zhě shù zhì lǐ cì yì yú tā xiāng gù shì
天子亲临吊者数至，礼赐异于它相故事。
shì yuē gōng hóu
谥曰恭侯。
zhǎng zǐ xuān sì
长子宣嗣。
xuān zì shǎo bó yì míng jīng dǔ xíng jūn zǐ rén yě
宣字少伯，亦明经笃行，君子人也。
jí fāng jìn zài wèi guān dōu wèi nán jùn tài shǒu
及方进在，为关都尉、南郡太守。
shǎo zǐ yuē yì
少子曰义。
yì zì wén zhòng shǎo yǐ fù rèn wèi láng shāo qiān zhū cáo nián èr shí chū wèi nán yáng dū wèi
义字文仲，少以父任为郎，稍迁诸曹，年二十出为南阳都尉。
wǎn lìng liú lì yǔ qǔ yáng hóu wèi hūn yòu sù zhù míng zhōu jùn qīng yì nián shào
宛令刘立与曲阳侯为婚，又素著名州郡，轻义年少。
yì xíng tài shǒu shì xíng xiàn zhì wǎn chéng xiàng shǐ zài chuán shè
义行太守事，行县至宛，丞相史在传舍。
lì chí jiǔ yáo yè chéng xiàng shǐ duì yǐn wèi qì huì yì yì wǎng wài lì bái dū wèi fāng zhì lì yǔ yán shēn ruò
立持酒肴谒丞相史，对饮未讫，会义亦往，外吏白都尉方至，立语言身若。
xū yú yì zhì nèi yè jìng rù lì nǎi zǒu xià
须臾义至，内谒径入，立乃走下。
yì jì hái dà nù yáng yǐ tā shì zhào lì zhì yǐ zhǔ shǒu dào shí jīn zéi shā bù gū bù yuàn xià huī děng shōu fù lì chuán sòng shān yù
义既还，大怒，阳以他事召立至，以主守盗十金，贼杀不辜，部掾夏恢等收缚立，传送邓狱。
huī yì yǐ wǎn dà xiàn kǒng jiàn cuàn duó bái yì kě yīn suí hòu xíng xiàn sòng shān
恢亦以宛大县，恐见篡夺，白义可因随后行县送邓。
yì yuē yù lìng dū wèi zì sòng zé rú wù shōu yá
义曰：“欲令都尉自送，则如勿收邪？
zài huán wǎn shì nǎi sòng lì mín bù gǎn dòng wēi zhèn nán yáng
”载环宛市乃送，吏民不敢动，威震南阳。
lì jiā qīng jì chí cóng wǔ guān rù yǔ qǔ yáng hóu qǔ yáng hòu bái chéng dì dì yǐ wèn chéng xiàng
立家轻骑驰从武关入语曲阳侯，曲阳侯白成帝，帝以问丞相。
fāng jìn qiǎn lì chì yì chū wǎn lìng
方进遣吏敕义出宛令。
wǎn lìng yǐ chū lì hái bái zhuàng
宛令已出，吏还白状。
fāng jìn yuē xiǎo ér wèi zhī wèi lì yě qí yì yǐ wéi rù yù dāng zhé sǐ yǐ
方进曰：“小儿未知为吏也，其意以为入狱当辄死矣。
hòu yì zuò fǎ miǎn qǐ jiā ér wèi hóng nóng tài shǒu qiān hé nèi tài shǒu qīng zhōu mù
后义坐法免，起家而为弘农太守，迁河内太守、青州牧。
suǒ jū zhù míng yǒu fù fēng liè
所居著名，有父风烈。
xǐ wèi dōng jùn tài shǒu
徙为东郡太守。
shù suì píng dì bēng wáng mǎng jū shè yì xīn è zhī nǎi wèi zǐ zi shàng cài chén fēng yuē xīn dū hóu shè tiān zǐ wèi hào lìng tiān xià gù zé zōng shì yòu zhì zhě yǐ wéi rú zǐ yī tuō zhōu gōng fǔ chéng wáng zhī yì qiě yǐ guān wàng bì dài hàn jiā qí jiàn kě jiàn
数岁，平帝崩，王莽居摄，义心恶之，乃谓姊子上蔡陈丰曰：“新都侯摄天子位，号令天下，故择宗室幼稚者以为孺子，依托周公辅成王之义，且以观望，必代汉家，其渐可见。
fāng jīn zōng shì shuāi ruò wài wú qiáng fán tiān xià qīng shǒu fú cóng mò néng kàng gǎn guó nàn
方今宗室衰弱，外无强蕃，天下倾首服从，莫能亢扞国难。
wú xìng de bèi zǎi xiàng zi shēn shǒu dà jùn fù zǐ shòu hàn hòu ēn yì dāng wèi guó tǎo zéi yǐ ān shè jì
吾幸得备宰相子，身守大郡，父子受汉厚恩，义当为国讨贼，以安社稷。
yù jǔ bīng xi zhū bù dàng shè zhě xuǎn zōng shì zǐ sūn fǔ ér lì zhī
欲举兵西诛不当摄者，选宗室子孙辅而立之。
shè lìng shí mìng bù chéng sǐ guó mái míng yóu kě yǐ bù jiàn yú xiān dì
设令时命不成，死国埋名，犹可以不渐于先帝。
jīn yù fā zhī nǎi kěn cóng wǒ hu
今欲发之，乃肯从我乎？
fēng nián shí bā yǒng zhuàng xǔ nuò
”丰年十八，勇壮，许诺。
yì suì yǔ dōng jùn dū wèi liú yǔ yán xiāng hòu liú xìn xìn dì wǔ píng hóu liú huáng jié móu
义遂与东郡都尉刘宇、严乡侯刘信、信弟武平侯刘璜结谋。
jí chē jùn wáng sūn qìng sù yǒu yǒng lüè yǐ míng bīng fǎ zhēng zài jīng shī yì nǎi zhà yí shū yǐ zhòng zuì chuán dǎi qìng
及车郡王孙庆素有勇略，以明兵法，征在京师，义乃诈移书以重罪传逮庆。
yú shì yǐ jiǔ yuè dū shì rì zhǎn guān lìng yīn lēi qí chē qí cái guān shì mù jùn zhōng yǒng gǎn bù shǔ jiàng shuài
于是以九月都试日斩观令，因勒其车骑材官士，募郡中勇敢，部署将帅。
yán xiāng hòu xìn zhě dōng píng wáng yún zǐ yě
严乡侯信者，东平王云子也。
yún zhū sǐ xìn xiōng kāi míng sì wèi wáng hōng wú zi ér xìn zǐ kuāng fù lì wèi wáng gù yì jǔ bīng bìng dōng píng lì xìn wèi tiān zǐ
云诛死，信兄开明嗣为王，薨，无子，而信子匡复立为王，故义举兵并东平，立信为天子。
yì zì hào dà sī mǎ zhù tiān dà jiàng jūn yǐ dōng píng wáng fù sū lóng wèi chéng xiàng zhōng wèi gāo dān wèi yù shǐ dài fū yí xí jùn guó yán mǎng zhèn shā xiào píng huáng dì jiáo shè zūn hào jīn tiān zi yǐ lì gòng xíng tiān fá
义自号大司马柱天大将军，以东平王傅苏隆为丞相，中尉皋丹为御史大夫，移檄郡国，言莽鸩杀孝平皇帝，矫摄尊号，今天子已立，共行天罚。
jùn guó jiē zhèn bǐ zhì shān yáng zhòng shí yú wàn
郡国皆震，比至山阳，众十余万。
mǎng wén zhī
莽闻之，
dà jù
大惧，
nǎi bài qí dǎng qīn qīng chē jiāng jūn chéng wǔ hóu sūn jiàn wèi fèn wǔ jiāng jūn
乃拜其党亲轻车将军成武侯孙建为奋武将军，
guāng lù xūn chéng dū hòu wáng yì wèi hǔ yá jiāng jūn
光禄勋成都侯王邑为虎牙将军，
míng yì hòu wáng jùn wèi qiáng nǔ jiāng jūn
明义侯王骏为强弩将军，
chūn wáng chéng mén xiào wèi wáng kuàng wèi zhèn wēi jiāng jūn
春王城门校尉王况为震威将军，
zōng bó zhōng xiào hóu liú hóng wèi fèn chōng jiāng jūn
宗伯忠孝侯刘宏为奋冲将军，
zhōng shào fǔ jiàn wēi hòu wáng chāng wèi zhōng jiān jiāng jūn
中少府建威侯王昌为中坚将军，
zhōng láng jiàng zhèn qiāng hóu dòu xiōng wèi fèn wēi jiāng jūn
中郎将震羌侯窦兄为奋威将军，
fán qī rén
凡七人，
zì zé chú guān xī rén wèi xiào wèi jūn lì
自择除关西人为校尉军吏，
jiāng guān dōng jiǎ zú
将关东甲卒，
fā bèn mìng yǐ jī yì yān
发奔命以击义焉。
fù yǐ tài pū wǔ ràng wèi jī nǔ jiāng jūn zhūn hán gǔ guān
复以太仆武让为积弩将军屯函谷关，
jiāng zuò dà jiàng méng xiāng hòu lù bìng wèi héng yě jiāng jūn zhūn wǔ guān
将作大匠蒙乡侯逯并为横野将军屯武关，
xī hé hóng xiū hóu liú xīn wèi yáng wǔ jiàng jūn tún wǎn
羲和红休侯刘歆为扬武将军屯宛，
tài bǎo hòu chéng chéng yáng hòu zhēn hán wèi dà jiàng jūn zhūn bà shàng
太保后丞丞阳侯甄邯为大将军屯霸上，
cháng xiāng hòu wáng yùn wèi chē qí jiāng jūn tún píng lè guǎn
常乡侯王恽为车骑将军屯平乐馆，
qí dū wèi wáng yàn wèi jiàn wēi jiāng jūn zhūn chéng běi
骑都尉王晏为建威将军屯城北，
chéng mén xiào wèi zhào huī wèi chéng mén jiāng jūn
城门校尉赵恢为城门将军，
jiē lè bīng zì fèn
皆勒兵自奋。
mǎng rì bào rú zǐ huì qún chén ér chēng yuē xī chéng wáng yòu zhōu gōng shè zhèng ér guǎn cài xié lù fù yǐ pàn jīn dí yì yì xié liú xìn ér zuò luàn
莽日抱孺子会群臣而称曰：“昔成王幼，周公摄政，而管、蔡挟禄父以畔，今翟义亦挟刘信而作乱。
zì gǔ dà shèng yóu jù cǐ kuàng chén mǎng zhī dǒu shāo
自古大圣犹惧此，况臣莽之斗筲！
qún chén jiē yuē bù zāo cǐ biàn bù zhāng shèng dé
”群臣皆曰：“不遭此变，不章圣德。
mǎng yú shì yī zhōu shū zuò dà gào yuē
”莽于是依《周书》作《大诰》，曰：
wéi jū shè èr nián shí yuè jiǎ zǐ shè huáng dì ruò yuē dà gào dào zhū hóu wáng sān gōng liè hóu yú rǔ qīng dài fū yuán shì yù shì
惟居摄二年十月甲子，摄皇帝若曰：大诰道诸侯王、三公、列侯于汝卿、大夫、元士御事。
bù diào tiān jiàng sàng yú zhào fu dīng dǒng
不吊，天降丧于赵、傅、丁、董。
hóng wéi wǒ yòu chōng rú zǐ dāng chéng jì sì wú jiāng dà lì fú shì yǔ wèi zāo qí míng zhé néng dào mín yú ān kuàng qí néng wǎng zhī tiān mìng
洪惟我幼冲孺子，当承继嗣无疆大历服事，予未遭其明哲能道民于安，况其能往知天命！
xī
熙！
wǒ niàn rú zǐ ruò shè yuān shuǐ yǔ wéi wǎng qiú zhèn suǒ jì dù bēn zǒu yǐ fù jìn fèng cheng gāo huáng dì suǒ shòu mìng yǔ qǐ gǎn zì bǐ yú qián rén hu
我念孺子，若涉渊水，予惟往求朕所济度，奔走以傅近奉承高皇帝所受命，予岂敢自比于前人乎！
tiān jiàng wēi míng yòng níng dì shì yí wǒ jū shè bǎo guī
天降威明，用宁帝室，遗我居摄宝龟。
tài huáng tài hòu yǐ dān shí zhī fú nǎi shào tiān míng yì zhào yǔ jí mìng jū shè jiàn zuò rú zhōu gōng gù shì
太皇太后以丹石之符，乃绍天明意，诏予即命居摄践祚，如周公故事。
fǎn lǔ gù dōng jùn tài shǒu dí yì shàn xīng shī dòng zhòng yuē yǒu dà nàn yú xī tǔ xī tǔ rén yì bù jìng
反虏故东郡太守翟义擅兴师动众，曰“有大难于西土，西土人亦不靖。
yú shì dòng yán xiāng hòu xìn dàn gǎn fàn zǔ luàn zōng zhī xù
”于是动严乡侯信，诞敢犯祖乱宗之序。
tiān jiàng wēi yí wǒ bǎo guī gù zhī wǒ guó yǒu zǐ zāi shǐ mín bù ān shì tiān fǎn fù yòu wǒ hàn guó yě
天降威遗我宝龟，固知我国有呰灾，使民不安，是天反复右我汉国也。
yuè qí wén rì zōng shì zhī sì yǒu sì bǎi rén mín xiàn yí jiǔ wàn fū yǔ jìng yǐ zhōng yú cǐ móu jì sì tú gōng
粤其闻日，宗室之俟有四百人，民献仪九万夫，予敬以终于此谋继嗣图功。
wǒ yǒu dà shì xiū yǔ bo bìng jí gù wǒ chū dà jiàng gào jùn tài shǒu zhū hóu xiāng lìng zhǎng yuē yǔ de jí bǔ yǔ wéi yǐ rǔ yú fá dōng jùn yán xiāng bū bō chén
我有大事，休，予卜并吉，故我出大将告郡太守、诸侯相、令、长曰：“予得吉卜，予惟以汝于伐东郡严乡逋播臣。
ěr guó jūn huò zhě wú bù fǎn yuē nán dà mín yì bù jìng yì wéi zài dì guān zhū hóu zōng shì yú xiǎo zi zú fù jìng bù kě zhēng
”尔国君或者无不反曰：“难大，民亦不静，亦惟在帝官诸侯宗室，于小子族父，敬不可征。
dì bù wéi bo gù yǔ wèi chōng rén cháng sī jué nán yuē wū hū
”帝不违卜，故予为冲人长思厥难曰：“呜呼！
yì xìn suǒ fàn chéng dòng guān guǎ āi zāi
义、信所犯，诚动鳏寡，哀哉！
yǔ zāo tiān yì yí dà jiě nán yú yǔ shēn yǐ wéi rú zǐ bù shēn zì xù
”予遭天役遗，大解难于予身，以为孺子，不身自恤。
yǔ yì bǐ guó jūn quán líng hóu shàng shū yuē chéng wáng yòu ruò zhōu gōng jiàn tiān zǐ wèi yǐ zhì tiān xià liù nián cháo zhū hóu yú míng táng zhì lǐ yuè bān dù liàng ér tiān xià dà fú
予义彼国君泉陵侯上书曰：“成王幼弱，周公践天子位以治天下，六年，朝诸侯于明堂，制礼乐，班度量，而天下大服。
tài huáng tài hòu chéng shùn tiān xīn chéng jū shè zhī yì
太皇太后承顺天心，成居摄之义。
huáng tài zǐ wèi xiào píng huáng dì zi nián zài qiǎng bǎo yi qiě wèi zi zhī wéi rén zǐ dào lìng huáng tài hòu de jiā cí mǔ ēn
皇太子为孝平皇帝子，年在襁褓，宜且为子，知为人子道，令皇太后得加慈母恩。
xù yǎng chéng jiù jiā yuán fú rán hòu fù zǐ míng bì
畜养成就，加元服，然后复子明辟。
xī
熙！
wèi wǒ rú zǐ zhī gù yǔ wéi zhào fu dīng dǒng zhī luàn è jué jì sì biàn bō shì zhù wēi luàn hàn cháo yǐ chéng sān ě duì jí jué mìng
为我孺子之故，予惟赵、傅、丁、董之乱，遏绝继嗣，变剥适、庶，危乱汉朝，以成三厄，队极厥命。
wū hū
唉！
hài qí kě bù lǚ lì tóng xīn jiè zhī zāi
害其可不旅力同心戒之哉！
yǔ bù gǎn tiě shàng dì mìng
予不敢僣上帝命。
tiān xiū yú ān dì shì xìng wǒ hàn guó wéi bo yòng kè suí shòu cí mìng
天休于安帝室，兴我汉国，惟卜用克绥受兹命。
jīn tiān qí xiāng mín kuàng yì wéi bo yòng
今天其相民，况亦惟卜用！
tài huáng tài hòu zhào yǒu yuán chéng shā lù zhī yòu yīn jīng nǚ zhǔ shèng míng zhī xiáng pèi yuán shēng chéng yǐ xìng wǒ tiān xià zhī fú suì huò xī wáng mǔ zhī yīng shén líng zhī zhēng yǐ yòu wǒ dì shì yǐ ān wǒ dà zōng yǐ shào wǒ hòu sì yǐ jì wǒ hàn gōng
太皇太后肇有元城沙鹿之右，阴精女主圣明之祥，配元生成，以兴我天下之符，遂获西王母之应，神灵之征，以祐我帝室，以安我大宗，以绍我后嗣，以继我汉功。
jué hài shì tǒng bù zōng yuán xù zhě pì bù wéi qīn gū bù bì qi
厥害适统不宗元绪者，辟不违亲，辜不避戚。
fu qǐ bù ài
夫岂不爱？
yì wéi dì shì
亦唯帝室。
shì yǐ guǎng lì wáng hóu bìng jiàn zēng xuán bǐ píng wǒ jīng shī suí fǔ yǔ nèi
是以广立王侯，并建曾玄，俾屏我京师，绥抚宇内；
bó zhēng rú shēng jiǎng dào yú tíng lùn xù guāi miù zhì lǐ zuò yuè tóng lǜ dù liàng hùn yī fēng sú
博征儒生，讲道于廷，论序乖缪，制礼作乐，同律度量，混一风俗；
zhèng tiān dì zhī wèi zhāo jiāo zōng zhī lǐ dìng wǔ zhì miào tiāo xián zhì wáng wén
正天地之位，昭郊宗之礼，定五畤庙祧，咸秩亡文；
jiàn líng tái lì míng táng shè pì yōng zhāng tài xué zūn zhōng zōng gāo zōng zhī hào
建灵台，立明堂，设辟雍，张太学，尊中宗、高宗之号。
xī wǒ gāo zōng chóng dé jiàn wǔ kè suí xī yù yǐ shòu bái hǔ wēi shèng zhī ruì tiān dì pàn hé qián kūn xù dé
昔我高宗崇德建武，克绥西域，以受白虎威胜之瑞，天地判合，干、坤序德。
tài huáng tài hòu lín zhèng yǒu guī lóng lín fèng zhī yīng wǔ dé jiā fú xiāng yīn ér bèi
太皇太后临政，有龟、龙、麟、凤之应，五德嘉符，相因而备。
hé tú luò shū yuǎn zì kūn lún chū yú zhòng yě
河图、洛书远自昆仑，出于重野。
gǔ chèn zhe yán sì jīn xiǎng shí
古谶著言，肆今享实。
cǐ nǎi huáng tiān shàng dì suǒ yǐ ān wǒ dì shì bǐ wǒ chéng jiù hóng liè yě
此乃皇天上帝所以安我帝室，俾我成就洪烈也。
wū hū
唉！
tiān míng wēi fǔ hàn shǐ ér dà dà yǐ
天明威辅汉始而大大矣。
ěr yǒu wéi jiù rén quán líng hóu zhī yán ěr bù kè yuǎn shěng ěr qǐ zhī tài huáng tài hòu ruò cǐ qín zāi
尔有惟旧人泉陵侯之言，尔不克远省，尔岂知太皇太后若此勤哉！
tiān bì láo wǒ chéng gōng suǒ yǔ bù gǎn bù jí zú ān huáng dì zhī suǒ tú shì
天毖劳我成功所，予不敢不极卒安皇帝之所图事。
sì yǔ gào wǒ zhū hóu wáng gōng liè hóu qīng dài fū yuán shì yù shì tiān fǔ chéng cí tiān qí lèi wǒ yǐ mín yǔ hài gǎn bù yú zǔ zōng ān rén tú gōng suǒ zhōng
肆予告我诸侯王公、列侯、卿、大夫、元士御事：天辅诚辞，天其累我以民，予害敢不于祖宗安人图功所终？
tiān yì wéi láo wǒ mín ruò yǒu jí yǔ hài gǎn bù yú zǔ zōng suǒ shòu xiū fǔ
天亦惟劳我民，若有疾，予害敢不于祖宗所受休辅？
yǔ wén xiào zǐ shàn jì rén zhī yì zhōng chén shàn chéng rén zhī shì
予闻孝子善继人之意，忠臣善成人之事。
yǔ sī ruò kǎo zuò shì jué zi táng ér gòu zhī
予思若考作室，厥子堂而构之；
jué fù zī jué zi bō ér huò zhī
厥父菑，厥子播而获之。
yǔ hài gǎn bù yú shēn fǔ zǔ zōng zhī suǒ shòu dà mìng
予害敢不于身抚祖宗之所受大命？
ruò zǔ zōng nǎi yǒu xiào tāng wǔ fá jué zi mín cháng qí quàn fú jiù
若祖宗乃有效汤、武伐厥子，民长其劝弗救。
wū hū sì zāi
呜呼肆哉！
zhū hóu wáng gōng liè hóu qīng dài fū yuán shì yù shì qí miǎn zhù guó dào míng
诸侯王公、列侯、卿、大夫、元士御事，其勉助国道明！
yì wéi zōng shì zhī jùn mín zhī biǎo yí dí zhī shàng dì mìng
亦惟宗室之俊，民之表仪，迪知上帝命。
yuè tiān fǔ chéng ěr bù dé yì dìng
粤天辅诚，尔不得易定！
kuàng jīn tiān jiàng dìng yú hàn guó wéi dà jiān rén dí yì liú xìn dà nì yù xiāng fá yú jué shì qǐ yì zhī mìng zhī bù yì hu
况今天降定于汉国，惟大艰人翟义、刘信大逆，欲相伐于厥室，岂亦知命之不易乎？
yǔ yǒng niàn yuē tiān wéi sàng dí yì liú xìn ruò sè fū yǔ hài gǎn bù zhōng yǔ mǔ
予永念曰天惟丧翟义、刘信，若啬夫，予害敢不终予亩？
tiān yì wéi xiū yú zǔ zōng yǔ hài qí jí bǔ hài gǎn bù yú cóng
天亦惟休于祖宗，予害其极卜，害敢不于从？
lǜ níng rén yǒu zhǐ jiāng tǔ kuàng jīn bo bìng jí
率宁人有旨疆土，况今卜并吉！
gù yǔ dà yǐ ěr dōng zhēng mìng bù tiě chà bo chén wéi ruò cǐ
故予大以尔东征，命不僣差，卜陈惟若此。
nǎi qiǎn dài fū huán tán děng bān háng yù gào dāng fǎn lì rú zǐ zhī yì
乃遣大夫桓谭等班行谕告当反立孺子之意。
hái fēng tán wèi míng gào lǐ fù chéng
还，封谭为明告里附城。
zhū jiāng dōng zhì chén liú zī yǔ yì huì zhàn pò zhī zhǎn liú huáng shǒu
诸将东至陈留菑，与义会战，破之，斩刘璜首。
mǎng dà xǐ fù xià zhào yuē
莽大喜，复下诏曰：
tài huáng tài hòu zāo jiā bù zào guó tǒng sān jué jué zhé fù xù ēn mò hòu yān xìn mò lì yān
太皇太后遭家不造，国统三绝，绝辄复续，恩莫厚焉，信莫立焉。
xiào píng huáng dì duǎn mìng zǎo bēng yòu sì rú chōng zhào yǔ jū shè
孝平皇帝短命蚤崩，幼嗣孺冲，诏予居摄。
yǔ chéng míng zhào fèng shè jì zhī rèn chí dà zōng zhī zhòng yǎng liù chǐ zhī tuō shòu tiān xià zhī jì zhàn zhàn jīng jīng bù gǎn ān xī
予承明诏，奉社稷之任，持大宗之重，养六尺之托，受天下之寄，战战兢兢，不敢安息。
fú niàn tài huáng tài hòu wéi jīng yì fēn xī wáng dào lí sàn hàn jiā zhì zuò zhī yè dú wèi chéng jiù gù bó zhēng rú shì dà xīng diǎn zhì bèi wù zhì yòng lì gōng chéng qì yǐ wéi tiān xià lì
伏念太皇太后惟经艺分析，王道离散，汉家制作之业独未成就，故博征儒士，大兴典制，备物致用，立功成器，以为天下利。
wáng dào càn rán jī yè jì zhe qiān zǎi zhī fèi bǎi shì zhī yí yú jīn nǎi chéng dào dé shù jī yú táng yú gōng liè bǐ qí yú yīn zhōu
王道粲然，基业既著，千载之废，百世之遗，于今乃成，道德庶几于唐、虞，功烈比齐于殷、周。
jīn dí yì liú xìn děng móu fǎn dà nì liú yán huò zhòng yù yǐ cuàn wèi zéi hài wǒ rú zǐ zuì shēn yú guǎn cài è shén yú qín shòu
今翟义、刘信等谋反大逆，流言惑众，欲以篡位，贼害我孺子，罪深于管、蔡，恶甚于禽兽。
xìn fù gù dōng píng wáng yún bù xiào bù jǐn qīn dú shā qí fù sī wáng míng yuē jù shǔ hòu yún jìng zuò dà nì zhū sǐ
信父故东平王云，不孝不谨，亲毒杀其父思王，名曰巨鼠，后云竟坐大逆诛死。
yì fù gù chéng xiàng fāng jìn xiǎn bō yīn zéi xiōng xuān jìng yán lìng sè wài qiǎo nèi jí suǒ shā xiāng yì rǔ nán zhě shù shí rén
义父故丞相方进，险波阴贼，兄宣静言令色，外巧内嫉，所杀乡邑汝南者数十人。
jīn jī è èr jiā mí huò xiāng de cǐ shí mìng dāng tiǎn
今积恶二家，迷惑相得，此时命当殄。
tiān suǒ miè yě
天所灭也。
yì shǐ fā bīng shàng shū yán yǔ xìn děng yǔ dōng píng xiāng fǔ móu fǎn zhí bǔ xiè xì yù yǐ wēi mín xiān zì xiāng bèi yǐ fǎn nì dà è zhuǎn xiāng bǔ xiè cǐ qí pò tiǎn zhī míng zhèng yě
义始发兵，上书言宇、信等与东平相辅谋反，执捕械系，欲以威民，先自相被以反逆大恶，转相捕械，此其破殄之明证也。
yǐ bǔ zhǎn duàn xìn èr zi gǔ xiāng hòu zhāng dé guǎng hóu wěi yì mǔ liàn xiōng xuān qīn shǔ èr shí sì rén jiē zhé bào yú cháng ān dū shì sì tòng zhī qú
已捕斩断信二子谷乡侯章、德广侯鲔，义母练、兄宣、亲属二十四人皆磔暴于长安都市四通之衢。
dāng qí zhǎn shí guān zhě chóng dié tiān qì hé qīng kě wèi dāng yǐ
当其斩时，观者重叠，天气和清，可谓当矣。
mìng qiǎn dà jiàng jūn gòng xíng huáng tiān zhī fá tǎo huì nèi zhī chóu gōng xiào zhe yān yǔ shén jiā zhī
命遣大将军共行皇天之罚，讨诲内之仇，功效著焉，予甚嘉之。
sī mǎ fǎ bù yún hū
《司马法》不云乎？
shǎng bù yú shí
“赏不逾时”。
yù mín sù dǔ wéi shàn zhī lì yě
欲民速睹为善之利也。
jīn xiān fēng chē qí dū wèi sūn xián děng wǔ shí wǔ rén jiē wèi liè hóu hù yì zhī shù bié xià
今先封车骑都尉孙贤等五十五人皆为列侯，户邑之数别下。
qiǎn shǐ zhě chí huáng jīn yìn chì fú nì zhū lún chē jí jūn zhōng bài shòu
遣使者持黄金印、赤绂縌、朱轮车，即军中拜授。
yīn dà shè tiān xià
因大赦天下。
yú shì lì shì jīng ruì suì gōng wéi yì yú yǔ chéng pò zhī yì yǔ liú xìn qì jūn yōng wáng
于是吏士精锐遂功围义于圉城，破之，义与刘信弃军庸亡。
zhì gù shǐ jiè zhōng bǔ de yì shī zhé chén dū shì
至固始界中捕得义，尸磔陈都市。
zú bù dé xìn
卒不得信。
chū sān fǔ wén dí yì qǐ zì mào líng yǐ xī zhì shui jiān èr shí sān xiàn dào zéi bìng fā zhào míng huò hóng děng zì chēng jiāng jūn gōng shāo guān sì shā yòu fǔ dū wèi jí lí lìng jié lüè lì mín zhòng shí yú wàn huǒ jiàn wèi yāng gōng qián diàn
初，三辅闻翟义起，自茂陵以西至氵幵二十三县盗贼并发，赵明、霍鸿等自称将军，攻烧官寺，杀右辅都尉及斄令，劫略吏民，众十余万，火见未央宫前殿。
mǎng zhòu yè bào rú zǐ dǎo zōng miào
莽昼夜抱孺子祷宗庙。
fù bài wèi wèi wáng jí wèi hǔ bēn jiāng jūn dà hóng lú wàng xiāng hóu yán qiān wèi zhé chōng jiāng jūn yǔ zhēn hán wáng yàn xi jī zhào míng děng
复拜卫尉王级为虎贲将军，大鸿胪望乡侯阎迁为折冲将军，与甄邯、王晏西击赵明等。
zhēng yuè hǔ yá jiāng jūn wáng yì děng zì guān dōng hái biàn yǐn bīng xi
正月，虎牙将军王邑等自关东还，便引兵西。
qiáng nǔ jiāng jūn wáng jùn yǐ wú gōng miǎn yáng wǔ jiàng jūn liú xīn guī gù guān
强弩将军王骏以无功免，扬武将军刘歆归故官。
fù yǐ yì dì shì zhōng wáng qí wèi yáng wǔ jiàng jūn chéng mén jiāng jūn zhào huī wèi qiáng nǔ jiāng jūn zhōng láng jiàng li chēn wèi yàn nán jiāng jūn fù jiàng bīng xi
复以邑弟侍中王奇为扬武将军，城门将军赵恢为强弩将军，中郎将李棽为厌难将军，复将兵西。
èr yuè míng děng tiǎn miè zhū xiàn xī píng hái shī zhèn lǚ
二月，明等殄灭，诸县悉平，还师振旅。
mǎng nǎi zhì jiǔ bái hǔ diàn láo xiǎng jiàng shuài dà fēng bài
莽乃置酒白虎殿，劳飨将帅，大封拜。
xiān shì yì zhōu mán yí jí jīn chéng sài wài qiāng fǎn pàn shí zhōu jùn jī pò zhī
先是，益州蛮夷及金城塞外羌反畔，时州郡击破之。
mǎng nǎi bìng lì yǐ xiǎo dà wèi chà fēng hóu bó zi nán fán sān bǎi jiǔ shí wǔ rén yuē jiē yǐ fèn nù dōng zhǐ xi jī qiāng kòu mán dào fǎn lǔ nì zéi bù dé xuán zhǒng yìng shí tiǎn miè tiān xià xián fú zhī gōng fēng yún
莽乃并隶，以小大为差，封侯、伯、子、男凡三百九十五人，曰“皆以奋怒，东指西击，羌寇蛮盗，反虏逆贼，不得旋踵，应时殄灭，天下咸服”之功封云。
mǎng yú shì zì wèi dà dé tiān rén zhī zhù zhì qí nián shí èr yuè suì jí zhēn yǐ
莽于是自谓大得天人之助，至其年十二月，遂即真矣。
chū yì suǒ shōu wǎn lìng liú lì wén yì jǔ bīng shàng shū yuàn bèi jūn lì wèi guó tǎo zéi nèi bào sī yuàn
初，义所收宛令刘立闻义举兵，上书愿备军吏为国讨贼，内报私怨。
mǎng zhuó lì wèi chén liú tài shǒu fēng míng dé hóu
莽擢立为陈留太守，封明德侯。
shǐ yì xiōng xuān jū cháng ān xiān yì wèi fā jiā shù yǒu guài yè wén kū shēng tīng zhī bù zhī suǒ zài
始，义兄宣居长安，先义未发，家数有怪，夜闻哭声，听之不知所在。
xuān jiào shòu zhū shēng mǎn táng yǒu gǒu cóng wài rù niè qí zhōng tíng qún yàn shù shí bǐ jīng jiù zhī yǐ jiē duàn tóu
宣教授诸生满堂，有狗从外入，啮其中庭群雁数十，比惊救之，已皆断头。
gǒu zǒu chū mén qiú bù zhī chù
狗走出门，求不知处。
xuān dà è zhī wèi hòu mǔ yuē dōng jùn tài shǒu wén zhòng sù tì tǎng jīn shù yǒu è guài kǒng yǒu wàng wéi ér dà huò zhì yě
宣大恶之，谓后母曰：“东郡太守文仲素俶傥，今数有恶怪，恐有妄为而大祸至也。
dài fū rén kě guī wèi qì qù xuān jiā zhě yǐ bì hài
大夫人可归，为弃去宣家者以避害。
mǔ bù kěn qù hòu shù yuè bài
”母不肯去，后数月败。
mǎng jǐn huài yì dì zhái wū chí zhī
莽尽坏义第宅，污池之。
fā fù fāng jìn jí xiān zǔ zhǒng zài rǔ nán zhě shāo qí guān jiù yí miè sān zú zhū jí zhǒng sì zhì jiē tóng kēng yǐ jí wǔ dú bìng zàng zhī
发父方进及先祖冢在汝南者，烧其棺柩，夷灭三族，诛及种嗣，至皆同坑，以棘五毒并葬之。
ér xià zhào yuē gài wén gǔ zhě fá bù jìng qǔ qí jīng ní zhù wǔ jūn fēng yǐ wéi dà lù yú shì hū yǒu jīng guān yǐ chéng yín tè
而下诏曰：“盖闻古者伐不敬，取其鲸鲵筑武军，封以为大戮，于是乎有京观以惩淫慝。
nǎi zhě fǎn lǔ liú xìn dí yì bèi nì zuò luàn yú dōng ér máng zhú qún dào zhào míng huò hóng zào nì xī tǔ qiǎn wǔ jiàng zhēng tǎo xián fú qí gū
乃者反虏刘信、翟义悖逆作乱于东，而芒竹群盗赵明、霍鸿造逆西土，遣武将征讨，咸伏其辜。
wéi xìn yì děng shǐ fā zì pú yáng jié jiān wú yán tiǎn miè yú yǔ
惟信、义等始发自濮阳，结奸无盐，殄灭于圉。
zhào míng yī zǔ huái lǐ huán dī huò hóng fù yǐ zhōu zhì máng zhú xián yòng pò suì wáng yǒu yú lèi
赵明依阻槐里环堤，霍鸿负倚盩厔芒竹，咸用破碎，亡有余类。
qí qǔ fǎn lǔ nì zéi zhī jīng ní jù zhī tōng lù zhī páng pú yáng wú yán yǔ huái lǐ zhōu zhì fán wǔ suǒ gè fāng liù zhàng gāo liù chǐ zhù wèi wǔ jūn fēng yǐ wéi dà lù jiàn shù zhī jí
其取反虏逆贼之鲸鲵，聚之通路之旁，濮阳、无盐、圉、槐里、盩厔凡五所，各方六丈，高六尺，筑为武军，封以为大戮，荐树之棘。
jiàn biǎo mù gāo zhàng liù chǐ
建表木，高丈六尺。
shū yuē fǎn lǔ nì zéi jīng ní zài suǒ zhǎng lì cháng yǐ qiū xún háng wù lìng huài bài yǐ chéng yín tè yān
书曰‘反虏逆贼鲸鲵’，在所长吏常以秋循行，勿令坏败，以惩淫慝焉。
chū rǔ nán jiù yǒu hóng xì dà bēi jùn yǐ wéi ráo chéng dì shí guān dōng shù shuǐ bēi yì wéi hài
初，汝南旧有鸿隙大陂，郡以为饶，成帝时，关东数水，陂溢为害。
fāng jìn wèi xiāng yǔ yù shǐ dài fū kǒng guāng gòng qiǎn yuàn xíng shì yǐ wéi jué qù bēi shuǐ qí de féi měi shěng dī fáng fèi ér wú shuǐ yōu suì zòu ba zhī
方进为相，与御史大夫孔光共遣掾行视，以为决去陂水，其地肥美，省堤防费而无水忧，遂奏罢之。
jí dí shì miè xiāng lǐ guī è yán fāng jìn qǐng bēi xià liáng tián bù dé ér zòu ba bēi yún
及翟氏灭，乡里归恶，言方进请陂下良田不得而奏罢陂云。
wáng mǎng shí cháng kū hàn jùn zhōng zhuī yuàn fāng jìn tóng yáo yuē huài bēi shuí
王莽时常枯旱，郡中追怨方进，童谣曰：“坏陂谁？
dí zi wēi
翟子威。
fàn wǒ dòu shí gēng yù kuí
饭我豆食羹芋魁。
fǎn hu fù bēi dāng fù
反乎覆，陂当复。
shuí yún zhě
谁云者？
liǎng huáng hú
两黄鹄。
sī tú yuàn bān biāo yuē chéng xiàng fāng jìn yǐ gū tóng xié lǎo mǔ jī lǚ rù jīng shī shēn wéi rú zōng zhì wèi zǎi xiàng shèng yǐ
司徒掾班彪曰：“丞相方进以孤童携老母，羁旅入京师，身为儒宗，致位宰相，盛矣。
dāng mǎng zhī qǐ gài chéng tiān wēi suī yǒu bēn yù xī yì yú dí
当莽之起，盖乘天威，虽有贲、育，奚益于敌？
yì bù liàng lì huái zhōng fèn fā yǐ yǔn qí zōng bēi fū
义不量力，怀忠愤发，以陨其宗，悲夫！