gǔ yǒng zì zi yún cháng ān rén yě
谷永字子云，长安人也。
fù jí wèi wèi sī mǎ shǐ sòng zhì zhī chán yú shì zǐ wèi zhì zhī suǒ shā yǔ zài chén tāng chuán
父吉，为卫司马，使送郅支单于侍子，为郅支所杀，语在《陈汤传》。
yǒng shǎo wèi cháng ān xiǎo shǐ hòu bó xué jīng shū
永少为长安小史，后博学经书。
jiàn zhāo zhōng yù shǐ dài fū fán yán shòu wén qí yǒu mào cái chú bǔ shǔ jǔ wèi tài cháng chéng shù shàng shū yán dé shī
建昭中，御史大夫繁延寿闻其有茂材，除补属，举为太常丞，数上疏言得失。
jiàn shǐ sān nián dōng rì shí dì zhèn tóng rì jù fā zhào jǔ fāng zhèng zhí yán jí jiàn zhī shì tài cháng yáng chéng hóu liú qìng jì jǔ yǒng dài zhào gōng chē
建始三年冬，日食、地震同日俱发，诏举方正直言极谏之士，太常阳城侯刘庆忌举永待诏公车。
duì yuē
对曰：
bì xià bǐng zhì shèng zhī chún dé jù tiān dì zhī jiè yì chì shēn xiū zhèng nà wèn gōng qīng yòu xià míng zhào shuài jǔ zhí yán yàn jiàn yì yǐ qiú jiù qiān shǐ chén děng de zào míng cháo chéng shèng wèn
陛下秉至圣之纯德，惧天地之戒异，饬身修政，纳问公卿，又下明诏，帅举直言，燕见绎，以求咎愆，使臣等得造明朝，承圣问。
chén cái xiǔ xué qiǎn bù tōng zhèng shì
臣材朽学浅，不通政事。
qiè wén míng wáng jí wèi zhèng wǔ shì jiàn dà zhōng yǐ chéng tiān xīn zé shù zhēng xù yú xià rì yuè lǐ yú shàng
窃闻明王即位，正五事，建大中，以承天心，则庶征序于下，日月理于上；
rú rén jūn yín nì hòu gōng chuán lè yóu tián wǔ shì shī yú gōng dà zhōng zhī dào bù lì zé jiù zhēng jiàng ér liù jí zhì
如人君淫溺后宫，船乐游田，五事失于躬，大中之道不立，则咎征降而六极至。
fán zāi yì zhī fā gè xiàng guò shī yǐ lèi gào rén
凡灾异之发，各象过失，以类告人。
nǎi shí èr yuè shuò wù shēn rì shí wù nǚ zhī fēn dì zhèn xiāo qiáng zhī nèi èr zhě tóng rì jù fā yǐ dīng níng bì xià jué jiù bù yuǎn yi hòu qiú zhū shēn
乃十二月朔戊申，日食婺女之分，地震萧墙之内，二者同日俱发，以丁宁陛下，厥咎不远，宜厚求诸身。
yì qǐ bì xià zhì zài guī mén wèi xù zhèng shì bù shèn jǔ cuò lóu shī zhōng yǔ
意岂陛下志在闺门，未恤政事，不慎举错，娄失中与？
nèi chǒng dà shèng nǚ bù zūn dào jí fáng zhuān shàng fáng jì sì yǔ
内宠大盛，女不遵道，嫉妨专上，妨继嗣与？
gǔ zhī wáng zhě fèi wǔ shì zhī zhōng shī fū fù zhī jì qī qiè dé yì yè xíng yú nèi shì xíng yú wài zhì fù qīng guó jiā huò luàn yīn yáng
古之王者废五事之中，失夫妇之纪，妻妾得意，谒行于内，势行于外，至覆倾国家，或乱阴阳。
xī bāo sì yòng guó zōng zhōu yǐ sàng
昔褒姒用国，宗周以丧；
yán qī jiāo shàn rì yǐ bù zāng
阎妻骄扇，日以不臧。
cǐ qí xiào yě
此其效也。
jīng yuē huáng jí huáng jiàn qí yǒu jí
经曰：“皇极，皇建其有极。
chuán yuē huáng zhī bù jí shì wèi bù jiàn shí zé yǒu rì yuè luàn xíng
”传曰：“皇之不极，是谓不建，时则有日月乱行。
bì xià jiàn zhì zūn zhī zuò wèi tiān xià zhǔ fèng dì wáng zhī zhí yǐ tǒng qún shēng fāng nèi zhī zhì luàn zài bì xià suǒ zhí
陛下践至尊之祚为天下主，奉帝王之职以统群生，方内之治乱，在陛下所执。
chéng liú yì yú zhèng shēn miǎn qiǎng yú lì xíng sǔn yàn sī zhī xián yǐ láo tiān xià fàng qù yín nì zhī lè bà guī chàng yōu zhī xiào jué què bù xiǎng zhī yì shèn jié yóu tián zhī yú qǐ jū yǒu cháng xún lǐ ér dòng gōng qīn zhèng shì zhì xíng wú juàn ān fú ruò xìng
诚留意于正身，勉强于力行，损燕私之闲以劳天下，放去淫溺之乐，罢归倡优之笑，绝却不享之义，慎节游田之虞，起居有常，循礼而动，躬亲政事，致行无倦，安服若性。
jīng yuē jì zì jīn sì wáng qí wú yín yú jiǔ wú yì yú yóu tián wéi zhèng zhī gòng
经曰：“继自今嗣王，其毋淫于酒，毋逸于游田，惟正之共。
wèi yǒu shēn zhì zhèng ér chén xià yá zhě yě
”未有身治正而臣下邪者也。
fū qī zhī jì wáng shì gāng jì ān wēi zhī jī shèng wáng suǒ zhì shèn yě
夫妻之际，王事纲纪，安危之机，圣王所致慎也。
xī shùn chì zhèng èr nǚ yǐ chóng zhì dé
昔舜饬正二女，以崇至德；
chu zhuāng rěn jué dān jī yǐ chéng bó gōng
楚庄忍绝丹姬，以成伯功；
yōu wáng huò yú bāo sì zhōu dé jiàng wáng
幽王惑于褒姒，周德降亡；
lǔ huán xié yú qí nǚ shè jì yǐ qīng
鲁桓胁于齐女，社稷以倾。
chéng xiū hòu gōng zhī zhèng
诚修后宫之政，
míng zūn bēi zhī xù
明尊卑之序，
guì zhě bù dé jí fáng zhuān páng
贵者不得嫉妨专庞，
yǐ jué jiāo màn zhī duān
以绝骄嫚之端，
yì bāo yán zhī luàn
抑褒、阎之乱，
jiàn zhě xián de zhì jìn
贱者咸得秩进，
gè de jué zhí
各得厥职，
yǐ guǎng jì sì zhī tǒng
以广继嗣之统，
xi bái huá zhī yuàn
息《白华》之怨，
hòu gōng qīn shǔ
后宫亲属，
ráo zhī yǐ cái
饶之以财，
wù yǔ zhèng shì
勿与政事，
yǐ yuǎn huáng fù zhī lèi
以远皇父之类，
sǔn qī dǎng zhī quán
损妻党之权，
wèi yǒu guī mén zhì ér tiān xià luàn zhě yě
未有闺门治而天下乱者也。
zhì yuǎn zì jìn shǐ xí shàn zài zuǒ yòu
治远自近始，习善在左右。
xī lóng guǎn nà yán ér dì mìng wéi yǔn
昔龙管纳言，而帝命惟允；
sì fǔ jì bèi chéng wáng mǐ yǒu guò shì
四辅既备，成王靡有过事。
chéng chì zhèng zuǒ yòu qí lì zhī chén dài jīn diāo zhī shì zhí cháng bó zhī zhí zhě jiē shǐ xué xiān wáng zhī dào zhī jūn chén zhī yì jì jì jǐn fú wú áo xì jiāo zì zhī de zé zuǒ yòu sù ài qún liáo yǎng fǎ huà liú sì fāng
诚敕正左右齐栗之臣，戴金貂之饰、执常伯之职者，皆使学先王之道，知君臣之义，济济谨孚，无敖戏骄恣之地，则左右肃艾，群僚仰法，化流四方。
jīng yuē yì wéi xiān zhèng kè zuǒ yòu
经曰：“亦惟先正克左右。
wèi yǒu zuǒ yòu zhèng ér bǎi guān wang zhě yě
”未有左右正而百官枉者也。
zhì tiān xià zhě zūn xián kǎo gōng zé zhì jiǎn xián wéi gōng zé luàn
治天下者尊贤考功则治，简贤违功则乱。
chéng shěn sī zhì rén zhī shù
诚审思治人之术，
huān lè de xián zhī fú
欢乐得贤之福，
lùn cái xuǎn shì
论材选士，
bì shì yú zhí
必试于职，
míng dù liàng yǐ chéng néng
明度量以程能，
kǎo gōng shí yǐ dìng dé
考功实以定德，
wú yòng bǐ zhōu zhī xū yù
无用比周之虚誉，
wú tīng jìn rùn zhī zèn su
毋听浸润之谮诉，
zé bào gōng xiū zhí zhī lì wú bì shāng zhī yōu
则抱功修职之吏无蔽伤之忧，
bǐ zhōu xié wěi zhī tú bù dé jí gōng
比周邪伪之徒不得即工，
xiǎo rén rì xiāo
小人日销，
jùn ài rì lóng
俊艾日隆。
jīng yuē sān zài kǎo jì sān kǎo chù zhì yōu míng
经曰：“三载考绩，三考黜陟幽明。
yòu yuē jiǔ dé xián shì jùn ài zài guān
”又曰：“九德咸事，俊艾在官。
wèi yǒu gōng shǎng de yú qián zhòng xián bù yú guān ér bù zhì zhě yě
”未有功赏得于前众贤布于官而不治者也。
yáo zāo hóng shuǐ zhī zāi tiān xià fēn jué wèi shí èr zhōu zhì yuǎn zhī dào wēi ér wú guāi pàn zhī nán zhě dé hòu ēn shēn wú yuàn yú xià yě
尧遭洪水之灾，天下分绝为十二州，制远之道微而无乖畔之难者，德厚恩深，无怨于下也。
qín jū píng tǔ yī fū dà hū ér hǎi nèi bēng xī zhě xíng fá shēn kù lì xíng cán zéi yě
秦居平土，一夫大呼而海内崩析者，刑罚深酷，吏行残贼也。
fu wéi tiān hài dé wéi shàng qǔ yuàn yú xià mò shén hu cán zéi zhī lì
夫违天害德，为上取怨于下，莫甚乎残贼之吏。
chéng fàng tuì cán zéi kù bào zhī lì gù fèi wù yòng
诚放退残贼酷暴之吏锢废勿用，
yì xuǎn wēn liáng shàng dé zhī shì yǐ qīn wàn shèng
益选温良上德之士以亲万胜，
píng xíng shì yuān yǐ lǐ mín mìng
平刑释冤以理民命，
wu shěng yáo yì
务省繇役，
wú duó mín shí
毋夺民时，
báo shōu fù shuì
薄收赋税，
wú dān mín cái
毋殚民财，
shǐ tiān xià lí yuán xián ān jiā lè yè
使天下黎元咸安家乐业，
bù kǔ yú shí zhī yì
不苦逾时之役，
bù huàn kē bào zhī zhèng
不患苛暴之政，
bù jí kù liè zhī lì
不疾酷烈之吏，
suī yǒu táng yáo zhī dà zāi
虽有唐尧之大灾，
mín wú lí shàng zhī xīn
民无离上之心。
jīng yuē huái bǎo xiǎo rén huì yú guān guǎ
经曰：“怀保小人，惠于鳏寡。
wèi yǒu dé hòu lì liáng ér mín pàn zhě yě
”未有德厚吏良而民畔者也。
chén wén zāi yì huáng tiān suǒ yǐ qiǎn gào rén jūn guò shī yóu yán fù zhī míng jiè
臣闻灾异，皇天所以谴告人君过失，犹严父之明诫。
wèi jù jìng gǎi zé huò xiāo fú jiàng
畏惧敬改，则祸销福降；
hū rán jiǎn yì zé jiù fá bù chú
忽然简易，则咎罚不除。
jīng yuē xiǎng yòng wǔ fú wèi yòng liù jí
经曰：“飨用五福，畏用六极。
chuán yuē liù lì zuò jiàn ruò bù gòng yù liù fá jì qīn liù jí qí xià
”传曰：“六沴作见，若不共御，六罚既侵，六极其下。
jīn sān nián zhī jiān zāi yì fēng qǐ xiǎo dà bì jù suǒ xíng bù xiǎng shàng dì shàng dì bù yù bǐng rán shén zhe
”今三年之间，灾异锋起，小大毕具，所行不享上帝，上帝不豫，炳然甚著。
bù qiú zhī shēn wú suǒ gǎi zhèng shū jǔ guǎng móu yòu bù yòng qí yán shì xún bù xiǎng zhī jī wú xiè guò zhī shí yě tiān zé yù shēn
不求之身，无所改正，疏举广谋，又不用其言，是循不享之迹，无谢过之实也，天责愈深。
cǐ wǔ zhě wáng shì zhī gāng jì
此五者，王事之纲纪。
nán miàn zhī jí wù wéi bì xià liú shén
南面之急务，唯陛下留神。
duì zòu tiān zǐ yì yān tè zhào jiàn yǒng
对奏，天子异焉，特召见永。
qí xià jiē lìng zhū fāng zhèng duì cè yǔ zài dù qīn chuán
其夏，皆令诸方正对策，语在《杜钦传》。
yǒng duì bì yīn yuē chén qián xìng de tiáo duì zāi yì zhī xiào huò luàn suǒ jí yán guān yú shèng cōng
永对毕，因曰：“臣前幸得条对灾异之效，祸乱所极，言关于圣聪。
shū chén yú qián
书陈于前，
bì xià wěi qì bù nà
陛下委弃不纳，
ér gèng shǐ fāng zhèng duì cè
而更使方正对策，
bèi kě jù zhī dà yì
背可惧之大异，
wèn bù jí zhī cháng lùn
问不急之常论，
fèi chéng tiān zhī zhì yán
废承天之至言，
jiǎo wú yòng zhī xū wén
角无用之虚文，
yù mò shā zāi yì
欲末杀灾异，
mǎn lán wū tiān
满谰诬天，
shì gù huáng tiān bó rán fā nù
是故皇天勃然发怒，
jiǎ jǐ zhī jiān bào fēng sān zhēn
甲己之间暴风三溱，
bá shù zhé mù
拔树折木，
cǐ tiān zhì míng bù kě qī zhī xiào yě
此天至明不可欺之效也。
shàng tè fù wèn yǒng yǒng duì yuē rì shí dì zhèn huáng hòu guì qiè zhuān chǒng suǒ zhì
”上特复问永，永对曰：“日食、地震，皇后、贵妾专宠所致。
yǔ zài wǔ xíng zhì
”语在《五行志》。
shì shí shàng chū jí wèi qiān ràng wěi zhèng yuán jiù dà jiàng jūn wáng fèng yì zhě duō guī jiù yān
是时，上初即位，谦让委政元舅大将军王凤，议者多归咎焉。
yǒng zhī fèng fāng jiàn bǐng yòng yīn yù zì tuō nǎi fù yuē
永知凤方见柄用，阴欲自托，乃复曰：
fāng jīn sì yí bīn fú jiē wéi chén qiè běi wú xūn zhōu mò dú zhī huàn nā mó zhào tuó lǚ jiā zhī nán sān chuí yàn rán mǐ yǒu bīng gé zhī jǐng
方今四夷宾服，皆为臣妾，北无薰粥冒顿之患，南无赵佗、吕嘉之难，三垂晏然，靡有兵革之警。
zhū hóu dà zhě nǎi shí shù xiàn hàn lì zhì qí quán bǐng bù dé yǒu wéi wáng wú chu yàn liáng zhī shì
诸侯大者乃食数县，汉吏制其权柄，不得有为，亡吴、楚、燕、梁之势。
bǎi guān pán hù qīn shū xiāng cuò gǔ ròu dà chén yǒu shēn bó zhī zhōng dòng dòng shǔ shǔ xiǎo xīn wèi jì wú chóng hé ān yáng bó lù zhī luàn
百官盘互，亲疏相错，骨肉大臣有申伯之忠，洞洞属属，小心畏忌，无重合、安阳、博陆之乱。
sān zhě wú máo fā zhī gū bù kě guī jiù zhū jiù
三者无毛发之辜，不可归咎诸舅。
jí yù yǐ zhèng shì guò chà chéng xiàng fù zǐ zhōng shàng shū huàn guān kǎn sāi dà yì jiē gǔ shuō qī tiān zhě yě
及欲以政事过差丞相父子、中尚书宦官，槛塞大异，皆瞽说欺天者也。
qiè kǒng bì xià shě zhāo zhāo zhī bái guò hū tiān dì zhī míng jiè tīng àn mèi zhī gǔ shuō guī jiù hu wú gū yǐ yì hu zhèng shì zhòng shī tiān xīn bù kě zhī dà zhě yě
窃恐陛下舍昭昭之白过，忽天地之明戒，听暗昧之瞽说，归咎乎无辜，倚异乎政事，重失天心，不可之大者也。
bì xià jí wèi wěi rèn zūn jiù wèi yǒu guò zhèng
陛下即位，委任遵旧，未有过政。
yuán nián zhēng yuè bái qì jiào rán qǐ hu dōng fāng zhì qí sì yuè huáng zhuó sì sài fù mào jīng shī shēn yǐ dà shuǐ zhe yǐ zhèn shí
元年正月，白气较然起乎东方，至其四月，黄浊四塞，复冒京师，申以大水，著以震蚀。
gè yǒu zhàn yīng xiāng wéi biǎo lǐ bǎi guān zhù shì wú suǒ guī yǐ bì xià dú bù guài yǔ
各有占应，相为表里，百官庶事无所归倚，陛下独不怪与？
bái qì qǐ dōng fāng jiàn rén jiāng xìng zhī biǎo yě
白气起东方，贱人将兴之表也；
huáng zhuó mào jīng shī wáng dào wēi jué zhī yīng yě
黄浊冒京师，王道微绝之应也。
fu jiàn rén dāng qǐ ér jīng shī dào wēi èr zhě yǐ chǒu
夫贱人当起而京师道微，二者已丑。
bì xià chéng shēn chá yú chén zhī yán
陛下诚深察愚臣之言，
zhì jù tiān dì zhī yì
致惧天地之异，
cháng sī zōng miào zhī jì
长思宗庙之计，
gǎi wǎng fǎn guò
改往反过，
kàng chén ruò zhī yì
抗湛溺之意，
jiě piān bó zhī ài
解偏驳之爱，
fèn qián gāng zhī wēi
奋干刚之威，
píng tiān fù zhī shī
平天覆之施，
shǐ liè qiè dé rén rén gèng jìn
使列妾得人人更进，
yóu shàng wèi zú yě
犹尚未足也，
jí fù yì nà yí zǐ fù rén
急复益纳宜子妇人，
wú zé hǎo chǒu
毋择好丑，
wú bì cháng zì
毋避尝字，
wú lùn nián chǐ
毋论年齿。
tuī fǎ yán zhī bì xià de jì sì yú wēi jiàn zhī jiān nǎi fǎn wèi fú
推法言之，陛下得继嗣于微贱之间，乃反为福。
de jì sì ér yǐ mǔ fēi yǒu jiàn yě
得继嗣而已，母非有贱也。
hòu gōng nǚ lì shǐ lìng yǒu zhí yì zhě guǎng qiú yú wēi jiàn zhī jiān yǐ yù tiān suǒ kāi yòu wèi shì huáng tài hòu zhī yōu yùn jiě xiè shàng dì zhī qiǎn nù zé jì sì fán zī zāi yì qì xī
后宫女吏使令有直意者，广求于微贱之间，以遇天所开右，慰释皇太后之忧愠，解谢上帝之谴怒，则继嗣蕃滋，灾异讫息。
bì xià zé bù shēn chá yú chén zhī yán hū yú tiān dì zhī jiè jiù gēn bù chú shuǐ yǔ zhī zāi shān shí zhī yì jiāng fā bù jiǔ
陛下则不深察愚臣之言，忽于天地之戒，咎根不除，水雨之灾，山石之异，将发不久；
fā zé zāi yì yǐ jí tiān biàn chéng xíng chén suī yù juān shēn guān cè bù jí shì yǐ
发则灾异已极，天变成形，臣虽欲捐身关策，不及事已。
shū jiàn zhī chén zhì gǎn zhí chén tiān yì chì jī wéi wò zhī sī yù jiān lí guì hòu shèng qiè zì zhī wǔ xīn nì ěr bì bù miǎn yú tāng huò zhī zhū
疏贱之臣，至敢直陈天意，斥讥帷幄之私，欲间离贵后、盛妾，自知忤心逆耳，必不免于汤镬之诛。
cǐ tiān bǎo yòu hàn jiā shǐ chén gǎn zhí yán yě
此天保右汉家，使臣敢直言也。
sān shàng fēng shì rán hòu de zhào
三上封事，然后得召；
dài zhào yī xún rán hòu de jiàn
待诏一旬，然后得见。
fu yóu shū jiàn nà zhì zhōng shén kǔ
夫由疏贱纳至忠，甚苦；
yóu zhì zūn wén tiān yì shén nán
由至尊闻天意，甚难。
yǔ bù kě lù yuàn jù shū suǒ yán yīn dài zhōng zòu bì xià yǐ shì fù xīn dà chén
语不可露，愿具书所言，因待中奏陛下，以示腹心大臣。
fù xīn dà chén yǐ wéi fēi tiān yì chén dāng fú wàng yán zhī zhū
腹心大臣以为非天意，臣当伏妄言之诛；
jí yǐ wéi chéng tiān yì yě nài hé wàng guó jiā dà běn bèi tiān yì ér cóng yù
即以为诚天意也，奈何忘国家大本，背天意而从欲！
wéi bì xià xǐng chá shú niàn hòu wèi zōng miào jì
唯陛下省察熟念，厚为宗庙计。
shí duì zhě shù shí rén yǒng yǔ dù qīn wéi shàng dì yān
时，对者数十人，永与杜钦为上第焉。
shàng jiē yǐ qí shū shì hòu gōng
上皆以其书示后宫。
hòu shàng cháng cì xǔ huáng hòu shū cǎi yǒng yán yǐ zé zhī yǔ zài wài qī chuán
后上尝赐许皇后书，采永言以责之，语在《外戚传》。
yǒng jì yīn wèi dà jiàng jūn fèng shuō yǐ néng shí zuì gāo yóu shì zhuó wèi guāng lù dài fu
永既阴为大将军凤说矣，能实最高，由是擢为光禄大夫。
yǒng zòu shū xiè fèng yuē yǒng dǒu shāo zhī cái
永奏书谢凤曰：“永斗筲之材，
zhì báo xué xiǔ
质薄学朽，
wú yī rì zhī yǎ
无一日之雅，
zuǒ yòu zhī jiè
左右之介，
jiāng jūn shuō qí kuáng yán
将军说其狂言，
zhuó zhī zào yī zhī lì
擢之皂衣之吏，
cè zhī zhèng chén zhī mò
厕之争臣之末，
bù tīng jìn rùn zhī zèn
不听浸润之谮，
bù shí fū shòu zhī sù
不食肤受之诉，
suī qí huán jìn wén yòng shì dǔ mì
虽齐桓、晋文用士笃密，
chá fù zhé xiōng fù yù zǐ dì
察父哲兄复育子弟，
chéng wú yǐ jiā
诚无以加！
xī yù zi tūn tàn huài xíng yǐ fèng jiàn yì qí kè yǔn shǒu gōng mén yǐ bào ēn shī zhī shì mèng cháng yóu yǒu sǐ shì hé kuàng jiāng jūn zhī mén
昔豫子吞炭坏形以奉见异，齐客陨首公门以报恩施，知氏、孟尝犹有死士，何况将军之门！
fèng suì hòu zhī
”凤遂厚之。
shù nián chū wèi ān dìng tài shǒu
数年，出为安定太守。
shí shàng zhū jiù jiē xiū jīng shū rèn zhèng shì
时，上诸舅皆修经书，任政事。
píng ā hòu tán nián cì dāng jì dà jiàng jūn fèng fǔ zhèng yóu yǔ yǒng shàn
平阿侯谭年次当继大将军凤辅政，尤与永善。
yáng shuò zhōng fèng hōng
阳朔中，凤薨。
fèng bìng kùn jiàn cóng dì yù shǐ dài fū yīn yǐ zì dài
凤病困，荐从弟御史大夫音以自代。
shàng cóng zhī yǐ yīn wèi dà sī mǎ chē qí jiāng jūn lǐng shàng shū shì ér píng ā hòu tán wèi tè jìn lǐng chéng mén bīng
上从之，以音为大司马车骑将军，领尚书事，而平阿侯谭位特进，领城门兵。
yǒng wén zhī yǔ tán shū yuē jūn hòu gōng zhōu zhào zhī dé zhí guǎn yàn zhī cāo jìng xián xià shì lè shàn bù juàn yi zài shàng jiāng jiǔ yǐ yǐ dà jiàng jūn zài gù yì yù yú jiā bù dé shū fèn
永闻之，与谭书曰：“君侯躬周、召之德，执管、晏之操，敬贤下士，乐善不倦，宜在上将久矣，以大将军在，故抑郁于家，不得舒愤。
jīn dà jiàng jūn bù xìng zǎo hōng lèi qīn shū xù cái néng yi zài jūn hòu
今大将军不幸蚤薨，累亲疏，序材能，宜在君侯。
bài lì zhī rì jīng shī shì dà fū chàng rán shī wàng
拜吏之日，京师士大夫怅然失望。
cǐ jiē yǒng děng yú liè bù néng bāo yáng wàn fēn
此皆永等愚劣，不能褒扬万分。
shǔ wén yǐ tè jìn lǐng chéng mén bīng shì zé chē qí jiāng jūn bǐng zhèng yōng róng yú nèi ér zhì qī xián jiù zhí guǎn yuè yú wài yě
属闻以特进领城门兵，是则车骑将军秉政雍容于内，而至戚贤舅执管籥于外也。
yú qiè bù wéi jūn hòu xǐ
愚窃不为君侯喜。
yi shēn cí zhí zì chén qiǎn bó bù zú yǐ gù chéng mén zhī shǒu shōu tài bó zhī ràng bǎo qiān qiān zhī lù hé mén gāo zhěn wèi zhī zhě shǒu
宜深辞职，自陈浅薄不足以固城门之守，收太伯之让，保谦谦之路，阖门高枕，为知者首。
yuàn jūn hòu yǔ bó lǎn zhě cān zhī xiǎo zi wèi jūn hòu ān cǐ
愿君侯与博览者参之，小子为君侯安此。
tán de qí shū dà gǎn suì cí ràng bù shòu lǐng chéng mén zhí
”谭得其书大感，遂辞让不受领城门职。
yóu shì tán yīn xiāng yǔ bù píng
由是谭、音相与不平。
yǒng yuǎn wèi jùn lì kǒng wèi yīn suǒ wēi bìng mǎn sān yuè miǎn
永远为郡吏，恐为音所危，病满三月免。
yīn zòu qǐng yǒng bǔ yíng jūn sī mǎ yǒng shù xiè zuì zì chén de zhuǎn wéi zhǎng shǐ
音奏请永补营军司马，永数谢罪自陈，得转为长史。
yīn yòng cóng jiù yuè qīn fǔ zhèng wēi quán sǔn yú fèng shí yǒng fù shuō yīn yuē jiāng jūn fù shàng jiàng zhī wèi shí háo yú zhī dōu rèn zhōu zhào zhī zhí yōng tiān xià zhī shū kě wèi fù guì zhī jí rén chén wú èr tiān xià zhī zé sì miàn zhì yǐ jiāng hé yǐ jū zhī
音用从舅越亲辅政，威权损于凤时，永复说音曰：“将军复上将之位，食豪腴之都，任周、召之职，拥天下之枢，可谓富贵之极，人臣无二，天下之责四面至矣，将何以居之？
yi sù yè zī zī zhí yī yǐn zhī qiáng dé yǐ shǒu zhí kuāng shàng zhū è bù bì qīn ài jǔ shàn bù bì chóu chóu yǐ zhāng zhì gōng lì xìn sì fāng
宜夙夜孳孳，执伊尹之强德，以守职匡上，诛恶不避亲爱，举善不避仇雠，以章至公，立信四方。
dǔ xíng sān zhě nǎi kě yǐ zhǎng kān zhòng rèn jiǔ xiǎng shèng chǒng
笃行三者，乃可以长堪重任，久享盛宠。
tài bái chū xī fāng liù shí rì fǎ dāng cān tiān jīn yǐ guò qī shàng zài sāng yú zhī jiān zhì ruò ér xíng chí xíng xiǎo ér guāng wēi
太白出西方六十日，法当参天，今已过期，尚在桑榆之间，质弱而行迟，形小而光微。
yíng huò jiǎo nù míng dà nì xíng shǒu wěi
荧惑角气势强烈大而明亮，逆行居于尾宿。
qí nì cháng yě
其逆，常也；
shǒu wěi biàn yě
守尾，变也。
yì qǐ jiāng jūn wàng chén jiàn zhī yì wěi qū cóng shùn suǒ zhí bù qiáng bù guǎng yòng shì shàng yǒu hào wù zhī jì dàng dàng zhī dé wèi chún fāng yǔ jiàng xiàng dà chén guāi lí zhī méng yě
意岂将军忘湛渐之义，委曲从顺，所执不强，不广用士，尚有好恶之忌，荡荡之德未纯，方与将相大臣乖离之萌也？
hé gù shǐ xí sī mǎ zhī hào é ér jīn huǒ bìng yǒu cǐ biàn
何故始袭司马之号，俄而金火并有此变？
shàng tiān zhì míng bù xū jiàn yì wéi jiāng jūn wèi zhī shèn zhī shēn sī qí gù gǎi qiú qí lù yǐ xiǎng tiān yì
上天至明，不虚见异，唯将军畏之慎之，深思其故，改求其路，以享天意。
yīn yóu bù píng jiàn yǒng wèi hù wǎn shǐ zhě
”音犹不平，荐永为护菀使者。
yīn hōng chéng dū hóu shāng dài wèi dà sī mǎ wèi jiāng jūn yǒng nǎi qiān wèi liáng zhōu cì shǐ
音薨，成都侯商代为大司马卫将军，永乃迁为凉州刺史。
zòu shì jīng shī qì dāng zhī bù shí yǒu hēi lóng jiàn dōng lái shàng shǐ shàng shū wèn yǒng shòu suǒ yù yán
奏事京师讫，当之部，时有黑龙见东莱，上使尚书问永，受所欲言。
yǒng duì yuē
永对曰：
chén wén wàng tiān xià yǒu guó jiā zhě huàn zài shàng yǒu wēi wáng zhī shì ér wēi wáng zhī yán bù dé shàng wén
臣闻王天下有国家者，患在上有危亡之事，而危亡之言不得上闻；
rú shǐ wēi wáng zhī yán zhé shàng wén zé shāng zhōu bù yì xìng ér dié xīng sān zhèng bù biàn gǎi ér gèng yòng
如使危亡之言辄上闻，则商、周不易姓而迭兴，三正不变改而更用。
xià shāng zhī jiāng wáng yě háng dào zhī rén jiē zhī zhī yàn rán zì yǐ ruò tiān yǒu rì mò néng wēi shì gù è rì guǎng ér bù zì zhī dà mìng qīng ér bù wù
夏、商之将亡也，行道之人皆知之，晏然自以若天有日莫能危，是故恶日广而不自知，大命倾而不寤。
yì yuē wēi zhě yǒu qí ān zhě yě wáng zhě bǎo qí cún zhě yě
《易》曰：“危者有其安者也，亡者保其存者也。
bì xià chéng chuí kuān míng zhī tīng wú jì huì zhī zhū shǐ chú ráo zhī chén de jǐn suǒ wén yú qián bù jù yú hòu huàn zhí yán zhī lù kāi zé sì fāng zhòng xián bù yuǎn qiān lǐ fú còu chén zhōng qún chén zhī shàng yuàn shè jì zhī zhǎng fú yě
”陛下诚垂宽明之听，无忌讳之诛，使刍荛之臣得尽所闻于前，不惧于后患，直言之路开，则四方众贤不远千里，辐凑陈忠，群臣之上愿，社稷之长福也。
hàn jiā xíng xià zhēng xià zhēng sè hēi hēi lóng tóng xìng zhī xiàng yě
汉家行夏正，夏正色黑，黑龙，同姓之象也。
lóng yáng dé yóu xiǎo zhī dà gù wèi wáng zhě ruì yìng
龙阳德，由小之大，故为王者瑞应。
wèi zhī tóng xìng yǒu jiàn běn cháo yuán jì sì zhī qìng duō wēi dài zhī xì yù yīn rǎo luàn jǔ bīng ér qǐ zhě yá
未知同姓有见本朝元继嗣之庆，多危殆之隙，欲因扰乱举兵而起者邪？
jiāng dòng xīn jì wèi hòu zhě cán zéi bù rén ruò guǎng líng chāng yì zhī lèi
将动心冀为后者，残贼不仁，若广陵、昌邑之类？
chén yú bù néng chù yě
臣愚不能处也。
yuán nián jiǔ yuè hēi lóng jiàn qí huì rì yǒu shí zhī
元年九月黑龙见，其晦，日有食之。
jīn nián èr yuè jǐ wèi yè xīng yǔn yǐ yǒu rì yǒu shí zhī
今年二月己未夜星陨，乙酉，日有食之。
liù yuè zhī jiān dà yì sì fā èr ér tóng yuè sān dài zhī mò chūn qiū zhī luàn wèi cháng yǒu yě
六月之间，大异四发，二而同月，三代之末，春秋之乱，未尝有也。
chén wén sān dài suǒ yǐ yǔn shè jì sàng zōng miào zhě jiē yóu fù rén yǔ qún è méi miǎn yú jiǔ
臣闻三代所以陨社稷丧宗庙者，皆由妇人与群恶没湎于酒。
shū yuē nǎi yòng fù rén zhī yán zì jué yú tiān
《书》曰：“乃用妇人之言，自绝于天”；
sì fāng zhī bū táo duō zuì shì zōng shì zhǎng shì xìn shì shǐ
“四方之逋逃多罪，是宗是长，是信是使”。
shī yún liǎo zhī fāng yáng níng huò miè zhī
《诗》云：“燎之方阳，宁或灭之？
hè hè zōng zhōu bāo sì zhī
赫赫宗周，褒姒■之！
yì yuē rú qí shǒu yǒu fú shī shì
”《易》曰：“濡其首，有孚失是。
qín suǒ yǐ èr shì shí liù nián ér wáng zhě yǎng shēng tài shē fèng zhōng tài hòu yě
”秦所以二世十六年而亡者，养生泰奢，奉终泰厚也。
èr zhě bì xià jiān ér yǒu zhī chén qǐng lüè chén qí xiào
二者陛下兼而有之，臣请略陈其效。
yì yuē zài zhōng kuì wú yōu suì yán fù rén bù dé yǔ shì yě
《易》曰：“在中馈，无攸遂”，言妇人不得与事也。
shī yuē yì jué zhé fù wèi xiāo wèi chī
《诗》曰：“懿厥哲妇，为枭为鸱”；
fěi jiàng zì tiān shēng zì fù rén
“匪降自天，生自妇人”。
jiàn shǐ hé píng zhī jì xǔ bān zhī guì qǐng dòng qián cháo xūn zhuó sì fāng shǎng cì wú liàng kōng xū nèi zāng nǚ chǒng zhì jí bù kě shàng yǐ
建始、河平之际，许、班之贵，顷动前朝，熏灼四方，赏赐无量，空虚内臧，女宠至极，不可上矣；
jīn zhī hòu qǐ tiān suǒ bù xiǎng shén bèi yú qián
今之后起，天所不飨，什倍于前。
fèi xiān dì fǎ dù tīng yòng qí yán guān zhì bù dàng zòng shì wáng zhū jiāo qí qīn shǔ jiǎ zhī wēi quán cóng héng luàn zhèng cì jǔ zhī lì mò gǎn fèng xiàn
废先帝法度，听用其言，官秩不当，纵释王诛，骄其亲属，假之威权，从横乱政，刺举之吏，莫敢奉宪。
yòu yǐ yè tíng yù dà wéi luàn jǐng bǎng chuí yú páo gé jué miè rén mìng zhǔ wèi zhào li bào dé fù yuàn fǎn chú bái zuì jiàn zhì zhèng lì duō xì wú gū lüě lì pò kǒng zhì wéi rén qǐ zé fēn lì shòu xiè
又以掖庭狱大为乱阱，榜棰■于炮格，绝灭人命，主为赵、李报德复怨，反除白罪，建治正吏，多系无辜，掠立迫恐，至为人起责，分利受谢。
shēng rù sǐ chū zhě bù kě shèng shǔ
生入死出者，不可胜数。
shì yǐ rì shí zài jì yǐ zhāo qí gū
是以日食再既，以昭其辜。
wáng zhě bì xiān zì jué rán hòu tiān jué zhī
王者必先自绝，然后天绝之。
bì xià qì wàn shèng zhī zhì guì
陛下弃万乘之至贵，
lè jiā rén zhī jiàn shì
乐家人之贱事，
yàn gāo měi zhī zūn hào
厌高美之尊号，
hǎo pǐ fū zhī bēi zì
好匹夫之卑字，
chóng jù piào qīng wú yì xiǎo rén yǐ wéi sī kè
崇聚僄轻无义小人以为私客，
shù lí shēn gōng zhī gù
数离深宫之固，
tǐng shēn chén yè
挺身晨夜，
yǔ qún xiǎo xiāng suí
与群小相随，
wū jí zá huì
乌集杂会，
yǐn zuì lì mín zhī jiā
饮醉吏民之家，
luàn fú gòng zuò
乱服共坐，
liú miàn xiè màn
流面媟嫚，
hùn xiáo wú bié
混淆无别，
mǐn miǎn dùn lè
闵免遁乐，
zhòu yè zài lù
昼夜在路。
diǎn mén hù fèng sù wèi zhī chén zhí gàn gē ér shǒu kōng gōng gōng qīng bǎi liáo bù zhī bì xià suǒ zài jī shù nián yǐ
典门户奉宿卫之臣执干戈而守空宫，公卿百僚不知陛下所在，积数年矣。
wáng zhě yǐ mín wèi jī mín yǐ cái wèi běn cái jié zé xià pàn xià pàn zé xià wáng
王者以民为基，民以财为本，财竭则下畔，下畔则下亡。
shì yǐ míng wáng ài yǎng jī běn bù gǎn qióng jí shǐ mín rú chéng dà jì
是以明王爱养基本，不敢穷极，使民如承大祭。
jīn bì xià qīng duó mín cái
今陛下轻夺民财，
bù ài mín lì
不爱民力，
tīng xié chén zhī jì
听邪臣之计，
qù gāo chǎng chū líng
去高敞初陵，
juān shí nián gōng xù
捐十年功绪，
gǎi zuò chāng líng
改作昌陵，
fǎn tiān de zhī xìng
反天地之性，
yīn xià wèi gāo
因下为高，
jī shuǐ wéi shān
积土为山，
fā tú qǐ yì
发徒起邑，
bìng zhì gōng guǎn
并治宫馆，
dà xīng yáo yì
大兴繇役，
zhòng zēng fù liǎn
重增赋敛，
zhēng fā rú yǔ
征发如雨，
yì bǎi qián xī
役百干溪，
fèi yí lí shān
费疑骊山，
mí bì tiān xià
靡敝天下，
wǔ nián bù chéng ér hòu fǎn gù
五年不成而后反故。
yòu guǎng xū yíng biǎo fā rén zhǒng mù duàn jié hái gǔ bào yáng shī jiù bǎi xìng cái jié lì jìn chóu hèn gǎn tiān zāi yì lǚ jiàng jī jǐn réng zhēn
又广盱营表，发人冢墓，断截骸骨，暴扬尸柩，百姓财竭力尽，愁恨感天，灾异屡降，饥馑仍臻。
liú sàn rǒng shí něi sǐ yú dào yǐ bǎi wàn shù
流散冗食，𫗪死于道，以百万数。
gōng jiā wú yī nián zhī chù bǎi xìng wú xún rì zhī chǔ shàng xià jù kuì wú yǐ xiāng jiù
公家无一年之畜，百姓无旬日之储，上下俱匮，无以相救。
shī yún yīn jiān bù yuǎn zài xià hòu zhī shì
《诗》云：“殷监不远，在夏后之世。
yuàn bì xià zhuī guān xià shāng zhōu qín suǒ yǐ shī zhī yǐ jìng kǎo jǐ xíng
”愿陛下追观夏、商、周、秦所以失之，以镜考己行。
yǒu bù hé zhě chén dāng fú wàng yán zhī zhū
有不合者，臣当伏妄言之诛。
hàn xìng jiǔ shì bǎi jiǔ shí yú zài jì tǐ zhī zhǔ qī jiē chéng tiān shùn dào zūn xiān zǔ fǎ dù huò yǐ zhōng xīng huò yǐ zhì ān
汉兴九世，百九十余载，继体之主七，皆承天顺道，遵先祖法度，或以中兴，或以治安。
zhì yú bì xià dú wéi dào zòng yù qīng shēn wàng xíng dāng shèng zhuàng zhī lóng wú jì sì zhī fú yǒu wēi wáng zhī yōu jī shī jūn dào bù hé tiān yì yì yǐ duō yǐ
至于陛下，独违道纵欲，轻身妄行，当盛壮之隆，无继嗣之福，有危亡之忧，积失君道，不合天意，亦已多矣。
wéi rén hòu sì shǒu rén gōng yè rú cǐ qǐ bù fù zāi
为人后嗣，守人功业，如此，岂不负哉！
fāng jīn shè jì zōng miào huò fú ān wēi zhī jī zài yú bì xià
方今社稷宗庙祸福安危之机在于陛下，
bì xià chéng kěn fā míng shèng zhī dé
陛下诚肯发明圣之德，
zhāo rán yuǎn wù
昭然远寤，
wèi cǐ shàng tiān zhī wēi nù
畏此上天之威怒，
shēn jù wēi wáng zhī zhēng zhào
深惧危亡之征兆，
dàng dí xié pì zhī è zhì
荡涤邪辟之恶志，
lì jīng zhì zhèng
厉精致政，
zhuān xīn fǎn dào
专心反道，
jué qún xiǎo zhī sī kè
绝群小之私客，
miǎn bù zhèng zhī zhào chú
免不正之诏除，
xī bà běi gōng sī nú chē mǎ tuǒ chū zhī jù
悉罢北宫私奴车马媠出之具，
kè jǐ fù lǐ
克己复礼，
wú èr wēi xíng chū yǐn zhī guò
毋二微行出饮之过，
yǐ fáng pò qiè zhī huò
以防迫切之祸，
shēn wéi rì shí zài jì zhī yì
深惟日食再既之意，
yì sǔn jiāo fáng yù táng zhī shèng chǒng
抑损椒房玉堂之盛宠，
wú tīng hòu gōng zhī qǐng yè
毋听后宫之请谒，
chú yè tíng zhī luàn yù
除掖庭之乱狱，
chū páo gé zhī xiàn jǐng
出炮格之陷阱，
zhū lù xié nìng zhī chén jí zuǒ yòu zhí zuǒ dào yǐ shì shàng zhě yǐ sāi tiān xià zhī wàng
诛戮邪佞之臣及左右执左道以事上者以塞天下之望，
qiě qǐn chū líng zhī zuò
且寝初陵之作，
zhǐ zhū shàn zhì gōng shì
止诸缮治宫室，
quē gèng jiǎn fù
阙更减赋，
jǐn xiū lì yì
尽休力役，
cún xù zhèn jiù kùn fá zhī rén yǐ mǐ yuǎn fāng
存恤振救困乏之人以弭远方，
lì chóng zhōng zhí
厉崇忠直，
fàng tuì cán zéi
放退残贼，
wú shǐ sù cān zhī lì jiǔ shī hòu lù
无使素餐之吏久尸厚禄，
yǐ cì guàn xíng
以次贯行，
gù zhí wú wéi
固执无违，
sù yè zī zī
夙夜孳孳，
lǚ shěng wú dài
屡省无怠，
jiù qiān bì gǎi
旧愆毕改，
xīn dé jì zhāng
新德既章，
xiān jiè zhī yá bù fù zǎi xīn
纤介之邪不复载心，
zé hè hè dà yì shù jī kě xiāo
则赫赫大异庶几可销，
tiān mìng qù jiù shù jī kě fù
天命去就庶几可复，
shè jì zōng miào shù jī kě bǎo
社稷宗庙庶几可保。
wéi bì xià liú shén fǎn fù shú shěng chén yán
唯陛下留神反复，熟省臣言。
chén xìng de bèi biān bù zhī lì bù zhī běn cháo shī de gǔ yán chù jì huì zuì dāng wàn sǐ
臣幸得备边部之吏，不知本朝失得，瞽言触忌讳，罪当万死。
chéng dì xìng kuān ér hǎo wén cí yòu jiǔ wú jì sì shù wèi wēi xíng duō jìn xìng xiǎo chén zhào li cóng wēi jiàn zhuān chǒng jiē huáng tài hòu yǔ zhū jiù sù yè suǒ cháng yōu
成帝性宽而好文辞，又久无继嗣，数为微行，多近幸小臣，赵、李从微贱专宠，皆皇太后与诸舅夙夜所常忧。
zhì qīn nán shù yán gù tuī yǒng děng shǐ yīn tiān biàn ér qiē jiàn quàn shàng nà yòng zhī
至亲难数言，故推永等使因天变而切谏，劝上纳用之。
yǒng zì zhī yǒu nèi yìng zhǎn yì wú suǒ yī wéi měi yán shì zhé jiàn dá lǐ
永自知有内应，展意无所依违，每言事辄见答礼。
zhì shàng cǐ duì shàng dà nù
至上此对，上大怒。
wèi jiāng jūn shāng mì zhì yǒng lìng fā qù
卫将军商密擿永令发去。
shàng shǐ shì yù shǐ shōu yǒng chì guò jiāo dào jiù zhě wù zhuī yù shǐ bù jí yǒng hái shàng yì yì jiě zì huǐ
上使侍御史收永，敕过交道厩者勿追，御史不及永，还，上意亦解，自悔。
míng nián zhēng yǒng wèi tài zhōng dài fū qiān guāng lù dài fu jǐ shì zhōng
明年，征永为太中大夫，迁光禄大夫给事中。
yuán yán yuán nián wèi cǐ de tài shǒu
元延元年，为此地太守。
shí zāi yì yóu shù yǒng dāng zhī guān shàng shǐ wèi wèi chún yú zhǎng shòu yǒng suǒ yù yán
时，灾异尤数，永当之官，上使卫尉淳于长受永所欲言。
yǒng duì yuē
永对曰：
chén yǒng xìng de yǐ yú xiǔ zhī cái wèi tài zhōng dài fū bèi shí yí zhī chén cóng cháo zhě zhī hòu jìn bù néng jìn sī nà zhōng fǔ xuān shèng dé tuì wú bèi jiān zhí ruì tǎo bú yì zhī gōng wěi méng hòu ēn réng qiān zhì běi dì tài guò
臣永幸得以愚朽之材为太中大夫，备拾遗之臣，从朝者之后，进不能尽思纳忠辅宣圣德，退无被坚执锐讨不义之功，猥蒙厚恩，仍迁至北地太过。
jué mìng yǔn shǒu shēn gāo yě cǎo bù zú yǐ bào sāi wàn fēn
绝命陨首，身膏野草，不足以报塞万分。
bì xià shèng dé kuān rén bù yí yì wàng zhī chén chuí zhōu wén zhī tīng xià jí chú ráo zhī yú yǒu zhào shǐ wèi wèi shòu chén yǒng suǒ yù yán
陛下圣德宽仁，不遗易忘之臣，垂周文之听，下及刍荛之愚，有诏使卫尉受臣永所欲言。
chén wén shì jūn zhī yì yǒu yán zé zhě jǐn qí zhōng yǒu guān shǒu zhě xiū qí zhí
臣闻事君之义，有言责者尽其忠，有官守者修其职。
chén yǒng xìng de miǎn yú yán zé zhī gū yǒu guān shǒu zhī rèn dāng bì lì zūn zhí yǎng suí bǎi xìng ér yǐ bù yí fù guān dé shī zhī cí
臣永幸得免于言责之辜，有官守之任，当毕力遵职，养绥百姓而已，不宜复关得失之辞。
zhōng chén zhī yú shàng zhì zài guò hòu shì gù yuǎn bù wéi jūn sǐ bù wàng guó
忠臣之于上，志在过厚，是故远不违君，死不忘国。
xī shǐ yú jì méi yú zhōng wèi qì wěi jiù hòu qǐn yǐ shī dá chéng
昔史鱼既没，余忠未讫，委柩后寝，以尸达诚；
jí àn shēn wài sī nèi fā fèn shū yōu yí yán li xi
汲黯身外思内，发愤舒忧，遗言李息。
jīng yuē suī ěr shēn zài wài nǎi xīn wú bù zài wáng shì
经曰：“虽尔身在外，乃心无不在王室。
chén yǒng xìng de jǐ shì zhōng chū rù sān nián suī zhí gàn gē shǒu biān chuí sī mù zhī xīn cháng cún yú shěng tà shì yǐ gǎn yuè jùn lì zhī zhí chén lěi nián zhī yōu
”臣永幸得给事中出入三年，虽执干戈守边垂，思慕之心常存于省闼，是以敢越郡吏之职，陈累年之忧。
chén wén tiān shēng zhēng mín bù néng xiāng zhì wèi lì wáng zhě yǐ tǒng lǐ zhī fāng zhì hǎi nèi fēi wéi tiān zǐ liè tǔ fēng jiāng fēi wéi zhū hóu jiē yǐ wéi mín yě
臣闻天生蒸民，不能相治，为立王者以统理之，方制海内非为天子，列土封疆非为诸侯，皆以为民也。
chuí sān tǒng liè sān zhèng qù wú dào kāi yǒu dé bù sī yī xìng míng tiān xià nǎi tiān xià zhī tiān xià fēi yī rén zhī tiān xià yě
垂三统，列三正，去无道，开有德，不私一姓，明天下乃天下之天下，非一人之天下也。
wáng zhě gōng xíng dào dé
王者躬行道德，
chéng shùn tiān dì
承顺天地，
bó ài rén nù
博爱仁怒，
ēn jí xíng wěi
恩及行苇，
jí shuì qǔ mín bù guò cháng fǎ
籍税取民不过常法，
gōng shì chē fú bù yú zhì dù
宫室车服不逾制度，
shì jié cái zú
事节财足，
lí shù hé mù
黎庶和睦，
zé guà qì lǐ xiào
则卦气理效，
wǔ zhǐ shí xù
五征时序，
bǎi xìng shòu kǎo
百姓寿考，
zhù cǎo fán zī
庶草蕃滋，
fú ruì bìng jiàng
符瑞并降，
yǐ zhāo bǎo yòu
以昭保右。
shī dào wàng xíng
失道妄行，
nì tiān bào wù
逆天暴物，
qióng shē jí yù
穷奢极欲，
chén miǎn huāng yín
湛湎荒淫，
fù yán shì cóng
妇言是从，
zhū zhú rén xián
诛逐仁贤，
lí tì gǔ ròu
离逖骨肉，
qún xiǎo yòng shì
群小用事，
jùn xíng zhòng fù
峻刑重赋，
bǎi xìng chóu yuàn
百姓愁怨，
zé guà qì bèi luàn
则卦气悖乱，
jiù zhēng zhe yóu
咎征著邮，
shàng tiān zhèn nù
上天震怒，
zāi yì lǚ jiàng
灾异屡降，
rì yuè báo shí
日月薄食，
wǔ xīng shī xíng
五星失行，
shān bēng chuān kuì
山崩川溃，
shuǐ quán yǒng chū
水泉踊出，
yāo niè bìng jiàn
妖孽并见，
bó xīng yào guāng
茀星耀光，
jī jǐn jiàn zhēn
饥馑荐臻，
bǎi xìng duǎn shé
百姓短折，
wàn wù yāo shāng
万物夭伤。
zhōng bù gǎi wù è qià biàn bèi bù fù qiǎn gào gèng mìng yǒu dé
终不改寤，恶洽变备，不复谴告，更命有德。
shī yún nǎi juàn sì gù cǐ wéi yǔ zhái
《诗》云：“乃眷四顾，此惟予宅。
fu qù è duó ruò qiān mìng xián shèng tiān dì zhī cháng jīng bǎi wáng zhī suǒ tóng yě
夫去恶夺弱，迁命贤圣，天地之常经，百王之所同也。
jiā yǐ gōng dé yǒu hòu bó qī zhì yǒu xiū duǎn shí shì yǒu zhōng jì tiān dào yǒu shèng shuāi
加以功德有厚薄，期质有修短，时世有中季，天道有盛衰。
bì xià chéng bā shì zhī gōng yè dāng yáng shù zhī biāo jì shè sān qī zhī jié jì zāo wú wàng zhī guà yùn zhí bǎi liù zhī zāi è
陛下承八世之功业，当阳数之标季，涉三七之节纪，遭《无妄》之卦运，直百六之灾厄。
sān nán yì kē zá yān tóng huì
三难异科，杂焉同会。
jiàn shǐ yuán nián yǐ lái èr shí zài jiān qún zāi dà yì jiāo cuò fēng qǐ duō yú chūn qiū suǒ shū
建始元年以来二十载间，群灾大异，交错锋起，多于《春秋》所书。
bā shì zhe jì jiǔ bù sāi chú zhòng yǐ jīn nián zhēng yuè jǐ hài shuò rì yǒu shí zhī sān cháo zhī huì sì yuè dīng yǒu sì fāng zhòng xīng bái zhòu liú yǔn qī yuè xīn wèi huì xīng héng tiān
八世著记，久不塞除，重以今年正月己亥朔日有食之，三朝之会，四月丁酉四方众星白昼流陨，七月辛未彗星横天。
chéng sān nán zhī jì huì chù zhòng duō zhī zāi yì yīn zhī yǐ jī jǐn jiē zhī yǐ bù shàn
乘三难之际会，畜众多之灾异，因之以饥馑，接之以不赡。
huì xīng jí yì yě tǔ jīng suǒ shēng liú yǔn zhī yīng chū yú jī biàn zhī hòu bīng luàn zuò yǐ jué qī bù jiǔ lóng dé jī shàn jù bù kè jì
彗星，极异也，土精所生，流陨之应出于饥变之后，兵乱作矣，厥期不久，隆德积善，惧不克济。
nèi zé wèi shēn gōng hòu tíng jiāng yǒu jiāo chén hàn qiè zuì jiǔ kuáng bèi zú qǐ zhī bài běi gōng yuàn yòu jiē xiàng zhī zhōng chén qiè zhī jiā yōu xián zhī chù zhēng shū cuī zhù zhī luàn
内则为深宫后庭将有骄臣悍妾醉酒狂悖卒起之败，北宫苑囿街巷之中臣妾之家幽闲之处征舒、崔杼之乱；
wài zé wèi zhū xià xià tǔ jiāng yǒu fán bìng sū lìng chén shèng xiàng liáng fèn bì zhī huò
外则为诸夏下土将有樊并、苏令、陈胜、项梁奋臂之祸。
nèi luàn zhāo mù rì jiè zhū xià jǔ bīng yǐ huǒ jiǎo wéi qī
内乱朝暮，日戒诸夏，举兵以火角为期。
ān wēi zhī fēn jiè zōng miào zhī zhì yōu chén yǒng suǒ yǐ pò dǎn hán xīn yù yán zhī lěi nián
安危之分界，宗庙之至忧，臣永所以破胆寒心，豫言之累年。
xià yǒu qí méng rán hòu biàn jiàn yú shàng kě bù zhì shèn
下有其萌，然后变见于上，可不致慎！
huò qǐ xì wēi jiān shēng suǒ yì
祸起细微，奸生所易。
yuàn bì xià zhèng jūn chén zhī yì wú fù yǔ qún xiǎo xiè dú yàn yǐn
愿陛下正君臣之义，无复与群小媟黩燕饮；
zhōng huáng mén hòu tíng sù jiāo màn bù jǐn cháng yǐ zuì jiǔ shī chén lǐ zhě xī chū wù liú
中黄门后庭素骄慢不谨尝以醉酒失臣礼者，悉出勿留。
qín sān gāng zhī yán xiū hòu gōng zhī zhèng yì yuǎn jiāo dù zhī xiàn chóng jìn wǎn shùn zhī xíng jiā huì shī zhì zhī rén huái róu yuàn hèn zhī xīn
勤三纲之严，修后宫之政，抑远骄妒之宪，崇近婉顺之行，加惠失志之人，怀柔怨恨之心。
bǎo zhì zūn zhī zhòng bǐng dì wáng zhī wēi cháo jìn fǎ chū ér hòu jià chén bīng qīng dào ér hòu xíng wú fù qīng shēn dú chū yǐn shí chén qiè zhī jiā
保至尊之重，秉帝王之威，朝觐法出而后驾，陈兵清道而后行，无复轻身独出，饮食臣妾之家。
sān zhě jì chú nèi luàn zhī lù sāi yǐ
三者既除，内乱之路塞矣。
zhū xià jǔ bīng méng zài mín jī jǐn ér lì bù xù xìng yú bǎi xìng kùn ér fù liǎn zhòng fā yú xià yuàn lí ér shàng bù zhī
诸夏举兵，萌在民饥馑而吏不恤，兴于百姓困而赋敛重，发于下怨离而上不知。
yì yuē zhūn qí gāo xiǎo zhēn jí dà zhēn xiōng
《易》曰：“屯其膏，小贞吉，大贞凶。
chuán yuē jī ér bù sǔn cí wèi tài jué zāi shuǐ jué jiù wáng
”传曰：“饥而不损兹谓泰，厥灾水，厥咎亡。
yāo cí yuē guān dòng mǔ fēi pì wèi wú dào chén wèi fēi jué jiù luàn chén móu cuàn
”《𫍚辞》曰：“关动牡飞，辟为无道，臣为非，厥咎乱臣谋篡。
wáng zhě zāo shuāi nán zhī shì yǒu jī jǐn zhī zāi bù sǔn yòng ér dà zì rùn gù xiōng
”王者遭衰难之世，有饥馑之灾，不损用而大自润，故凶；
bǎi xìng kùn pín wú yǐ gòng qiú chóu bēi yuàn hèn gù shuǐ
百姓困贫无以共求，愁悲怨恨，故水；
chéng guān shǒu guó zhī gù gù jiāng qù yān gù mǔ fēi
城关守国之固，固将去焉，故牡飞。
wǎng nián jùn guó èr shí yī shāng yú shuǐ zāi hé shǔ bù rù
往年郡国二十一伤于水，灾，禾黍不入。
jīn nián cán mài xián è
今年蚕麦咸恶。
bǎi chuān fèi téng jiāng hé yì jué dà shuǐ fàn làn jùn guó wǔ shí yǒu yú
百川沸腾，江河溢决，大水泛滥郡国五十有余。
bǐ nián sàng jia shí guò wú sù mài
比年丧稼，时过无宿麦。
bǎi xìng shī yè liú sàn qún bèi shǒu guān
百姓失业流散，群辈守关。
dà yì jiào bǐng rú bǐ shuǐ zāi hào hào lí shù qióng kùn rú cǐ yi sǔn cháng shuì xiǎo zì rùn zhī shí ér yǒu sī zòu qǐng jiā fù shén miào jīng yì nì yú mín xīn bù yuàn qū huò zhī dào yě
大异较炳如彼，水灾浩浩，黎庶穷困如此，宜损常税小自润之时，而有司奏请加赋，甚缪经义，逆于民心，布怨趋祸之道也。
mǔ fēi zhī zhuàng dài wèi cǐ fā
牡飞之状，殆为此发。
gǔ zhě gǔ bù dēng kuī shàn zāi lǚ zhì sǔn fú xiōng nián bù cí tu míng wáng zhī zhì yě shī yún fán mín yǒu sàng fú fú jiù zhī
古者谷不登亏膳，灾屡至损服，凶年不堲涂，明王之制也《诗》云：“凡民有丧，扶服救之。
lún yǔ yuē bǎi xìng bù zú jūn shú yǔ zú
”《论语》曰：“百姓不足，君孰予足？
chén yuàn bì xià wù xǔ jiā fù zhī zòu yì jiǎn dà guān dǎo guān zhōng yù fǔ jūn guān zhǎng chù lǐn xī yòng dù zhǐ shàng fāng zhī shì jīng shī jùn guó gōng fú guān fā shū zào zuò yǐ zhù dà sī nóng
”臣愿陛下勿许加赋之奏，益减大官、导官、中御府、均官、掌畜、廪牺用度，止尚方、织室、京师郡国工服官发输造作，以助大司农。
liú ēn guǎng shī zhèn shàn kùn fá kāi guān liáng nèi liú mín zì suǒ yù zhī yǐ jiù jī jí
流恩广施，振赡困乏，开关梁，内流民，恣所欲之，以救基急。
lì chūn qiǎn shǐ zhě xún háng fēng sú xuān bù shèng dé cún xù gū guǎ wèn mín suǒ kǔ láo èr qiān dàn chì quàn gēng sāng wú duó nóng shí yǐ wèi suí yuán yuán zhī xīn fáng sāi dà jiān zhī xì zhū xià zhī luàn shù jī kě xi
立春，遣使者循行风俗，宣布圣德，存恤孤寡，问民所苦，劳二千石，敕劝耕桑，毋夺农时，以慰绥元元之心，防塞大奸之隙，诸夏之乱，庶几可息。
chén wén shàng zhǔ kě yǔ wéi shàn ér bù kě yǔ wèi è xià zhǔ kě yǔ wèi è ér bù kě yǔ wéi shàn
臣闻上主可与为善而不可与为恶，下主可与为恶而不可与为善。
bì xià tiān rán zhī xìng shū tōng cōng mǐn shàng zhǔ zhī zī yě
陛下天然之性，疏通聪敏，上主之姿也。
shǎo shěng yú chén zhī yán gǎn wù sān nán shēn wèi dà yì dìng xīn wéi shàn juān wàng xié zhì wú èr jiù qiān lì jīng zhì zhèng zhì chéng yìng tiān zé jī yì sāi yú shàng huò luàn fú yú xià hé yōu huàn zhī yǒu
少省愚臣之言，感寤三难，深畏大异，定心为善，捐忘邪志，毋二旧愆，厉精致政，至诚应天，则积异塞于上，祸乱伏于下，何忧患之有？
qiè kǒng bì xià gōng zhì wèi zhuān sī hǎo pō cún shàng ài qún xiǎo bù kěn wèi ěr
窃恐陛下公志未专，私好颇存，尚爱群小，不肯为耳！
duì zòu tiān zǐ shén gǎn qí yán
对奏，天子甚感其言。
yǒng yú jīng shū fàn wèi shū dá yǔ dù qīn dù qiū lüè děng bù néng qià jiā rú liú xiàng fù zǐ jí yáng xióng yě
永于经书，泛为疏达，与杜钦、杜邺略等，不能洽浃如刘向父子及扬雄也。
qí yú tiān guān jīng shì yì zuì mì gù shàn yán zāi yì qián hòu suǒ shàng sì shí yú shì lüè xiāng fǎn fù zhuān gōng shàng shēn yǔ hòu gōng ér yǐ
其于天官、《京氏易》最密，故善言灾异，前后所上四十余事，略相反复，专攻上身与后宫而已。
dǎng yú wáng shì shàng yì zhī zhī bù shèn qīn xìn yě
党于王氏，上亦知之，不甚亲信也。
yǒng suǒ jū rèn zhí wèi běi dì tài shǒu suì yú wèi jiāng jūn shāng hōng qǔ yáng hóu gēn wèi piào qí jiāng jūn jiàn yǒng zhēng rù wèi dà sī nóng
永所居任职，为北地太守岁余，卫将军商薨，曲阳侯根为票骑将军，荐永，征入为大司农。
suì yú yǒng bìng sān yuè yǒu sī zòu qǐng miǎn
岁余，永病，三月，有司奏请免。
gù shì gōng qīng bìng zhé cì gào zhì yǒng dú jí shí miǎn
故事，公卿病，辄赐告，至永独即时免。
shù yuè zú yú jiā
数月，卒于家。
běn míng bìng yǐ wèi shì fán bìng fǎn gēng míng yǒng yún
本名并，以尉氏樊并反，更名永云。
dù qiū zì zi xià běn wèi jùn fán yáng rén yě
杜邺字子夏，本魏郡繁阳人也。
zǔ fù jí fù jī gōng láo jiē zhì jùn shǒu wǔ dì shí xǐ mào líng
祖父及父积功劳皆至郡守，武帝时徙茂陵。
qiū shǎo gū qí mǔ zhāng chǎng nǚ
邺少孤，其母张敞女。
qiū
邺。
qiū zhuàng cóng chang zi jí xué wèn de qí jiā shū
邺壮，从敞子吉学问，得其家书。
yǐ xiào lián yǐ láng
以孝廉以郎。
yǔ chē qí jiāng jūn wáng yīn shàn
与车骑将军王音善。
píng ā hòu tán bù shòu chéng mén zhí hòu hōng shàng mǐn huǐ zhī nǎi fù lìng tán dì chéng dū hóu shāng wèi tè jìn lǐng chéng mén bīng de jǔ lì rú jiāng jūn fǔ
平阿侯谭不受城门职，后薨，上闵悔之，乃复令谭弟成都侯商位特进，领城门兵，得举吏如将军府。
qiū jiàn yīn qián yǔ píng ā yǒu xì jí shuō yīn yuē qiū wén rén qíng ēn shēn zhě qí yǎng jǐn ài zhì zhě qí qiú xiáng
邺见音前与平阿有隙，即说音曰：“邺闻人情，恩深者其养谨，爱至者其求详。
fu qi ér bú jiàn shū shú néng wú yuàn
夫戚而不见殊，孰能无怨？
cǐ táng dì jiǎo gōng zhī shī suǒ yǐ zuò yě
此《棠棣》、《角弓》之诗所以作也。
xī qín bó yǒu qiān shèng zhī guó ér bù néng róng qí mǔ dì chūn qiū yì shū ér jī yān
昔秦伯有千乘之国，而不能容其母弟，《春秋》亦书而讥焉。
zhōu zhào zé bù rán zhōng yǐ xiāng fǔ yì yǐ xiāng kuāng tóng jǐ zhī qīn děng jǐ zhī zūn bù yǐ shèng dé dú jiān guó chǒng yòu bù wéi zhǎng zhuān shòu róng rèn fēn zhí yú shǎn bìng wèi bì yí
周、召则不然，忠以相辅，义以相匡，同己之亲，等己之尊，不以圣德独兼国宠，又不为长专受荣任，分职于陕，并为弼疑。
gù nèi wú gǎn hèn zhī xì wài wú qīn wǔ zhī xiū jù xiǎng tiān zhāo liǎng hé gāo míng zhě gài yǐ cǐ yě
故内无感恨之隙，外无侵侮之羞，俱享天晁，两荷高名者，盖以此也。
qiè jiàn chéng dōu hóu yǐ tè jìn lǐng chéng mén bīng fù yǒu zhào de jǔ lì rú wǔ fǔ cǐ míng zhào suǒ yù páng yě
窃见成都侯以特进领城门兵，复有诏得举吏如五府，此明诏所欲庞也。
jiāng jūn yi chéng shùn shèng yì jiā yì wǎng shí měi shì fán yì bì yǔ jí zhī zhǐ wèi chéng fù chū yú jiāng jūn zé shú gǎn bù shuō yù
将军宜承顺圣意，加异往时，每事凡议，必与及之，指为诚父，出于将军，则孰敢不说谕？
xī wén hóu wù dà yàn zhī xiàn ér fù zǐ yì qīn chén píng gòng yī fàn zhī zhuàn ér jiàng xiàng jiā huan suǒ jiē suī zài yíng jiē zǔ dòu zhī jiān qí yú wèi guó zhé chōng yàn nán qǐ bù yuǎn zāi
昔文侯寤大雁之献而父子益亲，陈平共一饭之馔而将相加欢，所接虽在楹阶俎豆之间，其于为国折冲厌难，岂不远哉！
qiè mù cāng táng lù zi zhī yì suǒ bái ào nèi wéi shēn chá yān
窃慕仓唐、陆子之义，所白奥内，唯深察焉。
yīn shén jiā qí yán yóu shì yǔ chéng dū hóu shāng qīn mì èr rén jiē zhòng qiū
”音甚嘉其言，由是与成都侯商亲密，二人皆重邺。
hòu yǐ bìng qù láng
后以病去郎。
shāng wèi dà sī mǎ wèi jiāng jūn chú qiū zhǔ bù yǐ wéi fù xīn jǔ shì yù shǐ
商为大司马卫将军，除邺主簿，以为腹心，举侍御史。
āi dì jí wèi qiān wèi liáng zhōu cì shǐ
哀帝即位，迁为凉州刺史。
qiū jū zhí kuān shū shǎo wēi yán shù nián yǐ bìng miǎn
邺居职宽舒，少威严，数年以病免。
shì shí dì zǔ mǔ dìng táo fu tài hòu chēng huáng tài tài hòu dì mǔ dīng jī chēng dì tài hòu ér huáng hòu jí fu tài hòu cóng dì zi yě
是时，帝祖母定陶傅太后称皇太太后，帝母丁姬称帝太后，而皇后即傅太后从弟子也。
fu shì hòu zhě sān rén dīng shì hòu zhě èr rén
傅氏侯者三人，丁氏侯者二人。
yòu fēng fu tài hòu tóng mǔ dì zǐ zhèng yè wèi yáng xìn hóu
又封傅太后同母弟子郑业为阳信侯。
fu tài hòu yóu yǔ zhèng zhuān quán
傅太后尤与政专权。
yuán shòu yuán nián zhēng yuè shuò shàng yǐ huáng hòu fù kǒng xiāng hòu fu yàn wèi dà sī mǎ wèi jiāng jūn ér dì jiù yáng ān hóu dīng míng wèi dà sī mǎ piào qí jiāng jūn
元寿元年正月朔，上以皇后父孔乡侯傅晏为大司马卫将军，而帝舅阳安侯丁明为大司马票骑将军。
lín bài rì shí zhào jǔ fāng zhèng zhí yán
临拜，日食，诏举方正直言。
fú yáng hòu wéi yù jǔ qiū fāng zhèng qiū duì yuē
扶阳侯韦育举邺方正，邺对曰：
chén wén qín xi yōu guó suì shǒu bù hèn
臣闻禽息忧国，碎首不恨；
biàn hé xiàn bǎo yuè zú yuàn zhī
卞和献宝，刖足愿之。
chén xìng de fèng zhí yán zhī zhào wú èr zhě zhī wēi gǎn bù jí chén
臣幸得奉直言之诏，无二者之危，敢不极陈！
chén wén yáng zūn yīn bēi bēi zhě suí zūn zūn zhě jiān bēi tiān zhī dào yě
臣闻阳尊阴卑，卑者随尊，尊者兼卑，天之道也。
shì yǐ nán suī jiàn gè wèi qí jiā yáng
是以男虽贱，各为其家阳；
nǚ suī guì yóu wèi qí guó yīn
女虽贵，犹为其国阴。
gù lǐ míng sān cóng zhī yì suī yǒu wén mǔ zhī dé bì xì yú zi
故礼明三从之义，虽有文母之德，必系于子。
chūn qiū bù shū jì hóu zhī mǔ yīn yì shā yě
《春秋》不书纪侯之母，阴义杀也。
xī zhèng bó suí jiāng shì zhī yù zhōng yǒu shū duàn cuàn guó zhī huò
昔郑伯随姜氏之欲，终有叔段篡国之祸；
zhōu xiāng wáng nèi pò huì hòu zhī nán ér zāo jū zhèng zhī wēi
周襄王内迫惠后之难，而遭居郑之危。
hàn xìng lǚ tài hòu quán sī qīn shǔ yòu yǐ wài sūn wèi xiào huì hòu shì shí jì sì bù míng fán shì duō àn zhòu hūn dōng léi zhī biàn bù kě shèng zài
汉兴，吕太后权私亲属，又以外孙为孝惠后，是时继嗣不明，凡事多暗，昼昏冬雷之变，不可胜载。
qiè jiàn bì xià xíng bù piān zhī zhèng měi shì yuē jiǎn fēi lǐ bù dòng chéng yù zhèng shēn yǔ tiān xià gēng shǐ yě
窃见陛下行不偏之政，每事约俭，非礼不动，诚欲正身与天下更始也。
rán jiā ruì wèi yìng ér rì shí dì zhèn mín é yán xíng chóu chuán xiāng jīng kǒng
然嘉瑞未应，而日食、地震，民讹言行筹，传相惊恐。
àn chūn qiū zāi yì yǐ zhǐ xiàng wéi yán yǔ gù zài yú dé yī lèi ér dá zhī yě
案《春秋》灾异，以指象为言语，故在于得一类而达之也。
rì shí míng yáng wèi yīn suǒ lín kūn guà chéng lí míng yí zhī xiàng yě
日食，明阳为阴所临，《坤卦》乘《离》，《明夷》之象也。
kūn yǐ fǎ de wèi tǔ wèi mǔ yǐ ān jìng wèi dé
《坤》以法地，为土为母，以安静为德。
zhèn dà yīn zhī xiào yě
震，大阴之效也。
zhàn xiàng shén míng chén gǎn bù zhí yán qí shì
占象甚明，臣敢不直言其事！
xī zēng zǐ wèn cóng lìng zhī yì kǒng zǐ yuē shì hé yán yǔ
昔曾子问从令之义，孔子曰：“是何言与！
shàn mǐn zǐ qiān shǒu lǐ bù gǒu cóng qīn suǒ xíng wú fēi lǐ zhě gù wú kě jiān yě
”善闵子骞守礼不苟，从亲所行，无非理者，故无可间也。
qián dà sī mǎ xīn dū hóu mǎng tuì fú dì jiā yǐ zhào cè jué fù qiǎn jiù guó
前大司马新都侯莽退伏弟家，以诏策决，复遣就国。
gāo chāng hòu hóng qù fán zì jué yóu shòu fēng tǔ
高昌侯宏去蕃自绝，犹受封土。
zhì shū shì zhōng fù mǎ dū wèi qiān bù zhōng qiǎo nìng miǎn guī gù jùn jiān wèi xún yuè zé yǒu zhào hái dà chén zòu zhèng qí fá zú bù dé qiǎn ér fǎn jiān guān fèng shǐ xiǎn chǒng guò gù
制书侍中、驸马都尉迁不忠巧佞，免归故郡，间未旬月，则有诏还，大臣奏正其罚，卒不得遣，而反兼官奉使，显宠过故。
jí yáng xìn hóu yè jiē yuán sī jūn guó fēi gōng yì suǒ zhǐ
及阳信侯业，皆缘私君国，非功义所止。
zhū wài jiā kūn dì wú xián bù xiào bìng shì wéi wò bù zài liè wèi huò diǎn bīng wèi huò jiāng jūn tún chǒng yì bìng yú yī jiā jī guì zhī shì shì suǒ xī jiàn suǒ xī wén yě
诸外家昆弟无贤不肖，并侍帷幄，布在列位，或典兵卫，或将军屯，宠意并于一家，积贵之势，世所稀见所稀闻也。
zhì nǎi bìng zhì dà sī mǎ jiāng jūn zhī guān
至乃并置大司马、将军之官。
huáng fǔ suī shèng sān huán suī lóng lǔ wéi zuò sān jūn wú yǐ shén cǐ
皇甫虽盛，三桓虽隆，鲁为作三军，无以甚此。
dāng bài zhī rì àn rán rì shí
当拜之日，暗然日食。
bù zài qián hòu lín shì ér fā zhě míng bì xià qiān xùn wú zhuān chéng zhǐ fēi yī suǒ yán zhé tīng suǒ yù zhé suí yǒu zuì è zhě bù zuò gū fá wú gōng néng zhě bì shòu guān jué liú jiàn jī wěi zhèng yóu zài shì yù lìng zhāo zhāo yǐ jué shèng cháo
不在前后，临事而发者，明陛下谦逊无专，承指非一，所言辄听，所欲辄随，有罪恶者不坐辜罚，无功能者毕受官爵，流渐积猥，正尤在是，欲令昭昭以觉圣朝。
xī shī rén suǒ cì chūn qiū suǒ jī zhǐ xiàng rú cǐ dài bù zài tā
昔诗人所刺，《春秋》所讥，指象如此，殆不在它。
yóu hòu shì qián fèn yì fēi zhī dǎi shēn suǒ xíng bù zì jìng jiàn zé yǐ wéi kě jì zhī guò zhě
由后视前，忿邑非之，逮身所行，不自镜见，则以为可，计之过者。
shū jiàn dú piān jiàn yí nèi yì yǒu cǐ lèi
疏贱独偏见，疑内亦有此类。
tiān biàn bù kōng bǎo yòu shì zhǔ rú cǐ zhī zhì nài hé bù yīng
天变不空，保右世主如此之至，奈何不应！
chén wén yě jī zhe guài gāo zōng shēn dòng
臣闻野鸡著怪，高宗深动；
dà fēng bào guò chéng wáng dá rán
大风暴过，成王怛然。
yuàn bì xià jiā zhì jīng chéng sī chéng shǐ chū shì jī zhū gǔ yǐ yàn xià xīn zé lí shù qún shēng wú bù shuō xǐ shàng dì bǎi shén shōu hái wēi nù zhēn xiáng fú lù hé xián bù bào
愿陛下加致精诚，思承始初，事稽诸古，以厌下心，则黎庶群生无不说喜，上帝百神收还威怒，祯祥福禄何嫌不报！
qiū wèi bài bìng zú
邺未拜，病卒。
qiū yán mín é yán xíng chóu jí gǔ yǒng yán wáng zhě mǎi sī tián huì xīng yǔn shí mǔ fēi zhī zhàn yǔ zài wǔ xíng zhì
邺言民讹言行筹，及谷永言王者买私田，彗星陨石牡飞之占，语在《五行志》。
chū qiū cóng zhāng jí xué jí zi sǒng yòu yòu gū cóng qiū xué wèn yì zhe yú shì yóu zhǎng xiǎo xué
初，邺从张吉学，吉子竦又幼孤，从邺学问，亦著于世，尤长小学。
qiū yú lín qīng jìng hào gǔ yì yǒu yǎ cái jiàn wǔ zhōng lì wèi liè qīng zhì dà sī kōng
邺于林，清静好古，亦有雅材，建武中历位列卿，至大司空。
qí zhèng wén zì guò yú qiū sǒng gù shì yán xiǎo xué zhě yóu dù gōng
其正文字过于邺、竦，故世言小学者由杜公。
zàn yuē xiào chéng zhī shì wěi zhèng wài jiā zhū jiù chí quán zhòng yú dīng fu zài xiào āi shí
赞曰：孝成之世，委政外家，诸舅持权，重于丁、傅在孝哀时。
gù dù qiū gǎn jī dīng fu ér qīn yǒng bù gǎn yán wáng shì qí shì rán yě
故杜邺敢讥丁、傅，而钦、永不敢言王氏，其势然也。
jí qīn yù yì sǔn fèng quán ér qiū fù huì yīn shāng
及钦欲挹损凤权，而邺附会音、商。
yǒng chén sān qī zhī jiè sī wèi zhōng yān zhì qí yǐn shēn bó yǐ ā fèng xì píng ā yú chē qí zhǐ jīn huǒ yǐ qiú hé kě wèi liàng bù zú ér tán yǒu yú zhě
永陈三七之戒，斯为忠焉，至其引申伯以阿凤，隙平阿于车骑，指金、火以求合，可谓谅不足而谈有余者。
kǒng zǐ chēng you duō wén sān rén jìn zhī yǐ
孔子称“友多闻”，三人近之矣。