第八十八回 — 三国演义 — 罗贯中

dù lú shuǐ zài fù fān wáng shi zhà xiáng sān qín mèng huò

渡泸水再缚番王识诈降三擒孟获

què shuō kǒng míng fàng le mèng huò zhòng jiāng shàng zhàng wèn yuē mèng huò nǎi nán mán qú kuí jīn xìng bèi qín nán fāng biàn dìng

却说孔明放了孟获，众将上帐问曰：“孟获乃南蛮渠魁，今幸被擒，南方便定；

chéng xiàng hé gù fàng zhī

丞相何故放之？

kǒng míng xiào yuē wú qín cǐ rén rú náng zhōng qǔ wù ěr

”孔明笑曰：“吾擒此人，如囊中取物耳。

zhí xū xiáng fú qí xīn zì rán píng yǐ

直须降伏其心，自然平矣。

zhū jiāng wén yán jiē wèi kěn xìn

”诸将闻言，皆未肯信。

dāng rì mèng huò xíng zhì lú shuǐ zhèng yù shǒu xià bài cán de mán bīng jiē lái xún tàn

当日孟获行至泸水，正遇手下败残的蛮兵，皆来寻探。

zhòng bīng jiàn le mèng huò qiě jīng qiě xǐ bài wèn yuē dài wáng rú hé néng gōu huí lái

众兵见了孟获，且惊且喜，拜问曰：“大王如何能勾回来？

huò yuē shǔ rén jiān wǒ zài zhàng zhōng bèi wǒ shā sǐ shí yú rén chéng yè hēi ér zǒu

”获曰：“蜀人监我在帐中，被我杀死十余人，乘夜黑而走；

zhèng xíng jiān féng zhe yī shào mǎ jūn yì bèi wǒ shā zhī duó le cǐ mǎ yīn cǐ de tuō

正行间，逢着一哨马军，亦被我杀之，夺了此马：因此得脱。

zhòng jiē dà xǐ yōng mèng huò dù le lú shuǐ xià zhù zhài zhà huì jí gè dòng qiú zhǎng lù xù zhāo jù yuán fàng huí de mán bīng yuē yǒu shí yú wàn qí

”众皆大喜，拥孟获渡了泸水，下住寨栅，会集各洞酋长，陆续招聚原放回的蛮兵，约有十余万骑。

cǐ shí dǒng tú nà ā huì nán yǐ zài dòng zhōng

此时董荼那、阿会喃已在洞中。

mèng huò shǐ rén qù qǐng èr rén jù pà zhǐ de yě yǐn dòng bīng lái

孟获使人去请，二人惧怕，只得也引洞兵来。

huò chuán lìng yuē wú yǐ zhī zhū gě liàng zhī jì yǐ bù kě yǔ zhàn zhàn zé zhōng tā guǐ jì

获传令曰：“吾已知诸葛亮之计矣，不可与战，战则中他诡计。

bǐ chuān bīng yuǎn lái láo kǔ kuàng jí rì tiān yán bǐ bīng qǐ néng jiǔ zhù

彼川兵远来劳苦，况即日天炎，彼兵岂能久住？

wú děng yǒu cǐ lú shuǐ zhī xiǎn jiāng chuán fá jǐn jū zài nán àn yí dài jiē zhù tǔ chéng shēn gōu gāo lěi kàn zhū gě liàng rú hé shī móu

吾等有此泸水之险，将船筏尽拘在南岸，一带皆筑土城，深沟高垒，看诸葛亮如何施谋！

zhòng qiú zhǎng cóng qí jì jǐn jū chuán fá yú nán àn yí dài zhù qǐ tǔ chéng yǒu yī shān bàng yá zhī de gāo shù dí lóu

”众酋长从其计，尽拘船筏于南岸，一带筑起土城：有依山傍崖之地，高竖敌楼；

lóu shàng duō shè gōng nǔ pào shí zhǔn bèi jiǔ chù zhī jì

楼上多设弓弩炮石，准备久处之计。

liáng cǎo jiē shì gè dòng gōng yùn

粮草皆是各洞供运。

mèng huò yǐ wéi wàn quán zhī cè tǎn rán bù yōu

孟获以为万全之策，坦然不忧。

què shuō kǒng míng tí bīng dà jìn qián jūn yǐ zhì lú shuǐ shào mǎ fēi bào shuō lú shuǐ zhī nèi bìng wú chuán fá

却说孔明提兵大进，前军已至泸水，哨马飞报说：“泸水之内，并无船筏；

yòu jiān shuǐ shì shén jí gé àn yí dài zhù qǐ tǔ chéng jiē yǒu mán bīng shǒu bǎ

又兼水势甚急，隔岸一带筑起土城，皆有蛮兵守把。

shí zhí wǔ yuè tiān qì yán rè nán fāng zhī de fèn wài yán kù jūn mǎ yī jiǎ jiē chuān bù dé

”时值五月，天气炎热，南方之地，分外炎酷，军马衣甲，皆穿不得。

kǒng míng zì zhì lú shuǐ biān guān bì huí dào běn zhài jù zhū jiāng zhì zhàng zhōng chuán lìng yuē jīn mèng huò bīng tún lú shuǐ zhī nán shēn gōu gāo lěi yǐ jù wǒ bīng

孔明自至泸水边观毕，回到本寨，聚诸将至帐中，传令曰：“今孟获兵屯泸水之南，深沟高垒，以拒我兵；

wú jì tí bīng zhì cǐ rú hé kōng huí

吾既提兵至此，如何空回？

rǔ děng gè gè yǐn bīng yī shān bàng shù jiǎn lín mù mào shèng zhī chù yǔ wǒ jiāng xī rén mǎ

汝等各各引兵，依山傍树，拣林木茂盛之处，与我将息人马。

nǎi qiǎn lǚ kǎi lí lú shuǐ bǎi lǐ jiǎn yīn liáng zhī de fēn zuò sì gè zhài zi

”乃遣吕凯离泸水百里，拣阴凉之地，分作四个寨子；

shǐ wáng píng zhāng yí zhāng yì guān suǒ gè shǒu yī zhài nèi wài jiē dā cǎo péng zhē gài mǎ pǐ jiàng shì chéng liáng yǐ bì shǔ qì

使王平、张嶷、张翼、关索各守一寨，内外皆搭草棚，遮盖马匹，将士乘凉，以避暑气。

cān jūn jiǎng wǎn kàn le rù wèn kǒng míng yuē mǒu kàn lǚ kǎi suǒ zào zhī zhài shén bù hǎo zhèng fàn xī rì xiān dì bài yú dōng wú shí zhī dì shì yǐ tǎng mán bīng tōu dù lú shuǐ qián lái jié zhài ruò yòng huǒ gōng rú hé jiě jiù

参军蒋琬看了，入问孔明曰：“某看吕凯所造之寨甚不好，正犯昔日先帝败于东吴时之地势矣，倘蛮兵偷渡泸水，前来劫寨，若用火攻，如何解救？

kǒng míng xiào yuē gōng wù duō yí wú zì yǒu miào suàn

”孔明笑曰：“公勿多疑，吾自有妙算。

jiǎng wǎn děng jiē bù xiǎo qí yì

”蒋琬等皆不晓其意。

hū bào shǔ zhōng chà mǎ dài jiě shǔ yào bìng liáng mǐ dào

忽报蜀中差马岱解暑药并粮米到。

kǒng míng lìng rù

孔明令入。

dài cān bài bì yī miàn jiāng mǐ yào fēn pài sì zhài

岱参拜毕，一面将米药分派四寨。

kǒng míng wèn yuē rǔ jiāng dài duō shǎo jūn lái

孔明问曰：“汝将带多少军来？

mǎ dài yuē yǒu sān qiān jūn

”马岱曰：“有三千军。

kǒng míng yuē wú jūn lèi zhàn pí kùn yù yòng rǔ jūn wèi zhī kěn xiàng qián fǒu

”孔明曰：“吾军累战疲困，欲用汝军，未知肯向前否？

dài yuē jiē shì cháo tíng jūn mǎ hé fēn bǐ wǒ

”岱曰：“皆是朝廷军马，何分彼我？

chéng xiàng yào yòng suī sǐ bù cí

丞相要用，虽死不辞。

kǒng míng yuē jīn mèng huò jù zhù lú shuǐ wú lù kě dù

”孔明曰：“今孟获拒住泸水，无路可渡。

wú yù xiān duàn qí liáng dào lìng bǐ jūn zì luàn

吾欲先断其粮道，令彼军自乱。

dài yuē rú hé duàn de

”岱曰：“如何断得？

kǒng míng yuē lí cǐ yī bǎi wǔ shí lǐ lú shuǐ xià liú shā kǒu cǐ chù shuǐ màn kě yǐ zā fá ér dù

”孔明曰：“离此一百五十里，泸水下流沙口，此处水慢，可以紥筏而渡。

rǔ tí běn bù sān qiān jūn dù shuǐ zhí rù mán dòng xiān duàn qí liáng rán hòu huì hé dǒng tú nà ā huì nán liǎng gè dòng zhǔ biàn wèi nèi yìng

汝提本部三千军渡水，直入蛮洞，先断其粮，然后会合董荼那、阿会喃两个洞主，便为内应。

bù kě yǒu wù

不可有误。

mǎ dài xīn rán qù le lǐng bīng qián dào shā kǒu qū bīng dù shuǐ

马岱欣然去了，领兵前到沙口，驱兵渡水；

yīn jiàn shuǐ qiǎn dà bàn bù xià fá zhǐ luǒ yī ér guò bàn dù jiē dào

因见水浅，大半不下筏，只裸衣而过，半渡皆倒；

jí jiù bàng àn kǒu bí chū xuè ér sǐ

急救傍岸，口鼻出血而死。

mǎ dài dà jīng lián yè huí gào kǒng míng

马岱大惊，连夜回告孔明。

kǒng míng suí huàn xiàng dǎo tǔ rén wèn zhī

孔明随唤向导土人问之。

tǔ rén yuē mù jīn yán tiān dú jù lú shuǐ rì jiān shén rè dú qì zhèng fā yǒu rén dù shuǐ bì zhōng qí dú

土人曰：“目今炎天，毒聚泸水，日间甚热，毒气正发，有人渡水，必中其毒；

huò yǐn cǐ shuǐ qí rén bì sǐ

或饮此水，其人必死。

ruò yào dù shí

若要渡时。

xū dài yè jìng shuǐ lěng dú qì bù qǐ bǎo shí dù zhī fāng kě wú shì

须待夜静水冷，毒气不起，饱食渡之，方可无事。

kǒng míng suì lìng tǔ rén yǐn lù yòu xuǎn jīng zhuàng jūn wǔ liù bǎi suí zhe mǎ dài lái dào lú shuǐ shā kǒu zā qǐ mù fá bàn yè dù shuǐ guǒ rán wú shì dài lǐng zhe èr qiān zhuàng jūn lìng tǔ rén yǐn lù jìng qǔ mán dòng yùn liáng zǒng lù kǒu jiā shān yù ér lái

”孔明遂令土人引路，又选精壮军五六百，随着马岱，来到泸水沙口，紥起木筏，半夜渡水，果然无事，岱领着二千壮军，令土人引路，径取蛮洞运粮总路口夹山峪而来。

nà jiā shān yù liǎng xià shì shān zhōng jiān yī tiáo lù zhǐ róng yī rén yī mǎ ér guò

那夹山峪，两下是山，中间一条路，止容一人一马而过。

mǎ dài zhàn le jiā shān yù fēn bō jūn shì lì qǐ zhài zhà

马岱占了夹山峪，分拨军士，立起寨栅。

dòng mán bù zhī zhèng jiě liáng dào bèi dài qián hòu jié zhù duó liáng bǎi yú chē mán rén bào rù mèng huò dà zhài zhōng

洞蛮不知，正解粮到，被岱前后截住，夺粮百余车，蛮人报入孟获大寨中。

cǐ shí mèng huò zài zhài zhōng zhōng rì yǐn jiǔ qǔ lè bù lǐ jūn wù wèi zhòng qiú zhǎng yuē wú ruò yǔ zhū gě liàng duì dí bì zhōng jiān jì

此时孟获在寨中，终日饮酒取乐，不理军务，谓众酋长曰：“吾若与诸葛亮对敌，必中奸计。

jīn kào cǐ lú shuǐ zhī xiǎn shēn gōu gāo lěi yǐ dài zhī

今靠此泸水之险，深沟高垒以待之；

shǔ rén shòu bù guò kù rè bì rán tuì zǒu

蜀人受不过酷热，必然退走。

nà shí wú yǔ rǔ děng suí hòu jī zhī biàn kě qín zhū gě liàng yě

那时吾与汝等随后击之，便可擒诸葛亮也。

yán qì hē hē dà xiào

”言讫，呵呵大笑。

hū rán bān nèi yī qiú zhǎng yuē shā kǒu shuǐ qiǎn tǎng shǔ bīng tòu lòu guò lái shēn wéi lì hài

忽然班内一酋长曰：“沙口水浅，倘蜀兵透漏过来，深为利害；

dāng fēn jūn shǒu bǎ

当分军守把。

huò xiào yuē rǔ shì běn chǔ tǔ rén rú hé bù zhī

”获笑曰：“汝是本处土人，如何不知？

wú zhèng yào shǔ bīng lái dù cǐ shuǐ dù zé bì sǐ yú shuǐ zhōng yǐ

吾正要蜀兵来渡此水，渡则必死于水中矣。

qiú zhǎng yòu yuē tǎng yǒu tǔ rén shuō yǔ yè dù zhī fǎ dāng fù hé rú

”酋长又曰：“倘有土人说与夜渡之法，当复何如？

huò yuē bù bì duō yí

”获曰：“不必多疑。

wú jìng nèi zhī rén ān kěn zhù dí rén yé

吾境内之人，安肯助敌人耶？

zhèng yán zhī jiān hū bào shǔ bīng bù zhī duō shǎo àn dù lú shuǐ jué duàn le jiā shān liáng dào dǎ zhe píng běi jiāng jūn mǎ dài qí hào

”正言之间，忽报蜀兵不知多少，暗渡泸水，绝断了夹山粮道，打着“平北将军马岱”旗号。

huò xiào yuē liàng cǐ xiǎo bèi hé zú dào zāi

获笑曰：“量此小辈，何足道哉！

jí qiǎn fù jiāng máng yá zhǎng yǐn sān qiān bīng tóu jiā shān yù lái

”即遣副将忙牙长，引三千兵投夹山峪来。

què shuō mǎ dài wàng jiàn mán bīng yǐ dào suì jiāng èr qiān jūn bǎi zài shān qián

却说马岱望见蛮兵已到，遂将二千军摆在山前。

liǎng zhèn duì yuán máng yá zhǎng chū mǎ yǔ mǎ dài jiāo fēng zhǐ yī hé bèi dài yī dāo zhǎn yú mǎ xià

两阵对圆，忙牙长出马，与马岱交锋，只一合，被岱一刀，斩于马下。

mán bīng dà bài zǒu huí lái jiàn mèng huò xì yán qí shì

蛮兵大败走回，来见孟获，细言其事。

huò huàn zhū jiāng wèn yuē shuí gǎn qù dí mǎ dài

获唤诸将问曰：“谁敢去敌马岱？

yán wèi bì dǒng tú nà chū yuē mǒu yuàn wǎng

”言未毕，董荼那出曰：“某愿往。

mèng huò dà xǐ suì yǔ sān qiān bīng ér qù

”孟获大喜，遂与三千兵而去。

huò yòu kǒng yǒu rén zài dù lú shuǐ jí qiǎn ā huì nán yǐn sān qiān bīng qù shǒu bǎ shā kǒu

获又恐有人再渡泸水，即遣阿会喃，引三千兵，去守把沙口。

què shuō dǒng tú nà yǐn mán bīng dào le jiā shān yù xià zhài mǎ dài yǐn bīng lái yíng

却说董荼那引蛮兵到了夹山峪下寨，马岱引兵来迎。

bù nèi jūn yǒu rèn de shì dǒng tú nà shuō yǔ mǎ dài rú cǐ rú cǐ

部内军有认得是董荼那，说与马岱如此如此。

dài zòng mǎ xiàng qián dà mà yuē wú yì bèi ēn zhī tú

岱纵马向前大骂曰：“无义背恩之徒！

wú chéng xiàng ráo rǔ xìng mìng jīn yòu bèi fǎn qǐ bù zì xiū

吾丞相饶汝性命，今又背反，岂不自羞！

dǒng tú nà mǎn miàn cán kuì wú yán kě dá bù zhàn ér tuì

”董荼那满面惭愧，无言可答，不战而退。

mǎ dài yǎn shā yī zhèn ér huí

马岱掩杀一阵而回。

dǒng tú nà huí jiàn mèng huò yuē mǎ dài yīng xióng dǐ dí bú zhù

董荼那回见孟获曰：“马岱英雄，抵敌不住。

huò dà nù yuē wú zhī rǔ yuán shòu zhū gě liàng zhī ēn jīn gù bù zhàn ér tuì zhèng shì mài zhèn zhī jì

”获大怒曰：“吾知汝原受诸葛亮之恩，今故不战而退，正是卖阵之计！

hē jiào tuī chū zhǎn le

”喝教推出斩了。

zhòng qiú zhǎng zài sān āi gào fāng cái miǎn sǐ huà wǔ shì jiāng dǒng tú nà dǎ le yī bǎi dà gùn fàng guī běn zhài

众酋长再三哀告，方才免死，叱武士将董荼那打了一百大棍，放归本寨。

zhū duō qiú zhǎng jiē lái gào dǒng tú nà yuē wǒ děng suī jū mán fāng wèi cháng gǎn fàn zhōng guó

诸多酋长皆来告董荼那曰：“我等虽居蛮方，未尝敢犯中国；

zhōng guó yì bù céng qīn wǒ

中国亦不曾侵我。

jīn yīn mèng huò shì lì xiāng bī bù dé yǐ ér zào fǎn

今因孟获势力相逼，不得已而造反。

xiǎng kǒng míng shén jī mò cè cáo cāo sūn quán shàng zì jù zhī hé kuàng wǒ děng mán fāng hu

想孔明神机莫测，曹操、孙权尚自惧之，何况我等蛮方乎？

kuàng wǒ děng jiē shòu qí huó mìng zhī ēn wú kě wèi bào

况我等皆受其活命之恩，无可为报。

jīn yù shě yī sǐ mìng shā mèng huò qù tóu kǒng míng yǐ miǎn dòng zhōng bǎi xìng tú tàn zhī kǔ

今欲舍一死命，杀孟获去投孔明，以免洞中百姓涂炭之苦。

dǒng tú nà yuē wèi zhī rǔ děng xīn xià ruò hé

”董荼那曰：“未知汝等心下若何？

nèi yǒu yuán méng kǒng míng fàng huí de rén yī qí tóng shēng yīng yuē yuàn wǎng

”内有原蒙孔明放回的人，一齐同声应曰：“愿往！

yú shì dǒng tú nà shǒu zhí gāng dāo yǐn bǎi yú rén zhí bèn dà zhài ér lái shí mèng huò dà zuì yú zhàng zhōng

”于是董荼那手执钢刀，引百余人，直奔大寨而来，时孟获大醉于帐中。

dǒng tú nà yǐn zhòng rén chí dāo ér rù zhàng xià yǒu liǎng jiāng shì lì

董荼那引众人持刀而入，帐下有两将侍立。

dǒng tú nà yǐ dāo zhǐ yuē rǔ děng yì shòu zhū gě chéng xiàng huó mìng zhī ēn yí dāng bào xiào

董荼那以刀指曰：“汝等亦受诸葛丞相活命之恩，宜当报效。

èr jiāng yuē bù xū jiāng jūn xià shǒu mǒu dāng shēng qín mèng huò qù xiàn chéng xiàng

”二将曰：“不须将军下手，某当生擒孟获，去献丞相。

yú shì yī qí rù zhàng jiāng mèng huò zhí fù yǐ dìng yā dào lú shuǐ biān jià chuán zhí guò běi àn xiān shǐ rén bào zhī kǒng míng

”于是一齐入帐，将孟获执缚已定，押到泸水边，驾船直过北岸，先使人报知孔明。

què shuō kǒng míng yǐ yǒu xì zuò tàn zhī cǐ shì yú shì mì chuán hào lìng jiào gè zhài jiàng shì zhěng dùn jūn qì fāng jiào wéi shǒu qiú zhǎng jiě mèng huò rù lái qí yú jiē huí běn zhài tīng hòu

却说孔明已有细作探知此事，于是密传号令，教各寨将士，整顿军器，方教为首酋长解孟获入来，其余皆回本寨听候。

dǒng tú nà xiān rù zhōng jūn jiàn kǒng míng xì shuō qí shì

董荼那先入中军见孔明，细说其事。

kǒng míng zhòng jiā shǎng láo yòng hǎo yán fǔ wèi qiǎn dǒng tú nà yǐn zhòng qiú zhǎng qù le rán hòu lìng dāo fǔ shǒu tuī mèng huò rù

孔明重加赏劳，用好言抚慰，遣董荼那引众酋长去了，然后令刀斧手推孟获入。

kǒng míng xiào yuē rǔ qián zhě yǒu yán dàn zài qín de biàn kěn xiáng fú

孔明笑曰：“汝前者有言：但再擒得，便肯降服。

jīn rì rú hé

今日如何？

huò yuē cǐ fēi rǔ zhī néng yě

”获曰：“此非汝之能也；

nǎi wú shǒu xià zhī rén zì xiāng cán hài yǐ zhì rú cǐ

乃吾手下之人自相残害，以致如此。

rú hé kěn fú

如何肯服！

kǒng míng yuē wú jīn zài fàng rǔ qù ruò hé

”孔明曰：“吾今再放汝去，若何？

mèng huò yuē wú suī mán rén pō zhī bīng fǎ

”孟获曰：“吾虽蛮人，颇知兵法；

ruò chéng xiàng duān dì kěn fàng wú huí dòng zhōng wú dāng lǜ bīng zài jué shèng fù

若丞相端的肯放吾回洞中，吾当率兵再决胜负。

ruò chéng xiàng zhè fān zài qín de wǒ nà shí qīng xīn tǔ dǎn guī xiáng bìng bù gǎn gǎi yí yě

若丞相这番再擒得我，那时倾心吐胆归降，并不敢改移也。

kǒng míng yuē zhè fān shēng qín rú yòu bù fú bì wú qīng shù

”孔明曰：“这番生擒，如又不服，必无轻恕。

lìng zuǒ yòu qù qí shéng suǒ réng qián cì yǐ jiǔ shí liè zuò yú zhàng shàng

”令左右去其绳索，仍前赐以酒食，列坐于帐上。

kǒng míng yuē wú zì chū máo lú zhàn wú bù shèng gōng wú bù qǔ

孔明曰：“吾自出茅庐，战无不胜，攻无不取。

rǔ mán bāng zhī rén hé wéi bù fú

汝蛮邦之人，何为不服？

huò mò rán bù dá

”获默然不答。

kǒng míng jiǔ hòu huàn mèng huò tóng shàng mǎ chū zhài guān kàn zhū yíng zhài zhà suǒ tún liáng cǎo suǒ jī jūn qì

孔明酒后，唤孟获同上马出寨，观看诸营寨栅所屯粮草，所积军器。

kǒng míng zhǐ wèi mèng huò yuē rǔ bù jiàng wú zhēn yú rén yě

孔明指谓孟获曰：“汝不降吾，真愚人也。

wú yǒu rú cǐ zhī jīng bīng měng jiàng liáng cǎo bīng qì rǔ ān néng shèng wú zāi

吾有如此之精兵猛将，粮草兵器，汝安能胜吾哉？

rǔ ruò zǎo jiàng wú dāng zòu wén tiān zǐ lìng rǔ bù shī wáng wèi zǐ zǐ sūn sūn yǒng zhèn mán bāng

汝若早降，吾当奏闻天子，令汝不失王位，子子孙孙，永镇蛮邦。

yì xià ruò hé

意下若何？

huò yuē mǒu suī kěn jiàng zěn nài dòng zhōng zhī rén wèi kěn xīn fú

”获曰：“某虽肯降，怎奈洞中之人未肯心服。

ruò chéng xiàng kěn fàng huí qù jiù dāng zhāo ān běn bù rén mǎ tóng xīn hé dǎn fāng kě guī shùn

若丞相肯放回去，就当招安本部人马，同心合胆，方可归顺。

kǒng míng xīn rán yòu yǔ mèng huò huí dào dà zhài

”孔明忻然，又与孟获回到大寨。

yǐn jiǔ zhì wǎn huò cí qù

饮酒至晚，获辞去；

kǒng míng qīn zì sòng zhì lú shuǐ biān yǐ chuán sòng huò guī zhài

孔明亲自送至泸水边，以船送获归寨。

mèng huò lái dào běn zhài xiān fú dāo fǔ shǒu yú zhàng xià chà xīn fù rén dào dǒng tú nà ā huì nán zhài zhōng zhǐ tuī kǒng míng yǒu shǐ mìng zhì jiāng èr rén zhuàn dào dà zhài zhàng xià jìn jiē shā zhī qì shī yú jiàn

孟获来到本寨，先伏刀斧手于帐下，差心腹人到董荼那、阿会喃寨中，只推孔明有使命至，将二人赚到大寨帐下，尽皆杀之，弃尸于涧。

mèng huò suí jí qiǎn qīn xìn zhī rén shǒu bǎ ài kǒu zì yǐn jūn chū le jiā shān yù yào yǔ mǎ dài jiāo zhàn què bìng bù jiàn yī rén

孟获随即遣亲信之人，守把隘口，自引军出了夹山峪，要与马岱交战，却并不见一人；

jí wèn tǔ rén jiē yán zuó yè jǐn bān liáng cǎo fù dù lú shuǐ guī dà zhài qù le

及问土人，皆言昨夜尽搬粮草，复渡泸水，归大寨去了。

huò zài huí dòng zhōng yǔ qīn dì mèng yōu shāng yì yuē rú jīn zhū gě liàng zhī xū shí wú yǐ jǐn zhī rǔ kě qù rú cǐ rú cǐ

获再回洞中，与亲弟孟优商议曰：“如今诸葛亮之虚实，吾已尽知，汝可去如此如此。

mèng yōu lǐng le xiōng jì yǐn bǎi yú mán bīng bān zài jīn zhū bǎo bèi xiàng yá xī jiǎo zhī lèi dù le lú shuǐ jìng tóu kǒng míng dà zhài ér lái

”孟优领了兄计，引百余蛮兵，搬载金珠、宝贝、象牙、犀角之类，渡了泸水，径投孔明大寨而来；

fāng cái guò le hé shí qián miàn gǔ jiǎo qí míng yī biāo jūn bǎi kāi wéi shǒu dà jiàng nǎi mǎ dài yě

方才过了河时，前面鼓角齐鸣，一彪军摆开：为首大将乃马岱也。

mèng yōu dà jīng

孟优大惊。

dài wèn le lái qíng lìng zài wài xiāng chāi rén lái bào kǒng míng

岱问了来情，令在外厢，差人来报孔明。

kǒng míng zhèng zài zhàng zhōng yǔ mǎ sù lǚ kǎi jiǎng wǎn fèi yī děng gòng yì píng mán zhī shì hū zhàng xià yī rén bào chēng mèng huò chà dì mèng yōu lái jìn bǎo bèi

孔明正在帐中与马谡、吕凯、蒋琬、费祎等共议平蛮之事，忽帐下一人，报称孟获差弟孟优来进宝贝。

kǒng míng huí gù mǎ sù yuē rǔ zhī qí lái yì fǒu

孔明回顾马谡曰：“汝知其来意否？

sù yuē bù gǎn míng yán

”谡曰：“不敢明言。

róng mǒu àn xiě yú zhǐ shàng chéng yǔ chéng xiàng kàn hé jūn yì fǒu

容某暗写于纸上，呈与丞相，看合钧意否？

kǒng míng cóng zhī

”孔明从之。

mǎ sù xiě qì chéng yǔ kǒng míng

马谡写讫，呈与孔明。

kǒng míng kàn bì fǔ zhǎng dà xiào yuē qín mèng huò zhī jì wú yǐ chāi pài xià yě

孔明看毕，抚掌大笑曰：“擒孟获之计，吾已差派下也。

rǔ zhī suǒ jiàn zhèng yǔ wú tóng

汝之所见，正与吾同。

suì huàn zhào yún rù xiàng ěr pàn fēn fù rú cǐ rú cǐ

”遂唤赵云入，向耳畔分付如此如此；

yòu huàn wèi yán rù yì dī yán fēn fù

又唤魏延入，亦低言分付；

yòu huàn wáng píng mǎ zhōng guān suǒ rù yì mì mì de fēn fù

又唤王平、马忠、关索入，亦密密地分付。

gè rén shòu le jì cè jiē yī lìng ér qù fāng zhào mèng yōu rù zhàng yōu zài bài yú zhàng xià yuē jiā xiōng mèng huò gǎn chéng xiàng huó mìng zhī ēn wú kě fèng xiàn zhé jù jīn zhū bǎo bèi ruò gān quán wèi shǎng jūn zhī zī

各人受了计策，皆依令而去，方召孟优入帐，优再拜于帐下曰：“家兄孟获，感丞相活命之恩，无可奉献，辄具金珠宝贝若干，权为赏军之资。

xù hòu bié yǒu jìn gòng tiān zǐ lǐ wù

续后别有进贡天子礼物。

kǒng míng yuē rǔ xiōng jīn zài hé chǔ

”孔明曰：“汝兄今在何处？

yōu yuē wèi gǎn chéng xiàng tiān ēn jìng wǎng yín kēng shān zhōng shōu shí bǎo wù qù le shǎo shí biàn huí lái yě

”优曰：“为感丞相天恩，径往银坑山中收拾宝物去了，少时便回来也。

kǒng míng yuē rǔ dài duō shǎo rén lái

”孔明曰：“汝带多少人来？

yōu yuē bù gǎn duō dài

”优曰：“不敢多带。

zhǐ shì suí háng bǎi yú rén jiē yùn huò wù zhě

只是随行百余人，皆运货物者。

kǒng míng jìn jiào rù zhàng kàn shí jiē shì qīng yǎn hēi miàn huáng fà zǐ xū ěr dài jīn huán péng tóu xiǎn zú shēn cháng lì dà zhī shì

”孔明尽教入帐看时，皆是青眼黑面，黄发紫须，耳带金环，蓬头跣足，身长力大之士。

kǒng míng jiù lìng suí xí ér zuò jiào zhū jiāng quàn jiǔ yīn qín xiāng dài

孔明就令随席而坐，教诸将劝酒，殷勤相待。

què shuō mèng huò zài zhàng zhōng zhuān wàng huí yīn hū bào yǒu èr rén huí le

却说孟获在帐中专望回音，忽报有二人回了；

huàn rù wèn zhī jù shuō zhū gě liàng shòu le lǐ wù dà xǐ jiāng suí háng zhī rén jiē huàn rù zhàng zhōng shā niú zǎi yáng shè yàn xiāng dài

唤入问之，具说：“诸葛亮受了礼物大喜，将随行之人，皆唤入帐中，杀牛宰羊，设宴相待。

èr dài wáng lìng mǒu mì bào dài wáng jīn yè èr gēng lǐ yìng wài hé yǐ chéng dà shì

二大王令某密报大王：今夜二更，里应外合，以成大事。

mèng huò tīng zhī shén xǐ jí diǎn qǐ sān wàn mán bīng fēn wéi sān duì

”孟获听知甚喜，即点起三万蛮兵，分为三队。

huò huàn gè dòng qiú zhǎng fēn fù yuē gè jūn jǐn dài huǒ jù

获唤各洞酋长分付曰：“各军尽带火具。

jīn wǎn dào le shǔ zhài shí fàng huǒ wèi hào

今晚到了蜀寨时，放火为号。

wú dāng zì qǔ zhōng jūn yǐ qín zhū gě liàng

吾当自取中军，以擒诸葛亮。

zhū duō mán jiāng shòu le jì cè huáng hūn zuǒ cè gè dù lú shuǐ ér lái

”诸多蛮将，受了计策，黄昏左侧，各渡泸水而来。

mèng huò dài lǐng xīn fù mán jiāng bǎi yú rén jìng tóu kǒng míng dà zhài yú lù bìng wú yī jūn zǔ dāng

孟获带领心腹蛮将百余人，径投孔明大寨，于路并无一军阻当。

qián zhì zhài mén huò lǜ zhòng jiāng zhòu mǎ ér rù nǎi shì kōng zhài bìng bù jiàn yī rén

前至寨门，获率众将骤马而入，乃是空寨，并不见一人。

huò zhuàng rù zhōng jūn zhī jiàn zhàng zhōng dēng zhú yíng huáng mèng yōu bìng fān bīng jìn jiē zuì dào

获撞入中军，只见帐中灯烛荧煌，孟优并番兵尽皆醉倒。

yuán lái mèng yōu bèi kǒng míng jiào mǎ sù lǚ kǎi èr rén guǎn dài lìng lè rén bān zuò zá jù yīn qín quàn jiǔ jiǔ nèi xià yào jìn jiē hūn dǎo hún rú zuì sǐ zhī rén

原来孟优被孔明教马谡、吕凯二人管待，令乐人搬做杂剧，殷勤劝酒，酒内下药，尽皆昏倒，浑如醉死之人。

mèng huò rù zhàng wèn zhī nèi yǒu xǐng zhě dàn zhǐ kǒu ér yǐ

孟获入帐问之，内有醒者，但指口而已。

huò zhī zhòng jì jí jiù le mèng yōu děng yī gān rén

获知中计，急救了孟优等一干人；

què dài bēn huí zhōng duì qián miàn hǎn shēng dà zhèn huǒ guāng zhòu qǐ mán bīng gè zì táo cuàn

却待奔回中队，前面喊声大震，火光骤起，蛮兵各自逃窜。

yī biāo jūn shā dào nǎi shì shǔ jiāng wáng píng

一彪军杀到，乃是蜀将王平。

huò dà jīng jí bēn zuǒ duì shí huǒ guāng chōng tiān yī biāo jūn shā dào wéi shǒu shǔ jiāng nǎi shì wèi yán

获大惊，急奔左队时，火光冲天，一彪军杀到，为首蜀将乃是魏延。

huò huāng máng wàng yòu duì ér lái zhī jiàn huǒ guāng yòu qǐ yòu yī biāo jūn shā dào wéi shǒu shǔ jiāng nǎi shì zhào yún

获慌忙望右队而来，只见火光又起，又一彪军杀到，为首蜀将乃是赵云。

sān lù jūn jiā gōng jiāng lái sì xià wú lù

三路军夹攻将来，四下无路。

mèng huò qì le jūn shì pǐ mǎ wàng lú shuǐ ér táo

孟获弃了军士，匹马望泸水而逃。

zhèng jiàn lú shuǐ shàng shù shí gè mán bīng jià yī xiǎo zhōu huò huāng lìng jìn àn

正见泸水上数十个蛮兵，驾一小舟，获慌令近岸。

rén mǎ fāng cái xià chuán yī shēng hào qǐ jiāng mèng huò fù zhù

人马方才下船，一声号起，将孟获缚住。

yuán lái mǎ dài shòu le jì cè yǐn běn bù bīng bàn zuò mán bīng chēng chuán zài cǐ yòu qín mèng huò

原来马岱受了计策，引本部兵扮作蛮兵，撑船在此，诱擒孟获。

yú shì kǒng míng zhāo ān mán bīng jiàng zhě wú shù

于是孔明招安蛮兵，降者无数。

kǒng míng yī yī fǔ wèi bìng bù jiā hài

孔明一一抚慰，并不加害。

jiù jiào jiù miè le yú huǒ

就教救灭了余火。

xū yú mǎ dài qín mèng huò zhì

须臾，马岱擒孟获至；

zhào yún qín mèng yōu zhì

赵云擒孟优至；

wèi yán mǎ zhōng wáng píng guān suǒ qín zhū dòng qiú zhǎng zhì

魏延、马忠、王平、关索擒诸洞酋长至。

kǒng míng zhǐ mèng huò ér xiào yuē rǔ xiān lìng rǔ dì yǐ lǐ zhà xiáng rú hé mán dé guò wú

孔明指孟获而笑曰：“汝先令汝弟以礼诈降，如何瞒得过吾！

jīn fān yòu bèi wǒ qín rǔ kě fú fǒu

今番又被我擒，汝可服否？

huò yuē cǐ nǎi wú dì tān kǒu fù zhī gù wù zhōng rǔ dú yīn cǐ shī le dà shì

”获曰：“此乃吾弟贪口腹之故，误中汝毒，因此失了大事。

wú ruò zì lái dì yǐ bīng yīng zhī bì rán chéng gōng

吾若自来，弟以兵应之，必然成功。

cǐ nǎi tiān bài fēi wú zhī bù néng yě rú hé kěn fú

此乃天败，非吾之不能也，如何肯服！

kǒng míng yuē jīn yǐ sān cì rú hé bù fú

”孔明曰：“今已三次，如何不服？

mèng huò dī tóu wú yǔ

”孟获低头无语。

kǒng míng xiào yuē wú zài fàng rǔ huí qù

孔明笑曰：“吾再放汝回去。

mèng huò yuē chéng xiàng ruò kěn fàng wú xiōng dì huí qù shōu shí jiā xià qīn dīng hé chéng xiàng dà zhàn yī chǎng

”孟获曰：“丞相若肯放吾兄弟回去，收拾家下亲丁，和丞相大战一场。

nà shí qín de fāng cái sǐ xīn tā dì ér jiàng

那时擒得，方才死心塌地而降。

kǒng míng yuē zài ruò qín zhù bì bù qīng shù

”孔明曰：“再若擒住，必不轻恕。

rǔ kě xiǎo xīn zài yì qín gōng tāo lüè zhī shū zài zhěng qīn xìn zhī shì zǎo yòng liáng cè wù shēng hòu huǐ

汝可小心在意，勤攻韬略之书，再整亲信之士，早用良策，勿生后悔。

suì lìng wǔ shì qù qí shéng suǒ fàng qǐ mèng huò bìng mèng yōu jí gè dòng qiú zhǎng yī qí dōu fàng

”遂令武士去其绳索，放起孟获，并孟优及各洞酋长，一齐都放。

mèng huò děng bài xiè qù le

孟获等拜谢去了。

cǐ shí shǔ bīng yǐ dù lú shuǐ

此时蜀兵已渡泸水。

mèng huò děng guò le lú shuǐ zhī jiàn àn kǒu chén bīng liè jiāng qí zhì fēn fēn

孟获等过了泸水，只见岸口陈兵列将，旗帜纷纷。

huò dào yíng qián mǎ dài gāo zuò yǐ jiàn zhǐ zhī yuē zhè fān ná zhù bì wú qīng fàng

获到营前，马岱高坐，以剑指之曰：“这番拿住，必无轻放！

mèng huò dào le zì jǐ zhài shí zhào yún zǎo yǐ xí le cǐ zhài bù liè bīng mǎ

”孟获到了自己寨时，赵云早已袭了此寨，布列兵马。

yún zuò yú dà qí xià àn jiàn ér yán yuē chéng xiàng rú cǐ xiāng dài xiū wàng dà ēn

云坐于大旗下，按剑而言曰：“丞相如此相待，休忘大恩！

huò nuò nuò lián shēng ér qù

”获喏喏连声而去。

jiāng chū jiè kǒu shān pō wèi yán yǐn yī qiān jīng bīng bǎi zài pō shàng lè mǎ lì shēng ér yán yuē wú jīn yǐ shēn rù cháo xué duó rǔ xiǎn yào

将出界口山坡，魏延引一千精兵，摆在坡上，勒马厉声而言曰：“吾今已深入巢穴，夺汝险要；

rǔ shàng zì yú mí kàng jù dà jūn

汝尚自愚迷，抗拒大军！

zhè huí ná zhù suì shī wàn duàn jué bù qīng ráo

这回拿住，碎尸万段，决不轻饶！

mèng huò děng bào tóu shǔ cuàn wàng běn dòng ér qù

”孟获等抱头鼠窜，望本洞而去。

hòu rén yǒu shī zàn yuē wǔ yuè qū bīng rù bù máo yuè míng lú shuǐ zhàng yān gāo

后人有诗赞曰：“五月驱兵入不毛，月明泸水瘴烟高。

shì jiāng xióng lüè chou sān gù qǐ dàn zhēng mán qī zòng láo

誓将雄略酬三顾，岂惮征蛮七纵劳。

què shuō kǒng míng dù le lú shuǐ xià zhài yǐ bì dà shǎng sān jūn jù zhòng jiāng yú zhàng xià yuē mèng huò dì èr fān qín lái wú lìng biàn guān gè yíng xū shí zhèng yù lìng qí lái jié yíng yě

却说孔明渡了泸水，下寨已毕，大赏三军，聚众将于帐下曰：“孟获第二番擒来，吾令遍观各营虚实，正欲令其来劫营也。

wú zhī mèng huò pō xiǎo bīng fǎ wú yǐ bīng mǎ liáng cǎo xuàn yào shí lìng mèng huò kàn wú pò zhàn bì yòng huǒ gōng

吾知孟获颇晓兵法，吾以兵马粮草炫耀，实令孟获看吾破绽，必用火攻。

bǐ lìng qí dì zhà xiáng yù wèi nèi yìng ěr

彼令其弟诈降，欲为内应耳。

wú sān fān qín zhī ér bù shā chéng yù fú qí xīn bù yù miè qí lèi yě

吾三番擒之而不杀，诚欲服其心，不欲灭其类也。

wú jīn míng gào rǔ děng wù de cí láo kě yòng xīn bào guó

吾今明告汝等，勿得辞劳，可用心报国。

zhòng jiāng bài fú yuē chéng xiàng zhì rén yǒng sān zhě zú bèi suī zi yá zhāng liáng bù néng jí yě

”众将拜伏曰：“丞相智、仁、勇三者足备，虽子牙、张良不能及也。

kǒng míng yuē wú jīn ān gǎn wàng gǔ rén yé

”孔明曰：“吾今安敢望古人耶？

jiē lài rǔ děng zhī lì gòng chéng gōng yè ěr

皆赖汝等之力，共成功业耳。

zhàng xià zhū jiāng tīng de kǒng míng zhī yán jìn jiē xǐ yuè

”帐下诸将听得孔明之言，尽皆喜悦。

què shuō mèng huò shòu le sān qín zhī qì

却说孟获受了三擒之气，

fèn fèn guī dào yín kēng dòng zhōng

忿忿归到银坑洞中，

jí chà xīn fù rén jī jīn zhū bǎo bèi

即差心腹人赍金珠宝贝，

wǎng bā fān jiǔ shí sān diān děng chù

往八番九十三甸等处，

bìng mán fāng bù luò

并蛮方部落，

jiè shǐ pái dāo liáo dīng jūn jiàn shù shí wàn

借使牌刀獠丁军健数十万，

kè rì qí bèi

克日齐备，

gè duì rén mǎ

各队人马，

yún tuī wù yōng

云推雾拥，

jù tīng mèng huò diào yòng

俱听孟获调用。

fú lù jūn tàn zhī qí shì lái bào kǒng míng kǒng míng xiào yuē wú zhèng yù lìng mán bīng jiē zhì jiàn wú zhī néng yě

伏路军探知其事，来报孔明，孔明笑曰：“吾正欲令蛮兵皆至，见吾之能也。

suì shàng xiǎo chē ér xíng

”遂上小车而行。

zhèng shì ruò fēi dòng zhǔ wēi fēng měng zěn xiǎn jūn shī shǒu duàn gāo

正是：若非洞主威风猛，怎显军师手段高！

wèi zhī shèng fù rú hé qiě kàn xià wén fēn jiě

未知胜负如何，且看下文分解。