第九十四回 — 三国演义 — 罗贯中

zhū gě liàng chéng xuě pò qiāng bīng sī mǎ yì kè rì qín mèng dá

诸葛亮乘雪破羌兵司马懿克日擒孟达

què shuō guō huái wèi cáo zhēn yuē xī qiāng zhī rén zì tài zǔ shí lián nián rù gòng wén huáng dì yì yǒu ēn huì jiā zhī

却说郭淮谓曹真曰：“西羌之人，自太祖时连年入贡，文皇帝亦有恩惠加之；

wǒ děng jīn kě jù zhù xiǎn zǔ qiǎn rén cóng xiǎo lù zhí rù qiāng zhōng qiú jiù xǔ yǐ hé qīn qiāng rén bì qǐ bīng xí shǔ bīng zhī hòu

我等今可据住险阻，遣人从小路直入羌中求救，许以和亲，羌人必起兵袭蜀兵之后。

wú què yǐ dà bīng jī zhī shǒu wěi jiā gōng qǐ bù dà shèng

吾却以大兵击之，首尾夹攻，岂不大胜？

zhēn cóng zhī jí qiǎn rén xīng yè chí shū fù qiāng

”真从之，即遣人星夜驰书赴羌。

què shuō xī qiāng guó wáng chè lǐ jí zì cáo cāo shí nián nián rù gòng

却说西羌国王彻里吉，自曹操时年年入贡；

shǒu xià yǒu yī wén yī wǔ wén nǎi yā dān chéng xiàng wǔ nǎi yuè jí yuán shuài

手下有一文一武：文乃雅丹丞相，武乃越吉元帅。

shí wèi shǐ jī jīn zhū bìng shū dào guó xiān lái jiàn yā dān chéng xiàng sòng le lǐ wù jù yán qiú jiù zhī yì

时魏使赍金珠并书到国，先来见雅丹丞相，送了礼物，具言求救之意。

yā dān yǐn jiàn guó wáng chéng shàng shū lǐ

雅丹引见国王，呈上书礼。

chè lǐ jí lǎn le shū yǔ zhòng shāng yì

彻里吉览了书，与众商议。

yā dān yuē wǒ yǔ wèi guó sù xiāng wǎng lái jīn cáo dū du qiú jiù qiě xǔ hé qīn lǐ hé yī yǔn

雅丹曰：“我与魏国素相往来，今曹都督求救，且许和亲，理合依允。

chè lǐ jí cóng qí yán jí mìng yā dān yǔ yuè jí yuán shuài qǐ qiāng bīng yī shí wǔ wàn jiē guàn shǐ gōng nǔ qiāng dāo jí lí fēi chuí děng qì

”彻里吉从其言，即命雅丹与越吉元帅起羌兵一十五万，皆惯使弓弩、枪刀、蒺藜、飞锤等器；

yòu yǒu zhàn chē yòng tiě yè guǒ dīng zhuāng zài liáng shí jūn qì shí wù huò yòng luò tuó jià chē huò yòng luó mǎ jià chē hào wèi tiě chē bīng

又有战车，用铁叶裹钉，装载粮食军器什物：或用骆驼驾车，或用骡马驾车，号为“铁车兵”。

èr rén cí le guó wáng lǐng bīng zhí kòu xī píng guān

二人辞了国王，领兵直扣西平关。

shǒu guān shǔ jiāng hán zhēn jí chāi rén jī wén bào zhī kǒng míng

守关蜀将韩祯，急差人赍文报知孔明。

kǒng míng wén bào wèn zhòng jiāng yuē shuí gǎn qù tuì qiāng bīng

孔明闻报，问众将曰：“谁敢去退羌兵？

zhāng bāo guān xìng yīng yuē mǒu děng yuàn wǎng

”张苞、关兴应曰：“某等愿往。

kǒng míng yuē rǔ èr rén yào qù nài lù tú bù shú

”孔明曰：“汝二人要去，奈路途不熟。

suì huàn mǎ dài yuē rǔ sù zhī qiāng rén zhī xìng jiǔ jū bǐ chù kě zuò xiàng dǎo

”遂唤马岱曰：“汝素知羌人之性，久居彼处，可作向导。

biàn qǐ jīng bīng wǔ wàn yǔ xìng bāo èr rén tóng wǎng

”便起精兵五万，与兴、苞二人同往。

xìng bāo děng yǐn bīng ér qù

兴、苞等引兵而去。

xíng yǒu shù rì zǎo yù qiāng bīng

行有数日，早遇羌兵。

guān xìng xiān yǐn bǎi yú qí dēng shān pō kàn shí zhī jiàn qiāng bīng bǎ tiě chē shǒu wěi xiāng lián suí chù jié zhài

关兴先引百余骑登山坡看时，只见羌兵把铁车首尾相连，随处结寨；

chē shàng biàn pái bīng qì jiù shì chéng chí yì bān

车上遍排兵器，就似城池一般。

xìng dǔ zhī liáng jiǔ wú pò dí zhī cè huí zhài yǔ zhāng bāo mǎ dài shāng yì

兴睹之良久，无破敌之策，回寨与张苞、马岱商议。

dài yuē qiě dài lái rì jiàn zhèn guān kàn xū shí lìng zuò jì yì

岱曰：“且待来日见阵，观看虚实，另作计议。

cì zǎo fēn bīng sān lù guān xìng zài zhōng zhāng bāo zài zuǒ mǎ dài zài yòu sān lù bīng qí jìn

”次早，分兵三路：关兴在中，张苞在左，马岱在右，三路兵齐进。

qiāng bīng zhèn lǐ yuè jí yuán shuài shǒu wǎn tiě chuí yāo xuán bǎo diāo gōng yuè mǎ fèn yǒng ér chū

羌兵阵里，越吉元帅手挽铁锤，腰悬宝雕弓，跃马奋勇而出。

guān xìng zhāo sān lù bīng jìng jìn

关兴招三路兵径进。

hū jiàn qiāng bīng fēn zài liǎng biān zhōng yāng fàng chū tiě chē rú cháo yǒng yì bān gōng nǔ yī qí zhòu fā

忽见羌兵分在两边，中央放出铁车，如潮涌一般，弓弩一齐骤发。

shǔ bīng dà bài mǎ dài zhāng bāo liǎng jūn xiān tuì

蜀兵大败，马岱、张苞两军先退；

guān xìng yī jūn bèi qiāng bīng yī guǒ zhí wéi rù xī běi jiǎo shǎng qù le

关兴一军，被羌兵一裹，直围入西北角上去了。

xìng zài gāi xīn zuǒ chōng yòu tū bù néng de tuō

兴在垓心，左冲右突，不能得脱；

tiě chē mì wéi jiù rú chéng chí

铁车密围，就如城池。

shǔ bīng nǐ wǒ bù néng xiāng gù

蜀兵你我不能相顾。

xìng wàng shān gǔ zhōng xún lù ér zǒu

兴望山谷中寻路而走。

kàn kàn tiān wǎn dàn jiàn yī cù zào qí fēng yōng ér lái yī yuán qiāng jiāng shǒu tí tiě chuí dà jiào yuē xiǎo jiàng xiū zǒu

看看天晚，但见一簇皂旗，蜂拥而来，一员羌将，手提铁锤大叫曰：“小将休走！

wú nǎi yuè jí yuán shuài yě

吾乃越吉元帅也！

guān xìng jí zǒu dào qián miàn jìn lì zòng mǎ jiā biān zhèng yù duàn jiàn zhǐ de huí mǎ lái zhàn yuè jí

”关兴急走到前面，尽力纵马加鞭，正遇断涧，只得回马来战越吉。

xìng zhōng shì dǎn hán dǐ dí bú zhù wàng jiàn zhōng ér táo

兴终是胆寒，抵敌不住，望涧中而逃；

bèi yuè jí gǎn dào yī tiě chuí dǎ lái xìng jí shǎn guò zhèng zhōng mǎ kuà

被越吉赶到，一铁锤打来，兴急闪过，正中马胯。

nà mǎ wàng jiàn zhōng biàn dào xìng luò yú shuǐ zhōng

那马望涧中便倒，兴落于水中。

hū tīng dé yī shēng xiǎng chù bèi hòu yuè jí lián rén dài mǎ píng bái de dǎo xià shuǐ lái

忽听得一声响处，背后越吉连人带马，平白地倒下水来。

xìng jiù shuǐ zhōng zhēng qǐ kàn shí zhī jiàn àn shàng yī yuán dà jiàng shā tuì qiāng bīng

兴就水中挣起看时，只见岸上一员大将，杀退羌兵。

xìng tí dāo dài kǎn yuè jí jí yuè shuǐ ér zǒu

兴提刀待砍越吉，吉跃水而走。

guān xìng dé le yuè jí mǎ qiān dào àn shàng zhěng dùn ān pèi chāo dāo shàng mǎ

关兴得了越吉马，牵到岸上，整顿鞍辔，绰刀上马。

zhī jiàn nà yuán jiāng shàng zài qián miàn zhuī shā qiāng bīng

只见那员将，尚在前面追杀羌兵。

xìng zì sī cǐ rén jiù wǒ xìng mìng dāng yǔ xiāng jiàn suì pāi mǎ gǎn lái

兴自思此人救我性命，当与相见，遂拍马赶来。

kàn kàn zhì jìn zhī jiàn yún wù zhī zhōng yǐn yǐn yǒu yī dà jiàng miàn rú zhòng zǎo méi ruò wò cán lǜ páo jīn kǎi tí qīng lóng dāo qí chì tù mǎ shǒu chāo měi rán fēn míng rèn de shì fù qīn guān gōng

看看至近，只见云雾之中，隐隐有一大将，面如重枣，眉若卧蚕，绿袍金铠，提青龙刀，骑赤兔马，手绰美髯，分明认得是父亲关公。

xìng dà jīng

兴大惊。

hū jiàn guān gōng yǐ shǒu wàng dōng nán zhǐ yuē wú r kě sù wàng cǐ lù qù

忽见关公以手望东南指曰：“吾儿可速望此路去。

wú dāng hù rǔ guī zhài

吾当护汝归寨。

yán qì bú jiàn

”言讫不见。

guān xìng wàng dōng nán jí zǒu

关兴望东南急走。

zhì bàn yè hū yī biāo jūn dào nǎi zhāng bāo yě wèn xìng yuē nǐ céng jiàn èr bó fù fǒu

至半夜，忽一彪军到，乃张苞也，问兴曰：“你曾见二伯父否？

xìng yuē nǐ hé yóu zhī zhī

”兴曰：“你何由知之？

bāo yuē wǒ bèi tiě chē jūn zhuī jí hū jiàn bó fù zì kōng ér xià jīng tuì qiāng bīng zhǐ yuē rǔ cóng zhè tiáo lù qù jiù wú r

”苞曰：“我被铁车军追急，忽见伯父自空而下，惊退羌兵，指曰：‘汝从这条路去救吾儿。

yīn cǐ yǐn jūn jìng lái xún nǐ

’因此引军径来寻你。

guān xìng yì shuō qián shì gòng xiāng jiē yì

’关兴亦说前事，共相嗟异。

èr rén tóng guī zhài nèi

二人同归寨内。

mǎ dài jiē zhe duì èr rén shuō cǐ jūn wú jì kě tuì

马岱接着，对二人说：“此军无计可退。

wǒ shǒu zhu zhài zhà nǐ èr rén qù bǐng chéng xiàng yòng jì pò zhī

我守住寨栅，你二人去禀丞相，用计破之。

yú shì xìng bāo èr rén xīng yè lái jiàn kǒng míng bèi shuō cǐ shì

”于是兴、苞二人，星夜来见孔明，备说此事。

kǒng míng suí mìng zhào yún wèi yán gè yǐn yī jūn mái fú qù qì

孔明随命赵云、魏延各引一军埋伏去讫；

rán hòu diǎn sān wàn jūn dài le jiāng wéi zhāng jì guān xìng zhāng bāo qīn zì lái dào mǎ dài zhài zhōng xiē dìng

然后点三万军，带了姜维、张冀、关兴、张苞，亲自来到马岱寨中歇定。

cì rì shàng gāo fù chù guān kàn jiàn tiě chē lián luò bù jué rén mǎ zòng héng wǎng lái chí zhòu

次日上高阜处观看，见铁车连络不绝，人马纵横，往来驰骤。

kǒng míng yuē cǐ bù nán pò yě

孔明曰：“此不难破也。

huàn mǎ dài zhāng jì fēn fù rú cǐ rú cǐ

”唤马岱、张冀分付如此如此。

èr rén qù le nǎi huàn jiāng wéi yuē bó yuē zhī pò chē zhī fǎ fǒu

二人去了，乃唤姜维曰：“伯约知破车之法否？

wéi yuē qiāng rén wéi shì yī yǒng lì qǐ zhī miào jì hu

”维曰：“羌人惟恃一勇力，岂知妙计乎？

kǒng míng xiào yuē rǔ zhī wú xīn yě

”孔明笑曰：“汝知吾心也。

jīn tóng yún mì bù shuò fēng jǐn jí tiān jiàng jiàng xuě wú jì kě shī yǐ

今彤云密布，朔风紧急，天将降雪，吾计可施矣。

biàn lìng guān xìng zhāng bāo èr rén yǐn bīng mái fú qù qì

”便令关兴、张苞二人引兵埋伏去讫；

lìng jiāng wéi lǐng bīng chū zhàn dàn yǒu tiě chē bīng lái tuì hòu biàn zǒu

令姜维领兵出战：但有铁车兵来，退后便走；

zhài kǒu xū lì jīng qí bù shè jūn mǎ

寨口虚立旌旗，不设军马。

zhǔn bèi yǐ dìng

准备已定。

shì shí shí èr yuè zhōng guǒ rán tiān jiàng dà xuě

是时十二月终，果然天降大雪。

jiāng wéi yǐn jūn chū yuè jí yǐn tiě chē bīng lái

姜维引军出，越吉引铁车兵来。

jiāng wéi jí tuì zǒu

姜维即退走。

qiāng bīng gǎn dào zhài qián jiāng wéi cóng zhài hòu ér qù

羌兵赶到寨前，姜维从寨后而去。

qiāng bīng zhí dào zhài wài guān kàn tīng de zhài nèi gǔ qín zhī shēng sì bì jiē kōng shù jīng qí jí huí bào yuè jí

羌兵直到寨外观看，听得寨内鼓琴之声，四壁皆空竖旌旗，急回报越吉。

yuè jí xīn yí wèi gǎn qīng jìn

越吉心疑，未敢轻进。

yā dān chéng xiàng yuē cǐ zhū gě liàng guǐ jì xū shè yí bīng ěr

雅丹丞相曰：“此诸葛亮诡计，虚设疑兵耳。

kě yǐ gōng zhī

可以攻之。

yuè jí yǐn bīng zhì zhài qián dàn jiàn kǒng míng xié qín shàng chē yǐn shù qí rù zhài wàng hòu ér zǒu

”越吉引兵至寨前，但见孔明携琴上车，引数骑入寨，望后而走。

qiāng bīng qiǎng rù zhài zhà zhí gǎn guò shān kǒu jiàn xiǎo chē yǐn yǐn zhuǎn rù lín zhōng qù le

羌兵抢入寨栅，直赶过山口，见小车隐隐转入林中去了。

yā dān wèi yuè jí yuē zhè děng bīng suī yǒu mái fú bù zú wèi jù

雅丹谓越吉曰：“这等兵虽有埋伏，不足为惧。

suì yǐn dà bīng zhuī gǎn

”遂引大兵追赶。

yòu jiàn jiāng wéi bīng jù zài xuě dì zhī zhōng bēn zǒu

又见姜维兵俱在雪地之中奔走。

yuè jí dà nù cuī bīng jí zhuī

越吉大怒，催兵急追。

shān lù bèi xuě màn gài yī wàng píng tǎn

山路被雪漫盖，一望平坦。

zhèng gǎn zhī jiān hū bào shǔ bīng zì shān hòu ér chū

正赶之间，忽报蜀兵自山后而出。

yā dān yuē zòng yǒu xiē xiǎo fú bīng hé zú jù zāi

雅丹曰：“纵有些小伏兵，何足惧哉！

zhǐ gù cuī zǎn bīng mǎ wǎng qián jìn fā

”只顾催趱兵马，往前进发。

hū rán yī shēng xiǎng rú shān bēng dì xiàn qiāng bīng jù luò yú kēng qiàn zhī zhōng

忽然一声响，如山崩地陷，羌兵俱落于坑堑之中；

bèi hòu tiě chē zhèng xíng de jǐn liū jí nàn shōu zhǐ bìng yōng ér lái zì xiāng jiàn tà

背后铁车正行得紧溜，急难收止，并拥而来，自相践踏。

hòu bīng jí yào huí shí zuǒ biān guān xìng yòu biān zhāng bāo liǎng jūn chōng chū wàn nǔ qí fā

后兵急要回时，左边关兴、右边张苞，两军冲出，万弩齐发；

bèi hòu jiāng wéi mǎ dài zhāng jì sān lù bīng yòu shā dào

背后姜维、马岱、张冀三路兵又杀到。

tiě chē bīng dà luàn

铁车兵大乱。

yuè jí yuán shuài wàng hòu miàn shān gǔ zhōng ér táo zhèng féng guān xìng

越吉元帅望后面山谷中而逃，正逢关兴；

jiāo mǎ zhǐ yī hé bèi xīng jǔ dāo dà hē yī shēng kǎn sǐ yú mǎ xià

交马只一合，被兴举刀大喝一声，砍死于马下。

yā dān chéng xiàng zǎo bèi mǎ dài huó zhuō jiě tóu dà zhài lái

雅丹丞相早被马岱活捉，解投大寨来。

qiāng bīng sì sàn táo cuàn

羌兵四散逃窜。

kǒng míng shēng zhàng mǎ dài yā guò yā dān lái

孔明升帐，马岱押过雅丹来。

kǒng míng huà wǔ shì qù qí fù cì jiǔ yā jīng yòng hǎo yán fǔ wèi

孔明叱武士去其缚，赐酒压惊，用好言抚慰。

yā dān shēn gǎn qí dé

雅丹深感其德。

kǒng míng yuē wú zhǔ nǎi dà hàn huáng dì jīn mìng wú tǎo zéi ěr rú hé fǎn zhù nì

孔明曰：“吾主乃大汉皇帝，今命吾讨贼，尔如何反助逆？

wú jīn fàng rǔ huí qù shuō yǔ rǔ zhǔ wú guó yǔ ěr nǎi lín bāng yǒng jié méng hǎo wù tīng fǎn zéi zhī yán

吾今放汝回去，说与汝主：吾国与尔乃邻邦，永结盟好，勿听反贼之言。

suì jiāng suǒ huò qiāng bīng jí chē mǎ qì xiè jǐn gěi hái yā dān jù fàng huí guó

”遂将所获羌兵及车马器械，尽给还雅丹，俱放回国。

zhòng jiē bài xiè ér qù

众皆拜谢而去。

kǒng míng yǐn sān jūn lián yè tóu qí shān dà zhài ér lái mìng guān xìng zhāng bāo yǐn jūn xiān xíng

孔明引三军连夜投祁山大寨而来，命关兴、张苞引军先行；

yī miàn chāi rén jī biǎo zòu bào jié yīn

一面差人赍表奏报捷音。

què shuō cáo zhēn lián rì wàng qiāng rén xiāo xī hū yǒu fú lù jūn lái bào shuō shǔ bīng bá zhài shōu shí qǐ chéng

却说曹真连日望羌人消息，忽有伏路军来报说：“蜀兵拔寨收拾起程。

guō huái dà xǐ yuē cǐ yīn qiāng bīng gōng jī gù ěr tuì qù

”郭淮大喜曰：“此因羌兵攻击，故尔退去。

suì fēn liǎng lù zhuī gǎn

”遂分两路追赶。

qián miàn shǔ bīng luàn zǒu wèi bīng suí hòu zhuī xí

前面蜀兵乱走，魏兵随后追袭。

xiān fēng cáo zūn zhèng gǎn zhī jiān hū rán gǔ shēng dà zhèn yī biāo jūn shǎn chū wéi shǒu dà jiàng nǎi wèi yán yě dà jiào yuē fǎn zéi xiū zǒu

先锋曹遵正赶之间，忽然鼓声大震，一彪军闪出，为首大将乃魏延也，大叫曰：“反贼休走！

cáo zūn dà jīng pāi mǎ jiāo fēng

”曹遵大惊，拍马交锋；

bù sān hé bèi wèi yán yī dāo zhǎn yú mǎ xià

不三合，被魏延一刀斩于马下。

fù xiān fēng zhū zàn yǐn bīng zhuī gǎn hū rán yī biāo jūn shǎn chū wéi shǒu dà jiàng nǎi zhào yún yě

副先锋朱赞引兵追赶，忽然一彪军闪出，为首大将乃赵云也。

zhū zàn cuò shǒu bù jí bèi yún yī qiāng cì sǐ

朱赞措手不及，被云一枪刺死。

cáo zhēn guō huái jiàn xi lù xiān fēng yǒu shī yù shōu bīng huí

曹真、郭淮见西路先锋有失，欲收兵回；

bèi hòu hǎn shēng dà zhèn gǔ jiǎo qí míng guān xìng zhāng bāo liǎng lù bīng shā chū wéi le cáo zhēn guō huái tòng shā yī zhèn

背后喊声大震，鼓角齐鸣：关兴、张苞两路兵杀出，围了曹真、郭淮，痛杀一阵。

cáo guō èr rén yǐn bài bīng chōng lù zǒu tuō

曹、郭二人，引败兵冲路走脱。

shǔ bīng quán shèng zhí zhuī dào wèi shuǐ duó le wèi zhài

蜀兵全胜，直追到渭水，夺了魏寨。

cáo zhēn zhé le liǎng gè xiān fēng āi shāng bù yǐ

曹真折了两个先锋，哀伤不已；

zhǐ de xiě běn shēn cháo qǐ bō yuán bīng

只得写本申朝，乞拨援兵。

què shuō wèi zhǔ cáo ruì shè cháo jìn chén zòu yuē dà dū dū cáo zhēn shù bài yú shǔ zhé le liǎng gè xiān fēng qiāng bīng yòu zhé liǎo wú shù qí shì shén jí jīn shàng biǎo qiú jiù qǐng bì xià cái chǔ

却说魏主曹睿设朝，近臣奏曰：“大都督曹真，数败于蜀，折了两个先锋，羌兵又折了无数，其势甚急，今上表求救，请陛下裁处。

ruì dà jīng jí wèn tuì jūn zhī cè

”睿大惊，急问退军之策。

huá xīn zòu yuē xū shì bì xià yù jià qīn zhēng dà huì zhū hóu rén jiē yòng mìng fāng kě tuì yě

华歆奏曰：“须是陛下御驾亲征，大会诸侯，人皆用命，方可退也。

bù rán cháng ān yǒu shī guān zhōng wēi yǐ

不然，长安有失，关中危矣！

tài fù zhōng yáo zòu yuē fán wèi jiāng zhě zhì guò yú rén zé néng zhì rén

”太傅钟繇奏曰：“凡为将者，智过于人，则能制人。

sūn zi yún zhī bǐ zhī jǐ bǎi zhàn bǎi shèng

孙子云：‘知彼知己，百战百胜。

chén liàng cáo zhēn suī jiǔ yòng bīng fēi zhū gě liàng duì shǒu

’臣量曹真虽久用兵，非诸葛亮对手。

chén yǐ quán jiā liáng jiàn bǎo jǔ yī rén kě tuì shǔ bīng

臣以全家良贱，保举一人，可退蜀兵。

wèi zhī shèng yì zhǔn fǒu

未知圣意准否？

ruì yuē qīng nǎi dà lǎo yuán chén yǒu hé xián shì kě tuì shǔ bīng zǎo zhào lái yǔ zhèn fēn yōu

”睿曰：“卿乃大老元臣，有何贤士，可退蜀兵，早召来与朕分忧。

zhōng yáo zòu yuē xiàng zhě zhū gě liàng yù xīng shī fàn jìng dàn jù cǐ rén gù sàn liú yán shǐ bì xià yí ér qù zhī fāng gǎn cháng qū dà jìn

”钟繇奏曰：“向者，诸葛亮欲兴师犯境，但惧此人，故散流言，使陛下疑而去之，方敢长驱大进。

jīn ruò fù yòng zhī zé liàng zì tuì yǐ

今若复用之，则亮自退矣。

ruì wèn hé rén

”睿问何人。

yáo yuē piào qí dà jiàng jūn sī mǎ yì yě

繇曰：“骠骑大将军司马懿也。

ruì tàn yuē cǐ shì zhèn yì huǐ zhī

”睿叹曰：“此事朕亦悔之。

jīn zhòng dá xiàn zài hé de

今仲达现在何地？

yáo yuē jìn wén zhòng dá zài wǎn chéng xián zhù

”繇曰：“近闻仲达在宛城闲住。

ruì jí jiàng zhào qiǎn shǐ chí jié fù sī mǎ yì guān zhí jiā wèi píng xī dū du jiù qǐ nán yáng zhū lù jūn mǎ qián fù cháng ān

”睿即降诏，遣使持节，复司马懿官职，加为平西都督，就起南阳诸路军马，前赴长安。

ruì yù jià qīn zhēng lìng sī mǎ yì kè rì dào bǐ jù huì

睿御驾亲征，令司马懿克日到彼聚会。

shǐ mìng xīng yè wàng wǎn chéng qù le

使命星夜望宛城去了。

què shuō kǒng míng zì chū shī yǐ lái lèi huò quán shèng xīn zhōng shén xǐ

却说孔明自出师以来，累获全胜，心中甚喜；

zhèng zài qí shān zhài zhōng huì jù yì shì hū bào zhèn shǒu yǒng ān gōng li yán lìng zi li fēng lái jiàn

正在祁山寨中，会聚议事，忽报镇守永安宫李严令子李丰来见。

kǒng míng zhī dào dōng wú fàn jìng xīn shén jīng yí huàn rù zhàng zhōng wèn zhī

孔明只道东吴犯境，心甚惊疑，唤入帐中问之。

fēng yuē tè lái bào xǐ

丰曰：“特来报喜。

kǒng míng yuē yǒu hé xǐ

”孔明曰：“有何喜？

fēng yuē xī rì mèng dá jiàng wèi nǎi bù dé yǐ yě

”丰曰：“昔日孟达降魏，乃不得已也。

bǐ shí cáo pī ài qí cái shí yǐ jùn mǎ jīn zhū cì zhī céng tóng niǎn chū rù fēng wèi sàn qí cháng shì lǐng xīn chéng tài shǒu zhèn shǒu shàng yōng jīn chéng děng chù wěi yǐ xī nán zhī rèn

彼时曹丕爱其才，时以骏马金珠赐之，曾同辇出入，封为散骑常侍，领新城太守，镇守上庸、金城等处，委以西南之任。

zì pī sǐ hòu cáo ruì jí wèi cháo zhōng duō rén jí dù mèng dá rì yè bù ān cháng wèi zhū jiāng yuē wǒ běn shǔ jiāng shì bī yú cǐ

自丕死后，曹睿即位，朝中多人嫉妒，孟达日夜不安，常谓诸将曰：‘我本蜀将，势逼于此。

jīn lèi chà xīn fù rén chí shū lái jiàn jiā fù jiào zǎo wǎn dài bǐng chéng xiàng qián zhě wǔ lù xià chuān zhī shí céng yǒu cǐ yì

’今累差心腹人，持书来见家父，教早晚代禀丞相：前者五路下川之时，曾有此意；

jīn zài xīn chéng tīng zhī chéng xiàng fá wèi yù qǐ jīn chéng xīn chéng shàng yōng sān chù jūn mǎ jiù bǐ jǔ shì jìng qǔ luò yáng chéng xiàng qǔ cháng ān liǎng jīng dà dìng yǐ

今在新城，听知丞相伐魏，欲起金城、新城、上庸三处军马，就彼举事，径取洛阳：丞相取长安，两京大定矣。

jīn mǒu yǐn lái rén bìng lěi cì shū xìn chéng shàng

今某引来人并累次书信呈上。

kǒng míng dà xǐ hòu shǎng li fēng děng

”孔明大喜，厚赏李丰等。

hū xì zuò rén bào shuō wèi zhǔ cáo ruì yī miàn jià xìng cháng ān

忽细作人报说：“魏主曹睿，一面驾幸长安；

yī miàn zhào sī mǎ yì fù zhí jiā wèi píng xī dū du qǐ běn chù zhī bīng yú cháng ān jù huì

一面诏司马懿复职，加为平西都督，起本处之兵，于长安聚会。

kǒng míng dà jīng

”孔明大惊。

cān jūn mǎ sù yuē liàng cáo ruì hé zú dào

参军马谡曰：“量曹睿何足道！

ruò lái cháng ān kě jiù ér qín zhī

若来长安，可就而擒之。

chéng xiàng hé gù jīng yà

丞相何故惊讶？

kǒng míng yuē wú qǐ jù cáo ruì yé

”孔明曰：“吾岂惧曹睿耶？

suǒ huàn zhě wéi sī mǎ yì yī rén ér yǐ

所患者惟司马懿一人而已。

jīn mèng dá yù jǔ dà shì ruò yù sī mǎ yì shì bì bài yǐ

今孟达欲举大事，若遇司马懿，事必败矣。

dá fēi sī mǎ yì duì shǒu bì bèi suǒ qín

达非司马懿对手，必被所擒。

mèng dá ruò sǐ zhōng yuán bù yì de yě

孟达若死，中原不易得也。

mǎ sù yuē hé bù jí xiū shū lìng mèng dá dī fáng

”马谡曰：“何不急修书，令孟达提防？

kǒng míng cóng zhī jí xiū shū lìng lái rén xīng yè huí bào mèng dá

’孔明从之，即修书令来人星夜回报孟达。

què shuō mèng dá zài xīn chéng zhuān wàng xīn fù rén huí bào

却说孟达在新城，专望心腹人回报。

yī rì xīn fù rén dào lái jiāng kǒng míng huí shū chéng shàng

一日，心腹人到来，将孔明回书呈上。

mèng dá chāi fēng shì zhī

孟达拆封视之。

shū lüè yuē jìn de shū zú zhī gōng zhōng yì zhī xīn bù wàng gù jiù wú shén xǐ wèi

书略曰：“近得书，足知公忠义之心，不忘故旧，吾甚喜慰。

ruò chéng dà shì zé gōng hàn cháo zhōng xīng dì yī gōng chén yě

若成大事，则公汉朝中兴第一功臣也。

rán jí yi jǐn mì bù kě qīng yì tuō rén

然极宜谨密，不可轻易托人。

shèn zhī

慎之！

要慎重！

jiè zhī

戒之！

jìn wén cáo ruì fù zhào sī mǎ yì qǐ wǎn luò zhī bīng ruò wén gōng jǔ shì bì xiān zhì yǐ

近闻曹睿复诏司马懿起宛、洛之兵，若闻公举事，必先至矣。

xū wàn quán tí bèi wù shì wéi děng xián yě

须万全提备，勿视为等闲也。

mèng dá lǎn bì xiào yuē rén yán kǒng míng xīn duō jīn guān cǐ shì kě zhī yǐ

”孟达览毕，笑曰：“人言孔明心多，今观此事可知矣。

nǎi jù huí shū lìng xīn fù rén lái dá kǒng míng

”乃具回书，令心腹人来答孔明。

kǒng míng huàn rù zhàng zhōng

孔明唤入帐中。

qí rén chéng shàng huí shū

其人呈上回书。

kǒng míng chāi fēng shì zhī

孔明拆封视之。

shū yuē shì chéng jūn jiào ān gǎn shǎo dài

书曰：“适承钧教，安敢少怠。

qiè wèi sī mǎ yì zhī shì bù bì jù yě wǎn chéng lí luò yáng yuē bā bǎi lǐ zhì xīn chéng yī qiān èr bǎi lǐ

窃谓司马懿之事，不必惧也：宛城离洛阳约八百里，至新城一千二百里。

ruò sī mǎ yì wén dá jǔ shì xū biǎo zòu wèi zhǔ

若司马懿闻达举事，须表奏魏主。

wǎng fù yī yuè jiān shì dá chéng chí yǐ gù zhū jiāng yǔ sān jūn jiē zài shēn xiǎn zhī de

往复一月间事，达城池已固，诸将与三军皆在深险之地。

sī mǎ yì jí lái dá hé jù zāi

司马懿即来，达何惧哉？

chéng xiàng kuān huái wéi tīng jié bào

丞相宽怀，惟听捷报！

kǒng míng kàn bì zhì shū yú de ér dùn zú yuē mèng dá bì sǐ yú sī mǎ yì zhī shǒu yǐ

孔明看毕，掷书于地而顿足曰：“孟达必死于司马懿之手矣！

mǎ sù wèn yuē chéng xiàng hé wèi yě

”马谡问曰：“丞相何谓也？

kǒng míng yuē bīng fǎ yún gōng qí bù bèi chū qí bù yì

”孔明曰：“兵法云，攻其不备，出其不意。

qǐ róng liào zài yī yuè zhī qī

岂容料在一月之期？

cáo ruì jì wěi rèn sī mǎ yì féng kòu jí chú hé dài zòu wén

曹睿既委任司马懿，逢寇即除，何待奏闻？

ruò zhī mèng dá fǎn bù xū shí rì bīng bì dào yǐ ān néng cuò shǒu yé

若知孟达反，不须十日，兵必到矣，安能措手耶？

zhòng jiāng jiē fú

”众将皆服。

kǒng míng jí lìng lái rén huí bào yuē ruò wèi jǔ shì qiè mò jiào tóng shì zhě zhī zhī

孔明急令来人回报曰：“若未举事，切莫教同事者知之；

zhī zé bì bài

知则必败。

qí rén bài cí guī xīn chéng qù le

”其人拜辞，归新城去了。

què shuō sī mǎ yì zài wǎn chéng xián zhù wén zhī wèi bīng lèi bài yú shǔ nǎi yǎng tiān cháng tàn

却说司马懿在宛城闲住，闻知魏兵累败于蜀，乃仰天长叹。

yì zhǎng zǐ sī mǎ shī zì zi yuán

懿长子司马师，字子元；

cì zǐ sī mǎ zhāo zì zi shàng èr rén sù yǒu dà zhì tōng xiǎo bīng shū

次子司马昭，字子尚：二人素有大志，通晓兵书。

dāng rì shì lì yú cè jiàn yì cháng tàn nǎi wèn yuē fù qīn hé wéi cháng tàn

当日侍立于侧，见懿长叹，乃问曰：“父亲何为长叹？

yì yuē rǔ bèi qǐ zhī dà shì yé

”懿曰：“汝辈岂知大事耶？

sī mǎ shī yuē mò fēi tàn wèi zhǔ bù yòng hu

”司马师曰：“莫非叹魏主不用乎？

sī mǎ zhāo xiào yuē zǎo wǎn bì lái xuān zhào fù qīn yě

”司马昭笑曰：“早晚必来宣召父亲也。

yán wèi yǐ hū bào tiān shǐ chí jié zhì

”言未已，忽报天使持节至。

yì tīng zhào bì suì diào wǎn chéng zhū lù jūn mǎ

懿听诏毕，遂调宛城诸路军马。

hū yòu bào jīn chéng tài shǒu shēn yí jiā rén yǒu jī mì shì qiú jiàn

忽又报金城太守申仪家人，有机密事求见。

yì huàn rù mì shì wèn zhī qí rén xì shuō mèng dá yù fǎn zhī shì

懿唤入密室问之，其人细说孟达欲反之事。

gèng yǒu mèng dá xīn fù rén li fǔ bìng dá wài shēng shān xián suí zhuàng chū shǒu

更有孟达心腹人李辅并达外甥邓贤，随状出首。

sī mǎ yì tīng bì yǐ shǒu jiā é yuē cǐ nǎi huáng shàng qí tiān zhī hóng fú yě

司马懿听毕，以手加额曰：“此乃皇上齐天之洪福也！

zhū gě liàng bīng zài qí shān shā de nèi wài rén jiē dǎn luò

诸葛亮兵在祁山，杀得内外人皆胆落；

jīn tiān zi bù dé yǐ ér xìng cháng ān ruò dàn xī bù yòng wú shí mèng dá yī jǔ liǎng jīng xiū yǐ

今天子不得已而幸长安，若旦夕不用吾时，孟达一举，两京休矣！

cǐ zéi bì tōng móu zhū gě liàng

此贼必通谋诸葛亮。

wú xiān qín zhī zhū gě liàng dìng rán xīn hán zì tuì bīng yě

吾先擒之，诸葛亮定然心寒，自退兵也。

zhǎng zǐ sī mǎ shī yuē fù qīn kě jí xiě biǎo shēn zòu tiān zǐ

”长子司马师曰：“父亲可急写表申奏天子。

yì yuē ruò děng shèng zhǐ wǎng fù yī yuè zhī jiān shì wú jí yǐ

”懿曰：“若等圣旨，往复一月之间，事无及矣。

jí chuán lìng jiào rén mǎ qǐ chéng yī rì yào xíng èr rì zhī lù rú chí lì zhǎn

”即传令教人马起程，一日要行二日之路，如迟立斩；

yī miàn lìng cān jūn liáng jī jī xí xīng yè qù xīn chéng jiào mèng dá děng zhǔn bèi zhēng jìn shǐ qí bù yí

一面令参军梁畿赍檄星夜去新城，教孟达等准备征进，使其不疑。

liáng jī xiān xíng yì suí hòu fā bīng

梁畿先行，懿随后发兵。

xíng le èr rì shān pō xià zhuǎn chū yī jūn nǎi shì yòu jiāng jūn xú huang

行了二日，山坡下转出一军，乃是右将军徐晃。

huang xià mǎ jiàn yì shuō tiān zǐ jià dào cháng ān qīn jù shǔ bīng jīn dū du hé wǎng

晃下马见懿，说：“天子驾到长安，亲拒蜀兵，今都督何往？

yì dī yán yuē jīn mèng dá zào fǎn wú qù qín zhī ěr

”懿低言曰：“今孟达造反，吾去擒之耳。

huang yuē mǒu yuàn wèi xiān fēng

”晃曰：“某愿为先锋。

yì dà xǐ hé bīng yī chù

”懿大喜，合兵一处。

xú huang wèi qián bù yì zài zhōng jūn èr zi yā hòu

徐晃为前部，懿在中军，二子押后。

yòu xíng le èr rì qián jūn shào mǎ zhuō zhù mèng dá xīn fù rén sōu chū kǒng míng huí shū lái jiàn sī mǎ yì

又行了二日，前军哨马捉住孟达心腹人，搜出孔明回书，来见司马懿。

yì yuē wú bù shā rǔ rǔ cóng tóu xì shuō

懿曰：“吾不杀汝，汝从头细说。

qí rén zhǐ de jiāng kǒng míng mèng dá wǎng fù zhī shì yī yī gào shuō

”其人只得将孔明、孟达往复之事，一一告说。

yì kàn le kǒng míng huí shū dà jīng yuē shì jiān néng zhě suǒ jiàn jiē tóng

懿看了孔明回书，大惊曰：“世间能者所见皆同。

wú jī xiān bèi kǒng míng shí pò

吾机先被孔明识破。

xìng de tiān zǐ yǒu fú huò cǐ xiāo xī mèng dá jīn wú néng wéi yǐ

幸得天子有福，获此消息：孟达今无能为矣。

suì xīng yè cuī jūn qián xíng

”遂星夜催军前行。

què shuō mèng dá zài xīn chéng yuē xià jīn chéng tài shǒu shēn yí shàng yōng tài shǒu shēn dān kè rì jǔ shì

却说孟达在新城，约下金城太守申仪、上庸太守申耽，克日举事。

dān yí èr rén yáng xǔ zhī měi rì diào liàn jūn mǎ zhǐ dài wèi bīng dào biàn wèi nèi yìng

耽、仪二人佯许之，每日调练军马，只待魏兵到，便为内应；

què bào mèng dá yán jūn qì liáng cǎo jù wèi wán bèi bù gǎn yuē qī qǐ shì

却报孟达言：军器粮草，俱未完备，不敢约期起事。

dá xìn zhī bù yí

达信之不疑。

hū bào cān jūn liáng jī lái dào mèng dá yíng rù chéng zhōng

忽报参军梁畿来到，孟达迎入城中。

jī chuán sī mǎ yì jiàng lìng yuē sī mǎ dū du jīn fèng tiān zi zhào qǐ zhū lù jūn yǐ tuì shǔ bīng

畿传司马懿将令曰：“司马都督今奉天子诏，起诸路军以退蜀兵。

tài shǒu kě jí běn bù jūn mǎ tīng hòu diào qiǎn

太守可集本部军马听候调遣。

dá wèn yuē dū du hé rì qǐ chéng

”达问曰：“都督何日起程？

jī yuē cǐ shí yuē lí wǎn chéng wàng cháng ān qù le

”畿曰：“此时约离宛城，望长安去了。

dá àn xǐ yuē wú dà shì chéng yǐ

”达暗喜曰：“吾大事成矣！

suì shè yàn dài le liáng jī sòng chū chéng wài jí bào shēn dān shēn yí zhī dào míng rì jǔ shì huàn shàng dà hàn qí hào fā zhū lù jūn mǎ jìng qǔ luò yáng

”遂设宴待了梁畿，送出城外，即报申耽、申仪知道，明日举事，换上大汉旗号，发诸路军马，径取洛阳。

hū bào chéng wài chén tǔ chōng tiān bù zhī hé chǔ bīng lái

忽报：“城外尘土冲天，不知何处兵来。

mèng dá dēng chéng shì zhī zhī jiàn yī biāo jūn dǎ zhe yòu jiāng jūn xú huang qí hào fēi bēn chéng xià

”孟达登城视之，只见一彪军，打着“右将军徐晃”旗号，飞奔城下。

dá dà jīng jí chě qǐ diào qiáo

达大惊，急扯起吊桥。

xú huang zuò xia mǎ shōu shí bú zhù zhí lái dào háo biān gāo jiào yuē fǎn zéi mèng dá zǎo zǎo shòu xiáng

徐晃坐下马收拾不住，直来到壕边，高叫曰：“反贼孟达，早早受降！

dá dà nù jí kāi gōng shè zhī zhèng zhōng xú huang tóu é wèi jiāng jiù qù

”达大怒，急开弓射之，正中徐晃头额，魏将救去。

chéng shàng luàn jiàn shè xià wèi bīng fāng tuì

城上乱箭射下，魏兵方退。

mèng dá qià dài kāi mén zhuī gǎn sì miàn jīng qí bì rì sī mǎ yì bīng dào

孟达恰待开门追赶，四面旌旗蔽日，司马懿兵到。

dá yǎng tiān cháng tàn yuē guǒ bù chū kǒng míng suǒ liào yě

达仰天长叹曰：“果不出孔明所料也！

yú shì bì mén jiān shǒu

”于是闭门坚守。

què shuō xú huang bèi mèng dá shè zhòng tóu é zhòng jūn jiù dào zhài zhōng qǔ le jiàn tóu lìng yī tiáo zhì

却说徐晃被孟达射中头额，众军救到寨中，取了箭头，令医调治；

dàng wǎn shēn sǐ shí nián wǔ shí jiǔ suì

当晚身死，时年五十九岁。

sī mǎ yì lìng rén fú jiù hái luò yáng ān zàng

司马懿令人扶柩还洛阳安葬。

cì rì mèng dá dēng chéng biàn shì zhī jiàn wèi bīng sì miàn wéi de tiě tǒng xiāng sì

次日，孟达登城遍视，只见魏兵四面围得铁桶相似。

dá xíng zuò bù ān jīng yí wèi dìng hū jiàn liǎng lù bīng zì wài shā lái qí shàng dà shū shēn dān shēn yí

达行坐不安，惊疑未定，忽见两路兵自外杀来，旗上大书“申耽”、“申仪”。

mèng dá zhī dào shì jiù jūn dào máng yǐn běn bù bīng dà kāi chéng mén shā chū

孟达只道是救军到，忙引本部兵大开城门杀出。

dān yí dà jiào yuē fǎn zéi xiū zǒu

耽、仪大叫曰：“反贼休走！

zǎo zǎo shòu sǐ

早早受死！

dá jiàn shì biàn bō mǎ wàng chéng zhōng biàn zǒu chéng shàng luàn jiàn shè xià

”达见事变，拨马望城中便走，城上乱箭射下。

li fǔ shān xián èr rén zài chéng shàng dà mà yuē wú děng yǐ xiàn le chéng yě

李辅、邓贤二人在城上大骂曰：“吾等已献了城也！

dá duó lù ér zǒu shēn dān gǎn lái

”达夺路而走，申耽赶来。

dá rén kùn mǎ fá cuò shǒu bù jí bèi shēn dān yī qiāng cì yú mǎ xià xiāo qí shǒu jí

达人困马乏，措手不及，被申耽一枪刺于马下，枭其首级。

yú jūn jiē jiàng

余军皆降。

li fǔ shān xián dà kāi chéng mén yíng jiē sī mǎ yì rù chéng

李辅、邓贤大开城门，迎接司马懿入城。

fǔ mín láo jūn yǐ bì suì qiǎn rén zòu zhī wèi zhǔ cáo ruì

抚民劳军已毕，遂遣人奏知魏主曹睿。

ruì dà xǐ jiào jiāng mèng dá shǒu jí qù luò yáng chéng shì shì zhòng

睿大喜，教将孟达首级去洛阳城市示众；

jiā shēn dān shēn yí guān zhí jiù suí sī mǎ yì zhēng jìn

加申耽、申仪官职，就随司马懿征进；

mìng li fǔ shān xián shǒu xīn chéng shàng yōng

命李辅、邓贤守新城、上庸。

què shuō sī mǎ yì yǐn bīng dào cháng ān chéng wài xià zhài

却说司马懿引兵到长安城外下寨。

yì rù chéng lái jiàn wèi zhǔ

懿入城来见魏主。

ruì dà xǐ yuē zhèn yī shí bù míng wù zhōng fǎn jiàn zhī jì huǐ zhī wú jí

睿大喜曰：“朕一时不明，误中反间之计，悔之无及。

jīn dá zào fǎn fēi qīng děng zhì zhī liǎng jīng xiū yǐ

今达造反，非卿等制之，两京休矣！

yì zòu yuē chén wén shēn yí mì gào fǎn qíng yì yù biǎo zòu bì xià kǒng wǎng fù chí zhì gù bù dài shèng zhǐ xīng yè ér qù

”懿奏曰：“臣闻申仪密告反情，意欲表奏陛下，恐往复迟滞，故不待圣旨，星夜而去。

ruò dài zòu wén zé zhōng zhū gě liàng zhī jì yě

若待奏闻，则中诸葛亮之计也。

yán ba jiāng kǒng míng huí mèng dá mì shū fèng shàng

”言罢，将孔明回孟达密书奉上。

ruì kàn bì dà xǐ yuē qīng zhī xué shí guò yú sūn wú yǐ

睿看毕，大喜曰：“卿之学识，过于孙、吴矣！

cì jīn yuè fǔ yī duì hòu yù jī mì zhòng shì bù bì zòu wén biàn yì xíng shì

”赐金钺斧一对，后遇机密重事，不必奏闻，便宜行事。

jiù lìng sī mǎ yì chū guān pò shǔ

就令司马懿出关破蜀。

yì zòu yuē chén jǔ yī dà jiàng kě wèi xiān fēng

懿奏曰：“臣举一大将，可为先锋。

ruì yuē qīng jǔ hé rén

”睿曰：“卿举何人？

yì yuē yòu jiāng jūn zhāng hé kě dāng cǐ rèn

”懿曰：“右将军张郃，可当此任。

ruì xiào yuē zhèn zhèng yù yòng zhī

”睿笑曰：“朕正欲用之。

suì mìng zhāng hé wèi qián bù xiān fēng suí sī mǎ yì lí cháng ān lái pò shǔ bīng

”遂命张郃为前部先锋，随司马懿离长安来破蜀兵。

zhèng shì jì yǒu móu chén néng yòng zhì yòu qiú měng jiàng zhù shī wēi

正是：既有谋臣能用智，又求猛将助施威。

wèi zhī shèng fù rú hé qiě kàn xià wén fēn jiě

未知胜负如何，且看下文分解。