墨子 · 墨子 · Chapter 10 of 54

10章 尚贤(下)

PinyinModern Translation
Size

zǐ mò zi yán yuē tiān xià zhī wáng gōng dà rén jiē yù qí guó jiā zhī fù yě rén mín zhī zhòng yě xíng fǎ zhī zhì yě

子墨子言曰:天下之王公大人皆欲其国家之富也,人民之众也,刑法之治也。

rán ér bù shí yǐ shàng xián wéi zhèng qí guó jiā bǎi xìng wáng gōng dà rén běn shī shàng xián wéi zhèng zhī běn yě

然而不识以尚贤为政其国家百姓,王公大人本失尚贤为政之本也。

ruò gǒu wáng gōng dà rén běn shī shàng xián wéi zhèng zhī běn yě zé bù néng wú jǔ wù shì zhī hu

若苟王公大人本失尚贤为政之本也,则不能毋举物示之乎?

jīn ruò yǒu yī zhū hóu yú cǐ wéi zhèng qí guó jiā yě yuē fán wǒ guó néng shè yù zhī shì wǒ jiāng shǎng guì zhī

今若有一诸侯于此,为政其国家也,曰:“凡我国能射御之士,我将赏贵之;

bù néng shè yù zhī shì wǒ jiāng zuì jiàn zhī

不能射御之士,我将罪贱之。

wèn yú ruò guó zhī shì shú xǐ shú jù

”问于若国之士,孰喜孰惧?

wǒ yǐ wéi bì néng shè yù zhī shì xǐ bù néng shè yù zhī shì jù

我以为必能射御之士喜,不能射御之士惧。

wǒ shǎng yīn ér yòu zhī yǐ yuē fán wǒ guó zhī zhōng xìn zhī shì wǒ jiāng shǎng guì zhī

我赏因而诱之矣,曰:“凡我国之忠信之士,我将赏贵之;

bù zhōng xìn zhī shì wǒ jiāng zuì jiàn zhī

不忠信之士,我将罪贱之。

wèn yú ruò guó zhī shì shú xǐ shú jù

”问于若国之士,孰喜孰惧?

wǒ yǐ wéi bì zhōng xìn zhī shì xǐ bù zhōng xìn zhī shì jù

我以为必忠信之士喜,不忠信之士惧。

jīn wéi wú yǐ shàng xián wéi zhèng qí guó jiā bǎi xìng shǐ guó wéi shàn zhě quàn wèi bào zhě jū dà yǐ wéi zhèng yú tiān xià shǐ tiān xià zhī wéi shàn zhě quàn wèi bào zhě jū rán xī wú suǒ yǐ guì yáo shùn yǔ tāng wén wǔ zhī dào zhě hé gù yǐ zāi

今惟毋以尚贤为政其国家百姓,使国为善者劝,为暴者沮,大以为政于天下,使天下之为善者劝,为暴者沮,然昔吾所以贵尧舜禹汤文武之道者,何故以哉?

yǐ qí wéi wú lín zhòng fā zhèng ér zhì mín shǐ tiān xià zhī wéi shàn zhě kě ér quàn yě wèi bào zhě kě ér jū yě

以其唯毋临众发政而治民,使天下之为善者可而劝也,为暴者可而沮也。

rán zé cǐ shàng xián zhě yě yǔ yáo shùn yǔ tāng wén wǔ zhī dào tóng yǐ

然则此尚贤者也,与尧舜禹汤文武之道同矣。

ér jīn tiān xià zhī shì jūn zǐ jū chǔ yán yǔ jiē shàng xián

而今天下之士君子,居处言语皆尚贤;

dǎi zhì qí lín zhòng fā zhèng ér zhì mín mò zhī shàng xián ér shǐ néng

逮至其临众发政而治民,莫知尚贤而使能。

wǒ yǐ cǐ zhī tiān xià zhī shì jūn zǐ míng yú xiǎo ér bù míng yú dà yě

我以此知天下之士君子,明于小而不明于大也。

hé yǐ zhī qí rán hu

何以知其然乎?

jīn wáng gōng dà rén yǒu yī niú yáng zhī cái bù néng shā bì suǒ liáng zǎi

今王公大人有一牛羊之财不能杀,必索良宰;

yǒu yī yī shang zhī cái bù néng zhì bì suǒ liáng gōng dāng wáng gōng dà rén zhī yú cǐ yě suī yǒu gǔ ròu zhī qīn wú gù fù guì miàn mù měi hǎo zhě shí zhī qí bù néng yě bù shǐ zhī yě

王公大人有一匹病马不能治,一定要找好的兽医,有一张坏弓拉不开,一定要找好的工匠,当王公大人在此之时,虽然有骨肉之亲,和无缘无故得到富贵者,以及面貌美丽的人,如果确实知道他们没有能力,就不会使他去做。

shì hé gù

这是为什么呢?

kǒng qí bài cái yě

恐其败财也。

dāng wáng gōng dà rén zhī yú cǐ yě zé bù shī shàng xián ér shǐ néng

当王公大人之于此也,则不失尚贤而使能。

wáng gōng dà rén yǒu yī pí mǎ bù néng zhì bì suǒ liáng yī

王公大人,有一罢马不能治,必索良医;

yǒu yī wēi gōng bù néng zhāng bì suǒ liáng gōng

有一危弓不能张,必索良工。

dāng wáng gōng dà rén zhī yú cǐ yě suī yǒu gǔ ròu zhī qīn wú gù fù guì miàn mù měi hǎo zhě shí zhī qí bù néng yě bì bù shǐ

当王公大人之于此也,虽有骨肉之亲,无故富贵、面目美好者,实知其不能也,必不使。

shì hé gù

这是为什么呢?

kǒng qí bài cái yě

恐其败财也。

dāng wáng gōng dà rén zhī yú cǐ yě zé bù shī shàng xián ér shǐ néng

当王公大人之于此也,则不失尚贤而使能。

dǎi zhì qí guó jiā zé bù rán wáng gōng dà rén gǔ ròu zhī qīn wú gù fù guì miàn mù měi hǎo zhě zé jǔ zhī zé wáng gōng dà rén zhī qīn qí guó jiā yě bù ruò qīn qí yī wēi gōng pí mǎ yī shang niú yáng zhī cái yǔ

逮至其国家则不然,王公大人骨肉之亲,无故富贵、面目美好者则举之,则王公大人之亲其国家也,不若亲其一危弓、罢马、衣裳、牛羊之财与?

wǒ yǐ cǐ zhī tiān xià zhī shì jūn zǐ jiē míng yú xiǎo ér bù míng yú dà yě

我以此知天下之士君子,皆明于小而不明于大也。

cǐ pì yóu yīn zhě ér shǐ wéi xíng rén lóng zhě ér shǐ wéi lè shī

此譬犹喑者而使为行人,聋者而使为乐师。

shì gù gǔ zhī shèng wáng zhī zhì tiān xià yě qí suǒ fù qí suǒ guì wèi bì wáng gōng dà rén gǔ ròu zhī qīn wú gù fù guì miàn mù měi hǎo zhě yě

是故古之圣王之治天下也,其所富,其所贵,未必王公大人骨肉之亲,无故富贵,面目美好者也。

shì gù xī zhě shùn gēng yú lì shān táo yú hé bīn yú yú léi zé huī yú cháng yáng

是故昔者舜耕于历山,陶于河濒,渔于雷泽,灰于常阳。

yáo de zhī fú zé zhī yáng lì wèi tiān zǐ

尧得之服泽之阳,立为天子。

shǐ jiē tiān xià zhī zhèng ér zhì tiān xià zhī mín

使接天下之政,而治天下之民。

xī yī yǐn wèi shēn shì nǚ shī pū shǐ wèi páo rén

昔伊尹为莘氏女师仆,使为庖人。

tāng de ér jǔ zhī lì wèi sān gōng shǐ jiē tiān xià zhī zhèng zhì tiān xià zhī mín

汤得而举之,立为三公,使接天下之政,治天下之民。

xī zhě fù shuō jū běi hǎi zhī zhōu yuán tǔ zhī shàng yì hè dài suǒ yōng zhù yú fù yán zhī chéng

昔者傅说居北海之洲,圜土之上,衣褐带索,庸筑于傅岩之城。

wǔ dīng de ér jǔ zhī lì wèi sān gōng shǐ zhī jiē tiān xià zhī zhèng ér zhì tiān xià zhī mín

武丁得而举之,立为三公,使之接天下之政,而治天下之民。

shì gù xī zhě yáo zhī jǔ shùn yě tāng zhī jǔ yī yǐn yě wǔ dīng zhī jǔ fù shuō yě qǐ yǐ wéi gǔ ròu zhī qīn wú gù fù guì miàn mù měi hǎo zhě zāi

是故昔者尧之举舜也,汤之举伊尹也,武丁之举傅说也,岂以为骨肉之亲,无故富贵,面目美好者哉?

wéi fǎ qí yán yòng qí móu xíng qí dào shàng kě ér lì tiān zhōng kě ér lì guǐ xià kě ér lì rén

惟法其言,用其谋,行其道,上可而利天,中可而利鬼,下可而利人。

shì gù tuī ér shàng zhī

是故推而上之。

gǔ zhě shèng wáng jì shěn shàng xián yù yǐ wéi zhèng

古者圣王既审尚贤,欲以为政。

gù shū zhī zhú bó zuó zhī pán yú chuán yǐ yí hòu shì zǐ sūn

故书之竹帛,琢之盘盂,传以遗后世子孙。

yú xiān wáng zhī shū lǚ xíng zhī shū rán wáng yuē yú

于先王之书《吕刑》之书然:王曰:“于!

lái

来!

yǒu guó yǒu tǔ gào nǚ sòng xíng zài jīn ér ān bǎi xìng nǚ hé zé yán rén

有国有土,告女讼刑,在今而安百姓,女何择言人?

hé jìng bù xíng

何敬不刑?

hé dù bù jí

何度不及?

néng zé rén ér jìng wèi xíng yáo shùn yǔ tāng wén wǔ zhī dào kě jí yě

”能择人而敬为刑,尧舜禹汤文武之道可及也。

shì hé yě

这是为什么呢?

zé yǐ shàng xián jí zhī

则以尚贤及之。

yú xiān wáng zhī shū shù nián zhī yán rán yuē xī fu shèng wǔ zhī rén yǐ píng fǔ ér ěr

于先王之书、竖年之言然,曰:“晞夫圣武知人,以屏辅而耳。

cǐ yán xiān wáng zhī zhì tiān xià yě bì xuǎn zé xián zhě yǐ wéi qí qún shǔ fǔ zuǒ

”此言先王之治天下也,必选择贤者,以为其群属辅佐。

yuē jīn yě tiān xià zhī shì jūn zǐ jiē yù fù guì ér è pín jiàn

曰:今也天下之士君子,皆欲富贵而恶贫贱。

yuē rán nǚ hé wéi ér de fù guì ér pì pín jiàn

曰然女何为而得富贵而辟贫贱?

mò ruò wéi xián wèi xián zhī dào jiāng nài hé

莫若为贤,为贤之道将奈何?

yuē yǒu lì zhě jí yǐ zhù rén yǒu cái zhě miǎn yǐ fēn rén yǒu dào zhě quàn yǐ jiào rén

曰:有力者疾以助人,有财者勉以分人,有道者劝以教人。

ruò cǐ zé jī zhě de shí hán zhě de yī luàn zhě de zhì

若此,则饥者得食,寒者得衣,乱者得治。

ruò jī zé de shí hán zé de yī luàn zé de zhì cǐ ān shēng shēng

若饥则得食,寒则得衣,乱则得治,此安生生。

jīn wáng gōng dà rén qí suǒ fù qí suǒ guì jiē wáng gōng dà rén gǔ ròu zhī qīn wú gù fù guì miàn mù měi hǎo zhě yě

今王公大人,其所富,其所贵,皆王公大人骨肉之亲、无故富贵、面目美好者也。

jīn wáng gōng dà rén gǔ ròu zhī qīn wú gù fù guì miàn mù měi hǎo zhě yān gù bì zhī zāi

今王公大人骨肉之亲、无故富贵、面目美好者,焉故必知哉?

ruò bù zhī shǐ zhì qí guó jiā zé qí guó jiā zhī luàn kě de ér zhī yě

若不知,使治其国家,则其国家之乱,可得而知也。

jīn tiān xià zhī shì jūn zǐ jiē yù fù guì ér è pín jiàn rán nǚ hé wéi ér de fù guì ér pì pín jiàn zāi

今天下之士君子,皆欲富贵而恶贫贱,然女何为而得富贵而辟贫贱哉?

yuē mò ruò wéi wáng gōng dà rén gǔ ròu zhī qīn wú gù fù guì miàn mù měi hǎo zhě

曰:莫若为王公大人骨肉之亲、无故富贵、面目美好者。

wáng gōng dà rén gǔ ròu zhī qīn wú gù fù guì miàn mù měi hǎo zhě cǐ fēi kě xué néng zhě yě

王公大人骨肉之亲、无故富贵、面目美好者,此非可学能者也。

shǐ bù zhī biàn dé xíng zhī hòu ruò yǔ tāng wén wǔ bù jiā de yě

使不知辩,德行之厚,若禹汤文武,不加得也;

wáng gōng dà rén gǔ ròu zhī qīn bì yīn lóng bào wèi jié zhòu bù jiā shī yě

王公大人,骨肉之亲,躄喑聋暴为桀纣,不加失也。

shì gù yǐ shǎng bù dàng xián fá bù dàng bào

是故以赏不当贤,罚不当暴。

qí suǒ shǎng zhě yǐ wú gù yǐ

其所赏者,已无故矣;

qí suǒ fá zhě

其所罚者。

yì wú zuì

亦无罪。

shì yǐ shǐ bǎi xìng jiē yōu xīn jiě tǐ jū yǐ wéi shàn chuí qí gǔ gōng zhī lì ér bù xiāng láo lái yě

是以使百姓皆攸心解体,沮以为善,垂其股肱之力,而不相劳来也;

fǔ chòu yú cái ér bù xiāng fēn zī yě

腐臭余财,而不相分资也;

yǐn nì liáng dào ér bù xiāng jiào huì yě

隐匿良道,而不相教诲也。

ruò cǐ zé jī zhě bù dé shí hán zhě bù dé yī luàn zhě bù dé zhì

若此则饥者不得食,寒者不得衣,乱者不得治。

tuī ér shàng zhī yǐ shì gù xī zhě yáo yǒu shùn shùn yǒu yǔ yǔ yǒu gāo yáo tāng yǒu xiǎo chén wǔ wáng yǒu hóng yāo tài diān nán gōng kuò sàn yi shēng ér tiān xià hé shù mín fù

推而上之以,是故昔者尧有舜,舜有禹,禹有皋陶,汤有小臣,武王有闳夭,泰颠,南宫括,散宜生,而天下和,庶民阜。

shì yǐ jìn zhě ān zhī yuǎn zhě guī zhī

是以近者安之,远者归之。

rì yuè zhī suǒ zhào zhōu chē zhī suǒ jí yǔ lù zhī suǒ jiàn lì shí zhī suǒ yǎng de cǐ mò bù quàn yù

日月之所照,舟车之所及,雨露之所渐,粒食之所养,得此莫不劝誉。

qiě jīn tiān xià zhī wáng gōng dà rén shì jūn zǐ zhōng shí jiāng yù wèi rén yì qiú wéi shàng shì shàng yù zhōng shèng wáng zhī dào xià yù zhōng guó jiā bǎi xìng zhī lì gù shàng xián zhī wèi shuō ér bù kě bù chá cǐ zhě yě

且今天下之王公大人士君子,中实将欲为仁义,求为上士,上欲中圣王之道,下欲中国家百姓之利,故尚贤之为说,而不可不察此者也。

shàng xián zhě tiān guǐ bǎi xìng zhī lì ér zhèng shì zhī běn yě

尚贤者,天、鬼、百姓之利而政事之本也。

✦ You read 10章 尚贤(下)

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.