zǐ mò zi yán yuē gǔ zhě wáng gōng dà rén wéi zhèng yú guó jiā zhě qíng yù yù zhī shěn shǎng fá zhī dāng xíng zhèng zhī bù guò shī
子墨子言曰:“古者王公大人为政于国家者,情欲誉之审,赏罚之当,刑政之不过失……。
shì gù zǐ mò zǐ yuē gǔ zhě yǒu yǔ móu ér bù dé zé yǐ wǎng zhī lái yǐ jiàn zhī yǐn
”是故子墨子曰:“古者有语:谋而不得,则以往知来,以见知隐。
móu ruò cǐ kě de ér zhī yǐ
谋若此可得而知矣。
jīn shī tú wéi wú xīng qǐ dōng xíng kǒng hán xià xíng kǒng shǔ cǐ bù kě yǐ dōng xià wèi zhě yě
今师徒唯毋兴起,冬行恐寒,夏行恐暑,此不可以冬夏为者也。
chūn zé fèi mín gēng jià shù yì qiū zé fèi mín huò liǎn
春则废民耕稼树艺,秋则废民获敛。
jīn wéi wú fèi yī shí zé bǎi xìng jī hán dòng něi ér sǐ zhě bù kě shèng shǔ
今唯毋废一时,则百姓饥寒冻馁而死者,不可胜数。
jīn cháng jì jūn shàng zhú jiàn yǔ máo wò mù jiǎ dùn bō jié wǎng ér mí bì fǔ lěng bù fǎn zhě bù kě shèng shǔ
今尝计军上:竹箭、羽旄、幄幕、甲盾、拨劫,往而靡弊腑冷不反者,不可胜数。
yòu yǔ máo jǐ gē jiàn chéng chē qí liè zhù suì chāi mí bì ér bù fǎn zhě bù kě shèng shǔ
又与矛、戟、戈、剑、乘车,其列住碎拆靡弊而不反者,不可胜数。
yǔ qí niú mǎ féi ér wǎng jí ér fǎn wǎng sǐ wáng ér bù fǎn zhě bù kě shèng shǔ
与其牛马,肥而往,瘠而反,往死亡而不反者,不可胜数。
yǔ qí tú dào zhī xiū yuǎn liáng shí chuò jué ér bù jì bǎi xìng sǐ zhě bù kě shèng shǔ yě
与其涂道之修远,粮食辍绝而不继,百姓死者,不可胜数也。
yǔ qí jū chǔ zhī bù ān shí fàn zhī bù shí jī bǎo zhī bù jié bǎi xìng zhī dào jí bìng ér sǐ zhě bù kě shèng shǔ
与其居处之不安,食饭之不时,肌饱之不节,百姓之道疾病而死者,不可胜数。
sàng shī duō bù kě shèng shǔ sàng shī jǐn bù kě shèng jì zé shì guǐ shén zhī sàng qí zhǔ hòu yì bù kě shèng shǔ
丧师之事多得数不胜数,军士因而阵亡的更是无法计算,鬼神因此丧失后代祭祀的,也多得数不胜数。
guó jiā fā zhèng duó mín zhī yòng fèi mín zhī lì ruò cǐ shén zhòng rán ér hé wéi wèi zhī
国家发政,夺民之用,废民之利,若此甚众,然而何为为之?
yuē wǒ tān fá shèng zhī míng jí de zhī lì gù wèi zhī
曰:“我贪伐胜之名,及得之利,故为之。
zǐ mò zi yán yuē jì qí suǒ zì shèng wú suǒ kě yòng yě
”子墨子言曰:“计其所自胜,无所可用也;
jì qí suǒ de fǎn bù rú suǒ sàng zhě zhī duō
计其所得,反不如所丧者之多。
jīn gōng sān lǐ zhī chéng qī lǐ zhī guō gōng cǐ bù yòng ruì qiě wú shā ér tú de cǐ rán yě
”今攻三里之城,七里之郭,攻此不用锐,且无杀,而徒得此然也?
shā rén duō bì shù yú wàn guǎ bì shù yú qiān rán hòu sān lǐ zhī chéng qī lǐ zhī guō qiě kě de yě
杀人多必数于万,寡必数于千,然后三里之城,七里之郭且可得也。
jīn wàn shèng zhī guó xū shù yú qiān bù shèng ér rù
今万乘之国,虚数于千,不胜而入;
guǎng yǎn shù yú wàn bù shèng ér pì
广衍数于万,不胜而辟。
rán zé tǔ dì zhě suǒ yǒu yú yě
然则土地者,所有余也;
wáng mín zhě suǒ bù zú yě
王民者,所不足也。
jīn jǐn wáng mín zhī sǐ yán xià shàng zhī huàn yǐ zhēng xū chéng zé shì qì suǒ bù zú ér zhòng suǒ yǒu yú yě
今尽王民之死,严下上之患,以争虚城,则是弃所不足,而重所有余也。
wéi zhèng ruò cǐ fēi guó zhī wu zhě yě
为政若此,非国之务者也。
shì gōng zhàn zhě yán yuē nán zé jīng wú zhī wáng běi zé qí jìn zhī jūn shǐ fēng yú tiān xià zhī shí qí tǔ dì zhī fāng wèi zhì yǒu shù bǎi lǐ yě
饰攻战者言曰:“南则荆、吴之王,北则齐、晋之君,始封于天下之时,其土地之方,未至有数百里也;
rén tú zhī zhòng wèi zhì yǒu shù shí wàn rén yě
人徒之众,未至有数十万人也。
yǐ gōng zhàn zhī gù tǔ dì zhī bó zhì yǒu shù qiān lǐ yě
以攻战之故,土地之博,至有数千里也;
rén tú zhī zhòng zhì yǒu shù bǎi wàn rén
人徒之众,至有数百万人。
gù dāng gōng zhàn ér bù kě wèi yě
故当攻战而不可为也。
zǐ mò zi yán yuē suī sì wǔ guó zé de lì yān yóu wèi zhī fēi xíng dào yě
”子墨子言曰:“虽四五国则得利焉,犹谓之非行道也。
pì ruò yī zhī yào rén zhī yǒu bìng zhě rán jīn yǒu yī yú cǐ hé hé qí zhù yào zhī yú tiān xià zhī yǒu bìng zhě ér yào zhī
譬若医之药人之有病者然,今有医于此,和合其祝药之于天下之有病者而药之。
wàn rén shí cǐ ruò yī sì wǔ rén de lì yān yóu wèi zhī fēi xíng yào yě
万人食此,若医四五人得利焉,犹谓之非行药也。
gù xiào zǐ bù yǐ shí qí qīn zhōng chén bù yǐ shí qí jūn
故孝子不以食其亲,忠臣不以食其君。
gǔ zhě fēng guó yú tiān xià shàng zhě yǐ ěr zhī suǒ wén jìn zhě yǐ mù zhī suǒ jiàn yǐ gōng zhàn wáng zhě bù kě shèng shǔ
古者封国于天下,尚者以耳之所闻,近者以目之所见,以攻战亡者,不可胜数。
hé yǐ zhī qí rán yě
怎么知道是这样呢?
dōng fāng yǒu jǔ zhī guó zhě qí wèi guó shén xiǎo xián yú dà guó zhī xián bù jìng shì yú dà dà guó yì fú zhī cóng ér ài lì shì yǐ dōng zhě yuè rén jiā xuē qí rǎng dì xi zhě qí rén jiān ér yǒu zhī
东方有莒之国者,其为国甚小,闲于大国之闲,不敬事于大,大国亦弗之从而爱利,是以东者越人夹削其壤地,西者齐人兼而有之。
jì jǔ zhī suǒ yǐ wáng yú qí yuè zhī jiān zhě yǐ shì gōng zhàn yě
计莒之所以亡于齐、越之间者,以是攻战也。
suī nán zhě chén cài qí suǒ yǐ wáng yú wú yuè zhī jiān zhě yì yǐ gōng zhàn
虽南者陈、蔡,其所以亡于吴、越之间者,亦以攻战。
suī běi zhě qiě bù yī zhe hé qí suǒ yǐ wáng yú yàn dài hú mò zhī xián zhě yì yǐ gōng zhàn yě
虽北者且不一著何,其所以亡于燕代、胡貊之闲者,亦以攻战也。
shì gù zǐ mò zi yán yuē gǔ zhě wáng gōng dà rén qíng yù de ér è shī yù ān ér è wēi gù dāng gōng zhàn ér bù kě bù fēi
是故子墨子言曰:“古者王公大人,情欲得而恶失,欲安而恶危,故当攻战,而不可不非。
shì gōng zhàn zhě zhī yán yuē bǐ bù néng shōu yòng bǐ zhòng shì gù wáng
饰攻战者之言曰:“彼不能收用彼众,是故亡;
wǒ néng shōu yòng wǒ zhòng yǐ cǐ gōng zhàn yú tiān xià shuí gǎn bù bīn fú zāi
我能收用我众,以此攻战于天下,谁敢不宾服哉!
zǐ mò zi yán yuē zi suī néng shōu yòng zi zhī zhòng zi qǐ ruò gǔ zhě wú hé lǘ zāi
”子墨子言曰:“子虽能收用子之众,子岂若古者吴阖闾哉?
gǔ zhě wú hé lǘ jiào qī nián fèng jiǎ zhí bīng bēn sān bǎi lǐ ér shě yān
”古者吴阖闾教七年,奉甲执兵,奔三百里而舍焉。
cì zhù lín chū yú míng ài zhī jìng zhàn yú bǎi jǔ zhōng chǔ guó ér cháo sòng yǔ jí lǔ
次注林,出于冥隘之径,战于柏举,中楚国而朝宋与及鲁。
zhì fū chāi zhī shēn běi ér gōng qí shě yú wèn shàng zhàn yú ài líng dà bài qí rén ér bǎo zhī tài shān
至夫差之身,北而攻齐,舍于汶上,战于艾陵,大败齐人,而葆之大山;
dōng ér gōng yuè jì sān jiāng wǔ hú ér bǎo zhī kuài jī
东而攻越,济三江五湖,而葆之会稽。
jiǔ yí zhī guó mò bù bīn fú
九夷之国莫不宾服。
yú shì tuì bù néng shǎng gū shī shě qún méng zì shì qí lì fá qí gōng yù qí zhì dài yú jiào suì
于是退不能赏孤,施舍群萌,自恃其力,伐其功,誉其志,怠于教遂。
zhù gū sū zhī tái qī nián bù chéng
筑姑苏之台,七年不成。
jí ruò cǐ zé wú yǒu lí bà zhī xīn
及若此,则吴有离罢之心。
yuè wáng gōu jiàn shì wú shàng xià bù xiāng de shōu qí zhòng yǐ fù qí chóu rù běi guō xǐ dà nèi wéi wáng gōng ér wú guó yǐ wáng
越王勾践视吴上下不相得,收其众以复其雠,入北郭,徙大内,围王宫,而吴国以亡。
xī zhě jìn yǒu liù jiàng jūn ér zhì bó mò wèi qiáng yān
昔者晋有六将军,而智伯莫为强焉。
jì qí tǔ dì zhī bó rén tú zhī zhòng yù yǐ kàng zhū hóu yǐ wéi yīng míng gōng zhàn zhī sù gù chà lùn qí zhǎo yá zhī shì jiē liè qí zhōu chē zhī zhòng yǐ gōng zhōng xíng shì ér yǒu zhī
计其土地之博,人徒之众,欲以抗诸侯,以为英名,攻战之速,故差论其爪牙之士,皆列其舟车之众,以攻中行氏而有之。
yǐ qí móu wèi jì yǐ zú yǐ yòu gōng cí fàn shì ér dà bài zhī bìng sān jiā yǐ wéi yī jiā ér bù zhǐ yòu wéi zhào xiāng zi yú jìn yáng
以其谋为既已足矣,又攻兹范氏而大败之,并三家以为一家而不止,又围赵襄子于晋阳。
jí ruò cǐ zé hán wèi yì xiāng cóng ér móu yuē gǔ zhě yǒu yǔ chún wáng zé chǐ hán
及若此,则韩、魏亦相从而谋曰:“古者有语:唇亡则齿寒。
zhào shì cháo wáng wǒ xī cóng zhī zhào shì xī wáng wǒ cháo cóng zhī
赵氏朝亡,我夕从之,赵氏夕亡,我朝从之。
shī yuē yú shuǐ bù wu lù jiāng hé jí hu
诗曰:鱼水不务,陆将何及乎!
shì yǐ sān zhǔ zhī jūn yī xīn chuō lì pì mén chú dào fèng jiǎ xìng shì hán wèi zì wài zhào shì zì nèi jī zhì bó dà bài zhī
是以三主之君,一心戳力,辟门除道,奉甲兴士,韩、魏自外,赵氏自内,击智伯大败之。
shì gù zǐ mò zi yán yuē gǔ zhě yǒu yǔ yuē jūn zǐ bù jìng yú shuǐ ér jìng yú rén
是故子墨子言曰:“古者有语曰:君子不镜于水,而镜于人。
jìng yú shuǐ jiàn miàn zhī róng
镜于水,见面之容;
jìng yú rén zé zhī jí yǔ xiōng
镜于人,则知吉与凶。
jīn yǐ gōng zhàn wèi lì zé gài cháng jiàn zhī yú zhì bó zhī shì hu
今以攻战为利,则盖尝鉴之于智伯之事乎?
cǐ qí wèi bù jí ér xiōng jì kě de ér zhī yǐ
此其为不吉而凶,既可得而知矣。