墨子 · 墨子 · Chapter 28 of 54

32章 非乐(上)

PinyinModern Translation
Size

zǐ mò zi yán yuē rén zhī shì zhě bì wù qiú xìng tiān xià zhī lì chú tiān xià zhī hài

子墨子言曰:仁之事者,必务求兴天下之利,除天下之害。

jiāng yǐ wéi fǎ hu tiān xià lì rén hu jí wéi bù lì rén hu jí zhǐ

将以为法乎天下,利人乎即为,不利人乎即止。

qiě fú rén zhě zhī wèi tiān xià dù yě fēi wéi qí mù zhī suǒ měi ěr zhī suǒ lè kǒu zhī suǒ gān shēn tǐ zhī suǒ ān yǐ cǐ kuī duó mín yī shí zhī cái rén zhě fú wèi yě

且夫仁者之为天下度也,非为其目之所美,耳之所乐,口之所甘,身体之所安,以此亏夺民衣食之财,仁者弗为也。

shì gù zǐ mò zi zhī suǒ yǐ fēi lè zhě fēi yǐ dà zhōng míng gǔ qín sè yú shēng zhī shēng yǐ wéi bù lè yě fēi yǐ kè lòu huá wén zhāng zhī sè yǐ wéi bù měi yě fēi yǐ chú huàn jiān zhì zhī wèi yǐ wéi bù gān yě fēi yǐ gāo tái hòu xiè suì yě zhī jū yǐ wéi bù ān yě

是故子墨子之所以非乐者,非以大钟鸣鼓、琴瑟竽笙之声以为不乐也,非以刻镂华文章之色以为不美也,非以犓豢煎炙之味以为不甘也,非以高台厚榭邃野之居以为不安也。

suī shēn zhī qí ān yě kǒu zhī qí gān yě mù zhī qí měi yě ěr zhī qí lè yě rán shàng kǎo zhī bù zhōng shèng wáng zhī shì xià dù zhī bù zhōng wàn mín zhī lì

虽身知其安也,口知其甘也,目知其美也,耳知其乐也,然上考之不中圣王之事,下度之不中万民之利。

shì gù zǐ mò zǐ yuē wéi lè fēi yě

是故子墨子曰:为乐非也。

jīn wáng gōng dà rén suī wú zào wéi lè qì yǐ wéi shì hu guó jiā fēi zhí póu lǎo shuǐ chāi rǎng yuán ér wèi zhī yě jiāng bì hòu cuò liǎn hu wàn mín yǐ wéi dà zhōng míng gǔ qín sè yú shēng zhī shēng

今王公大人虽无造为乐器,以为事乎国家,非直掊潦水、拆壤垣而为之也,将必厚措敛乎万民,以为大钟鸣鼓、琴瑟竽笙之声。

gǔ zhě shèng wáng yì cháng hòu cuò liǎn hu wàn mín yǐ wéi zhōu chē

古者圣王,亦尝厚措敛乎万民,以为舟车。

jì yǐ chéng yǐ yuē wú jiāng è xǔ yòng zhī

既以成矣,曰:“吾将恶许用之?

yuē zhōu yòng zhī shuǐ chē yòng zhī lù jūn zǐ xi qí zú yān xiǎo rén xiū qí jiān bèi yān

”曰:“舟用之水,车用之陆,君子息其足焉,小人休其肩背焉。

gù wàn mín chū cái jī ér yǔ zhī bù gǎn yǐ wéi qī hèn zhě hé yě

”故万民出财赍而予之,不敢以为戚恨者,何也?

yǐ qí fǎn zhōng mín zhī lì yě

以其反中民之利也。

rán zé yuè qì fǎn zhōng mín zhī lì yì ruò cǐ jí wǒ fú gǎn fēi yě

然则乐器反中民之利,亦若此,即我弗敢非也。

rán zé dāng yòng yuè qì pì zhī ruò shèng wáng zhī wèi zhōu chē yě jí wǒ fú gǎn fēi yě

然则当用乐器,譬之若圣王之为舟车也,即我弗敢非也。

mín yǒu sān huàn jī zhě bù dé shí hán zhě bù dé yī láo zhě bù dé xi sān zhě mín zhī jù huàn yě

民有三患,饥者不得食,寒者不得衣,劳者不得息,三者民之巨患也。

rán jí dāng wèi zhī zhuàng jù zhōng jī míng gǔ tán qín sè chuī yú shēng ér yáng gàn qī mín yī shí zhī cái jiāng ān kě de hu

然即当为之撞巨钟、击鸣鼓、弹琴瑟、吹竽笙而扬干戚,民衣食之财,将安可得乎?

jí wǒ yǐ wéi wèi bì rán yě

即我以为未必然也。

yì shě cǐ jīn yǒu dà guó jí gōng xiǎo guó yǒu dà jiā jí fá xiǎo jiā qiáng jié ruò zhòng bào guǎ zhà qī yú guì ào jiàn kòu luàn dào zéi bìng xìng bù kě jìn zhǐ yě

意舍此,今有大国即攻小国,有大家即伐小家,强劫弱,众暴寡,诈欺愚,贵傲贱,寇乱盗贼并兴,不可禁止也。

rán jí dāng wèi zhī zhuàng jù zhōng jī míng gǔ tán qín sè chuī yú shēng ér yáng gàn qī tiān xià zhī luàn yě jiāng ān kě de ér zhì yǔ

然即当为之撞巨钟、击鸣鼓、弹琴瑟、吹竽笙而扬干戚,天下之乱也,将安可得而治与?

jí wǒ wèi bì rán yě

即我未必然也。

shì gù zǐ mò zǐ yuē gū cháng hòu cuò liǎn hu wàn mín yǐ wéi dà zhōng míng gǔ qín sè yú shēng zhī shēng yǐ qiú xìng tiān xià zhī lì chú tiān xià zhī hài ér wú bǔ yě

是故子墨子曰:姑尝厚措敛乎万民,以为大钟鸣鼓、琴瑟竽笙之声,以求兴天下之利,除天下之害,而无补也。

shì gù zǐ mò zǐ yuē wéi lè fēi yě

是故子墨子曰:为乐非也。

jīn wáng gōng dà rén wéi wú chù gāo tái hòu xiè zhī shàng ér shì zhī zhōng yóu shì yán dǐng yě fú zhuàng jī jiāng hé lè de yān zāi

今王公大人唯毋处高台厚榭之上而视之,钟犹是延鼎也,弗撞击将何乐得焉哉!

qí shuō jiāng bì zhuàng jī zhī

其说将必撞击之。

wéi wù zhuàng jī jiāng bì bù shǐ lǎo yǔ chí zhě

惟勿撞击,将必不使老与迟者。

lǎo yǔ chí zhě ěr mù bù cōng míng gǔ gōng bù bì qiáng shēng bù hé diào míng bù zhuǎn pǔ

老与迟者,耳目不聪明,股肱不毕强,声不和调,明不转朴。

jiāng bì shǐ dāng nián yīn qí ěr mù zhī cōng míng gǔ gōng zhī bì qiáng shēng zhī hé diào méi zhī zhuǎn pǔ

将必使当年,因其耳目之聪明,股肱之毕强,声之和调,眉之转朴。

shǐ zhàng fū wèi zhī fèi zhàng fū gēng jià shù yì zhī shí

使丈夫为之,废丈夫耕稼树蓺之时;

shǐ fù rén wèi zhī fèi fù rén fǎng jì zhī rèn zhī shì

使妇人为之,废妇人纺绩织纴之事。

jīn wáng gōng dà rén wéi wú wéi lè kuī duó mín yī shí zhī cái yǐ fǔ lè rú cǐ duō yě

今王公大人,唯毋为乐,亏夺民衣食之财以拊乐,如此多也。

shì gù zǐ mò zǐ yuē wéi lè fēi yě

是故子墨子曰:为乐非也。

jīn dà zhōng míng gǔ qín sè gān shēng zhī shēng jì yǐ jù yǐ dà rén sù rán zòu ér dú tīng zhī jiāng hé lè de yān zāi

今大钟鸣鼓、琴瑟竿笙之声,既已具矣,大人肃然奏而独听之,将何乐得焉哉?

qí shuō jiāng bì yǔ jiàn rén bù yǔ jūn zǐ yǔ jūn zǐ tīng zhī fèi jūn zǐ tīng zhì

其说将必与贱人不与君子,与君子听之,废君子听治;

yǔ jiàn rén tīng zhī fèi jiàn rén zhī cóng shì

与贱人听之,废贱人之从事。

jīn wáng gōng dà rén wéi wú wéi lè kuī duó mín zhī yī shí zhī cái yǐ fǔ lè rú cǐ duō yě

今王公大人惟毋为乐,亏夺民之衣食之财以拊乐,如此多也。

shì gù zǐ mò zǐ yuē wéi lè fēi yě

是故子墨子曰:为乐非也。

xī zhě qí kāng gōng xìng lè wàn wàn rén bù kě yī duǎn hè bù kě shí kāng zāo yuē shí yǐn bù měi miàn mù yán sè bù zú shì yě

昔者齐康公兴乐万,万人不可衣短褐,不可食糠糟,曰:“食饮不美,面目颜色不足视也;

yī fú bù měi shēn tǐ cóng róng chǒu léi bù zú guān yě

衣服不美,身体从容丑羸不足观也。

shì yǐ shí bì liáng ròu yī bì wén xiù

”是以食必粱肉,衣必文绣。

cǐ zhǎng bù cóng shì hu yī shí zhī cái ér zhǎng shí hu rén zhě yě

此掌不从事乎衣食之财,而掌食乎人者也。

shì gù zǐ mò zǐ yuē jīn wáng gōng dà rén wéi wú wéi lè kuī duó mín yī shí zhī cái yǐ fǔ lè rú cǐ zhī yě

是故子墨子曰:今王公大人,惟毋为乐,亏夺民衣食之财以拊乐,如此之也。

shì gù zǐ mò zǐ yuē wéi lè fēi yě

是故子墨子曰:为乐非也。

jīn rén gù yǔ qín shòu mí lù fēi niǎo zhēn chóng yì zhě yě

今人固与禽兽、麋鹿、蜚鸟、贞虫异者也。

jīn zhī qín shòu mí lù fēi niǎo zhēn chóng yīn qí yǔ máo yǐ wéi yī qiú

今之禽兽、麋鹿、蜚鸟、贞虫,因其羽毛以为衣裘。

yīn qí tí zǎo yǐ wéi kù jù

因其蹄蚤以为绔屦。

yīn qí shuǐ cǎo yǐ wéi yǐn shí

因其水草以为饮食。

gù wéi shǐ xióng bù gēng jià shù yì cí yì bù fǎng jì zhī rèn yī shí zhī cái gù yǐ jù yǐ

故唯使雄不耕稼树蓺,雌亦不纺绩织纴,衣食之财固已具矣。

jīn rén yǔ cǐ yì zhě yě lài qí lì zhě shēng bù lài qí lì zhě bù shēng

今人与此异者也,赖其力者生,不赖其力者不生。

jūn zǐ bù qiáng tīng zhì jí xíng zhèng luàn

君子不强听治,即刑政乱;

jiàn rén bù qiáng cóng shì jí cái yòng bù zú

贱人不强从事,即财用不足。

jīn tiān xià zhī shì jūn zǐ yǐ wú yán bù rán

今天下之士君子以吾言不然。

rán jí gū cháng shù tiān xià fēn shì ér guān lè zhī hài

然即姑尝数天下分事,而观乐之害。

wáng gōng dà rén zǎo cháo yàn tuì tīng yù zhì zhèng cǐ qí fēn shì yě

王公大人蚤朝晏退,听狱治政,此其分事也。

shì jūn zǐ jié gǔ gōng zhī lì dǎn qí sī lǜ zhī zhì nèi zhì guān fǔ wài shōu liǎn guān shì shān lín zé liáng zhī lì yǐ shí cāng lǐn fǔ kù cǐ qí fēn shì yě

士君子竭股肱之力,亶其思虑之智,内治官府,外收敛关市、山林、泽梁之利,以实仓廪府库,此其分事也。

nóng fū zǎo chū mù rù gēng jià shù yì duō jù shū sù cǐ qí fēn shì yě

农夫蚤出暮入,耕稼树蓺,多聚叔粟,此其分事也。

fù rén sù xīng yè mèi fǎng jì zhī rèn duō zhì má sī gé xù kǔn bù shān cǐ qí fēn shì yě

妇人夙兴夜寐,纺绩织纴,多治麻丝葛绪、捆布縿,此其分事也。

jīn wéi wú zài hu wáng gōng dà rén shuō lè ér tīng zhī jí bì bù néng zǎo cháo yàn tuì tīng yù zhì zhèng shì gù guó jiā luàn ér shè jì wēi yǐ

今惟毋在乎王公大人说乐而听之,即必不能蚤朝晏退,听狱治政,是故国家乱而社稷危矣!

jīn wéi wú zài hu shì jūn zǐ shuō lè ér tīng zhī jí bì bù néng jié gǔ gōng zhī lì dǎn qí sī lǜ zhī zhì nèi zhì guān fǔ wài shōu liǎn guān shì shān lín zé liáng zhī lì yǐ shí cāng lǐn fǔ kù shì gù cāng lǐn fǔ kù bù shí

今惟毋在乎士君子说乐而听之,即必不能竭股肱之力,亶其思虑之智,内治官府,外收敛关市、山林、泽梁之利,以实仓廪府库,是故仓廪府库不实。

jīn wéi wú zài hu nóng fū shuō lè ér tīng zhī jí bì bù néng zǎo chū mù rù gēng jià shù yì duō jù shū sù shì gù shū sù bù zú

今惟毋在乎农夫说乐而听之,即必不能蚤出暮入,耕稼树蓺,多聚叔粟,是故叔粟不足。

jīn wéi wú zài hu fù rén shuō lè ér tīng zhī jí bù bì néng sù xīng yè mèi fǎng jì zhī rèn duō zhì má sī gé xù kǔn bù shān shì gù bù shān bù xīng

今惟毋在乎妇人说乐而听之,即不必能夙兴夜寐,纺绩织纴,多治麻丝葛绪、捆布縿,是故布縿不兴。

yuē shú wèi dà rén zhī tīng zhì ér fèi guó jiā zhī cóng shì

曰:孰为大人之听治、而废国家之从事?

yuē lè yě

曰乐也。

shì gù zǐ mò zǐ yuē wéi lè fēi yě

是故子墨子曰:为乐非也。

hé yǐ zhī qí rán yě

怎么知道会这样呢?

yuē xiān wáng zhī shū tāng zhī guān xíng yǒu zhī

曰:先王之书汤之《官刑》有之。

yuē qí héng wǔ yú gōng shì wèi wū fēng

曰:“其恒舞于宫,是谓巫风。

qí xíng jūn zǐ chū sī èr wèi xiǎo rén fǒu shì èr bó huáng jìng

其刑,君子出丝二卫,小人否,似二伯黄径。

nǎi yán yuē wū hū

”乃言曰:“呜乎!

wǔ yáng yáng huáng yán kǒng zhāng shàng dì fú cháng jiǔ yǒu yǐ wáng

舞佯佯,黄言孔章,上帝弗常,九有以亡。

shàng dì bù shùn jiàng zhī bǎi è yáng qí jiā bì huài sàng

上帝不顺,降之百<歹羊>,其家必坏丧。

chá jiǔ yǒu zhī suǒ yǐ wáng zhě tú cóng shì lè yě

”察九有之所以亡者,徒从饰乐也。

yú wǔ guān yuē qǐ nǎi yín yì kāng lè yě yú yǐn shí qiāng qiāng míng xiàn qìng yǐ lì

于《武观》曰:“启乃淫溢康乐,野于饮食,将将铭,苋磬以力。

chén zhuó yú jiǔ yū shí yú yě wàn wǔ yì yì zhāng wén yú tiān tiān yòng fú shì

湛浊于酒,渝食于野,万舞翼翼,章闻于天,天用弗式。

gù shàng zhě tiān guǐ fú shì xià zhě wàn mín fú lì

”故上者天鬼弗式,下者万民弗利。

shì gù zǐ mò zǐ yuē jīn tiān xià shì jūn zǐ qǐng jiāng yù qiú xìng tiān xià zhī lì chú tiān xià zhī hài dāng zài lè zhī wèi wù jiāng bù kě bù jīn ér zhǐ yě

是故子墨子曰:今天下士君子,请将欲求兴天下之利,除天下之害,当在乐之为物,将不可不禁而止也。

✦ You read 32章 非乐(上)

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.