墨子 · 墨子 · Chapter 30 of 54

36章 非命(中)

PinyinModern Translation
Size

zǐ mò zi yán yuē fán chū yán tán yóu wén xué zhī wéi dào yě zé bù kě ér bù xiān lì yì fǎ

子墨子言曰:凡出言谈、由文学之为道也,则不可而不先立义法。

ruò yán ér wú yì pì yóu lì zhāo xī yú yuán jūn zhī shàng yě zé suī yǒu qiǎo gōng bì bù néng de zhèng yān

若言而无义,譬犹立朝夕于员钧之上也,则虽有巧工,必不能得正焉。

rán jīn tiān xià zhī qíng wěi wèi kě de ér shi yě

然今天下之情伪,未可得而识也。

gù shǐ yán yǒu sān fǎ

故使言有三法。

sān fǎ zhě hé yě

三法者何也?

yǒu běn zhī zhě yǒu yuán zhī zhě yǒu yòng zhī zhě

有本之者,有原之者,有用之者。

yú qí běn zhī yě

于其本之也?

kǎo tiān guǐ zhī zhì shèng wáng zhī shì

考天鬼之志,圣王之事;

yú qí yuán zhī yě

于其原之也?

zhēng yǐ xiān wáng zhī shū

征以先王之书;

yòng zhī nài hé

用之奈何?

fā ér wèi xíng

发而为刑。

cǐ yán zhī sān fǎ yě

此言之三法也。

jīn tiān xià zhī shì jūn zǐ huò yǐ mìng wèi wàng

今天下之士君子,或以命为忘。

wǒ suǒ yǐ zhī mìng zhī yǒu yǔ wáng zhě yǐ zhòng rén ěr mù zhī qíng zhī yǒu yǔ wáng

我所以知命之有与亡者,以众人耳目之情,知有与亡。

yǒu wén zhī yǒu jiàn zhī wèi zhī yǒu

有闻之,有见之,谓之有;

mò zhī wén mò zhī jiàn wèi zhī wáng

莫之闻,莫之见,谓之亡。

rán hú bù cháng kǎo zhī bǎi xìng zhī qíng

然胡不尝考之百姓之情?

zì gǔ yǐ jí jīn shēng mín yǐ lái zhě yì cháng jiàn mìng zhī wù wén mìng zhī shēng zhě hu

自古以及今,生民以来者,亦尝见命之物、闻命之声者乎?

zé wèi shǎng yǒu yě

则未赏有也。

ruò yǐ bǎi xìng wèi yú bù xiào ěr mù zhī qíng bù zú yīn ér wéi fǎ

若以百姓为愚不肖,耳目之情,不足因而为法;

rán zé hú bù cháng kǎo zhī zhū hóu zhī chuán yán liú yǔ hu

然则胡不尝考之诸侯之传言流语乎?

zì gǔ yǐ jí jīn shēng mín yǐ lái zhě yì cháng yǒu wén mìng zhī shēng jiàn mìng zhī tǐ zhě hu

自古以及今,生民以来者,亦尝有闻命之声,见命之体者乎?

zé wèi cháng yǒu yě

则未尝有也。

rán hú bù cháng kǎo zhī shèng wáng zhī shì

然胡不尝考之圣王之事?

gǔ zhī shèng wáng jǔ xiào zǐ ér quàn zhī shì qīn zūn xián liáng ér quàn zhī wéi shàn fā xiàn bù lìng yǐ jiào huì míng shǎng fá yǐ quàn zǔ

古之圣王,举孝子而劝之事亲,尊贤良而劝之为善,发宪布令以教诲,明赏罚以劝阻。

ruò cǐ zé luàn zhě kě shǐ zhì ér wēi zhě kě shǐ ān yǐ

若此,则乱者可使治,而危者可使安矣。

ruò yǐ wéi bù rán xī zhě jié zhī suǒ luàn tāng zhì zhī

若以为不然,昔者桀之所乱,汤治之;

zhòu zhī suǒ luàn wǔ wáng zhì zhī

纣之所乱,武王治之。

cǐ shì bù yú ér mín bù gǎi shàng biàn zhèng ér mín yì jiào qí zài tāng wǔ zé zhì qí zài jié zhòu zé luàn

此世不渝而民不改,上变政而民易教,其在汤、武则治,其在桀、纣则乱。

ān wēi zhì luàn zài shàng zhī fā zhèng yě zé qǐ kě wèi yǒu mìng zāi

安危治乱,在上之发政也,则岂可谓有命哉!

fu yuē yǒu mìng yún zhě yì bù rán yǐ

夫曰有命云者,亦不然矣。

jīn fú yǒu mìng zhě yán yuē wǒ fēi zuò zhī hòu shì yě zì xī sān dài yǒu ruò yán yǐ fu liú yǐ jīn gù xiān shēng duì zhī

今夫有命者言曰:我非作之后世也,自昔三代有若言以傅流矣,今故先生对之?

yuē fu yǒu mìng zhě bù zhì xī yě sān dài zhī shèng shàn rén yǔ

曰:夫有命者,不志昔也三代之圣、善人与?

yì wáng xī sān dài zhī bào bù xiào rén yě

意亡昔三代之暴、不肖人也?

hé yǐ zhī zhī

怎么知道是这样呢?

chū zhī liè shì jié dài fū shèn yán zhī xíng cǐ shàng yǒu yǐ guī jiàn qí jūn zhǎng xià yǒu yǐ jiào shùn qí bǎi xìng

初之列士桀大夫,慎言知行,此上有以规谏其君长,下有以教顺其百姓。

gù shàng de qí jūn zhǎng zhī shǎng xià de qí bǎi xìng zhī yù

故上得其君长之赏,下得其百姓之誉。

liè shì jié dài fū shēng wén bù fèi liú chuán zhì jīn ér tiān xià jiē yuē qí lì yě bì bù néng yuē wǒ jiàn mìng yān

列士桀大夫,声闻不废,流传至今,而天下皆曰其力也,必不能曰我见命焉。

shì gù xī zhě sān dài zhī bào wáng

是故昔者三代之暴王,

bù miào qí ěr mù zhī yín

不缪其耳目之淫,

bù shèn qí xīn zhì zhī pì

不慎其心志之辟,

wài zhī qū chěng tián liè bì yì

外之驱骋田猎毕弋,

nèi chén yú jiǔ lè

内沈于酒乐,

ér bù gù qí guó jiā bǎi xìng zhī zhèng

而不顾其国家百姓之政,

fán wèi wú yòng

繁为无用,

bào nì bǎi xìng

暴逆百姓,

shǐ xià bù qīn qí shàng

使下不亲其上,

shì gù guó wèi xū lì

是故国为虚厉,

shēn zài xíng rén miù de yòu bàn zhī zhōng

身在刑(人+谬的右半)之中,

bù kěn yuē wǒ ba bù xiào

不肯曰我罢不肖,

wǒ wèi xíng zhèng bù shàn

我为刑政不善,

bì yuē wǒ mìng gù qiě wáng

必曰我命故且亡。

suī xī yě sān dài zhī qióng mín

虽昔也三代之穷民,

yì yóu cǐ yě

亦由此也,

nèi zhī bù néng shàn shì qí qīn qī

内之不能善事其亲戚,

wài bù néng shàn shì qí jūn zhǎng

外不能善事其君长,

è gōng jiǎn ér hǎo jiǎn yì

恶恭俭而好简易,

tān yǐn shí ér duò cóng shì

贪饮食而惰从事,

yī shí zhī cái bù zú

衣食之财不足,

shǐ shēn zhì yǒu jī hán dòng něi zhī yōu

使身至有饥寒冻馁之忧,

bì bù néng yuē wǒ ba bù xiào

必不能曰我罢不肖,

wǒ cóng shì bù jí

我从事不疾,

bì yuē wǒ mìng gù qiě qióng

必曰我命固且穷。

suī xī yě sān dài zhī wěi mín yì yóu cǐ yě fán shì yǒu mìng yǐ jiào zhòng yú piáo rén

虽昔也三代之伪民,亦犹此也,繁饰有命,以教众愚朴人。

jiǔ yǐ

久矣!

shèng wáng zhī huàn cǐ yě gù shū zhī zhú bó zuó zhī jīn shí

圣王之患此也,故书之竹帛,琢之金石。

yú xiān wáng zhī shū zhòng huǐ zhī gào yuē wǒ wén yǒu xià rén jiáo tiān mìng bù mìng yú xià dì shì shì è yòng quē shī

于先王之书《仲虺之告》曰:“我闻有夏人矫天命,布命于下,帝式是恶,用阙师。

cǐ yǔ xià wáng jié zhī zhí yǒu mìng yě tāng yǔ zhòng huǐ gòng fēi zhī

”此语夏王桀之执有命也,汤与仲虺共非之。

xiān wáng zhī shū tài shì zhī yán rán yuē zhòu yí zhī jū ér bù kěn shì shàng dì qì quē qí xiān shén ér bù sì yě yuē wǒ mín yǒu mìng

先王之书《太誓》之言然,曰:“纣夷之居,而不肯事上帝、弃阙其先神而不祀也,曰:'我民有命。

wú rén miù de yòu bàn qí wu tiān bù yì qì zòng ér bù bǎo

'毋(人+谬的右半)其务,天不亦弃纵而不葆。

cǐ yán zhòu zhī zhí yǒu mìng yě wǔ wáng yǐ tài shì fēi zhī

”此言纣之执有命也,武王以《太誓》非之。

yǒu yú sān dài bù guó yǒu zhī yuē nǚ wú chóng tiān zhī yǒu mìng yě

有于三代不国有之,曰:“女毋崇天之有命也。

mìng sān bù guó yì yán mìng zhī wú yě

”命三不国亦言命之无也。

yú zhào gōng zhī zhí lìng yú rán qiě

于召公之《执令》于然:“且!

zhèng zāi wú tiān mìng

政哉,无天命!

wéi yǔ èr rén ér wú zào yán bù zì jiàng tiān zhī zāi de zhī

维予二人,而无造言,不自降天之哉得之。

zài yú shāng xià zhī shī shū yuē mìng zhě bào wáng zuò zhī

”在于商、夏之《诗》、《书》曰:“命者,暴王作之。

qiě jīn tiān xià zhī shì jūn zǐ jiāng yù biàn shì fēi lì hài zhī gù dàng tiān yǒu mìng zhě bù kě bù jí fēi yě

且今天下之士君子,将欲辩是非、利害之故,当天有命者,不可不疾非也。

zhí yǒu mìng zhě cǐ tiān xià zhī hòu hài yě shì gù zǐ mò zi fēi yě

执有命者,此天下之厚害也,是故子墨子非也。

✦ You read 36章 非命(中)

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.