gù xiǎo gù yǒu zhī bù bì rán wú zhī bì bù rán
故:小故,有之不必然,无之必不然。
tǐ yě ruò yǒu duān
体也,若有端。
dà gù yǒu zhī bì wú rán ruò jiàn zhī chéng jiàn yě
大故,有之必无然,若见之成见也。
tǐ ruò èr zhī yī chǐ zhī duān yě
体:若二之一、尺之端也。
zhī cái zhī yě zhě suǒ yǐ zhī yě ér bì zhī ruò míng
知材:知也者,所以知也,而必知,若明。
lǜ lǜ yě zhě yǐ qí zhī yǒu qiú yě ér bù bì de zhī ruò nì
虑:虑也者,以其知有求也,而不必得之,若睨。
zhī zhī yě zhě yǐ qí zhī guò wù ér néng mào zhī ruò jiàn
知:知也者,以其知过物而能貌之,若见。
yě zhě yǐ qí zhī lùn wù ér qí zhī zhī yě zhe ruò míng
■:■也者,以其知论物,而其知之也著,若明。
rén ài jǐ zhě fēi wéi yòng jǐ yě bù ruò ài mǎ zhe ruò míng
仁:爱己者,非为用己也,不若爱马,著若明。
yì zhì yǐ tiān xià wèi fēn ér néng néng lì zhī bù bì yòng
义:志以天下为芬,而能能利之,不必用。
lǐ guì zhě gōng jiàn zhě míng ér jù yǒu jìng mán yān
礼:贵者公,贱者名,而俱有敬僈焉。
děng yì lùn yě
等,异论也。
xíng suǒ wéi bù shàn míng xíng yě
行:所为不善名,行也。
suǒ wéi shàn míng qiǎo yě ruò wéi dào
所为善名,巧也,若为盗。
shí qí zhì qì zhī jiàn yě shǐ rén rú jǐ bù ruò jīn shēng yù fú
实:其志气之见也,使人如己,不若金声玉服。
zhōng bù lì ruò zǐ hài
忠:不利弱子亥。
zú jiāng rù zhǐ róng
足将入,止容。
xiào yǐ qīn wéi fēn ér néng néng lì qīn bù bì de
孝:以亲为芬,而能能利亲,不必得。
xìn bù yǐ qí yán zhī dāng yě shǐ rén shì chéng de jīn
信:不以其言之当也,使人视城得金。
èr yú rén yù rén zhòng
佴:与人遇,人众,■。
wéi shì wéi shì zhī tái bǐ yě fú wèi yě
■:为是为是之台彼也,弗为也。
lián jǐ wéi wèi zhī zhī qí yě
廉:己惟为之,知其■也。
suǒ lìng fēi shēn fú xíng
所令:非身弗行。
rèn wéi shēn zhī suǒ è yǐ chéng rén suǒ jí
任:为身之所恶,以成人所急。
yǒng yǐ qí gǎn yú shì yě mìng zhī bù yǐ qí bù gǎn yú bǐ yě hài zhī
勇:以其敢于是也命之,不以其不敢于彼也害之。
lì zhòng zhī wèi
力:重之谓。
xià yǔ
下、与;
zhòng fèn yě
重,奋也。
shēng yíng zhī shēng shāng bù kě bì yě
生:楹之生,商不可必也。
píng tán rán
平:惔然。
lì de shì ér xǐ zé shì lì yě
利:得是而喜,则是利也。
qí hài yě fēi shì yě
其害也,非是也。
hài de shì ér è zé shì hài yě
害:得是而恶,则是害也。
qí lì yě fēi shì yě
其利也,非是也。
zhì wú shì zhì yǐ rén yǒu zhì nán běi
治:吾事治矣,人有治,南北。
yù zhī bì qí xíng yě
誉之,必其行也。
qí yán zhī xīn shǐ rén dū zhī
其言之忻,使人督之。
fěi bì qí xíng yě
诽:必其行也。
qí yán zhī xīn
其言之忻。
jǔ gào yǐ wén míng jǔ bǐ shí yě
举:告以文名,举彼实也。
gù yán yě zhě zhū kǒu néng zhī chū mín zhě yě
故言也者,诸口能之出民者也。
mín ruò huà hǔ yě
民若画俿也。
yán yě wèi yán yóu shí zhì yě
言也谓言,犹石致也。
qiě zì qián yuē qiě zì hòu yuē jǐ fāng rán yì qiě
且:自前曰且,自后曰己,方然亦且。
ruò shí zhě yě
若石者也。
jūn yǐ ruò míng zhě yě
君:以若名者也。
gōng bù dài shí ruò yī qiú
功:不待时,若衣裘。
shǎng shàng bào xià zhī gōng yě
赏:上报下之功也。
zuì bù zài jìn wéi hài wú zuì dài gū
罪:不在禁,惟害无罪,殆姑。
shàng bào xià zhī gōng yě
上报下之功也。
fá shàng bào xià zhī zuì yě
罚:上报下之罪也。
tóng èr rén ér jù jiàn shì yíng yě ruò shì jūn
同:二人而俱见是楹也,若事君。
jiǔ gǔ jīn dàn mò
久:古今旦莫。
yǔ dōng xī jiā nán běi
宇:东西家南北。
qióng huò bù róng chǐ yǒu qióng
穷:或不容尺,有穷;
mò bù róng chǐ wú qióng yě
莫不容尺,无穷也。
jǐn dàn zhǐ dòng
尽:但止动。
shǐ shí huò yǒu jiǔ huò wú jiǔ
始:时或有久,或无久。
shǐ dāng wú jiǔ
始当无久。
huà ruò wā wèi chun
化:若蛙为鹑。
sǔn piān qù yě zhě jiān zhī tǐ yě
损:偏去也者,兼之体也。
qí tǐ huò qù huò cún wèi qí cún zhě sǔn
其体或去或存,谓其存者损。
xuān xù mín yě
儇:昫民也。
kù qū xué ruò sī mào cháng
库:区穴若,斯貌常。
dòng piān jì cóng zhě hù shū miǎn sè
动:偏祭从者,户枢免瑟。
zhǐ wú jiǔ zhī bù zhǐ dāng niú fēi mǎ ruò shǐ guò yíng
止:无久之不止,当牛非马,若矢过楹。
yǒu jiǔ zhī bù zhǐ dāng mǎ fēi mǎ ruò rén guò liáng
有久之不止,当马非马,若人过梁。
bì wèi tái zhí zhě yě ruò dì xiōng
必:谓台执者也,若弟兄。
yī rán zhě yī bù rán zhě bì bù bì yě shì fēi bì yě
一然者,一不然者,必不必也,是非必也。
tóng jié yǔ kuáng zhī tóng zhǎng yě
同:捷与狂之同长也。
xīn zhōng zì shì wǎng xiāng ruò yě
心中自是往相若也。
hòu wéi wú suǒ dà
厚:惟无所大。
yuán guī xiě zhī yě
圜:规写支也。
fāng ju jiàn zhī yě
方:矩见支也。
bèi èr chǐ yǔ chǐ dàn qù yī
倍:二尺与尺,但去一。
duān shì wú tóng yě
端:是无同也。
yǒu jiàn wèi jiā zhī zhě yě
有间:谓夹之者也。
jiān wèi jiā zhě yě
间:谓夹者也。
chǐ qián yú qū xué
尺,前于区穴。
ér hòu yú duān bù jiā yú duān yǔ qū nèi
而后于端,不夹于端与区内。
jí jí fēi qí zhī jí yě
及:及非齐之,及也。
jiān xū yě zhě liǎng mù zhī jiān wèi qí wú mù zhě yě
■:间虚也者,两木之间,谓其无木者也。
yíng wú yíng wú hòu
盈:无盈无厚。
yú chǐ wú suǒ wǎng ér bù dé dé èr
于尺,无所往而不得,得二。
jiān yì chù bù xiāng yíng xiāng fēi shì xiāng wài yě
坚异处不相盈,相非,是相外也。
yīng chǐ yǔ chǐ jù bù jìn duān yǔ duān jù jǐn
撄:尺与尺俱不尽,端与端俱尽。
chǐ yǔ huò jǐn huò bù jìn
尺与或尽或不尽。
jiān bái zhī yīng xiāng jìn tǐ yīng bù xiāng jìn
坚白之撄相尽,体撄不相尽。
duān
端。
pǐ liǎng yǒu duān ér hòu kě
仳:两有端而后可。
cì wú hòu ér hòu kě
次:无厚而后可。
fǎ yì guī yuán sān yě jù kě yǐ wéi fǎ
法:意、规、员三也,俱可以为法。
èr rán yě zhě mín ruò fǎ yě
佴:然也者,民若法也。
bǐ fán niú shū fēi niú liǎng yě wú yǐ fēi yě
彼:凡牛,枢非牛,两也,无以非也。
biàn huò wèi zhī niú wèi zhī fēi niú shì zhēng bǐ yě shì bù jù dāng
辩:或谓之牛,谓之非牛,是争彼也,是不俱当。
bù jù dāng bì huò bù dàng
不俱当,必或不当,
bù ruò dāng quǎn
不若当犬。
wèi yù qí zhǐ zhì bù zhī qí hài shì zhì zhī zuì yě
为:欲■其指,智不知其害,是智之罪也。
ruò zhì zhī shèn wén yě wú yí yú qí hài yě ér yóu yù yǎng zhī zé lí zhī
若智之慎文也,无遗于其害也,而犹欲养之,则离之。
shì yóu shí pú yě sāo zhī lì hài wèi kě zhī yě yù ér sāo shì bù yǐ suǒ yí zhǐ suǒ yù yě
是犹食脯也,骚之利害,未可知也,欲而骚,是不以所疑止所欲也。
qiáng wài zhī lì hài wèi kě zhī yě qū zhī ér dé lì zé fú qū yě shì yǐ suǒ yí zhǐ suǒ yù yě
墙外之利害,未可知也,趋之而得力,则弗趋也,是以所疑止所欲也。
guān wèi qióng zhī ér xiàn yú yù zhī lǐ yǎng pú ér fēi yě yǎng zhǐ ér fēi yú yě suǒ wéi yǔ bù suǒ yǔ wèi xiāng yí yě fēi móu yě
观“为,穷知而县于欲”之理,养脯而非■也,养指而非愚也,所为与不所与为相疑也,非谋也。
yǐ wèi yī chéng yě
已:为衣,成也。
zhì bìng wáng yě
治病,亡也。
shǐ lìng wèi wèi yě bù bì chéng
使:令,谓谓也,不必成;
shī gù yě bì dài suǒ wéi zhī chéng yě
湿,故也,必待所为之成也。
míng wù dá yě yǒu shí bì dài wén duō yě
名:物,达也,有实必待文多也。
mìng zhī mǎ lèi yě ruò shí yě zhě bì yǐ shì míng yě
命之马,类也,若实也者,必以是名也。
mìng zhī zāng sī yě shì míng yě zhǐ yú shì shí yě
命之臧,私也,是名也,止于是实也。
shēng chū kǒu jù yǒu míng ruò xìng yǔ sǎ
声出口,俱有名,若姓宇洒。
wèi gǒu quǎn mìng yě
谓:狗犬,命也。
gǒu quǎn jǔ yě
狗犬,举也。
huà gǒu jiā yě
叱狗,加也。
zhī chuán shòu zhī wén yě
知:传受之,闻也;
fāng bù zhàng shuō yě
方不障,说也;
shēn guān yān qīn yě
身观焉,亲也。
suǒ yǐ wèi míng yě
所以谓,名也;
suǒ wèi shí yě
所谓,实也;
míng shí ǒu hé yě
名实耦,合也;
zhì xíng wèi yě
志行,为也。
wén huò gào zhī chuán yě
闻:或告之,传也;
shēn guān yān qīn yě
身观焉,亲也。
jiàn shí zhě tǐ yě
见:时者,体也;
èr zhě jǐn yě
二者,尽也。
gǔ bīng lì fǎn zhōng zhì gōng zhèng yě
古:兵立反中,志工,正也;
zāng zhī wèi yi yě
臧之为,宜也;
fēi bǐ bì bù yǒu bì yě
非彼,必不有,必也。
shèng zhě yòng ér wù bì bì qù zhě kě wù yí
圣者用而勿必,必去者可勿疑。
zhàng zhě liǎng ér wù piān
仗者两而勿偏。
wèi zǎo tái cún yě
为:早台,存也;
bìng wáng yě
病,亡也;
mǎi yù yì yě
买鬻,易也;
xiāo jǐn dàng yě
霄尽,荡也;
shùn cháng zhì yě
顺长,治也;
wā mǎi huà yě
蛙买,化也。
tóng èr míng yī shí zhòng tóng yě
同:二名一实,重同也;
bù wài yú jiān tǐ tóng yě
不外于兼,体同也;
jù chǔ yú shì hé tóng yě
俱处于室,合同也;
yǒu yǐ tóng lèi tóng yě
有以同,类同也。
yì èr bì yì èr yě
异:二必异,二也;
bù lián shǔ bù tǐ yě
不连属,不体也;
bù tóng suǒ bù hé yě
不同所,不合也;
bù yǒu tóng bù lèi yě
不有同,不类也。
tóng yì jiāo de yú fú jiā liáng shù yǒu wú yě
同异交得:于福家良,恕有无也;
bǐ dù duō shǎo yě
比度,多少也;
miǎn hái yuán qù jiù yě
免■还园,去就也;
niǎo shé yòng tóng jiān róu yě
鸟折用桐,坚柔也;
jiàn yóu zǎo shēng sǐ yě
剑尤早,生死也;
chù shì zǐ zǐ mǔ cháng shǎo yě
处室子子母,长少也;
liǎng jué shèng bái hēi yě
两绝胜,白黑也;
zhōng yāng páng yě
中央,旁也;
lùn xíng xíng xíng xué shí shì fēi yě
论行行行学实,是非也;
nán sù chéng wèi yě
难宿,成未也;
xiōng dì jù shì yě
兄弟,俱适也;
shēn chǔ zhì wǎng cún wáng yě
身处志往,存亡也;
huò wèi xìng gù yě
霍,为姓故也;
gǔ yi guì jiàn yě
贾宜,贵贱也。
nuò chāo chéng yuán zhǐ yě
诺:超、城、员、止也。
xiāng cóng xiāng qù xiān zhī shì kě wǔ sè
相从、相去、先知、是、可,五色。
cháng duǎn qián hòu qīng zhòng yuán zhí fú nán chéng
长短、前后、轻重援,执服难成。
yán wù chéng zhī jiǔ zé qiú zhí zhī
言务成之,九则求执之。
fǎ fǎ qǔ tóng guān qiǎo
法:法取同,观巧。
chuán fǎ qǔ cǐ zé bǐ wèn gù guān yi
传法,取此择彼,问故观宜。
yǐ rén zhī yǒu hēi zhě yǒu bù hēi zhě yě zhǐ hēi rén
以人之有黑者有不黑者也,止黑人;
yǔ yǐ yǒu ài yú rén yǒu bù ài yú rén xīn ài rén shì shú yi
与以有爱于人有不爱于人,心爱人是孰宜?
xīn bǐ jǔ rán zhě yǐ wéi cǐ qí rán yě zé jǔ bù rán zhě ér wèn zhī
心:彼举然者,以为此其然也,则举不然者而问之。
ruò shèng rén yǒu fēi ér bù fēi
若圣人有非而不非。
zhèng wǔ nuò jiē rén yú zhī yǒu shuō
正:五诺,皆人于知有说;
guò wǔ nuò ruò fù wú zhí wú shuō
过五诺,若负,无直无说;
yòng wǔ nuò ruò zì rán yǐ
用五诺,若自然矣。