fu biàn zhě jiāng yǐ míng shì fēi zhī fēn shěn zhì luàn zhī jì míng tóng yì zhī chù chá míng shí zhī lǐ chù lì hài jué xián yí
夫辩者,将以明是非之分,审治乱之纪,明同异之处,察名实之理,处利害,决嫌疑。
yān mó lüè wàn wù zhī rán lùn qiú qún yán zhī bǐ
焉摹略万物之然,论求群言之比。
yǐ míng jǔ shí yǐ cí shū yì yǐ shuō chū gù
以名举实,以辞抒意,以说出故。
yǐ lèi qǔ yǐ lèi yǔ
以类取,以类予。
yǒu zhū jǐ bù fēi zhū rén wú zhū jǐ bù qiú zhū rén
有诸己不非诸人,无诸己不求诸人。
huò yě zhě bù jìn yě
或也者,不尽也。
jiǎ zhě jīn bù rán yě
假者,今不然也。
xiào zhě wèi zhī fǎ yě suǒ xiào zhě suǒ yǐ wèi zhī fǎ yě
效者,为之法也,所效者,所以为之法也。
gù zhōng xiào zé shì yě
故中效,则是也;
bù zhōng xiào zé fēi yě
不中效,则非也。
cǐ xiào yě
此效也。
pì yě zhě jǔ yě wù ér yǐ míng zhī yě
辟也者,举也物而以明之也。
móu yě zhě bǐ cí ér jù xíng yě
侔也者,比辞而俱行也。
yuán yě zhě yuē zi rán wǒ xī dú bù kě yǐ rán yě
援也者,曰:“子然,我奚独不可以然也?
tuī yě zhě yǐ qí suǒ bù qǔ zhī tóng yú qí suǒ qǔ zhě yǔ zhī yě
”推也者,以其所不取之同于其所取者,予之也。
shì yóu wèi yě zhě tóng yě
“是犹谓”也者,同也。
wú qǐ wèi yě zhě yì yě
“吾岂谓”也者,异也。
fu wù yǒu yǐ tóng ér bù lǜ suì tóng
夫物有以同而不率遂同。
cí zhī móu yě yǒu suǒ zhì ér zhèng
辞之侔也,有所至而正。
qí rán yě yǒu suǒ yǐ rán yě
其然也,有所以然也;
qí rán yě tóng qí suǒ yǐ rán bù bì tóng
其然也同,其所以然不必同。
qí qǔ zhī yě yǒu suǒ yǐ qǔ zhī
其取之也,有所以取之;
qí qǔ zhī yě tóng qí suǒ yǐ qǔ zhī bù bì tóng
其取之也同,其所以取之不必同。
shì gù pì móu yuán tuī zhī cí xíng ér yì zhuǎn ér wēi yuǎn ér shī liú ér lí běn zé bù kě bù shěn yě bù kě cháng yòng yě
是故辟、侔、援、推之辞,行而异,转而危,远而失,流而离本,则不可不审也,不可常用也。
gù yán duō fāng shū lèi yì gù zé bù kě piān guān yě
故言多方,殊类,异故,则不可偏观也。
fu wù huò nǎi shì ér rán huò shì ér bù rán huò yī zhōu ér bù yī zhōu huò yī shì ér yī bú shì yě
夫物或乃是而然,或是而不然,或一周而不一周,或一是而一不是也。
bù kě cháng yòng yě gù yán duō fāng shū lèi yì gù zé bù kě piān guān yě fēi yě
不可常用也,故言多方殊类异故,则不可偏观也,非也。
bái mǎ mǎ yě
白马,马也;
chéng bái mǎ chéng mǎ yě
乘白马,乘马也。
lí mǎ mǎ yě
骊马,马也;
chéng lí mǎ chéng mǎ yě
乘骊马,乘马也。
huò rén yě
获,人也;
ài huò ài rén yě
爱获,爱人也。
zāng rén yě
臧,人也;
ài zāng ài rén yě
爱臧,爱人也。
cǐ nǎi shì ér rán zhě yě
此乃是而然者也。
huò zhī qīn rén yě
获之亲,人也;
huò shì qí qīn fēi shì rén yě
获事其亲,非事人也。
qí dì měi rén yě
其弟,美人也;
ài dì fēi ài měi rén yě
爱弟,非爱美人也。
chē mù yě
车,木也;
chéng chē fēi chéng mù yě
乘车,非乘木也。
chuán mù yě
船,木也;
rén chuán fēi rén mù yě
人船,非人木也。
dào rén rén yě
盗人人也;
duō dào fēi duō rén yě
多盗,非多人也;
wú dào fēi wú rén yě
无盗,非无人也。
xī yǐ míng zhī
奚以明之?
è duō dào fēi è duō rén yě
恶多盗,非恶多人也;
yù wú dào fēi yù wú rén yě
欲无盗,非欲无人也。
shì xiàng yǔ gòng shì zhī
世相与共是之。
ruò ruò shì zé suī dào rén rén yě
若若是,则虽盗人人也;
ài dào fēi ài rén yě
爱盗非爱人也;
bù ài dào fēi bù ài rén yě
不爱盗,非不爱人也;
shā dào rén fēi shā rén yě wú nán dào wú nán yǐ
杀盗人非杀人也,无难盗无难矣。
cǐ yǔ bǐ tóng lèi shì yǒu bǐ ér bù zì fēi yě mò zhě yǒu cǐ ér fēi zhī wú yě gù yān suǒ wèi nèi jiāo wài bì yǔ xīn wú kōng hu
此与彼同类,世有彼而不自非也,墨者有此而非之,无也故焉,所谓内胶外闭与心毋空乎?
nèi jiāo ér bù jiě yě
内胶而不解也。
cǐ nǎi shì ér bù rán zhě yě
此乃是而不然者也。
qiě fú dú shū fēi hǎo shū yě
且夫读书,非好书也。
qiě dòu jī fēi jī yě
且斗鸡,非鸡也;
hào dòu jī hǎo jī yě
好斗鸡,好鸡也。
qiě rù jǐng fēi rù jǐng yě
且入井,非入井也;
zhǐ qiě rù jǐng zhǐ rù jǐng yě
止且入井,止入井也。
qiě chū mén fēi chū mén yě
且出门,非出门也;
zhǐ qiě chū mén zhǐ chū mén yě
止且出门,止出门也。
ruò ruò shì qiě yāo fēi yāo yě
若若是,且夭,非夭也;
shòu yāo yě
寿夭也。
yǒu mìng fēi mìng yě
有命,非命也;
fēi zhí yǒu mìng fēi mìng yě wú nán yǐ
非执有命,非命也,无难矣。
cǐ yǔ bǐ tóng lèi
此与彼同类。
shì yǒu bǐ ér bù zì fēi yě mò zhě yǒu cǐ ér zuì fēi zhī wú yě gù yān suǒ wèi nèi jiāo wài bì yǔ xīn wú kōng hu
世有彼而不自非也,墨者有此而罪非之,无也故焉,所谓内胶外闭与心毋空乎?
nèi jiāo ér bù jiě yě
内胶而不解也。
cǐ nǎi shì ér bù rán zhě yě
此乃是而不然者也。
ài rén dài zhōu ài rén ér hòu wèi ài rén
爱人,待周爱人而后为爱人。
bù ài rén bù dài zhōu bù ài rén
不爱人,不待周不爱人;
bù zhōu ài yīn wèi bù ài rén yǐ
不周爱,因为不爱人矣。
chéng mǎ bù dài zhōu chéng mǎ rán hòu wèi chéng mǎ yě
乘马,不待周乘马然后为乘马也;
yǒu chéng yú mǎ yīn wèi chéng mǎ yǐ
有乘于马,因为乘马矣。
dǎi zhì bù chéng mǎ dài zhōu bù chéng mǎ ér hòu bù chéng mǎ
逮至不乘马,待周不乘马而后不乘马。
cǐ yī zhōu ér yī bù zhōu zhě yě
此一周而一不周者也。
jū yú guó zé wèi jū guó
居于国,则为居国;
yǒu yī zhái yú guó ér bù wéi yǒu guó
有一宅于国,而不为有国。
táo zhī shí táo yě
桃之实,桃也;
jí zhī shí fēi jí yě
棘之实,非棘也。
wèn rén zhī bìng wèn rén yě
问人之病,问人也;
è rén zhī bìng fēi è rén yě
恶人之病,非恶人也。
rén zhī guǐ fēi rén yě
人之鬼,非人也;
xiōng zhī guǐ xiōng yě
兄之鬼,兄也。
jì rén zhī guǐ fēi jì rén yě
祭人之鬼,非祭人也;
jì xiōng zhī guǐ nǎi jì xiōng yě
祭兄之鬼,乃祭兄也。
zhī mǎ zhī mù pàn zé wèi zhī mǎ pàn
之马之目盼则为之马盼;
zhī mǎ zhī mù dà ér bù wèi zhī mǎ dà
之马之目大,而不谓之马大。
zhī niú zhī máo huáng zé wèi zhī zhōng huáng
之牛之毛黄,则谓之中黄;
zhī niú zhī máo zhòng ér bù wèi zhī niú zhòng
之牛之毛众,而不谓之牛众。
yī mǎ mǎ yě
一马,马也;
èr mǎ mǎ yě
二马,马也。
mǎ sì zú zhě yī mǎ ér sì zú yě fēi liǎng mǎ ér sì zú yě
马四足者,一马而四足也,非两马而四足也。
yī mǎ mǎ yě
一马,马也。
mǎ huò bái zhě èr mǎ ér huò bái yě fēi yī mǎ ér huò bái
马或白者,二马而或白也,非一马而或白。
cǐ nǎi yī shì ér yī fēi zhě yě
此乃一是而一非者也。