zǐ mò zǐ yuē wàn shì mò guì yú yì
子墨子曰：“万事莫贵于义。
jīn wèi rén yuē yǔ zi guān lǚ ér duàn zi zhī shǒu zú zi wèi zhī hu
今谓人曰：‘予子冠履，而断子之手足，子为之乎？
bì bù wéi hé gù
’必不为，何故？
zé guān lǚ bù ruò shǒu zú zhī guì yě
则冠履不若手足之贵也。
yòu yuē yǔ zi tiān xià ér shā zi zhī shēn zi wèi zhī hu
又曰：‘予子天下而杀子之身，子为之乎？
bì bù wéi hé gù
’必不为，何故？
zé tiān xià bù ruò shēn zhī guì yě
则天下不若身之贵也。
zhēng yī yán yǐ xiāng shā shì guì yì yú qí shēn yě
争一言以相杀，是贵义于其身也。
gù yuē wàn shì mò guì yú yì yě
故曰：万事莫贵于义也。
zǐ mò zi zì lǔ jí qí guò gù rén wèi zǐ mò zǐ yuē jīn tiān xià mò wèi yì zi dú zì kǔ ér wèi yì zi bù ruò yǐ
子墨子自鲁即齐，过故人，谓子墨子曰：“今天下莫为义，子独自苦而为义，子不若已。
zǐ mò zǐ yuē jīn yǒu rén yú cǐ yǒu zi shí rén yī rén gēng ér jiǔ rén chù zé gēng zhě bù kě yǐ bù yì jí yǐ
”子墨子曰：“今有人于此，有子十人，一人耕而九人处，则耕者不可以不益急矣。
hé gù
何故？
zé shí zhě zhòng ér gēng zhě guǎ yě
则食者众而耕者寡也。
jīn tiān xià mò wèi yì zé zǐ rú quàn wǒ zhě yě hé gù zhǐ wǒ
今天下莫为义，则子如劝我者也，何故止我？
zǐ mò zi nán yóu yú chu jiàn chu xiàn huì wáng xiàn huì wáng yǐ lǎo cí shǐ mù hè jiàn zǐ mò zi
子墨子南游于楚，见楚献惠王，献惠王以老辞，使穆贺见子墨子。
zǐ mò zi shuō mù hè mù hè dà yuè wèi zǐ mò zǐ yuē zi zhī yán zé chéng shàn yǐ
子墨子说穆贺，穆贺大说，谓子墨子曰：“子之言，则成善矣！
ér jūn wáng tiān xià zhī dài wáng yě wú nǎi yuē jiàn rén zhī suǒ wéi ér bù yòng hu
而君王，天下之大王也，毋乃曰‘贱人之所为’而不用乎？
zǐ mò zǐ yuē wéi qí kě xíng
”子墨子曰：“唯其可行。
pì ruò yào rán cǎo zhī běn tiān zǐ shí zhī yǐ shùn qí jí qǐ yuē yī cǎo zhī běn ér bù shí zāi
譬若药然，草之本，天子食之，以顺其疾，岂曰‘一草之本’而不食哉？
jīn nóng fū rù qí shuì yú dà rén dà rén wèi jiǔ lǐ zī chéng yǐ jì shàng dì guǐ shén qǐ yuē jiàn rén zhī suǒ wéi ér bù xiǎng zāi
今农夫入其税于大人，大人为酒醴粢盛，以祭上帝鬼神，岂曰‘贱人之所为’而不享哉？
gù suī jiàn rén yě shàng bǐ zhī nóng xià bǐ zhī yào céng bù ruò yī cǎo zhī běn hu
故虽贱人也，上比之农，下比之药，曾不若一草之本乎？
qiě zhǔ jūn yì cháng wén tāng zhī yuè hū
且主君亦尝闻汤之说乎？
xī zhě tāng jiāng wǎng jiàn yī yǐn lìng péng shì zhī zǐ yù péng shì zhī zǐ bàn dào ér wèn yuē jūn jiāng hé zhī
昔者汤将往见伊尹，令彭氏之子御，彭氏之子半道而问曰：‘君将何之？
tāng yuē jiāng wǎng jiàn yī yǐn
’汤曰：‘将往见伊尹。
péng shì zhī zǐ yuē yī yǐn tiān xià zhī jiàn rén yě
’彭氏之子曰：‘伊尹，天下之贱人也。
ruò jūn yù jiàn zhī yì lìng zhào wèn yān bǐ shòu cì yǐ
若君欲见之，亦令召问焉，彼受赐矣。
tāng yuē fēi nǚ suǒ zhī yě
’汤曰：‘非女所知也。
jīn yǒu yào cǐ shí zhī zé ěr jiā cōng mù jiā míng zé wú bì shuō ér qiáng shí zhī
今有药此，食之则耳加聪，目加明，则吾必说而强食之。
jīn fú yī yǐn zhī yú wǒ guó yě pì zhī liáng yī shàn yào yě
今夫伊尹之于我国也，譬之良医善药也。
ér zi bù yù wǒ jiàn yī yǐn shì zi bù yù wú shàn yě
而子不欲我见伊尹，是子不欲吾善也。
yīn xià péng shì zhī zǐ bù shǐ yù
’因下彭氏之子，不使御。
bǐ gǒu rán rán hòu kě yě
彼苟然，然后可也。
zǐ mò zǐ yuē fán yán fán dòng lì yú tiān guǐ bǎi xìng zhě wèi zhī
子墨子曰：“凡言凡动，利于天、鬼、百姓者为之；
fán yán fán dòng hài yú tiān guǐ bǎi xìng zhě shě zhī
凡言凡动，害于天、鬼、百姓者舍之。
fán yán fán dòng hé yú sān dài shèng wáng yáo shùn yǔ tāng wén wǔ zhě wèi zhī
凡言凡动，合于三代圣王尧、舜、禹、汤、文、武者为之；
fán yán fán dòng hé yú sān dài bào wáng jié zhòu yōu lì zhě shě zhī
凡言凡动，合于三代暴王桀、纣、幽、厉者舍之。
zǐ mò zǐ yuē yán zú yǐ qiān xíng zhě cháng zhī
子墨子曰：“言足以迁行者，常之；
bù zú yǐ qiān xíng zhě wù cháng
不足以迁行者，勿常。
bù zú yǐ qiān xíng ér cháng zhī shì dàng kǒu yě
不足以迁行而常之，是荡口也。
zǐ mò zǐ yuē bì qù liù pì
子墨子曰：“必去六辟。
hēi zé sī yán zé huì dòng zé shì shǐ sān zhě dài yù bì wèi shèng rén
嘿则思，言则诲，动则事，使三者代御，必为圣人。
bì qù xǐ qù nù qù lè qù bēi qù ài ér yòng rén yì
“必去喜，去怒，去乐，去悲，去爱，而用仁义。
shǒu zú kǒu bí ěr cóng shì yú yì bì wèi shèng rén
手足口鼻耳，从事于义，必为圣人。
zǐ mò zi wèi èr sān zǐ yuē wèi yì ér bù néng bì wú pái qí dào
子墨子谓二三子曰：“为义而不能，必无排其道。
pì ruò jiàng rén zhī shí jīn ér bù néng wú pái qí shéng
譬若匠人之（石斤）而不能，无排其绳。
zǐ mò zǐ yuē shì zhī jūn zǐ shǐ zhī wèi yī quǎn yī zhì zhī zǎi bù néng zé cí zhī
子墨子曰：“世之君子，使之为一犬一彘之宰，不能则辞之；
shǐ wèi yī guó zhī xiāng bù néng ér wèi zhī
使为一国之相，不能而为之。
qǐ bù bèi zāi
岂不悖哉！
zǐ mò zǐ yuē jīn gǔ yuē jù zhě bái yě qián zhě mò yě
子墨子曰：“今瞽曰：‘钜者白也，黔者墨也。
suī míng mù zhě wú yǐ yì zhī
’虽明目者无以易之。
jiān bái hēi shǐ gǔ zhě qǔ yān bù néng zhī yě
兼白黑，使瞽者取焉，不能知也。
gù wǒ yuē gǔ bù zhī bái hēi zhě fēi yǐ qí míng yě yǐ qí qǔ yě
故我曰瞽不知白黑者，非以其名也，以其取也。
jīn tiān xià zhī jūn zǐ zhī míng rén yě suī yǔ tāng wú yǐ yì zhī
今天下之君子之名仁也，虽禹、汤无以易之。
jiān rén yǔ bù rén ér shǐ tiān xià zhī jūn zǐ qǔ yān bù néng zhī yě
兼仁与不仁，而使天下之君子取焉，不能知也。
gù wǒ yuē tiān xià zhī jūn zǐ bù zhī rén zhě fēi yǐ qí míng yě yì yǐ qí qǔ yě
故我曰天下之君子不知仁者，非以其名也，亦以其取也。
zǐ mò zǐ yuē jīn shì zhī yòng shēn bù ruò shāng rén zhī yòng yī bù zhī shèn yě
子墨子曰：“今士之用身，不若商人之用一布之慎也。
shāng rén yòng yī bù bù bù gǎn jì gǒu ér chóu yān bì zé liáng zhě
商人用一布布，不敢继苟而雠焉，必择良者。
jīn shì zhī yòng shēn zé bù rán yì zhī suǒ yù zé wèi zhī hòu zhě rù xíng fá báo zhě bèi huǐ chǒu zé shì zhī yòng shēn bù ruò shāng rén zhī yòng yī bù zhī shèn yě
今士之用身则不然，意之所欲则为之，厚者入刑罚，薄者被毁丑，则士之用身，不若商人之用一布之慎也。
zǐ mò zǐ yuē shì zhī jūn zǐ yù qí yì zhī chéng ér zhù zhī xiū qí shēn zé yùn shì yóu yù qí qiáng zhī chéng ér rén zhù zhī zhù zé yùn yě qǐ bù bèi zāi
子墨子曰：“世之君子欲其义之成，而助之修其身则愠，是犹欲其墙之成，而人助之筑则愠也，岂不悖哉！
zǐ mò zǐ yuē gǔ zhī shèng wáng yù chuán qí dào yú hòu shì shì gù shū zhī zhú bó lòu zhī jīn shí chuán yí hòu shì zǐ sūn yù hòu shì zǐ sūn fǎ zhī yě
子墨子曰：“古之圣王，欲传其道于后世，是故书之竹帛，镂之金石，传遗后世子孙，欲后世子孙法之也。
jīn wén xiān wáng zhī yí ér bù wéi shì fèi xiān wáng zhī chuán yě
今闻先王之遗而不为，是废先王之传也?”
zǐ mò zi nán yóu shǐ wèi guān zhōng zǎi shū shén duō xián táng zǐ jiàn ér guài zhī yuē wú fū zǐ jiào gōng shàng guò yuē chuāi qū zhí ér yǐ
子墨子南游使卫，关中载书甚多，弦唐子见而怪之，曰：“吾夫子教公尚过曰：‘揣曲直而已。
jīn fú zi zǎi shū shén duō hé yǒu yě
’今夫子载书甚多，何有也？
zǐ mò zǐ yuē xī zhě zhōu gōng dàn cháo dú shū bǎi piān xī jiàn qī shí shì
”子墨子曰：“昔者周公旦朝读书百篇，夕见漆十士。
gù zhōu gōng dàn zuǒ xiāng tiān zǐ qí xiū zhì yú jīn
故周公旦佐相天子，其修至于今。
dí shàng wú jūn shàng zhī shì xià wú gēng nóng zhī nán wú ān gǎn fèi cǐ
翟上无君上之事，下无耕农之难，吾安敢废此？
dí wén zhī tóng guī zhī wù xìn yǒu wù zhě
翟闻之：‘同归之物，信有误者。
rán ér mín tīng bù jūn shì yǐ shū duō yě
’然而民听不钧，是以书多也。
jīn ruò guò zhī xīn zhě shù nì yú jīng wēi tóng guī zhī wù jì yǐ zhī qí yào yǐ shì yǐ bù jiào yǐ shū yě
今若过之心者，数逆于精微，同归之物，既已知其要矣，是以不教以书也。
ér zi hé guài yān
而子何怪焉?”
zǐ mò zi wèi gōng liáng huán zǐ yuē wèi xiǎo guó yě chǔ yú qí jìn zhī jiān yóu pín jiā zhī chǔ yú fù jiā zhī jiān yě
子墨子谓公良桓子曰：“卫，小国也，处于齐、晋之间，犹贫家之处于富家之间也。
pín jiā ér xué fù jiā zhī yī shí duō yòng zé sù wáng bì yǐ
贫家而学富家之衣食多用，则速亡必矣。
jīn jiǎn zǐ zhī jiā shì chē shù bǎi chéng mǎ shí shū sù zhě shù bǎi pǐ fù rén yī wén xiù zhě shù bǎi rén wú qǔ shì chē sì mǎ zhī fèi yǔ xiù yī zhī cái yǐ chù shì bì qiān rén yǒu yú
今简子之家，饰车数百乘，马食菽粟者数百匹，妇人衣文绣者数百人，吾取饰车食马之费，与锈衣之财，以畜士，必千人有余。
ruò yǒu huàn nàn zé shǐ bǎi rén chǔ yú qián shù bǎi yú hòu yǔ fù rén shù bǎi rén chù qián hòu shú ān
若有患难，则使百人处于前，数百于后，与妇人数百人处前后，孰安？
wú yǐ wéi bù ruò chù shì zhī ān yě
吾以为不若畜士之安也。
zǐ mò zi shì rén yú wèi suǒ shì zhě zhì ér fǎn
子墨子仕人于卫，所仕者至而反。
zǐ mò zǐ yuē hé gù fǎn
子墨子曰：“何故反？
duì yuē yǔ wǒ yán ér bù dàng
”对曰：“与我言而不当。
yuē dài nǚ yǐ qiān pén
曰：‘待女以千盆。
shòu wǒ wǔ bǎi pén gù qù zhī yě
’授我五百盆，故去之也。
zǐ mò zǐ yuē shòu zi guò qiān pén zé zǐ qù zhī hu
”子墨子曰：“授子过千盆，则子去之乎？
duì yuē bù qù
”对曰：“不去。
zǐ mò zǐ yuē rán zé fēi wéi qí bù shěn yě wèi qí guǎ yě
”子墨子曰：“然则非为其不审也，为其寡也。
zǐ mò zǐ yuē shì sú zhī jūn zǐ shì yì shì bù ruò fù sù zhě
子墨子曰：“世俗之君子，视义士不若负粟者。
jīn yǒu rén yú cǐ fù sù xi yú lù cè yù qǐ ér bù néng jūn zǐ jiàn zhī wú cháng shǎo guì jiàn bì qǐ zhī
今有人于此，负粟息于路侧，欲起而不能，君子见之，无长少贵贱，必起之。
hé gù yě
何故也？
yuē yì yě
曰：义也。
jīn wèi yì zhī jūn zǐ fèng cheng xiān wáng zhī dào yǐ yǔ zhī zòng bù shuō ér xíng yòu cóng ér fēi huǐ zhī
今为义之君子，奉承先王之道以语之，纵不说而行，又从而非毁之。
zé shì shì sú zhī jūn zǐ zhī shì yì shì yě bù ruò shì fù sù zhě yě
则是世俗之君子之视义士也，不若视负粟者也。
zǐ mò zǐ yuē shāng rén zhī sì fāng shì gǔ xìn xǐ suī yǒu guān liáng zhī nán dào zéi zhī wēi bì wèi zhī
子墨子曰：“商人之四方，市贾信徙，虽有关粱之难，盗贼之危，必为之。
jīn shì zuò ér yán yì wú guān liáng zhī nán dào zéi zhī wēi cǐ wèi xìn xǐ bù kě shèng jì rán ér bù wéi
今士坐而言义，无关粱之难，盗贼之危，此为信徙，不可胜计，然而不为。
zé shì zhī jì lì bù ruò shāng rén zhī chá yě
则士之计利，不若商人之察也。
zǐ mò zi běi zhī qí yù rì zhě
子墨子北之齐，遇日者。
rì zhě yuē dì yǐ jīn rì shā hēi lóng yú běi fāng ér xiān shēng zhī sè hēi bù kě yǐ běi
日者曰：“帝以今日杀黑龙于北方，而先生之色黑，不可以北。
zǐ mò zi bù tīng suì běi zhì zī shuǐ bù suí ér fǎn yān
”子墨子不听，遂北，至淄水，不遂而反焉。
rì zhě yuē wǒ wèi xiān shēng bù kě yǐ běi
日者曰：“我谓先生不可以北。
zǐ mò zǐ yuē nán zhī rén bù dé běi běi zhī rén bù dé nán qí sè yǒu hēi zhě yǒu bái zhě hé gù jiē bù suí yě
”子墨子曰：“南之人不得北，北之人不得南，其色有黑者，有白者，何故皆不遂也？
qiě dì yǐ jiǎ yǐ shā qīng lóng yú dōng fāng yǐ bǐng dīng shā chì lóng yú nán fāng yǐ gēng xīn shā bái lóng yú xī fāng yǐ rén guǐ shā hēi lóng yú běi fāng ruò yòng zi zhī yán zé shì jìn tiān xià zhī xíng zhě yě
且帝以甲乙杀青龙于东方，以丙丁杀赤龙于南方，以庚辛杀白龙于西方，以壬癸杀黑龙于北方，若用子之言，则是禁天下之行者也。
shì wéi xīn ér xū tiān xià yě zi zhī yán bù kě yòng yě
是围心而虚天下也，子之言不可用也。
zǐ mò zǐ yuē wú yán zú yòng yǐ shě yán gé sī zhě shì yóu shě huò ér shi sù yě
子墨子曰：“吾言足用矣，舍言革思者，是犹舍获而拾粟也。
yǐ qí yán fēi wú yán zhě shì yóu yǐ luǎn tóu shí yě
以其言非吾言者，是犹以卵投石也。
jǐn tiān xià zhī luǎn qí shí yóu shì yě bù kě huǐ yě
尽天下之卵，其石犹是也，不可毁也。