zǐ mò zǐ yuē gǔ zhī mín wèi zhī wèi gōng shì shí jiù líng fù ér jū xué ér chù
子墨子曰：古之民，未知为宫室时，就陵阜而居，穴而处。
xià rùn shī shāng mín gù shèng wáng zuò wéi gōng shì wèi gōng shì zhī fǎ yuē shì gāo zú yǐ pì rùn shī biān zú yǐ yǔ fēng hán shàng zú yǐ dài xuě shuāng yǔ lù gōng qiáng zhī gāo zú yǐ bié nán nǚ zhī lǐ
下润湿伤民，故圣王作为宫室，为宫室之法，曰：室高足以辟润湿，边足以圉风寒，上足以待雪霜雨露，宫墙之高，足以别男女之礼。
jǐn cǐ zé zhǐ fán fèi cái láo lì bù jiā lì zhě bù wéi yě
谨此则止，凡费财劳力，不加利者，不为也。
yì xiū qí chéng guō zé mín láo ér bù shāng yǐ qí cháng zhèng shōu qí zū shuì zé mín fèi ér bù bìng
役修其城郭，则民劳而不伤，以其常正，收其租税，则民费而不病。
mín suǒ kǔ zhě fēi cǐ yě kǔ yú hòu zuò liǎn yú bǎi xìng
民所苦者非此也，苦于厚作敛于百姓。
shì gù shèng wáng zuò wéi gōng shì biàn yú shēng bù yǐ wèi guān lè yě
是故圣王作为宫室，便于生，不以为观乐也；
zuò wéi yī fú dài lǚ biàn yú shēn bù yǐ wèi pì guài yě
作为衣服带履便于身，不以为辟怪也。
gù jié yú shēn huì yú mín shì yǐ tiān xià zhī mín kě de ér zhì cái yòng kě de ér zú
故节于身，诲于民，是以天下之民可得而治，财用可得而足。
dāng jīn zhī zhǔ qí wèi gōng shì zé yǔ cǐ yì yǐ
当今之主，其为宫室，则与此异矣。
bì hòu zuò liǎn yú bǎi xìng bào duó mín yī shí zhī cái yǐ wéi gōng shì tái xiè qū zhí zhī wàng qīng huáng kè lòu zhī shì
必厚作敛于百姓，暴夺民衣食之财，以为宫室，台榭曲直之望，青黄刻镂之饰。
wèi gōng shì ruò cǐ gù zuǒ yòu jiē fǎ xiàng zhī shì yǐ qí cái bù zú yǐ dài xiōng jī zhèn gū guǎ gù guó pín ér mín nán zhì yě
为宫室若此，故左右皆法象之，是以其财不足以待凶饥、振孤寡，故国贫而民难治也。
jūn shí yù tiān xià zhī zhì ér è qí luàn yě dāng wèi gōng shì bù kě bù jié
君实欲天下之治，而恶其乱也，当为宫室，不可不节。
gǔ zhī mín wèi zhī wèi yī fú shí yī pí dài jiāo dōng zé bù qīng ér wēn xià zé bù qīng ér qìng shèng wáng yǐ wéi bù zhōng rén zhī qíng gù zuò huì fù rén zhì sī má jùn bù juàn yǐ wéi mín yī
古之民，未知为衣服时，衣皮带茭，冬则不轻而温，夏则不轻而凊，圣王以为不中人之情，故作诲妇人，治丝麻，棞布绢，以为民衣。
wèi yī fú zhī fǎ dōng zé liàn bó zhī zhōng zú yǐ wèi qīng qiě nuǎn xià zé chī xì zhī zhōng zú yǐ wèi qīng qiě qìng jǐn cǐ zé zhǐ
为衣服之法，冬则练帛之中，足以为轻且暖，夏则𫄨绤之中，足以为轻且凊，谨此则止。
gù shèng rén zhī wèi yī fú shì shēn tǐ hé jī fū ér zú yǐ
故圣人之为衣服，适身体，和肌肤，而足矣。
fēi róng ěr mù ér guān yú mín yě
非荣耳目而观愚民也。
dàng shì zhī shí jiān chē liáng mǎ bù zhī guì yě kè lòu wén cǎi bù zhī xǐ yě
当是之时，坚车良马不知贵也，刻镂文采，不知喜也。
hé zé
为什么呢？
qí suǒ dào zhī rán
其所道之然。
gù mín yī shí zhī cái jiā zú yǐ dài hàn shuǐ xiōng jī zhě hé yě
故民衣食之财，家足以待旱水凶饥者，何也？
de qí suǒ yǐ zì yǎng zhī qíng ér bù gǎn yú wài yě
得其所以自养之情，而不感于外也。
shì yǐ qí mín jiǎn ér yì zhì qí jūn yòng cái jié ér yì shàn yě
是以其民俭而易治，其君用财节而易赡也。
fǔ kù shí mǎn zú yǐ dài bù rán bīng gé bù dùn shì mín bù láo zú yǐ zhēng bù fú
府库实满，足以待不然，兵革不顿，士民不劳，足以征不服。
gù bà wáng zhī yè kě xíng yú tiān xià yǐ
故霸王之业，可行于天下矣。
dāng jīn zhī zhǔ
当今之主，
qí wèi yī fú
其为衣服，
zé yǔ cǐ yì yǐ
则与此异矣，
dōng zé qīng nuǎn
冬则轻暖，
xià zé qīng qìng
夏则轻凊，
jiē yǐ jù yǐ
皆已具矣，
bì hòu zuò liǎn yú bǎi xìng
必厚作敛于百姓，
bào duó mín yī shí zhī cái
暴夺民衣食之财，
yǐ wéi jǐn xiù wén cǎi mí màn zhī yī
以为锦绣文采靡曼之衣，
zhù jīn yǐ wéi gōu
铸金以为钩，
zhū yù yǐ wéi pèi
珠玉以为佩，
nǚ gōng zuò wén cǎi
女工作文采，
nán gōng zuò kè lòu
男工作刻镂，
yǐ wéi shēn fú
以为身服，
cǐ fēi yún yì nuǎn zhī qíng yě
此非云益暖之情也。
dān cái láo lì bì guī zhī yú wú yòng yě yǐ cǐ guān zhī qí wèi yī fú fēi wéi shēn tǐ jiē wèi guān hǎo shì yǐ qí mín yín pì ér nán zhì qí jūn shē chǐ ér nán jiàn yě
单财劳力，毕归之于无用也，以此观之，其为衣服非为身体，皆为观好，是以其民淫僻而难治，其君奢侈而难谏也。
fu yǐ shē chǐ zhī jūn yù hǎo yín pì zhī mín yù guó wú luàn bù kě de yě
夫以奢侈之君，御好淫僻之民，欲国无乱，不可得也。
jūn shí yù tiān xià zhī zhì ér è qí luàn dāng wèi yī fú bù kě bù jié
君实欲天下之治而恶其乱，当为衣服不可不节。
gǔ zhī mín wèi zhī wèi yǐn shí shí sù shí ér fēn chǔ gù shèng rén zuò huì nán gēng jià shù yì yǐ wéi mín shí
古之民未知为饮食时，素食而分处，故圣人作，诲男耕稼树艺，以为民食。
qí wèi shí yě zú yǐ zēng qì chōng xū qiáng tǐ yǎng fù ér sì yǐ
其为食也，足以增气充虚，强体养腹而巳矣。
gù qí yòng cái jié qí zì yǎng jiǎn mín fù guó zhì
故其用财节，其自养俭，民富国治。
jīn zé bù rán
今则不然，
hòu zuò liǎn yú bǎi xìng
厚作敛于百姓，
yǐ wéi měi shí chú huàn
以为美食刍豢，
zhēng zhì yú biē
蒸炙鱼鳖，
dà guó lèi bǎi qì
大国累百器，
xiǎo guó lèi shí
小国累十，
qián fāng zhàng
前方丈，
mù bù néng biàn shì
目不能遍视，
shǒu bù néng biàn cāo
手不能遍操，
kǒu bù néng biàn wèi
口不能遍味，
dōng zé dòng bīng
冬则冻冰，
xià zé shì yì
夏则饰饐，
rén jūn wèi yǐn shí rú cǐ
人君为饮食如此，
gù zuǒ yòu xiàng zhī
故左右象之，
shì yǐ fù guì zhě shē chǐ
是以富贵者奢侈，
gū guǎ zhě dòng něi
孤寡者冻馁，
suī yù wú luàn
虽欲无乱，
bù kě de yě
不可得也。
jūn shí yù tiān xià zhì ér è qí luàn dāng wèi shí yǐn bù kě bù jié
君实欲天下治而恶其乱，当为食饮不可不节。
gǔ zhī mín wèi zhī wèi zhōu chē shí zhòng rèn bù yí yuǎn dào bù zhì gù shèng wáng zuò wéi zhōu chē yǐ biàn mín zhī shì
古之民未知为舟车时，重任不移，远道不至，故圣王作为舟车，以便民之事。
qí wèi zhōu chē yě quán gù qīng lì kě yǐ rèn zhòng zhì yuǎn qí wèi yòng cái shǎo ér wèi lì duō shì yǐ mín yuè ér lì zhī
其为舟车也，全固轻利，可以任重致远，其为用财少，而为利多，是以民乐而利之。
fǎ lìng bù jí ér xíng mín bù láo ér shàng zú yòng gù mín guī zhī
法令不急而行，民不劳而上足用，故民归之。
dāng jīn zhī zhǔ qí wèi zhōu chē yǔ cǐ yì yǐ quán gù qīng lì jiē yǐ jù bì hòu zuò liǎn yú bǎi xìng yǐ shì zhōu chē shì chē yǐ wén cǎi shì zhōu yǐ kè lòu
当今之主，其为舟车，与此异矣，全固轻利皆已具，必厚作敛于百姓，以饰舟车，饰车以文采，饰舟以刻镂。
nǚ zǐ fèi qí fǎng zhī ér xiū wén cǎi gù mín hán
女子废其纺织而修文采，故民寒；
nán zǐ lí qí gēng jià ér xiū kè lòu gù mín jī
男子离其耕稼而修刻镂，故民饥。
rén jūn wèi zhōu chē ruò cǐ gù zuǒ yòu xiàng zhī shì yǐ qí mín jī hán bìng zhì gù wèi jiān xié
人君为舟车若此，故左右象之，是以其民饥寒并至，故为奸邪。
jiān xié duō zé xíng fá shēn xíng fá shēn zé guó luàn
奸邪多则刑罚深，刑罚深则国乱。
jūn shí yù tiān xià zhì ér è qí luàn dāng wèi zhōu chē bù kě bù jié
君实欲天下治而恶其乱，当为舟车不可不节。
fán huí yú tiān dì zhī jiān bāo yú sì hǎi zhī nèi tiān rǎng zhī qíng yīn yáng zhī hé mò bù yǒu yě suī zhì shèng bù néng gèng yě
凡回于天地之间，包于四海之内，天壤之情，阴阳之和，莫不有也，虽至圣不能更也。
hé yǐ zhī qí rán
何以知其然？
shèng rén yǒu chuán tiān dì yě zé yuē shàng xià
圣人有传：天地也，则曰上下；
sì shí yě zé yuē yīn yáng
四时也，则曰阴阳；
rén qíng yě zé yuē nán nǚ
人情也，则曰男女；
qín shòu yě zé yuē mǔ pìn xióng cí yě
禽兽也，则曰牡牝雄雌也。
zhēn tiān rǎng zhī qíng suī yǒu xiān wáng bù néng gèng yě
真天壤之情，虽有先王不能更也。
suī shàng shì zhì shèng bì xù sī bù yǐ shāng xíng gù mín wú yuàn
虽上世至圣，必蓄私，不以伤行，故民无怨。
gōng wú jū nǚ gù tiān xià wú guǎ fū
宫无拘女，故天下无寡夫。
nèi wú jū nǚ wài wú guǎ fū gù tiān xià zhī mín zhòng
内无拘女，外无寡夫，故天下之民众。
dāng jīn zhī jūn qí xù sī yě dà guó jū nǚ lèi qiān xiǎo guó lèi bǎi shì yǐ tiān xià zhī nán duō guǎ wú qī nǚ duō jū wú fu nán nǚ shī shí gù mín shǎo
当今之君，其蓄私也，大国拘女累千，小国累百，是以天下之男多寡无妻，女多拘无夫，男女失时，故民少。
jūn shí yù mín zhī zhòng ér è qí guǎ dāng xù sī bù kě bù jié
君实欲民之众而恶其寡，当蓄私不可不节。
fán cǐ wǔ zhě shèng rén zhī suǒ jiǎn jié yě xiǎo rén zhī suǒ yín yì yě
凡此五者，圣人之所俭节也，小人之所淫佚也。
jiǎn jié zé chāng yín yì zé wáng cǐ wǔ zhě bù kě bù jié
俭节则昌，淫佚则亡，此五者不可不节。
fū fù jié ér tiān dì hé fēng yǔ jié ér wǔ gǔ shú yī fú jié ér jī fū hé
夫妇节而天地和，风雨节而五谷熟，衣服节而肌肤和。