huái shàng gòng shēng zhōu tiān yí nián wǔ xún zhǐ yī zi míng kè chāng ài nì zhī
淮上贡生周天仪,年五旬,止一子,名克昌,爱昵之。
zhì shí sān sì suì fēng zī yì xiù
至十三四岁,丰姿益秀;
ér xìng bù xǐ dú zhé táo shú cóng qún ér xì héng zhōng rì bù fǎn
而性不喜读,辄逃塾从群儿戏,恒终日不返。
zhōu yì tīng zhī
周亦听之。
yī rì jì mù bù guī shǐ xún zhī shū jìng wū yǒu
一日既暮不归,始寻之,殊竟乌有。
fū qī háo táo jī bù yù shēng
夫妻号啕,几不欲生。
nián yú chāng hū zì zhì yán wéi dào shì mí qù xìng bú jiàn hài
年余昌忽自至,言:“为道士迷去,幸不见害。
zhí qí tā chū de táo ér guī
值其他出,得逃而归。
zhōu xǐ jí yì bù zhuī wèn
”周喜极,亦不追问。
jí jiào yǐ dú huì wù bèi yú nǎng chóu
及教以读,慧悟倍于曩畴。
yú nián wén sī dà jìn jì rù jùn xiáng shì suì zhī míng
逾年文思大进,既入郡庠试,遂知名。
shì zú zhēng hūn chāng pō bù yuàn
世族争婚,昌颇不愿。
zhào jìn shì nǚ yǒu zī zhōu qiáng wèi qǔ zhī
赵进士女有姿,周强为娶之。
jì rù mén fū qī tiáo xiào shén huan
既入门,夫妻调笑甚欢;
ér chāng héng dú sù ruò wú suǒ sī
而昌恒独宿,若无所私。
yú nián qiū zhàn ér jié zhōu yì wèi
逾年秋战而捷,周益慰。
rán nián jiàn mù rì wàng bào sūn gù cháng yǐn fěng chāng chāng mò ruò bù jiě
然年渐暮,日望抱孙,故尝隐讽昌,昌漠若不解。
mǔ bù néng rěn zhāo xī duō xù yǔ
母不能忍,朝夕多絮语。
chāng biàn sè chū yuē wǒ jiǔ yù wáng qù suǒ bù jù shě zhě gù fù zhī qíng ěr
昌变色出曰:“我久欲亡去,所不遽舍者,顾复之情耳。
shí bù néng tàn tǎo fáng wéi yǐ wèi suǒ wàng
实不能探讨房帷以慰所望。
qǐng réng qù bǐ shùn zhì zhě qiě fù lái yǐ
请仍去,彼顺志者且复来矣。
ǎo zhuī yè zhī yǐ bó yì guān rú tuì
”媪追曳之,已踣,衣冠如蜕。
dà hài yí chāng yǐ sǐ shì bì qí guǐ yě
大骇,疑昌已死,是必其鬼也。
bēi tàn ér yǐ
悲叹而已。
cì rì chāng hū pú mǎ ér zhì jǔ jiā huáng hài
次日昌忽仆马而至,举家惶骇。
jìn jí zhī yì yán wèi è rén lüè mài yú fù shāng zhī jiā shāng wú zi zi yān
近诘之,亦言:为恶人略卖于富商之家,商无子,子焉。
de chāng hòu hū shēng yī zi
得昌后,忽生一子。
chāng sī jiā suì sòng zhī guī
昌思家,遂送之归。
wèn suǒ xué zé wán dùn rú xī
问所学,则顽钝如昔。
nǎi zhī cǐ wèi chāng
乃知此为昌;
qí rù pàn xiāng jié zhě guǐ zhī jiǎ yě
其入泮乡捷者鬼之假也。
rán qiè xǐ qí shì wèi xiè jí shǐ xí xiào lián zhī míng
然窃喜其事未泄,即使袭孝廉之名。
rù fáng fù shén xiá shú
入房,妇甚狎熟;
ér chāng miǎn rán yǒu zuò sè shì xīn hūn zhě
而昌腼然有怍色,似新婚者。
fu zhōu nián shēng zǐ yǐ
甫周年,生子矣。
yì shǐ shì yuē gǔ yán yōng fú rén bì bí kǒu méi mù jiān jù yǒu shǎo yōng ér hòu fú suí zhī
异史氏曰:“古言庸福人,必鼻口眉目间具有少庸,而后福随之;
qí jīng guāng lù lí zhě guǐ suǒ qì yě
其精光陆离者鬼所弃也。
yōng zhī suǒ zài guì jí kě yǐ bù rù wéi ér tōng jiā lì kě yǐ bù qīn yíng ér zhì
庸之所在,桂籍可以不入闱而通,佳丽可以不亲迎而致;
ér kuàng shǎo yǒu píng jiè yì zhī yǐ zuàn kuī zhě hu
而况少有凭借,益之以钻窥者乎!