聊斋志异 · 蒲松龄 · Chapter 326 of 495

卷八·崔猛

PinyinModern Translation
Size

cuī měng zì wù měng jiàn chāng shì jiā zǐ

崔猛字勿猛,建昌世家子。

xìng gāng yì yòu zài shú zhōng zhū tóng shāo yǒu suǒ fàn zhé fèn quán ōu jī shī lǚ jiè bù jùn míng zì jiē xiān shēng suǒ cì yě

性刚毅,幼在塾中,诸童稍有所犯,辄奋拳殴击,师屡戒不俊,名、字皆先生所赐也。

zhì shí liù qī qiáng wǔ jué lún

至十六七,强武绝伦。

yòu néng chí zhǎng gān yuè dēng xià wū

又能持长竿跃登夏屋。

xǐ xuě bù píng yǐ shì xiāng rén gòng fú zhī qiú su bǐng bái zhě yíng jiē mǎn shì

喜雪不平,以是乡人共服之,求诉禀白者盈阶满室。

cuī yì qiáng fú ruò bù bì yuàn xián

崔抑强扶弱,不避怨嫌;

shāo nì zhī shí zhàng jiāo jiā zhī tǐ wèi cán

稍逆之,石杖交加,支体为残。

měi shèng nù wú gǎn quàn zhě

每盛怒,无敢劝者。

wéi shì mǔ xiào mǔ zhì zé jiě

惟事母孝,母至则解。

mǔ qiǎn zé bèi zhì cuī wěi wěi tīng mìng chū mén zhé wàng

母谴责备至,崔唯唯听命,出门辄忘。

bǐ lín yǒu hàn fù rì nüè qí gū

比邻有悍妇,日虐其姑。

gū è bīn sǐ zi qiè dàn zhī

姑饿濒死,子窃啖之;

fù zhī gòu lì wàn duān shēng wén sì yuàn

妇知,诟厉万端,声闻四院。

cuī nù yú yuán ér guò bí ěr chún shé jǐn gē zhī lì bì

崔怒,逾垣而过,鼻耳唇舌尽割之,立毙。

mǔ wén dà hài hū lín zi jí yì wēn xù pèi yǐ shǎo bì shì nǎi qǐn

母闻大骇,呼邻子极意温恤,配以少婢,事乃寝。

mǔ fèn qì bù shí

母愤泣不食。

cuī jù guì qǐng shòu zhàng qiě gào yǐ huǐ mǔ qì bù gù

崔惧,跪请受杖,且告以悔,母泣不顾。

cuī qī zhōu yì yǔ bìng guì

崔妻周,亦与并跪。

mǔ nǎi zhàng zǐ ér yòu zhēn cì qí bì zuò shí zì wén zhū tu zhī bǐ wù miè

母乃杖子,而又针刺其臂,作十字纹,朱涂之,俾勿灭。

cuī bìng shòu zhī mǔ nǎi shí

崔并受之,母乃食。

mǔ xǐ fàn sēng dào wǎng wǎng yàn bǎo zhī

母喜饭僧道,往往餍饱之。

shì yī dào shì zài mén cuī guò zhī

适一道士在门、崔过之。

dào shì mù zhī yuē láng jūn duō xiōng hèng zhī qì kǒng nán bǎo qí lìng zhōng

道士目之曰:“郎君多凶横之气,恐难保其令终。

jī shàn zhī jiā bù yí yǒu cǐ

积善之家,不宜有此。

cuī xīn shòu mǔ jiè wén zhī qǐ jìng yuē mǒu yì zì zhī

”崔新受母戒,闻之,起敬曰:“某亦自知;

dàn yī jiàn bù píng kǔ bù zì jīn

但一见不平,苦不自禁。

lì gǎi zhī huò kě miǎn fǒu

力改之,或可免否?

dào shì xiào yuē gū wù wèn kě miǎn bù kě miǎn qǐng xiān zì wèn néng gǎi bù néng gǎi

”道士笑曰:“姑勿问可免不可免,请先自问能改不能改。

dàn dāng tòng zì yì

但当痛自抑;

rú yǒu wàn fēn zhī yī wǒ gào jūn yǐ jiě sǐ zhī shù

如有万分之一,我告君以解死之术。

cuī shēng píng bù xìn yā ráng xiào ér bù yán

”崔生平不信厌禳,笑而不言。

dào shì yuē wǒ gù zhī jūn bù xìn

道士曰:“我固知君不信。

dàn wǒ suǒ yán bù lèi wū xí xíng zhī yì shèng dé

但我所言,不类巫觋,行之亦盛德;

jí huò bù xiào yì wú fáng ài

即或不效,亦无妨碍。

cuī qǐng jiào nǎi yuē shì mén wài yī hòu shēng yi hòu jié zhī jí fàn sǐ zuì bǐ yì néng huó zhī yě

”崔请教,乃曰:“适门外一后生,宜厚结之,即犯死罪,彼亦能活之也。

hū cuī chū zhǐ shì qí rén

”呼崔出,指示其人。

gài zhào shì r míng sēng gē

盖赵氏儿,名僧哥。

zhào nán chāng rén yǐ suì jìn jī qiáo yù jiàn chāng

赵,南昌人,以岁祲饥,侨寓建昌。

cuī yóu shì shēn xiāng jié qǐng zhào guǎn yú qí jiā gōng jǐ yōu hòu

崔由是深相结,请赵馆于其家,供给优厚。

sēng gē nián shí èr dēng táng bài mǔ yuē wèi dì kūn

僧哥年十二,登堂拜母,约为弟昆。

yú suì dōng zuò zhào xié jiā qù yīn wèn suì jué

逾岁东作,赵携家去,音问遂绝。

cuī mǔ zì lín fù sǐ jiè zǐ yì qiè yǒu fù sù zhě zhé bìn chì zhī

崔母自邻妇死,戒子益切,有赴诉者,辄摈斥之。

yī rì cuī mǔ dì zú cóng mǔ wǎng diào

一日崔母弟卒,从母往吊。

tú yù shù rén zhí yī nán zǐ hē mà cù bù jiā yǐ chuí pū

途遇数人絷一男子,呵骂促步,加以捶扑。

guān zhě sāi tú yú bù dé jìn

观者塞途,舆不得进。

cuī wèn zhī shi cuī zhě jìng xiāng yōng gào

崔问之,识崔者竞相拥告。

xiān shì yǒu jù shēn zi mǒu jiá zhě háo hèng yī xiāng kuī li shēn qī yǒu sè yù duó zhī dào wú yóu

先是,有巨绅子某甲者豪横一乡,窥李申妻有色欲夺之,道无由。

yīn mìng jiā rén yòu yǔ bó dǔ dài yǐ zī ér zhòng qí xi yào shǐ shǔ qī yú quàn zī jìn fù gěi

因命家人诱与博赌,贷以资而重其息,要使署妻于券,资尽复给。

zhōng yè fù zhài shù qiān jī bàn nián jì zǐ mǔ sān shí yú qiān

终夜负债数千,积半年,计子母三十余千。

shēn bù néng cháng qiáng yǐ duō rén cuàn qǔ qí qī

申不能偿,强以多人篡取其妻。

shēn kū zhū qí mén mǒu nù lā xì shù shàng bàng chī cì duō bī lì wú huǐ zhuàng

申哭诸其门,某怒,拉系树上,榜笞刺剟,逼立“无悔状”。

cuī wén zhī qì yǒng rú shān biān mǎ qián xiàng yì jiāng yòng wǔ

崔闻之,气涌如山,鞭马前向,意将用武。

mǔ qiān lián ér hū yuē zé

母搴帘而呼曰:“唶!

yòu yù ěr yé

又欲尔耶!

cuī nǎi zhǐ

”崔乃止。

jì diào ér guī bù yǔ yì bù shí wù zuò zhí shì ruò yǒu suǒ tián

既吊而归,不语亦不食,兀坐直视,若有所嗔。

qī jí zhī bù dá

妻诘之,不答。

zhì yè hé yī wò tà shàng zhǎn zhuǎn dá dàn cì yè fù rán

至夜,和衣卧榻上,辗转达旦,次夜复然。

hū qǐ hù chū zhé yòu hái wò

忽启户出,辄又还卧。

rú cǐ sān sì qī bù gǎn jí wéi shè xī yǐ tīng zhī

如此三四,妻不敢诘,惟慑息以听之。

jì ér chí jiǔ nǎi fǎn yǎn fēi shú qǐn yǐ

既而迟久乃返,掩扉熟寝矣。

shì yè yǒu rén shā mǒu jiá yú chuáng shàng kū fù liú cháng

是夜,有人杀某甲于床上,刳腹流肠;

shēn qī yì luǒ shī chuáng xià

申妻亦裸尸床下。

guān yí shēn bǔ zhì zhī

官疑申,捕治之。

héng bèi cán gù huái gǔ jiē jiàn zú wú cí

横被残梏,踝骨皆见,卒无词。

jī nián yú bù kān xíng wū fú lùn pì

积年余不堪刑,诬服,论辟。

huì cuī mǔ sǐ jì bìn gào qī yuē shā jiǎ zhě shí wǒ yě tú yǐ yǒu lǎo mǔ gù bù gǎn xiè

会崔母死,既殡,告妻曰:“杀甲者实我也,徒以有老母故不敢泄。

jīn dà shì yǐ le nài hé yǐ yī shēn zhī zuì yāng tā rén

今大事已了,奈何以一身之罪殃他人?

wǒ jiāng fù yǒu sī sǐ ěr

我将赴有司死耳!

qī jīng wǎn zhī jué jū ér qù zì shǒu yú tíng

”妻惊挽之,绝裾而去,自首于庭。

guān è rán xiè sòng yù shì shēn

官愕然,械送狱,释申。

shēn bù kě jiān yǐ zì chéng

申不可,坚以自承。

guān bù néng jué liǎng shōu zhī

官不能决,两收之。

qī shǔ jiē qiào ràng shēn shēn yuē gōng zǐ suǒ wéi shì wǒ yù wèi ér bù néng zhě yě

戚属皆诮让申,申曰:“公子所为,是我欲为而不能者也。

bǐ dài wǒ wèi zhī ér rěn zuò shì qí sǐ hu

彼代我为之,而忍坐视其死乎?

jīn rì jí wèi gōng zǐ wèi chū yě kě

今日即谓公子未出也可。

zhí bù yì cí gù yǔ cuī zhēng

”执不异词,固与崔争。

jiǔ zhī yá mén jiē zhī qí gù qiáng chū zhī yǐ cuī dǐ zuì bīn jiù jué yǐ

久之,衙门皆知其故,强出之,以崔抵罪,濒就决矣。

huì xù xíng guān zhào bù láng àn lín yuè qiú zhì cuī míng píng rén ér huàn zhī

会恤刑官赵部郎,案临阅囚,至崔名,屏人而唤之。

cuī rù yǎng shì táng shàng sēng gē yě

崔入,仰视堂上,僧哥也。

bēi xǐ shí su

悲喜实诉。

zhào pái huái liáng jiǔ réng lìng xià yù zhǔ yù zú shàn shì zhī

赵徘徊良久,仍令下狱,嘱狱卒善视之。

xún yǐ zì shǒu jiǎn děng chōng yún nán jūn shēn wèi fú yì ér qù wèi qī nián yuán shè ér guī

寻以自首减等,充云南军,申为服役而去,未期年援赦而归。

jiē zhào lì yě

皆赵力也。

jì guī shēn zhōng cóng bù qù dài wéi jì lǐ shēng yè

既归,申终从不去,代为纪理生业。

yǔ zhī zī bù shòu

予之资,不受。

yuán tóng jì jī zhī shù pō yǐ guān huái

缘橦技击之术,颇以关怀。

cuī hòu yù zhī mǎi fù shòu tián yān

崔厚遇之,买妇授田焉。

cuī yóu cǐ lì gǎi qián xíng měi fǔ bì shàng cì hén liú rán liú tì yǐ gù xiāng lín yǒu shì shēn zhé jiǎo mìng pái jiě bù xiāng bǐng bái

崔由此力改前行,每抚臂上刺痕,流然流涕,以故乡邻有事,申辄矫命排解,不相禀白。

yǒu wáng jiàn shēng zhě jiā háo fù sì fāng wú lài bù rén zhī bèi chū rù qí mén

有王监生者家豪富,四方无赖不仁之辈,出入其门。

yì zhōng yīn shí zhě duō bèi jié lüè

邑中殷实者,多被劫掠;

huò wǔ zhī zhé qiǎn dào shā zhū tú

或迕之,辄遣盗杀诸途。

zi yì yín bào

子亦淫暴。

wáng yǒu guǎ shěn fù zǐ jù zhēng zhī

王有寡婶,父子俱烝之。

qī chóu shì lǚ jū wáng wáng yì shā zhī

妻仇氏屡沮王,王缢杀之。

chóu xiōng dì zhì zhū guān wáng qiú zhǔ yǐ gào zhě zuò wū

仇兄弟质诸官,王赇嘱,以告者坐诬。

xiōng dì yuān fèn mò shēn yì cuī qiú su

兄弟冤愤莫伸,诣崔求诉。

shēn jué zhī shǐ qù

申绝之使去。

guò shù rì kè zhì shì wú pū shǐ shēn yū míng

过数日,客至,适无仆,使申渝茗。

shēn mò rán chū gào rén yuē wǒ yǔ cuī měng péng yǒu ěr cóng xǐ wàn lǐ bù kě wèi bù zhì yǐ

申默然出,告人曰:“我与崔猛朋友耳,从徙万里,不可谓不至矣;

céng wú lǐn gěi ér yì tóng sī yǎng suǒ bù gān yě

曾无廪给,而役同厮养,所不甘也!

suì fèn ér qù

”遂忿而去。

huò yǐ gào cuī cuī yà qí gǎi jié ér yì wèi zhī qí yě

或以告崔,崔讶其改节,而亦未之奇也。

shēn hū sòng yú guān wèi cuī sān nián bù gěi yōng zhí

申忽讼于官,谓崔三年不给佣值。

cuī dà yì zhī qīn yǔ duì zhuàng shēn fèn xiāng zhēng

崔大异之,亲与对状,申忿相争。

guān bù zhí zhī zé zhú ér qù

官不直之,责逐而去。

yòu shù rì shēn hū yè rù wáng jiā jiāng qí fù zǐ shěn fù bìng shā zhī zhān zhǐ yú bì zì shū xìng míng jí zhuī bǔ zhī zé wáng mìng wú jì

又数日,申忽夜入王家,将其父子婶妇并杀之,粘纸于壁,自书姓名,及追捕之,则亡命无迹。

wáng jiā yí cuī zhǔ shǐ guān bù xìn

王家疑崔主使,官不信。

cuī shǐ wù qián cǐ zhī sòng gài kǒng shā rén zhī lèi jǐ yě

崔始悟前此之讼,盖恐杀人之累己也。

guān xíng fù jìn zhōu yì zhuī bǔ shén jí

关行附近州邑,追捕甚急。

huì chuǎng zéi fàn shùn qí shì suì qǐn

会闯贼犯顺,其事遂寝。

jí míng dǐng gé shēn xié jiā guī réng yǔ cuī shàn rú chū

及明鼎革,申携家归,仍与崔善如初。

shí tǔ kòu xiào jù wáng yǒu cóng zǐ de rén jí shū suǒ zhāo wú lài jù shān wèi dào fén lüě cūn tuǎn

时土寇啸聚,王有从子得仁,集叔所招无赖,据山为盗,焚掠村疃。

yī yè qīng cháo ér zhì yǐ bào chóu wèi míng

一夜,倾巢而至,以报仇为名。

cuī shì tā chū shēn pò fēi shǐ jué yuè qiáng fú àn zhōng

崔适他出,申破扉始觉,越墙伏暗中。

zéi sōu cuī li bù dé jù cuī qī kuò cái wù ér qù

贼搜崔、李不得,据崔妻,括财物而去。

shēn guī zhǐ yǒu yī pū fèn jí nǎi duàn shéng shù shí duàn yǐ duǎn zhě fù pū zhǎng zhě zì huái zhī

申归,止有一仆,忿极,乃断绳数十段,以短者付仆,长者自怀之。

zhǔ pū yuè zéi cháo dēng bàn shān yǐ huǒ ruò shéng sàn guà jīng jí jí fǎn wù gù

嘱仆越贼巢,登半山,以火𦶟绳,散挂荆棘,即反勿顾。

pū yīng ér qù

仆应而去。

shēn kuī zéi jiē yāo shù hóng dài mào xì hóng juàn suì xiào qí zhuāng

申窥贼皆腰束红带,帽系红绢,遂效其装。

yǒu lǎo pìn mǎ chū shēng jū zéi qì zhū mén wài

有老牝马初生驹,贼弃诸门外。

shēn nǎi fù jū kuà mǎ xián méi ér chū zhí zhì zéi xué

申乃缚驹跨马,衔枚而出,直至贼穴。

zéi jù yī dà cūn shēn zhí mǎ cūn wài yú yuán rù

贼据一大村,申絷马村外,逾垣入。

jiàn zéi zhòng fēn yún cāo gē wèi shì

见贼众纷纭,操戈未释。

shēn qiè wèn zhū zéi zhī cuī qī zài wáng mǒu suǒ

申窃问诸贼,知崔妻在王某所。

é wén chuán lìng bǐ gè xiū xī hōng rán jiào yīng

俄闻传令,俾各休息,轰然噭应。

hū yī rén bào dōng shān yǒu huǒ zhòng zéi gòng wàng zhī

忽一人报东山有火,众贼共望之;

chū yóu yī èr diǎn jì ér duō lèi xīng xiù

初犹一二点,既而多类星宿。

shēn bèn xī jí hū dōng shān yǒu jǐng

申坌息急呼东山有警。

wáng dà jīng shù zhuāng lǜ zhòng ér chū

王大惊,束装率众而出。

shēn chéng jiàn lòu chū qí yòu fǎn shēn rù nèi

申乘间漏出其右,返身入内。

jiàn liǎng zéi shǒu zhàng dài zhī yuē wáng jiāng jūn yí pèi dāo

见两贼守帐,绐之曰:“王将军遗佩刀。

liǎng zéi jìng mì

”两贼竞觅。

shēn zì hòu suǒ zhī yī zéi bó

申自后所之,一贼踣;

qí yī huí gù shēn yòu zhǎn zhī

其一回顾,申又斩之。

jìng fù cuī qī yuè yuán ér chū

竟负崔妻越垣而出。

jiě mǎ shòu pèi yuē niáng zǐ bù zhī tú zòng mǎ kě yě

解马授辔,曰:“娘子不知途,纵马可也。

mǎ liàn jū bēn shǐ shēn cóng zhī

”马恋驹奔驶,申从之。

chū yī ài kǒu shēn zhuó huǒ yú shéng biàn xuán zhī nǎi guī

出一隘口,申灼火于绳,遍悬之,乃归。

cì rì cuī hái yǐ wéi dà rǔ xíng shén tiào zào yù dān qí wǎng píng zéi

次日崔还,以为大辱,形神跳躁,欲单骑往平贼。

shēn jiàn zhǐ zhī

申谏止之。

jí cūn rén gòng móu zhòng luó qiè mò gǎn yīng

集村人共谋,众罗怯莫敢应。

jiě yù zài sì de gǎn wǎng èr shí yú rén yòu kǔ wú bīng

解谕再四,得敢往二十余人,又苦无兵。

shì yú de rén zú xìng jiā huò jiān xì èr cuī yù shā zhī shēn bù kě

适于得仁族姓家获奸细二,崔欲杀之,申不可;

mìng èr shí rén gè chí bái tǐng jù liè yú qián nǎi gē qí ěr ér zòng zhī

命二十人各持白梃,具列于前,乃割其耳而纵之。

zhòng yuàn yuē cǐ děng bīng lǚ fāng jù zéi zhī ér fǎn shì zhī

众怨曰:“此等兵旅,方惧贼知,而反示之。

tuō qí qīng duì ér lái hé cūn bù bǎo yǐ

脱其倾队而来,阖村不保矣!

shēn yuē wú zhèng yù qí lái yě

”申曰:“吾正欲其来也。

zhí nì dào zhě zhū zhī

”执匿盗者诛之。

qiǎn rén sì chū gè jiǎ gōng shǐ huǒ chòng yòu yì yì jiè jù pào èr

遣人四出,各假弓矢火铳,又诣邑借巨炮二。

rì mù lǜ zhuàng shì zhì ài kǒu zhì pào dāng qí chōng

日暮,率壮士至隘口,置炮当其冲;

shǐ èr rén nì huǒ ér fú zhǔ jiàn zéi nǎi fā

使二人匿火而伏,嘱见贼乃发。

yòu zhì gǔ dōng kǒu fá shù zhì yá shàng

又至谷东口,伐树置崖上。

yǐ ér yǔ cuī gè lǜ shí yú rén fēn àn fú zhī

已而与崔各率十余人,分岸伏之。

yī gēng xiàng jǐn yáo wén mǎ sī zéi guǒ dà zhì qiǎng shǔ bù jué

一更向尽,遥闻马嘶,贼果大至,繦属不绝。

sì jǐn rù gǔ nǎi tuī duò shù mù duàn qí guī lù

俟尽入谷,乃推堕树木,断其归路。

é ér pào fā xuān téng háo jiào zhī shēng zhèn dòng shān gǔ

俄而炮发,喧腾号叫之声震动山谷。

zéi zhòu tuì zì xiāng jiàn tà

贼骤退,自相践踏;

zhì dōng kǒu bù dé chū jí wú xì de

至东口,不得出,集无隙地。

liǎng àn chòng shǐ jiā gōng shì rú fēng yǔ duàn tóu zhé zú zhě zhěn jiè gōu zhōng

两岸铳矢夹攻,势如风雨,断头折足者枕藉沟中。

yí èr shí yú rén cháng guì qǐ mìng

遗二十余人,长跪乞命。

nǎi qiǎn rén zǐ sòng yǐ guī

乃遣人紫送以归。

chéng shèng zhí dǐ qí cháo

乘胜直抵其巢。

shǒu cháo zhě wén fēng bēn cuàn chuāi qí zī zhòng ér hái

守巢者闻风奔窜,揣其辎重而还。

cuī dà xǐ wèn qí shè huǒ zhī móu

崔大喜,问其设火之谋。

yuē shè huǒ yú dōng kǒng qí xi zhuī yě

曰:“设火于东,恐其西追也;

duǎn yù qí sù jǐn kǒng zhēn zhī qí wú rén yě

短,欲其速尽,恐侦知其无人也;

jì ér shè yú gǔ kǒu kǒu shén ài yī fū kě yǐ duàn zhī bǐ jí zhuī lái jiàn huǒ bì jù jiē yī shí fàn xiǎn zhī xià cè yě

既而设于谷口,口甚隘,一夫可以断之,彼即追来,见火必惧:皆一时犯险之下策也。

qǔ zéi jū zhī guǒ zhuī rù gǔ jiàn huǒ jīng tuì

”取贼鞫之,果追入谷,见火惊退。

èr shí yú zéi jǐn yì yuè ér fàng zhī

二十余贼,尽劓刖而放之。

yóu cǐ wēi shēng dà zhèn yuǎn jìn bì luàn zhě cóng zhī rú shì de tǔ tuán sān bǎi yú rén

由此威声大震,远近避乱者从之如市,得土团三百余人。

gè chù qiáng kòu wú gǎn fàn yī fāng lài zhī yǐ ān

各处强寇无敢犯,一方赖之以安。

yì shǐ shì yuē kuài niú bì néng pò chē cuī zhī wèi zāi

异史氏曰:“快牛必能破车,崔之谓哉!

zhì yì kāng kǎi gài xiān lì yǐ

志意慷慨,盖鲜俪矣。

rán yù tiān xià wú bù píng zhī shì níng fēi yì guò qí tōng zhě yǔ

然欲天下无不平之事,宁非意过其通者与?

li shēn yī jiè xì mín suì néng jì měi

李申,一介细民,遂能济美。

yuán tóng fēi rù jiǎn qín shòu yú shēn guī

缘橦飞入,剪禽兽于深闺;

duàn lù jiā gōng dàng yāo mó yú ài gǔ

断路夹攻,荡幺魔于隘谷。

shǐ de jiǎ wǔ zhàng zhī qí wèi guó xiào mìng wū zài bù nán miàn ér wáng zāi

使得假五丈之旗,为国效命,乌在不南面而王哉!

✦ You read 卷八·崔猛

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.