rèn jiàn zhī yú tái rén
任建之,鱼台人。
fàn zhān qiú wèi yè jié zī fù shǎn
贩毡裘为业,竭资赴陕。
tú zhōng féng yī rén
途中逢一人。
zì yán shēn zhú tíng sù qiān rén
自言:“申竹亭,宿迁人。
huà yán tóu qì méng wèi kūn dì xíng zhǐ yǔ jù
”话言投契,盟为昆弟,行止与俱。
zhì shǎn rèn bìng bù qǐ shēn shàn shì zhī jī shí yú rì jí dà jiàn
至陕,任病不起,申善视之,积十余日,疾大渐。
wèi shēn yuē wú jiā gù wú héng chǎn bā kǒu yī shí jiē shì yī rén fàn shuāng lù
谓申曰:“吾家故无恒产,八口衣食皆恃一人犯霜露。
jīn bù xìng cú xiè yì yù
今不幸殂谢异域。
jūn wǒ shǒu zú yě liǎng qiān lǐ wài gèng yǒu shuí hé
君,我手足也,两千里外,更有谁何!
náng jīn èr bǎi yú jīn yī bàn jūn zì qǔ zhī wèi wǒ xiǎo bèi liàn jù shèng zhě kě zhù zī fǔ
囊金二百余金,一半君自取之,为我小备殓具,剩者可助资斧;
qí bàn jì wú qī zǐ bǐ niǎn wú chèn ér guī
其半寄吾妻子,俾辇吾榇而归。
rú kěn xié cán hái xuán gù lǐ gāng zhuāng zī wù jì yǐ
如肯携残骸旋故里,刚装资勿计矣。
nǎi fú zhěn wéi shū fù shēn zhì xī ér zú
”乃扶枕为书付申,至夕而卒。
shēn yǐ wǔ liù jīn wéi shì báo cái liàn yǐ
申以五六金为市薄材,殓已。
zhǔ rén cuī qí yí huì shēn tuō xún sì guàn jìng dùn bù fǎn
主人催其移槥,申托寻寺观,竟遁不返。
rèn jiā nián yú fāng de què hào
任家年余方得确耗。
rèn zǐ xiù nián shí qī fāng cóng shī dú yóu cǐ fèi xué yù wǎng xún fù jiù
任子秀,年十七,方从师读,由此废学,欲往寻父柩。
mǔ lián qí yòu xiù āi tì yù sǐ suì diǎn zī zhì rèn bǐ lǎo pú zuǒ zhī xíng bàn nián shǐ hái
母怜其幼,秀哀涕欲死,遂典资治任,俾老仆佐之行,半年始还。
bìn hòu jiā pín rú xǐ
殡后家贫如洗。
xìng xiù cōng yǐng shì fú rù yú tái pàn
幸秀聪颖,释服,入鱼台泮。
ér tiāo dá xǐ bó mǔ jiào jiè qì yán zú bù gǎi
而佻达喜博,母教戒綦严,卒不改。
yī rì wén zōng àn lín shì jū sì děng
一日文宗案临,试居四等。
mǔ fèn qì bù shí xiù cán jù duì mǔ zì shǐ
母愤泣不食,秀惭惧,对母自矢。
yú shì bì hù nián yú suì yǐ yōu děng shí xì
于是闭户年余,遂以优等食饩。
mǔ quàn lìng shè zhàng ér rén zhōng yǐ qí dàng wú jiǎn fú xián qiào báo zhī
母劝令设帐,而人终以其荡无检幅,咸诮薄之。
yǒu biǎo shū zhāng mǒu gǔ jīng shī quàn fù dōu yuàn xié yǔ jù bù hào qí zī
有表叔张某贾京师,劝赴都,愿携与俱,不耗其资。
xiù xǐ cóng zhī
秀喜从之。
zhì lín qīng pō zhōu guān wài
至临清,泊舟关外。
shí yán háng yǐ jí fān qiáng rú lín
时盐航舣集,帆樯如林。
wò hòu wén shuǐ shēng rén shēng guō ěr bú mèi
卧后,闻水声人声,聒耳不寐。
gèng jì jìng hū wén lín zhōu gǔ shēng qīng yuè rù ěr yíng xīn bù jué jiù jì fù yǎng
更既静,忽闻邻舟骰声清越,入耳萦心,不觉旧技复痒。
qiè tīng zhū kè jiē yǐ hān qǐn náng zhōng zì bèi qiān wén sī yù guò zhōu yī xì
窃听诸客,皆已酣寝,囊中自备千文,思欲过舟一戏。
qián qǐ jiè náng zhuō qián chí chú huí sī mǔ xun jí fù shù zhì
潜起解囊,捉钱踟蹰,回思母训,即复束置。
jì shuì xīn zhēng chōng kǔ bù dé mián
既睡,心怔冲苦不得眠;
yòu qǐ yòu jiě rú shì zhě sān
又起又解,如是者三。
xìng bó fā bù kě fù rěn xié qián jìng qù
兴勃发,不可复忍,携钱径去。
zhì lín zhōu zé jiàn liǎng rén duì dǔ qián zhù fēng měi
至邻舟,则见两人对赌,钱注丰美。
zhì qián jǐ shàng jí qiú rù jú
置钱几上,即求入局。
èr rén xǐ jí yǔ gòng zhì
二人喜,即与共掷。
xiù dà shèng
秀大胜。
yī kè qián jǐn jí yǐ jù jīn zhì zhōu zhǔ jiàn yǐ shí yú guàn zuò gū zhù
一客钱尽,即以巨金质舟主,渐以十余贯作孤注。
dǔ fāng hān yòu yǒu yī rén dēng zhōu lái dān shì liáng jiǔ yì qīng náng chū bǎi jīn zhì zhǔ rén rù jú gòng bó
赌方酣,又有一人登舟来,眈视良久,亦倾囊出百金质主人,入局共博。
zhāng zhōng yè xǐng jué xiù bù zài zhōu wén gǔ shēng xīn zhī zhī yīn yì lín zhōu yù náo jǔ zhī
张中夜醒,觉秀不在舟,闻骰声,心知之,因诣邻舟,欲挠沮之。
zhì zé xiù kuà cè jī zī rú shān nǎi bù fù yán fù qián shù qiān ér fǎn
至,则秀胯侧积资如山,乃不复言,负钱数千而返。
hū zhū kè bìng qǐ wǎng lái yí yùn shàng cún shí yú qiān
呼诸客并起,往来移运,尚存十余千。
wèi jǐ sān kè jù bài yī zhōu zhī qián jǐn kōng
未几三客俱败,一舟之钱尽空。
kè yù dǔ jīn ér xiù yù yǐ yíng gù tuō fēi qián bù bó yǐ nán zhī
客欲赌金,而秀欲已盈,故托非钱不博以难之。
zhāng zài cè yòu cù bī lìng guī
张在侧,又促逼令归。
sān kè zào jí
三客燥急。
zhōu zhǔ lì qí pén tóu zhuǎn dài tā zhōu de bǎi yú qiān
舟主利其盆头,转贷他舟,得百余千。
kè de qián dǔ gèng háo wú hé yòu jǐn guī xiù
客得钱,赌更豪,无何又尽归秀。
tiān yǐ shǔ fàng xiǎo guān yǐ gòng yùn zī ér fǎn
天已曙,放晓关矣,共运资而返。
sān kè yǐ qù
三客已去。
zhǔ rén shì suǒ zhì èr bǎi yú jīn jǐn bó huī ěr
主人视所质二百余金,尽箔灰耳。
dà jīng xún zhì xiù zhōu gào yǐ gù yù qǔ cháng yú xiù jí wèn lǐ jū xìng míng zhī wèi jiàn zhī zhī zǐ suō jǐng xiū hàn ér tuì
大惊,寻至秀舟,告以故,欲取偿于秀,及问里居、姓名,知为建之之子,缩颈羞汗而退。
guò fǎng bǎng rén nǎi zhī zhǔ rén jí shēn zhú tíng yě
过访榜人,乃知主人即申竹亭也。
xiù zhì shǎn shí yì pō wén qí xìng zì
秀至陕时,亦颇闻其姓字;
zhì cǐ guǐ yǐ bào zhī gù bù fù zhuī qí qián xì yǐ
至此鬼已报之,故不复追其前郄矣。
nǎi yǐ zī yǔ zhāng hé yè ér běi zhōng suì huò xi bèi xǐ
乃以资与张合业而北,终岁获息倍蓰。
suì yuán lì rù jiān
遂援例入监。
yì quán zǐ mǔ shí nián jiān cái xióng yī fāng
益权子母,十年间财雄一方。