管子 · 管仲 · Chapter 17 of 76

兵法

PinyinModern Translation
Size

míng yī zhě huáng chá dào zhě dì tōng dé zhě wáng móu dé bīng shèng zhě bà

通晓万物本质的,可成皇业;明察治世之道的,可成帝业;懂得实行德政的,可成王业;深谋远虑取得战争胜利的,可成霸业。

gù fū bīng suī fēi bèi dào zhì dé yě rán ér suǒ yǐ fǔ wáng chéng bà

故夫兵,虽非备道至德也,然而所以辅王成霸。

jīn dài zhī yòng bīng zhě bù rán bù zhī bīng quán zhě yě

今代之用兵者不然,不知兵权者也。

gù jǔ bīng zhī rì ér jìng nèi pín zhàn bù bì shèng shèng zé duō sǐ de dì ér guó bài

故举兵之日而境内贫,战不必胜,胜则多死,得地而国败。

cǐ sì zhě yòng bīng zhī huò zhě yě

此四者,用兵之祸者也。

sì huò qí guó ér wú bù wēi yǐ

四祸其国而无不危矣。

dà dù zhī shū yuē jǔ bīng zhī rì ér jìng nèi bù pín zhàn ér bì shèng shèng ér bù sǐ de dì ér guó bù bài

大度之书曰:举兵之日而境内不贫,战而必胜,胜而不死,得地而国不败。

wèi cǐ sì zhě ruò hé

为此四者若何?

jǔ bīng zhī rì ér jìng nèi bù pín zhě jì shù de yě

举兵之日而境内不贫者,计数得也。

zhàn ér bì shèng zhě fǎ dù shěn yě

战而必胜者,法度审也。

shèng ér bù sǐ zhě jiào qì bèi lì ér dí bù gǎn xiào yě

胜而不死者,教器备利,而敌不敢校也。

de dì ér guó bù bài zhě yīn qí mín yě

得地而国不败者,因其民也。

yīn qí mín zé hào zhì yǒu fā yě

因其民,则号制有发也。

jiào qì bèi lì zé yǒu zhì yě

教器备利,则有制也。

fǎ dù shěn zé yǒu shǒu yě

法度审,则有守也。

jì shù de zé yǒu míng yě

计数得,则有明也。

zhì zhòng yǒu shù shèng dí yǒu lǐ

治众有数,胜敌有理。

chá shù ér zhī lǐ shěn qì ér shi shèng míng lǐ ér shèng dí

察数而知理,审器而识胜,明理而胜敌。

dìng zōng miào suì nán nǚ guān sì fēn zé kě yǐ dìng wēi dé

定宗庙,遂男女,官四分,则可以定威德;

zhì fǎ yí chū hào lìng rán hòu kě yǐ yī zhòng zhì mín

制法仪,出号令,然后可以一众治民。

bīng wú zhǔ zé bù zǎo zhī dí

兵无主,则不蚤知敌。

yě wú lì zé wú xù jī

野无吏,则无蓄积。

guān wú cháng zé xià yuàn shàng qì xiè bù qiǎo

官无常,则下怨上,器械不巧。

zé cháo wú dìng shǎng fá bù míng zé mín qīng qí chǎn

则朝无定,赏罚不明,则民轻其产。

gù yuē zǎo zhī dí zé dú xíng

故曰:蚤知敌,则独行;

yǒu xù jī zé jiǔ ér bù kuì

有蓄积,则久而不匮;

qì xiè qiǎo zé fá ér bù fèi shǎng fá míng zé yǒng shì quàn yě

器械巧,则伐而不费:赏罚明,则勇士劝也。

sān guān bù miào wǔ jiào bù luàn jiǔ zhāng zhe míng zé wēi wēi ér wú hài qióng qióng ér wú nán

三官不缪,五教不乱,九章著明,则危危而无害,穷穷而无难。

gù néng zhì yuǎn yǐ shù zòng qiáng yǐ zhì

故能致远以数,纵强以制。

sān guān yī yuē gǔ zǎo gǔ suǒ yǐ rèn yě suǒ yǐ qǐ yě suǒ yǐ jìn yě

三官:一曰鼓枣鼓所以任也,所以起也,所以进也;

èr yuē jīn zǎo jīn suǒ yǐ zuò yě suǒ yǐ tuì yě suǒ yǐ miǎn yě

二曰金枣金所以坐也,所以退也,所以免也;

sān yuē qí zǎo qí suǒ yǐ lì bīng yě suǒ yǐ lì bīng yě suǒ yǐ yǎn bīng yě

三曰旗枣旗所以立兵也,所以利兵也,所以偃兵也。

cǐ zhī wèi sān guān

此之谓三官。

yǒu sān lìng ér bīng fǎ zhì yě

有三令,而兵法治也。

wǔ jiào yī yuē jiào qí mù yǐ xíng sè zhī qí èr yuē jiào qí shēn yǐ hào lìng zhī shù sān yuē jiào qí zú yǐ jìn tuì zhī dù sì yuē jiào qí shǒu yǐ cháng duǎn zhī lì wǔ yuē jiào qí xīn yǐ shǎng fá zhī chéng

五教:一曰教其目以形色之旗,二曰教其身以号令之数,三曰教其足以进退之度,四曰教其手以长短之利,五曰教其心以赏罚之诚。

wǔ jiào gè xí ér shì fù yǐ yǒng yǐ

五教各习,而士负以勇矣。

jiǔ zhāng yī yuē jǔ rì zhāng zé zhòu xíng

九章:一曰举日章,则昼行;

èr yuē jǔ yuè zhāng zé yè xíng

二曰举月章,则夜行;

sān yuē jǔ lóng zhāng zé xíng shuǐ

三曰举龙章,则行水;

sì yuē jǔ hǔ zhāng zé xíng lín

四曰举虎章,则行林;

wǔ yuē jǔ niǎo zhāng zé xíng bēi

五曰举鸟章,则行陂;

liù yuē jǔ shé zhāng zé xíng zé

六曰举蛇章,则行泽;

qī yuē jǔ que zhāng zé xíng lù

七曰举鹊章,则行陆;

bā yuē jǔ láng zhāng zé xíng shān

八曰举狼章,则行山;

jiǔ yuē jǔ gāo zhāng zé zài shí ér jià

九曰举韟章,则载食而驾。

jiǔ zhāng jì dìng ér dòng jìng bù guò

九章既定,而动静不过。

sān guān wǔ jiào jiǔ zhāng shǐ hu wú duān zú hu wú qióng

三官、五教、九章,始乎无端,卒乎无穷。

shǐ hu wú duān zhě dào yě

始乎无端者,道也;

zú hu wú qióng zhě dé yě

卒乎无穷者,德也。

dào bù kě liàng dé bù kě shǔ yě

道不可量,德不可数也。

gù bù kě liàng zé zhòng qiáng bù néng tú

故不可量,则众强不能图;

bù kě shǔ zé wěi zhà bù gǎn xiàng

不可数,则伪诈不敢向。

liǎng zhě bèi shī zé dòng jìng yǒu gōng

两者备施,则动静有功。

jìng hu bù zhī fā hu bù yì

径乎不知,发乎不意。

jìng hu bù zhī gù mò zhī néng yù yě

径乎不知,故莫之能御也;

fā hu bù yì gù mò zhī néng yīng yě

发乎不意,故莫之能应也。

gù quán shèng ér wú hài

故全胜而无害。

yīn biàn ér jiào zhǔn lì ér xíng

因便而教,准利而行。

jiào wú cháng xíng wú cháng

教无常,行无常。

liǎng zhě bèi shī dòng nǎi yǒu gōng

两者备施,动乃有功。

qì chéng jiào shī zhuī wáng zhú dùn ruò piāo fēng jī cì ruò léi diàn

器成教施,追亡逐遁若飘风,击刺若雷电。

jué dì bù shǒu shì gù bù bá zhōng chǔ ér wú dí lìng xíng ér bù liú

绝地不守,恃固不拔,中处而无敌,令行而不留。

qì chéng jiào shī sàn zhī wú fāng jù zhī bù kě jì

器成教施,散之无方,聚之不可计。

jiào qì bèi lì jìn tuì ruò léi diàn ér wú suǒ yí kuì

教器备利,进退若雷电,而无所疑匮。

yī qì zhuān dìng zé bàng tōng ér bù yí

一气专定,则傍通而不疑;

lì shì lì xiè zé shè nán ér bù kuì

厉士利械,则涉难而不匮。

jìn wú suǒ yí tuì wú suǒ kuì dí nǎi wèi yòng

进无所疑,退无所匮,敌乃为用。

lìng shān gāng bù dài gōu tī

凌山坑,不待钩梯;

lì shuǐ gǔ bù xū zhōu ji

历水谷,不须舟辑。

jìng yú jué dì gōng yú shì gù dú chū dú rù ér mò zhī néng zhǐ

径于绝地,攻于恃固,独出独入而莫之能止。

bǎo bù dú rù gù mò zhī néng zhǐ

宝不独入,故莫之能止;

bǎo bù dú jiàn gù mò zhī néng liǎn

宝不独见,故莫之能敛。

wú míng zhī zhì jìn jìn ér bù yì

无名之至,尽尽而不意。

gù bù néng yí shén

故不能疑神。

chù zhī yǐ dào zé mín hé

畜之以道,则民和;

yǎng zhī yǐ dé zé mín hé

养之以德,则民合。

hé hé gù néng xié xié gù néng ji xié jí yǐ xī mò zhī néng shāng

和合故能谐,谐故能辑,谐辑以悉,莫之能伤。

dìng yī zhì xíng èr yào zòng sān quán shī sì jiào fā wǔ jī shè liù háng lùn qī shù shǒu bā yīng shěn jiǔ qì zhāng shí hào

定一至,行二要,纵三权,施四教,发五机,设六行,论七数,守八应,审九器,章十号。

gù néng quán shèng dà shèng

故能全胜大胜。

wú shǒu yě gù néng shǒu shèng

无守也,故能守胜。

shù zhàn zé shì ba shù shèng zé jūn jiāo fu yǐ jiāo jūn shǐ ba mín zé guó ān dé wú wēi

数战则士罢,数胜则君骄,夫以骄君使罢民,则国安得无危?

gù zhì shàn bù zhàn qí cì yī zhī

故至善不战,其次一之。

pò dà shèng qiáng yī zhī zhì yě

破大胜强,一之至也。

luàn zhī bù yǐ biàn chéng zhī bù yǐ guǐ shèng zhī bù yǐ zhà yī zhī shí yě

乱之不以变,乘之不以诡,胜之不以诈,一之实也。

jìn zé yòng shí yuǎn zé shī hào

近则用实,远则施号;

lì bù kě liàng qiáng bù kě dù qì bù kě jí dé bù kě cè yī zhī yuán yě

力不可量,强不可度,气不可极,德不可测,一之原也。

zhòng ruò shí yǔ guǎ ruò piāo fēng yī zhī zhōng yě

众若时雨,寡若飘风,一之终也。

lì shì qì zhī zhì yě

利适,器之至也;

yòng dí jiào zhī jǐn yě

用敌,教之尽也。

bù néng zhì qì zhě bù néng lì shì

不能致器者,不能利适;

bù néng jìn jiào zhě bù néng yòng dí

不能尽教者,不能用敌。

bù néng yòng dí zhě qióng bù néng zhì qì zhě kùn

不能用敌者穷,不能致器者困。

yuǎn yòng bīng zé kě yǐ bì shèng

远用兵,则可以必胜。

chū rù yì tu zé shāng qí dí

出入异涂,则伤其敌。

shēn rù wēi zhī zé shì zì xiū

深入危之,则士自修;

shì zì xiū zé tóng xīn tóng lì

士自修,则同心同力。

shàn zhě zhī wèi bīng yě shǐ dí ruò jù xū ruò bó jǐng

善者之为兵也,使敌若据虚,若搏景。

wú shè wú xíng yān wú bù kě yǐ chéng yě

无设无形焉,无不可以成也;

wú xíng wú wéi yān wú bù kě yǐ huà yě cǐ zhī wèi dào yǐ

无形无为焉,无不可以化也,此之谓道矣。

ruò wáng ér cún ruò hòu ér xiān wēi bù zú yǐ mìng zhī

若亡而存,若后而先,威不足以命之。

✦ You read 兵法

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.