管子 · 管仲 · Chapter 18 of 76

匡君大匡

PinyinModern Translation
Size

qí xī gōng shēng gōng zi zhū r gōng zǐ jiū gōng zǐ xiǎo bái

齐僖公生公子诸儿、公子纠、公子小白。

shǐ bào shū fu xiǎo bái bào shū cí chēng jí bù chū

使鲍叔傅小白,鲍叔辞,称疾不出。

guǎn zhòng yǔ zhào hū wǎng jiàn zhī yuē hé gù bù chū

管仲与召忽往见之,曰:“何故不出?

bào shū yuē xiān rén yǒu yán yuē zhī zi diàn ruò fù zhī chén mò ruò jūn

”鲍叔曰:“先人有言曰:‘知子奠若父,知臣莫若君。

jīn jūn zhī chén bù xiào yě shì yǐ shǐ jiàn chén fu xiǎo bái yě

’今君知臣不肖也,是以使贱臣傅小白也。

jiàn chén zhī qì yǐ

贱臣知弃矣。

zhào hū yuē zi gù cí wú chū wú quán rèn zi yǐ sǐ wáng bì miǎn zi

”召忽曰:“子固辞,无出,吾权任子以死亡,必免子。

bào shū yuē zi rú shì hé bù miǎn zhī yǒu hu

”鲍叔曰:“子如是,何不免之有乎?

guǎn zhòng yuē bù kě

”管仲曰:“不可。

chí shè jì zōng miào zhě bù ràng shì bù guǎng xián

持社稷宗庙者,不让事,不广闲。

jiāng yǒu guó zhě wèi kě zhī yě

将有国者未可知也。

zi qí chū hū

子其出乎。

zhào hū yuē bù kě

”召忽曰:“不可。

wú sān rén zhě zhī yú qí guó yě pì zhī yóu dǐng zhī yǒu zú yě qù yī yān zé bì bù lì yǐ

吾三人者之于齐国也,譬之犹鼎之有足也,去一焉,则必不立矣。

wú guān xiǎo bái bì bù wéi hòu yǐ

吾观小白,必不为后矣。

guǎn zhòng yuē bù rán yě

”管仲曰,“不然也。

fu guó rén zēng wù jiū zhī mǔ yǐ jí jiū zhī shēn ér lián xiǎo bái zhī wú mǔ yě

夫国人憎恶纠之母,以及纠之身,而怜小白之无母也。

zhū r zhǎng ér jiàn shì wèi kě zhī yě

诸儿长而贱,事未可知也。

fu suǒ yǐ dìng qí guó zhě fēi cǐ èr gōng zi zhě jiāng wú yǐ yě

夫所以定齐国者,非此二公子者,将无已也。

xiǎo bái zhī wéi rén wú xiǎo zhì tì ér yǒu dà lǜ fēi yí wú mò róng xiǎo bái

小白之为人无小智,惕而有大虑,非夷吾莫容小白。

tiān xià bù xìng jiàng huò jiā yāng yú qí jiū suī de lì shì jiāng bù jì fēi zǐ dìng shè jì qí jiāng shuí yě

天下不幸降祸加殃于齐,纠虽得立,事将不济,非子定社稷,其将谁也?

zhào hū yuē bǎi suì zhī hòu wú jūn bǔ shì fàn wú jūn mìng ér fèi wú suǒ lì duó wú jiū yě suī dé tiān xià wú bù shēng yě

”召忽曰:“百岁之后:吾君卜世,犯吾君命,而废吾所立,夺吾纠也,虽得天下,吾不生也。

xiōng yǔ wǒ qí guó zhī zhèng yě shòu jūn lìng ér bù gǎi fèng suǒ lì ér bù jì shì wú yì yě

兄与我齐国之政也,受君令而不改,奉所立而不济,是吾义也。

guǎn zhòng yuē yí wú zhī wèi jūn chén yě jiāng chéng jūn mìng fèng shè jì yǐ chí zōng miào qǐ sǐ yī jiū zāi

”管仲曰:“夷吾之为君臣也,将承君命,奉社稷,以持宗庙,岂死一纠哉?

yí wú zhī suǒ sǐ zhě shè jì pò zōng miào miè jì sì jué zé yí wú sǐ zhī

夷吾之所死者,社稷破,宗庙灭,祭祀绝,则夷吾死之;

fēi cǐ sān zhě zé yí wú shēng

非此三者,则夷吾生。

yí wú shēng zé qí guó lì

夷吾生,则齐国利;

yí wú sǐ zé qí guó bù lì

夷吾死,则齐国不利。

bào shū yuē rán zé nài hé

”鲍叔曰:“然则奈何?

guǎn zǐ yuē zi chū fèng lìng zé kě

”管子曰:“子出奉令则可。

bào shū xǔ nuò

”鲍叔许诺。

nǎi chū fèng lìng yāo fu xiǎo bái

乃出奉令,邀傅小白。

bào shū wèi guǎn zhòng yuē hé xíng

鲍叔谓管仲曰:“何行?

guǎn zhòng yuē

”管仲曰;

wéi rén chén zhě bù jìn lì yú jūn zé bù qīn xìn bù qīn xìn zé yán bù tīng yán bù tīng zé shè jì bù dìng

“为人臣者,不尽力于君则不亲信,不亲信则言不听,言不听则社稷不定。

dà shì jūn zhě wú èr xīn

大事君者无二心。

bào shū xǔ nuò

”鲍叔许诺。

xī gōng zhī mǔ dì yí zhòng nián shēng gōng sūn wú zhī yǒu chǒng yú xī gōng yī fú zhá zhì rú shì

僖公之母弟夷仲年生公孙无知,有宠于僖公,衣服札秩如适。

xī gōng zú yǐ zhū r zhǎng de wèi jūn shì wèi xiāng gōng

僖公卒,以诸儿长,得为君,是为襄公。

xiāng gōng lì hòu chù wú zhī wú zhī nù

襄公立后,绌无知,无知怒。

gōng lìng lián chēng guǎn zhì fù shù kuí qiū yuē guā shí ér wǎng jí guā shí ér lái

公令连称、管至父戍葵丘曰:“瓜时而往,及瓜时而来。

qī shù gōng wèn bù zhì qǐng dài bù xǔ gù èr rén yīn gōng sūn wú zhī yǐ zuò luàn

”期戍,公问不至,请代,不许,故二人因公孙无知以作乱。

lǔ huán gōng fū rén wén jiāng qí nǚ yě

鲁桓公夫人文姜,齐女也。

gōng jiāng rú qí yǔ fū rén jiē xíng

公将如齐,与夫人皆行。

shēn shù jiàn yuē bù kě nǚ yǒu jiā nán yǒu shì wú xiāng dú yě wèi zhī yǒu lǐ

申俞谏曰:“不可,女有家,男有室,无相渎也,谓之有礼。

gōng bù tīng suì yǐ wén jiāng huì qí hóu yú luò

”公不听,遂以文姜会齐侯于泺。

wén jiāng tōng yú qí hóu huán gōng wén zé wén jiāng

文姜私通于齐侯,鲁桓公知道了,责备文姜。

wén jiāng gào qí hóu qí hóu nù xiǎng gōng shǐ gōng zǐ péng shēng chéng lǔ hóu xié zhī gōng hōng yú chē

文姜告齐侯,齐侯怒,飨公,使公子彭生乘鲁侯胁之,公薨于车。

shù màn yuē xián zhě sǐ zhōng yǐ zhèn yí bǎi xìng yù yān

竖曼曰:“贤者死忠以振疑,百姓寓焉;

zhì zhě jiū lǐ ér cháng lǜ shēn de miǎn yān

智者究理而长虑,身得免焉。

jīn péng shēng èr yú jūn wú jìn yán

今彭生二于君,无尽言。

ér yú xíng yǐ xì wǒ jūn shǐ wǒ jūn shī qīn qī zhī lǐ mìng yòu lì chéng wú jūn zhī huò yǐ gòu èr guó zhī yuàn péng shēng qí de miǎn hu

而谀行以戏我君,使我君失亲戚之礼命,又力成吾君之祸,以构二国之怨,彭生其得免乎?

huò lǐ shǔ yān

祸理属焉。

fū jūn yǐ nù suì huò bù wèi è qīn wén róng hūn shēng wú chǒu yě

夫君以怒遂祸,不畏恶亲闻容,昏生无丑也。

qǐ jí péng shēng ér néng zhǐ zhī zāi

岂及彭生而能止之哉?

lǔ ruò yǒu zhū bì yǐ péng shēng wèi shuō

鲁若有诛,必以彭生为说。

èr yuè lǔ rén gào qí yuē guǎ jūn wèi jūn zhī wēi bù gǎn níng jū lái xiū jiù hǎo

”二月,鲁人告齐曰:“寡君畏君之威,不敢宁居,来修旧好。

lǐ chéng ér bù fǎn wú suǒ guī sǐ qǐng yǐ péng shēng chú zhī

礼成而不反,无所归死,请以彭生除之。

qí rén wèi shā péng shēng yǐ xiè yú lǔ

”齐人为杀彭生,以谢于鲁。

wǔ yuè xiāng gōng tián yú bèi qiū jiàn shǐ zhì

五月,襄公田于贝丘、见豕彘。

cóng zhě yuē gōng zǐ péng shēng yě

从者曰:“公子彭生也。

gōng nù yuē gōng zǐ péng shēng ān gǎn jiàn

”公怒曰:“公子彭生安敢见!

shè zhī shǐ rén lì ér tí

”射之,豕人立而啼。

gōng jù zhuì yú chē xià shāng zú wáng jù

公惧,坠于车下,伤足亡屦。

fǎn zhū jù yú tú rén fèi bù dé yě biān zhī jiàn xuè

反,诛屦于徒人费,不得也,鞭之见血。

fèi zǒu ér chū yù zéi yú mén xié ér shù zhī fèi tǎn ér shì zhī bèi zéi xìn zhī shǐ fèi xiān rù fú gōng ér chū dòu sǐ yú mén zhōng

费走而出,遇贼于门,胁而束之,费袒而示之背,贼信之,使费先入,伏公而出,斗死于门中。

shí zhī fēn rú sǐ yú jiē xià

石之纷如死于阶下。

mèng yáng dài jūn qǐn yú chuáng zéi shā zhī

孟阳代君寝于床,贼杀之。

yuē fēi jūn yě bù lèi

曰:“非君也,不类。

jiàn gōng zhī zú yú hù xià suì shā gōng ér lì gōng sūn wú zhī yě

”见公之足于户下,遂杀公,而立公孙无知也。

bào shū yá fèng gōng zi xiǎo bái bēn jǔ guǎn yí wú zhào hū fèng gōng zi jiū bēn lǔ

鲍叔牙奉公子小白奔莒,管夷吾、召忽奉公子纠奔鲁。

jiǔ nián gōng sūn wú zhī nüè yú yōng lǐn yōng lǐn shā wú zhī yě

九年,公孙无知虐于雍廪,雍廪杀无知也。

huán gōng zì jǔ xiān rù lǔ rén fá qí nà gōng zǐ jiū

桓公自莒先入,鲁人伐齐,纳公子纠。

zhàn yú qián shí guǎn zhòng shè huán gōng zhōng gōu lǔ shī bài jì huán gōng jiàn wèi

战于干时,管仲射桓公中钩,鲁师败绩,桓公贱位。

yú shì jié lǔ shǐ lǔ shā gōng zǐ jiū

于是劫鲁,使鲁杀公子纠。

huán gōng wèn yú bào shū yuē jiāng hé yǐ dìng shè jì

桓公问于鲍叔曰:“将何以定社稷?

bào shū yuē de guǎn zhòng yǔ zhào hū zé shè jì dìng yǐ

”鲍叔曰:“得管仲与召忽,则社稷定矣。

gōng yuē yí wú yǔ zhào hū wú zéi yě

”公曰:“夷吾与召忽,吾贼也。

bào shū nǎi gào gōng qí gù tú

”鲍叔乃告公其故图。

gōng yuē rán zé kě de hu

公曰:“然则可得乎?

bào shū yuē ruò jí zhào zé kě de yě

”鲍叔曰:“若亟召,则可得也;

bù jí bù kě de yě

不亟,不可得也。

fu lǔ shī bó zhī yí wú wéi rén zhī yǒu huì yě qí móu bì jiāng lìng lǔ zhì zhèng yú yí wú yí wú shòu zhī zé bǐ zhī néng ruò qí yǐ

夫鲁施伯知夷吾为人之有慧也,其谋必将令鲁致政于夷吾、夷吾受之,则彼知能弱齐矣;

yí wú bù shòu bǐ zhī qí jiāng fǎn yú qí yě bì jiāng shā zhī

夷吾不受,彼知其将反于齐也,必将杀之。

gōng yuē rán zé yí wú jiāng shòu lǔ zhī zhèng hu

”公曰:“然则夷吾将受鲁之政乎?

qí fǒu yě

其否也?

bào shū duì yuē bù shòu

”鲍叔对曰:“不受。

fu yí wú zhī bù sǐ jiū yě wèi yù dìng qí guó zhī shè jì yě jīn shòu lǔ zhī zhèng shì ruò qí yě

夫夷吾之不死纠也,为欲定齐国之社稷也,今受鲁之政,是弱齐也。

yí wú zhī shì jūn wú èr xīn suī zhī sǐ bì bù shòu yě

夷吾之事君无二心,虽知死,必不受也。

gōng yuē qí yú wǒ yě céng ruò shì hu

”公曰:“其于我也,曾若是乎?

bào shū duì yuē fēi wéi jūn yě wèi xiān jūn yě

”鲍叔对曰:“非为君也,为先君也。

qí yú jūn bù rú qīn jiū yě jiū zhī bù sǐ ér kuàng jūn hu

其于君不如亲纠也,纠之不死,而况君乎?

jūn ruò yù dìng qí zhī shè jì zé jí yíng zhī

君若欲定齐之社稷,则亟迎之。

gōng yuē kǒng bù jí nài hé

”公曰:“恐不及,奈何?

bào shū yuē fu shī bó zhī wéi rén yě mǐn ér duō wèi

”鲍叔曰:“夫施伯之为人也,敏而多畏。

gōng ruò xiān fǎn kǒng zhù yuàn yān bì bù shā yě

公若先反,恐注怨焉,必不杀也。

gōng yuē nuò

齐桓公说:“好吧。”

shī bó jìn duì lǔ jūn yuē guǎn zhòng yǒu jí qí shì bù jì jīn zài lǔ jūn qí zhì lǔ zhī zhèng yān

”施伯进对鲁君曰:“管仲有急,其事不济,今在鲁,君其致鲁之政焉。

ruò shòu zhī zé qí kě ruò yě

若受之,则齐可弱也;

ruò bù shòu zé shā zhī

若不受,则杀之。

shā zhī yǐ yuè yú qí yě yǔ tóng nù shàng xián yú yǐ

杀之,以悦于齐也,与同怒,尚贤于已。

jūn yuē nuò

献公说:“好。”

lǔ wèi jí zhì zhèng ér qí zhī shǐ zhì yuē yí wú yǔ zhào hū yě guǎ rén zhī zéi yě jīn zài lǔ guǎ rén yuàn shēng de zhī

”鲁未及致政,而齐之使至,曰:“夷吾与召忽也,寡人之贼也,今在鲁,寡人愿生得之。

ruò bù de yě shì jūn yǔ guǎ rén zéi bǐ yě

若不得也,是君与寡人贼比也。

lǔ jūn wèn shī bó shī bó yuē jūn yǔ zhī

”鲁君问施伯,施伯曰:“君与之。

chén wén qí jūn tì ér jí jiāo suī de xián yōng bì néng yòng zhī hu

臣闻齐君惕而亟骄,虽得贤,庸必能用之乎?

jí qí jūn zhī néng yòng zhī yě guǎn zǐ zhī shì jì yě

及齐君之能用之也,管子之事济也。

fu guǎn zhòng tiān xià zhī dà shèng yě jīn bǐ fǎn qí tiān xià jiē xiāng zhī qǐ dú lǔ hu

夫管仲天下之大圣也,今彼反齐、天下皆乡之,岂独鲁乎!

jīn ruò shā zhī cǐ bào shū zhī you yě bào shū yīn cǐ yǐ zuò nán jūn bì bù néng dài yě bù rú yǔ zhī

今若杀之,此鲍叔之友也,鲍叔因此以作难,君必不能待也,不如与之。

lǔ jūn nǎi suì shù fù guǎn zhòng yǔ zhào hū

”鲁君乃遂束缚管仲与召忽。

guǎn zhòng wèi zhào hū yuē zi jù hu

管仲谓召忽曰:“子惧乎?

zhào hū yuē hé jù hu

”召忽曰:“何惧乎?

wú bù zǎo sǐ jiāng xū yǒu suǒ dìng yě

吾不蚤死,将胥有所定也;

jīn jì dìng yǐ lìng zǐ xiāng qí zhī zuǒ bì lìng hū xiāng qí zhī yòu

今既定矣,令子相齐之左,必令忽相齐之右。

suī rán shā jūn ér yòng wú shēn shì zài rǔ wǒ yě

虽然,杀君而用吾身,是再辱我也。

zi wéi shēng chén hū wèi sǐ chén

子为生臣,忽为死臣。

hū yě zhī de wàn shèng zhī zhèng ér sǐ gōng zǐ jiū kě wèi yǒu sǐ chén yǐ

忽也知得万乘之政而死,公子纠可谓有死臣矣。

zi shēng ér bà zhū hóu gōng zǐ jiū kě wèi yǒu shēng chén yǐ

子生而霸诸侯,公子纠可谓有生臣矣。

sǐ zhě chéng háng shēng zhě chéng míng míng bù liǎng lì xíng bù xū zhì

死者成行,生者成名,名不两立,行不虚至。

zi qí miǎn zhī sǐ shēng yǒu fèn yǐ

子其勉之,死生有分矣。

nǎi xíng rù qí jìng zì wěn ér sǐ

”乃行,入齐境,自刎而死。

guǎn zhòng suì rù

管仲遂入。

jūn zǐ wén zhī yuē zhào hū zhī sǐ yě xián qí shēng yě guǎn zhòng zhī shēng yě xián qí sǐ yě

君子闻之曰:“召忽之死也,贤其生也:管仲之生也,贤其死也。

huò yuē míng nián xiāng gōng zhú xiǎo bái xiǎo bái zǒu jǔ

或曰:明年,襄公逐小白,小白走莒。

sān nián xiāng gōng hōng gōng zǐ jiū jiàn wèi

三年,襄公薨,公子纠践位。

guó rén zhào xiǎo bái

国人召小白。

bào shū yuē hú bù xíng yǐ

鲍叔曰:“胡不行矣?

xiǎo bái yuē bù kě

”小白曰:“不可。

fu guǎn zhòng zhī zhào hū qiáng wǔ suī guó rén zhào wǒ wǒ yóu bù dé rù yě

夫管仲知,召忽强武,虽国人召我,我犹不得入也。

bào shū yuē guǎn zhòng de xíng qí zhī yú guó guó kě wèi luàn hū

”鲍叔曰:“管仲得行其知于国,国可谓乱乎?

zhào hū qiáng wǔ qǐ néng dú tú wǒ zāi

召忽强武,岂能独图我哉?

xiǎo bái yuē fu suī bù dé xíng qí zhī qǐ qiě bù yǒu yān hu

”小白曰:“夫虽不得行其知,岂且不有焉乎?

zhào hū suī bù dé zhòng qí jí qǐ bù zú yǐ tú wǒ zāi

召忽虽不得众,其及岂不足以图我哉?

bào shū duì yuē fu guó zhī luàn yě zhì rén bù dé zuò nèi shì péng yǒu bù néng xiāng hé jiū ér guó nǎi kě tú yě

”鲍叔对曰:“夫国之乱也,智人不得作内事,朋友不能相合摎,而国乃可图也。

nǎi mìng chē jià bào shū yù xiǎo bái chéng ér chū yú jǔ

”乃命车驾,鲍叔御小白乘而出于莒。

xiǎo bái yuē fu èr rén zhě fèng jūn lìng wú bù kě yǐ shì yě

小白曰:“夫二人者奉君令,吾不可以试也。

nǎi jiāng xià bào shū lǚ qí zú yuē shì zhī jì yě zài cǐ shí

”乃将下,鲍叔履其足曰:“事之济也,在此时;

shì ruò bù jì lǎo chén sǐ zhī gōng yú yóu zhī miǎn yě

事若不济,老臣死之,公于犹之免也。

nǎi xíng

”乃行。

zhì yú yì jiāo bào shū lìng chē èr shí chéng xiān shí chéng hòu

至于邑郊,鲍叔令车二十乘先,十乘后。

bào shū nǎi gào xiǎo bái yuē fu guó zhī yí èr sān zi mò rěn lǎo chén

鲍叔乃告小白曰:“夫国之疑二三子,莫忍老臣。

shì zhī wèi jì yě lǎo chén shì yǐ sè dào

事之未济也,老臣是以塞道。

bào shū nǎi shì yuē shì zhī jì yě tīng wǒ lìng

“鲍叔乃誓曰:“事之济也,听我令;

shì zhī bù jì yě miǎn gōng zǐ zhě wéi shàng sǐ zhě wéi xià wú yǐ wǔ chéng zhī shí jù lù

事之不济也,免公子者为上,死者为下,吾以五乘之实距路。

bào shū nǎi wèi qián qū suì rù guó zhú gōng zǐ jiū

”鲍叔乃为前驱,遂入国,逐公子纠。

guǎn zhòng shè xiǎo zì zhōng gōu

管仲射小自,中钩。

guǎn zhòng yǔ gōng zǐ jiū zhào hū suì zǒu lǔ

管仲与公子纠、召忽遂走鲁。

huán gōng jiàn wèi lǔ fá qí nà gōng zǐ jiū ér bù néng

桓公践位,鲁伐齐,纳公子纠而不能。

huán gōng èr nián jiàn wèi zhào guǎn zhòng

桓公二年践位,召管仲。

guǎn zhòng zhì gōng wèn yuē shè jì kě dìng hu

管仲至,公问曰:“社稷可定乎?

guǎn zhòng duì yuē jūn bà wáng shè jì dìng

”管仲对曰:“君霸王,社稷定;

jūn bù bà wáng shè jì bù dìng

君不霸王,社稷不定。

gōng yuē wú bù gǎn zhì yú cǐ qí dà yě dìng shè jì ér yǐ

”公曰:“吾不敢至于此其大也,定社稷而已。

guǎn zhòng yòu qǐng jūn yuē bù néng

”管仲又请,君曰:“不能。

guǎn zhòng cí yú jūn yuē jūn miǎn chén yú sǐ chén zhī xìng yě

”管仲辞于君曰:“君免臣于死,臣之幸也;

rán chén zhī bù sǐ jiū yě wèi yù dìng shè jì yě

然臣之不死纠也,为欲定社稷也。

shè jì bù dìng chén lù qí guó zhī zhèng ér bù sǐ jiū yě chén bù gǎn

社稷不定,臣禄齐国之政而不死纠也,臣不敢。

nǎi zǒu chū zhì mén gōng zhào guǎn zhòng

”乃走出,至门,公召管仲。

guǎn zhòng fǎn gōng hàn chū yuē wù yǐ qí miǎn bà hu

管仲反,公汗出曰:“勿已,其勉霸乎。

guǎn zhòng zài bài qǐ shǒu ér qǐ yuē jīn rì jūn chéng bà chén tān chéng mìng qū lì yú xiàng wèi

”管仲再拜稽首而起曰:“今日君成霸,臣贪承命,趋立于相位。

nǎi lìng wǔ guān xíng shì

”乃令五官行事。

yì rì gōng gào guǎn zhòng yuē yù yǐ zhū hóu zhī jiān wú shì yě xiǎo xiū bīng gé

异日,公告管仲曰:“欲以诸侯之间无事也,小修兵革。

guǎn zhòng yuē bù kě

”管仲曰:“不可。

bǎi xìng bìng gōng xiān yǔ bǎi xìng ér cáng qí bīng

百姓病,公先与百姓,而藏其兵。

yǔ qí hòu yú bīng bù rú hòu yú rén

与其厚于兵,不如厚于人。

qí guó zhī shè jì wèi dìng gōng wèi shǐ yú rén ér shǐ yú bīng wài bù qīn yú zhū hóu nèi bù qīn yú mín

齐国之社稷未定,公未始于人而始于兵,外不亲于诸侯,内不亲于民。

gōng yuē nuò

齐桓公说:“好吧。”

zhèng wèi néng yǒu xíng yě

”政未能有行也。

èr nián huán gōng mí luàn yòu gào guǎn zhòng yuē yù shàn bīng

二年,桓公弥乱,又告管仲曰:“欲缮兵。

guǎn zhòng yòu yuē bù kě

”管仲又曰:“不可。

gōng bù tīng guǒ wèi bīng

”公不听,果为兵。

huán gōng yǔ sòng fū rén yǐn chuán zhōng

桓公与宋夫人饮船中。

fū rén dàng chuán ér jù gōng

夫人荡船而惧公。

gōng nù chū zhī sòng shòu ér jià zhī cài hóu

公怒,出之,宋受而嫁之蔡侯。

míng nián gōng nù gào guǎn zhòng yuē yù fá sòng

明年,公怒告管仲曰:“欲伐宋。

guǎn zhòng yuē bù kě

”管仲曰:“不可。

chén wén nèi zhèng bù xiū wài jǔ shì bù jì

臣闻内政不修,外举事不济。

gōng bù tīng guǒ fá sòng

”公不听,果伐宋。

zhū hóu xīng bīng ér jiù sòng dà bài qí shī

诸侯兴兵而救宋,大败齐师。

gōng nù guī gào guǎn zhòng yuē qǐng xiū bīng gé

公怒,归告管仲曰:“请修兵革。

wú shì bù liàn wú bīng bù shí zhū hóu gù gǎn jiù wú chóu

吾士不练,吾兵不实,诸侯故敢救吾仇。

nèi xiū bīng gé

内修兵革!

guǎn zhòng yuē bù kě qí guó wēi yǐ

”管仲曰:“不可,齐国危矣。

nèi duó mín yòng shì quàn yú yǒng wài luàn zhī běn yě

内夺民用,士劝于勇,外乱之本也。

wài fàn zhū hóu mín duō yuàn yě

外犯诸侯,民多怨也。

wèi yì zhī shì bù rù qí guó ān dé wú wēi

为义之士,不入齐国,安得无危?

bào shū yuē gōng bì yòng yí wú zhī yán

”鲍叔曰:“公必用夷吾之言。

gōng bù tīng nǎi lìng sì fēng zhī nèi xiū bīng

”公不听,乃令四封之内修兵。

guān shì zhī zhēng chǐ zhī gōng nǎi suì yòng yǐ yǒng shòu lù

关市之征侈之,公乃遂用以勇授禄。

bào shū wèi guǎn zhòng yuē yì rì zhě gōng xǔ zi bà jīn guó mí luàn zǐ jiāng hé rú

鲍叔谓管仲曰:“异日者,公许子霸,今国弥乱,子将何如?

guǎn zhòng yuē wú jūn tì qí zhì duō huì gū shǎo xū qí zì jí yě

”管仲曰:“吾君惕,其智多诲,姑少胥其自及也。

bào shū yuē bǐ qí zì jí yě guó wú quē wáng hu

”鲍叔曰:“比其自及也,国无阙亡乎?

guǎn zhòng yuē wèi yě

”管仲曰:“未也。

guó zhōng zhī zhèng yí wú shàng wēi wèi yān luàn hū shàng kě yǐ dài

国中之政,夷吾尚微为焉,”乱乎尚可以待。

wài zhū hóu zhī zuǒ jì wú yǒu wú èr rén zhě wèi yǒu gǎn fàn wǒ zhě

外诸侯之佐,既无有吾二人者,未有敢犯我者。

míng nián cháo zhī zhēng lù xiāng cì jì lǐng ér wěn jǐng zhě bù jué

”明年,朝之争禄相刺,裚领而刎颈者不绝。

bào shū wèi guǎn zhòng yuē guó sǐ zhě zhòng yǐ wú nǎi hài hu

鲍叔谓管仲曰:“国死者众矣,毋乃害乎?

guǎn zhòng yuē ān dé yǐ rán cǐ jiē qí tān mín yě

”管仲曰:“安得已然,此皆其贪民也。

yí wú zhī suǒ huàn zhě zhū hóu zhī wèi yì zhě mò kěn rù qí qí zhī wèi yì zhě mò kěn shì

夷吾之所患者,诸侯之为义者莫肯入齐,齐之为义者莫肯仕。

cǐ yí wú zhī suǒ huàn yě

此夷吾之所患也。

ruò fú sǐ zhě wú ān yòng ér ài zhī

若夫死者,吾安用而爱之?

gōng yòu nèi xiū bīng

公又内修兵。

sān nián huán gōng jiāng fá lǔ yuē lǔ yǔ guǎ rén jìn yú shì qí jiù sòng yě jí guǎ rén qiě zhū yān

三年,桓公将伐鲁,曰:“鲁与寡人近,于是其救宋也疾,寡人且诛焉。

guǎn zhòng yuē bù kě

”管仲曰:“不可。

chén wén yǒu tǔ zhī jūn bù qín yú bīng bù jì yú rǔ bù fǔ qí guò zé shè jì ān

臣闻有土之君,不勤于兵,不忌于辱,不辅其过,则社稷安。

qín yú bīng jì yú rǔ fǔ qí guò zé shè jì wēi

勤于兵,忌于辱,辅其过,则社稷危。

gōng bù tīng

”襄公不听。

xīng shī fá lǔ zào yú cháng sháo

兴师伐鲁,造于长勺。

lǔ zhuāng gōng xīng shī nì zhī dà bài zhī

鲁庄公兴师逆之,大败之。

huán gōng yuē wú bīng yóu shàng shǎo wú cān wéi zhī ān néng yǔ wǒ

桓公曰:“吾兵犹尚少,吾参围之,安能圉我!

sì nián xiū bīng tóng jiǎ shí wàn chē wǔ qiān shèng

四年,修兵,同甲十万,车五千乘。

wèi guǎn zhòng yuē wú shì jì liàn wú bīng jì duō guǎ rén yù fú lǔ

谓管仲曰:“吾士既练,吾兵既多,寡人欲服鲁。

guǎn zhòng kuì rán tàn yuē qí guó wēi yǐ

”管仲喟然叹曰:“齐国危矣。

jūn bù jìng yú dé ér jìng yú bīng

君不竞于德而竞于兵。

tiān xià zhī guó dài jiǎ shí wàn zhě bù xiǎn yǐ wú yù fà xiǎo bīng yǐ fú dà bīng

天下之国带甲十万者不鲜矣,吾欲发小兵以服大兵。

nèi shī wú zhòng zhū hóu shè bèi wú rén shè zhà guó yù wú wēi de yǐ hu

内失吾众,诸侯设备,吾人设诈,国欲无危,得已乎?

gōng bù tīng guǒ fá lǔ

”公不听,果伐鲁。

lǔ bù gǎn zhàn qù guó wǔ shí lǐ ér wèi zhī guān

鲁国不敢迎战,只在离国都五十里处,设关防守。

lǔ qǐng bǐ yú guān nèi yǐ cóng yú qí qí yì wú fù qīn lǔ

鲁请比于关内,以从于齐,齐亦毋复侵鲁。

huán gōng xǔ nuò

桓公许诺。

lǔ rén qǐng méng yuē lǔ xiǎo guó yě gù bù dài jiàn jīn ér dài jiàn shì jiāo bīng wén yú zhū hóu jūn bù rú yǐ

鲁人请盟曰:“鲁小国也,固不带剑,今而带剑,是交兵闻于诸侯,君不如已。

qǐng qù bīng

请去兵。

huán gōng yuē nuò

”桓公曰:“诺。

nǎi lìng cóng zhě wú yǐ bīng

”乃令从者毋以兵。

guǎn zhòng yuē bù kě

管仲说:“不行。

zhū hóu jiā jì yú jūn jūn rú shì yǐ tuì kě

诸侯加忌于君,君如是以退可。

jūn guǒ ruò lǔ jūn zhū hóu yòu jiā tān yú jūn hòu yǒu shì xiǎo guó mí jiān dà guó shè bèi fēi qí guó zhī lì yě

君果弱鲁君,诸侯又加贪于君,后有事,小国弥坚,大国设备,非齐国之利也。

huán gōng bù tīng

桓公不听。

guǎn zhòng yòu jiàn yuē jūn bì bù qù lǔ hú bù yòng bīng

管仲又谏曰:“君必不去鲁,胡不用兵?

cáo guì zhī wéi rén yě jiān qiáng yǐ jì bù kě yǐ yuē qǔ yě

曹刿之为人也,坚强以忌,不可以约取也。

huán gōng bù tīng guǒ yǔ zhī yù

”桓公不听,果与之遇。

zhuāng gōng zì huái jiàn cáo guì yì huái jiàn jiàn tán zhuāng gōng chōu jiàn qí huái yuē lǔ zhī jìng qù guó wǔ shí lǐ yì wú bù sǐ ér yǐ

庄公自怀剑,曹刿亦怀剑,践坛,庄公抽剑其怀曰:“鲁之境去国五十里,亦无不死而已。

zuǒ zhèn huán gōng yòu zì chéng yuē jūn zhī sǐ yě lù sǐ yú jūn qián

”左揕桓公,右自承曰:“均之死也,戮死于君前。

guǎn zhòng zǒu jūn cáo guì chōu jiàn dāng liǎng jiē zhī jiān yuē èr jūn jiāng gǎi tú wú yǒu jìn zhě

”管仲走君,曹刿抽剑当两阶之间,曰:“二君将改图,无有进者!

guǎn zhòng yuē jūn yǔ dì yǐ wèn wèi jìng

”管仲曰:“君与地,以汶为竟。

huán gōng xǔ nuò yǐ wèn wèi jìng ér guī

”桓公许诺,以汶为竟而归。

huán gōng guī ér xiū yú zhèng bù xiū yú bīng gé zì yǔ pì rén yǐ guò mǐ shī

桓公归而修于政,不修于兵革,自圉,辟人,以过,弭师。

wǔ nián sòng fá qǐ

五年,宋伐杞。

huán gōng wèi guǎn zhòng yǔ bào shū yuē fu sòng guǎ rén gù yù fá zhī wú ruò zhū hóu hé

桓公谓管仲与鲍叔曰,“夫宋,寡人固欲伐之,无若诸侯何?

fu qǐ míng wáng zhī hòu yě

夫杞,明王之后也。

jīn sòng fá zhī yǔ yù jiù zhī qí kě hu

今宋伐之,予欲救之,其可乎?

guǎn zhòng duì yuē bù kě

”管仲对曰:“不可。

chén wén nèi zhèng zhī bù xiū wài jǔ yì bù xìn

臣闻内政之不修,外举义不信。

jūn jiāng wài jǔ yì yǐ xíng xiān zhī zé zhū hóu kě lìng fù

君将外举义,以行先之,则诸侯可令附。

huán gōng yuē yú cǐ bù jiù hòu wú yǐ fá sòng

”桓公曰:“于此不救,后无以伐宋。

guǎn zhòng yuē zhū hóu zhī jūn bù tān yú tǔ

”管仲曰:“诸侯之君,不贪于土。

tān yú tǔ bì qín yú bīng qín yú bīng bì bìng yú mín mín bìng zé duō zhà

贪于土必勤于兵、勤于兵必病于民,民病则多诈。

fu zhà mì ér hòu dòng zhě shèng zhà zé bù xìn yú mín

夫诈密而后动者胜,诈则不信于民。

fū bù xìn yú mín zé luàn nèi dòng zé wēi yú shēn

夫不信于民则乱,内动则危于身。

shì yǐ gǔ zhī rén wén xiān wáng zhī dào zhě bù jìng yú bīng

是以古之人闻先王之道者,不竞于兵。

huán gōng yuē rán zé xī ruò

”桓公曰:“然则奚若?

guǎn zhòng duì yuē yǐ chén zé bù ér lìng rén yǐ zhòng shì shǐ zhī

”管仲对曰:“以臣则不而,令人以重市使之。

shǐ zhī ér bù kě jūn shòu ér fēng zhī

使之而不可,君受而封之。

huán gōng wèn bào shū yuē xī ruò

”桓公问鲍叔曰:“奚若?

bào shū yuē gōng xíng yí wú zhī yán

”鲍叔曰:“公行夷吾之言。

gōng nǎi mìng cáo sūn sù shǐ yú sòng

”公乃命曹孙宿使于宋。

sòng bù tīng guǒ fá qǐ

宋不听,果伐杞。

huán gōng zhù yuán líng yǐ fēng zhī yǔ chē bǎi shèng jiǎ yī qiān

桓公筑缘陵以封之,予车百乘,甲一千。

míng nián dí rén fá xíng xíng jūn chū zhì yú qí huán gōng zhù yí yí yǐ fēng zhī yǔ chē bǎi shèng zú gān rén

明年,狄人伐邢,邢君出致于齐,桓公筑夷仪以封之,予车百乘,卒干人。

míng nián dí rén fá wèi wèi jūn chū zhì yú xū huán gōng qiě fēng zhī xí péng bīn xū wú jiàn yuē bù kě

明年,狄人伐卫,卫君出致于虚,桓公且封之,隰朋、宾胥无谏曰:“不可。

sān guó suǒ yǐ wáng zhě jué yǐ xiǎo

三国所以亡者,绝以小。

jīn jūn fēng wáng guó guó jǐn ruò hé

今君封亡国,国尽若何?

huán gōng wèn guǎn zhòng yuē xī ruò

”桓公问管仲曰:“奚若?

guǎn zhòng yuē jūn yǒu xíng zhī míng ān dé yǒu qí shí

”管仲曰:”君有行之名,安得有其实。

jūn qí xíng yě

君其行也。

gōng yòu jiān bào shū bào shū yuē jūn xíng yí wú zhī yán

”公又间鲍叔,鲍叔曰:“君行夷吾之言。

huán gōng zhù chu qiū yǐ fēng zhī yǔ chē sān bǎi chéng jiǎ wǔ qiān

”桓公筑楚丘以封之,与车三百乘,甲五千。

jì yǐ fēng wèi míng nián huán gōng wèn guǎn zhòng jiāng hé xíng

既以封卫,明年,桓公问管仲:将何行?

guǎn zhòng duì yuē gōng nèi xiū zhèng ér quàn mín kě yǐ xìn yú zhū hóu yǐ

管仲对曰:“公内修政而劝民,可以信于诸侯矣。

jūn xǔ nuò

”君许诺。

nǎi qīng shuì chí guān shì zhī zhēng wèi fù lù zhī zhì jì yǐ guǎn zhòng yòu qǐng yuē wèn bìng

乃轻税,弛关市之征,为赋禄之制,既已,管仲又请曰:“问病。

chén yuàn shǎng ér wú fá wǔ nián zhū hóu kě lìng fu

臣愿赏而无罚,五年,诸侯可令傅。

gōng yuē nuò

”公曰,“诺。

jì xíng zhī guǎn zhòng yòu qǐng yuē zhū hóu zhī lǐ lìng qí yǐ bào pí wǎng xiǎo hòu yǐ lù pí bào

”既行之,管仲又请曰:“诸侯之礼,令齐以豹皮往,小侯以鹿皮报;

qí yǐ mǎ wǎng xiǎo hòu yǐ quǎn bào

齐以马往,小侯以犬报。

huán gōng xǔ nuò xíng zhī

”桓公许诺,行之。

guǎn zhòng yòu qǐng shǎng yú guó yǐ jí zhū hóu jūn yuē nuò

管仲又请赏于国以及诸侯,君曰:“诺。

xíng zhī

”行之。

guǎn zhòng shǎng yú guó zhōng jūn shǎng yú zhū hóu

管仲赏于国中,君赏于诸侯。

zhū hóu zhī jūn yǒu xíng shì shàn zhě yǐ zhòng bì hè zhī

诸侯之君有行事善者,以重币贺之;

cóng liè shì yǐ xià yǒu shàn zhě yī shang hè zhī

从列士以下有善者,衣裳贺之;

fán zhū hóu zhī chén yǒu jiàn qí jūn ér shàn zhě yǐ xǐ wèn zhī yǐ xìn qí yán

凡诸侯之臣有谏其君而善者,以玺问之、以信其言。

gōng jì xíng zhī yòu wèn guǎn zhòng yuē hé xíng

公既行之,又问管仲曰:“何行?

guǎn zhòng yuē xí péng cōng míng jié jǐ kě lìng wèi dōng guó

”管仲曰:“隰朋聪明捷给,可令为东国。

bīn xū wú jiān qiáng yǐ liáng kě yǐ wèi xī shì

宾胥无坚强以良,可以为西士。

wèi guó zhī jiào wēi fu yǐ lì

卫国之教,危傅以利。

gōng zǐ kāi fāng zhī wéi rén yě huì yǐ gěi bù néng jiǔ ér lè shǐ kě yóu yú wèi

公子开方之为人也,慧以给,不能久而乐始,可游于卫。

lǔ yì zhī jiào hǎo ěr ér xun yú lǐ

鲁邑之教,好迩而训于礼。

jì you zhī wéi rén yě gōng yǐ jīng bó yú liáng duō xiǎo xìn kě yóu yú lǔ

季友之为人也,恭以精,博于粮,多小信,可游于鲁。

chǔ guó zhī jiào qiǎo wén yǐ lì bù hǎo lì dà yì ér hǎo lì xiǎo xìn

楚国之教,巧文以利,不好立大义,而好立小信。

méng sūn bó yú jiào ér wén qiǎo yú cí bù hǎo lì dà yì ér hǎo jié xiǎo xìn kě yóu yú chu

蒙孙博于教,而文巧于辞,不好立大义,而好结小信,可游于楚。

xiǎo hòu jì fú dà hòu jì fù fu rú shì zé shǐ kě yǐ shī zhèng yǐ

小侯既服,大侯既附,夫如是,则始可以施政矣。

jūn yuē nuò

献公说:“好。”

nǎi yóu gōng zǐ kāi fāng yú wèi yóu jì yǒu yú lǔ yóu méng sūn yú chu

”乃游公子开方于卫,游季友于鲁,游蒙孙于楚。

wǔ nián zhū hóu fù

五年,诸侯附。

dí rén fá huán gōng gào zhū hóu yuē qǐng jiù fá

狄人伐,桓公告诸侯曰:“请救伐。

zhū hóu xǔ nuò dà hòu chē èr bǎi shèng zú èr qiān rén

诸侯许诺,大侯车二百乘,卒二千人;

xiǎo hòu chē bǎi shèng zú yú rén

小侯车百乘,卒于人。

zhū hóu jiē xǔ nuò

”诸侯皆许诺。

qí chē qiān shèng zú xiān zhì yuán líng zhàn yú hòu

齐车千乘,卒先致缘陵,战于后。

gù bài dí

故败狄。

qí chē jiǎ yǔ huò xiǎo hòu shòu zhī dà hòu jìn zhě yǐ qí xiàn fēn zhī bù jiàn qí guó

其车甲与货,小侯受之,大侯近者,以其县分之,不践其国。

běi zhōu hóu mò lái huán gōng yù nán zhōu hóu yú shào líng yuē dí wèi wú dào fàn tiān zǐ lìng yǐ fá xiǎo guó

北州侯莫来,桓公遇南州侯于召陵,曰:“狄为无道,犯天子令,以伐小国;

yǐ tiān zǐ zhī gù jìng tiān zhī mìng lìng yǐ jiù fá

以天子之故,敬天之命,令以救伐。

běi zhōu hóu mò zhì shàng bù tīng tiān zǐ lìng xià wú lǐ zhū hóu guǎ rén qǐng zhū yú běi zhōu zhī hóu

北州侯莫至,上不听天子令,下无礼诸侯,寡人请诛于北州之侯。

zhū hóu xǔ nuò

”诸侯许诺。

huán gōng nǎi běi fá lìng zhī xià fú zhī shān zhǎn gū zhú yù shān róng gù wèn guǎn zhòng yuē jiāng hé xíng

桓公乃北伐令支,下凫之山,斩孤竹,遇山戎,顾问管仲曰:“将何行?

guǎn zhòng duì yuē jūn jiào zhū hóu wèi mín jù shí zhū hóu zhī bīng bù zú zhě jūn zhù zhī fā

”管仲对曰:“君教诸侯为民聚食,诸侯之兵不足者,君助之发。

rú cǐ zé shǐ kě yǐ jiā zhèng yǐ

如此,则始可以加政矣。

huán gōng nǎi gào zhū hóu bì zú sān nián zhī shí ān yǐ qí yú xiū bīng gé

”桓公乃告诸侯,必足三年之食,安以其余修兵革。

bīng gé bù zú yǐ yǐn qí shì gào qí qí zhù zhī fā

兵革不足,以引其事告齐,齐助之发。

jì xíng zhī gōng yòu wèn guǎn zhòng yuē hé xíng

既行之,公又问管仲曰:“何行?

guǎn zhòng duì yuē jūn huì qí jūn chén fù zǐ zé kě yǐ jiā zhèng yǐ

”管仲对曰:“君会其君臣父子,则可以加政矣。

gōng yuē huì zhī dào nài hé

”公曰:“会之道奈何?

yuē zhū hóu wú zhuān lì qiè yǐ wéi qī wú zhuān shā dà chén wú guó láo wú zhuān yǔ lù

”曰:“诸侯毋专立妾以为妻,毋专杀大臣,无国劳毋专予禄;

shì shù rén wú zhuān qì qī wú qū dī wú zhù sù wú jìn cái

士庶人毋专弃妻,毋曲堤,毋贮粟,毋禁材。

xíng cǐ zú suì zé shǐ kě yǐ fá yǐ

行此卒岁,则始可以罚矣。

jūn nǎi bù zhī yú zhū hóu zhū hóu xǔ nuò shòu ér xíng zhī

”君乃布之于诸侯,诸侯许诺,受而行之。

zú suì wú rén fá gǔ huán gōng gào zhū hóu wèi biàn zhū hóu zhī shī jié zhì yǐ dài huán gōng

卒岁,吴人伐谷,桓公告诸侯未遍,诸侯之师竭至,以待桓公。

huán gōng yǐ chē qiān shèng huì zhū hóu yú jìng dōu shī wèi zhì wú rén táo

桓公以车千乘会诸侯于竟,都师未至,吴人逃。

zhū hóu jiē ba

诸侯皆罢。

huán gōng guī wèn guǎn zhòng yuē jiāng hé xíng

桓公归,问管仲曰:“将何行?

guǎn zhòng yuē kě yǐ jiā zhèng yǐ

”管仲曰:“可以加政矣。

yuē cóng jīn yǐ wǎng èr nián dí zǐ bù wén xiào bù wén ài qí dì bù wén jìng lǎo guó liáng sān zhě wú yī yān kě zhū yě

”曰:“从今以往二年,嫡子不闻孝,不闻爱其弟,不闻敬老国良,三者无一焉,可诛也。

zhū hóu zhī chén jí guó shì sān nián bù wén shàn kě fá yě

诸侯之臣及国事,三年不闻善,可罚也。

jūn yǒu guò dài fū bù jiàn

君有过,大夫不谏;

shì shù rén yǒu shàn ér dài fū bù jìn kě fá yě

士庶人有善,而大夫不进,可罚也。

shì shù rén wén zhī lì xián xiào tì kě shǎng yě

士庶人闻之吏贤、孝、悌,可赏也。

huán gōng shòu ér xíng zhī jìn hóu mò bù qǐng shì bīng chē zhī huì liù chéng chē zhī huì sān xiǎng guó sì shí yǒu èr nián

”桓公受而行之,近侯莫不请事,兵车之会六,乘车之会三,飨国四十有二年。

huán gōng jiàn wèi shí jiǔ nián chí guān shì zhī zhēng wǔ shí ér qǔ yī

桓公践位十九年,弛关市之征,五十而取一。

fù lù yǐ sù àn tián ér shuì

赋禄以粟,案田而税。

èr suì ér shuì yī shàng nián shén qǔ sān zhōng nián shén qǔ èr xià nián shén qǔ yī

二岁而税一,上年什取三,中年什取二,下年什取一;

suì jī bù shuì suì jī chí ér shuì

岁饥不税,岁饥弛而税。

huán gōng shǐ bào shū shi jūn chén zhī yǒu shàn zhě yàn zǐ shi bù shì yǔ gēng zhě zhī yǒu shàn zhě

桓公使鲍叔识君臣之有善者,晏子识不仕与耕者之有善者;

gāo zi shi gōng jiǎ zhī yǒu shàn zhě guó zǐ wèi li xí péng wèi dōng guó bīn xū wú wéi xī tǔ fú zhèng wèi zhái

高子识工贾之有善者,国子为李,隰朋为东国,宾胥无为西土,弗郑为宅。

fán shì zhě jìn gōng bù shì yǔ gēng zhě jìn mén gōng jiǎ jìn shì

凡仕者近宫,不仕与耕者近门,工贾近市。

sān shí lǐ zhì jù wěi yān yǒu sī zhí zhī

三十里置遽,委焉,有司职之。

cóng zhū hóu yù tōng lì cóng xíng zhě lìng yī rén wèi fù yǐ chē

从诸侯欲通,吏从行者,令一人为负以车;

ruò sù zhě lìng rén yǎng qí mǎ shí qí wěi

若宿者,令人养其马,食其委。

kè yǔ yǒu sī bié qì zhì guó bā qì fèi

客与有司别契,至国八契费。

yì shù ér bù dàng yǒu zuì

义数而不当,有罪。

fán shù rén yù tōng xiāng lì bù tōng qī rì qiú chū yù tōng lì bù tōng wǔ rì qiú

凡庶人欲通,乡吏不通,七日,囚,出欲通,吏不通,五日,囚。

guì rén zi yù tōng lì bù tōng èr rì qiú

贵人子欲通,吏不通,二日,囚。

fán jù lì jìn zhū hóu shì ér yǒu shàn guān qí néng zhī dà xiǎo yǐ wéi zhī shǎng yǒu guò wú zuì

凡具吏进诸侯士而有善,观其能之大小以为之赏,有过无罪。

lìng bào shū jìn dài fū quàn guó jiā de zhī chéng ér bù huǐ wéi shàng jǔ

令鲍叔进大夫,劝国家,得之成而不悔,为上举。

cóng zhèng zhì wèi cì

从政治为次。

yě wèi yuán yòu duō bù fā qǐ sòng bù jiāo cì zhī

野为原,又多不发,起讼不骄,次之。

quàn guó jiā de zhī chéng ér huǐ

劝国家,得之成而悔;

cóng zhèng suī zhì ér bù néng yě yuán yòu duō fā

从政虽治而不能,野原又多发;

qǐ sòng jiāo xíng cǐ sān zhě wéi xià

起讼骄,行此三者为下。

lìng yàn zǐ jìn guì rén zhī zǐ chū bù shì chù bù huá ér you yǒu shào zhǎng wéi shàng jǔ

令晏子进贵人之子,出不仕,处不华,而友有少长,为上举;

dé èr wèi cì

得二,为次;

dé yī wéi xià

得一,为下。

shì chù jìng jìng lǎo yǔ guì jiāo bù shī lǐ xíng cǐ sān zhě wéi shàng jǔ

士处靖,敬老与贵,交不失礼,行此三者,为上举;

dé èr wèi cì

得二,为次;

dé yī wéi xià

得一,为下。

gēng zhě nóng nóng yòng lì yīng yú fù xiōng shì xián duō xíng cǐ sān zhě wéi shàng jǔ

耕者农农用力,应于父兄,事贤多,行此三者,为上举;

dé èr wèi cì

得二,为次;

dé yī wéi xià

得一,为下。

lìng gāo zi jìn gōng jiǎ yīng yú fù xiōng zhēng cháng yǎng lǎo chéng shì jìng xíng cǐ sān zhě wéi shàng jǔ

令高子进工贾,应于父兄,筝长养老,承事敬,行此三者,为上举;

dé èr zhě wèi cì

得二者,为次;

dé yī zhě wéi xià

得一者,为下。

lìng guó zǐ yǐ qíng duàn yù

令国子以情断狱。

sān dài fū jì yǐ xuǎn jǔ shǐ xiàn xíng zhī

三大夫既已选举,使县行之。

guǎn zhòng jìn ér jǔ yán shàng ér jiàn zhī yú jūn yǐ zú nián jūn jǔ

管仲进而举言,上而见之于君,以卒年君举。

guǎn zhòng gào bào shū yuē quàn guó jiā bù dé chéng ér huǐ cóng zhèng bù zhì bù néng yě yuán yòu duō ér fā sòng jiāo fán sān zhě yǒu zuì yuán shè

管仲告鲍叔曰:“劝国家,不得成而悔,从政不治不能、野原又多而发,讼骄,凡三者,有罪元赦。

gào yàn zǐ yuē guì rén zi chù huá xià jiāo hǎo yǐn shí xíng cǐ sān zhě yǒu zuì wú shè

”告晏子曰:“贵人子处华,下交,好饮食,行此三者,有罪无赦。

shì chū rù wú cháng bù jìng lǎo ér yíng fù xíng cǐ sān zhě yǒu zuì wú shè

士出入无常,不敬老而营富,行此三者,有罪无赦。

gēng zhě chū rù bù yīng yú fù xiōng yòng lì bù nóng bù shì xián xíng cǐ sān zhě yǒu zuì wú shè

耕者出入不应于父兄,用力不农,不事贤,行此三者,有罪无赦。

gào guó zǐ yuē gōng jiǎ chū rù bù yīng fù xiōng chéng shì bù jìng ér wéi lǎo zhì wēi xíng cǐ sān zhě yǒu zuì wú shè fán yú fù xiōng wú guò zhōu lǐ chēng zhī lì jìn zhī jūn yòng zhī

”告国子曰:“工贾出入不应父兄,承事不敬,而违老治危,行此三者,有罪无赦,凡于父兄无过,州里称之,吏进之,君用之。

yǒu shàn wú shǎng yǒu guò wú fá

有善无赏,有过无罚。

lì bù jìn lián yì

吏不进,廉意。

yú fù xiōng wú guò yú zhōu lǐ mò chēng lì jìn zhī jūn yòng zhī

于父兄无过,于州里莫称,吏进之,君用之。

shàn wéi shàng shǎng

善,为上赏;

bù shàn lì yǒu fá

不善,吏有罚。

jūn wèi guó zǐ fán guì jiàn zhī yì rù yǔ fù jù chū yǔ shī jù shàng yǔ jūn jù

”君谓国子:“凡贵贱之义,入与父俱,出与师俱,上与君俱。

fán sān zhě yù zéi bù sǐ bù zhī zéi zé wú shè

凡三者,遇贼不死,不知贼,则无赦。

duàn yù qíng yǔ yì yì yì yǔ lù yì yì lù kě wú liǎn yǒu kě wú shè

断狱,情与义易,义与禄易,易禄可无敛,有可无赦。

✦ You read 匡君大匡

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.