guǎn zǐ yuē lìng yǒu shí
管子曰:令有时。
wú shí zé bì shì shùn tiān zhī suǒ yǐ lái wǔ màn màn liù hūn hūn shú zhī zhī zāi
无时则必视,顺天之所以来,五漫漫,六惛惛,孰知之哉?
wéi shèng rén zhī sì shí
唯圣人知四时。
bù zhī sì shí nǎi shī guó zhī jī
不知四时,乃失国之基。
bù zhī wǔ gǔ zhī gù guó jiā nǎi lù
不知五谷之故,国家乃路。
gù tiān yuē xìn míng de yuē xìn shèng sì shí yuē zhèng
故天曰信明,地曰信圣,四时曰正。
qí wáng xìn míng shèng qí chén nǎi zhèng
其王信明圣,其臣乃正。
hé yǐ zhī qí wáng zhī xìn míng xìn shèng yě
何以知其王之信明信圣也?
yuē shèn shǐ néng ér shàn tīng xìn zhī
曰:慎使能而善听信之。
shǐ néng zhī wèi míng tīng xìn zhī wèi shèng
使能之谓明,听信之谓圣。
xìn míng shèng zhě jiē shòu tiān shǎng
信明圣者,皆受天赏。
shǐ bù néng wèi hūn hūn ér wàng yě zhě jiē shòu tiān huò
使不能为惛,惛而忘也者,皆受天祸。
shì gù shàng jiàn chéng shì ér guì gōng zé mín shì jiē láo ér bù móu
是故上见成事而贵功,则民事接劳而不谋。
shàng jiàn gōng ér jiàn zé wéi rén xià zhě zhí wéi rén shàng zhě jiāo
上见功而贱,则为人下者直,为人上者骄。
shì gù yīn yáng zhě tiān dì zhī dà lǐ yě
是故阴阳者,天地之大理也;
sì shí zhě yīn yáng zhī dà jīng yě
四时者,阴阳之大经也;
xíng dé zhě sì shí zhī hé yě
刑德者,四时之合也。
xíng dé hé yú shí zé shēng fú guǐ zé shēng huò
刑德合于时则生福,诡则生祸。
rán zé chūn xià qiū dōng jiāng hé xíng
然则春夏秋冬将何行?
dōng fāng yuē xīng qí shí yuē chūn qí qì yuē fēng fēng shēng mù yǔ gǔ
东方曰星,其时曰春,其气曰风,风生木与骨。
qí dé xǐ yíng ér fā chū jié shí
其德喜嬴,而发出节时。
qí shì hào lìng xiū chú shén wèi jǐn dǎo bì gěng zōng zhèng yáng zhì dī fáng gēng yún shù yì zhèng jīn liáng xiū gōu dú zhòu wū xíng shuǐ jiě yuàn shè zuì tōng sì fāng
其事:号令修除神位,谨祷弊梗,宗正阳,治堤防,耕芸树艺,正津梁,修沟渎,甃屋行水,解怨赦罪,通四方。
rán zé róu fēng gān yǔ nǎi zhì bǎi xìng nǎi shòu bǎi chóng nǎi fán cǐ wèi xīng dé
然则柔风甘雨乃至,百姓乃寿,百虫乃蕃,此谓星德。
xīng zhě zhǎng fā wèi fēng
星者掌发,为风。
shì gù chūn xíng dōng zhèng zé diāo xíng qiū zhèng zé shuāng xíng xià zhèng zé yù
是故春行冬政则雕,行秋政则霜,行夏政则欲。
shì gù chūn sān yuè yǐ jiǎ yǐ zhī rì fā wǔ zhèng
是故春三月以甲乙之日发五政。
yī zhèng yuē lùn yòu gū shě yǒu zuì
一政曰:论幼孤,舍有罪;
èr zhèng yuē fù jué liè shòu lù wèi
二政曰:赋爵列,授禄位;
sān zhèng yuē dòng jiě xiū gōu dú fù wáng rén
三政曰:冻解修沟渎,复亡人;
sì zhèng yuē duān xiǎn zǔ xiū fēng jiāng zhèng qiān bó
四政曰:端险阻,修封疆,正千伯;
wǔ zhèng yuē wú shā ní yāo wú jiǎn huá jué yù
五政曰:无杀麑夭,毋蹇华绝芋。
wǔ zhèng gǒu shí chūn yǔ nǎi lái
五政苟时,春雨乃来。
nán fāng yuē rì qí shí yuē xià qí qì yuē yáng yáng shēng huǒ yǔ qì
南方曰日,其时曰夏,其气曰阳,阳生火与气。
qí dé shī shě xiū lè
其德施舍修乐。
qí shì hào lìng shǎng cì fù jué shòu lù shùn xiāng jǐn xiū shén sì liáng gōng shǎng xián yǐ dòng yáng qì
其事:号令赏赐赋爵,受禄顺乡,谨修神祀,量功赏贤,以动阳气。
jiǔ shǔ nǎi zhì shí yǔ nǎi jiàng wǔ gǔ bǎi guǒ nǎi dēng cǐ wèi rì dé
九暑乃至,时雨乃降,五谷百果乃登,此谓日德。
rì zhǎng shǎng shǎng wèi shǔ xià xíng chūn zhèng zé fēng xíng qiū zhèng zé shuǐ xíng dōng zhèng zé luò
日掌赏,赏为暑,夏行春政则风,行秋政则水,行冬政则落。
shì gù xià sān yuè yǐ bǐng dīng zhī rì fā wǔ zhèng
是故夏三月以丙丁之日发五政。
yī zhèng yuē qiú yǒu gōng fā láo lì zhě ér jǔ zhī
一政曰:求有功发劳力者而举之;
èr zhèng yuē kāi jiǔ fén fā gù wū pì gù luǎn yǐ jiǎ dài
二政曰:开久坟,发故屋,辟故卵以假贷;
sān zhèng yuē lìng jìn shàn qù lì wú xī miǎn chú jí lòu tián lú
三政曰:令禁扇去笠,毋扱免,除急漏田庐;
sì zhèng yuē qiú yǒu dé cì bù shī yú mín zhě ér shǎng zhī
四政曰:求有德赐布施于民者而赏之;
wǔ zhèng yuē lìng jìn jū shè qín shòu wú shā fēi niǎo
五政曰:令禁罝设禽兽,毋杀飞鸟。
wǔ zhèng gǒu shí xià yǔ nǎi zhì yě
五政苟时,夏雨乃至也。
zhōng yāng yuē tǔ tǔ dé shí fǔ sì shí rù chū yǐ fēng yǔ jié tǔ yì lì
中央曰土,土德实辅四时入出,以风雨节,土益力。
tǔ shēng pí jī fū
土生皮肌肤。
qí dé hé píng yòng jūn zhōng zhèng wú sī shí fǔ sì shí chūn yíng yù xià yǎng cháng
其德和平用均,中正无私,实辅四时:春嬴育,夏养长。
qiū jù shōu dōng bì cáng
秋聚收,冬闭藏。
dà hán nǎi jí guó jiā nǎi chāng sì fāng nǎi fú cǐ wèi suì dé
大寒乃极,国家乃昌,四方乃服,此谓岁德。
suì zhǎng hé hé wèi yǔ
岁掌和,和为雨。
xī fāng yuē chén qí shí yuē qiū qí qì yuē yīn yīn shēng jīn yǔ jiǎ
西方曰辰,其时曰秋,其气曰阴,阴生金与甲。
qí dé yōu āi jìng zhèng yán shùn jū bù gǎn yín yì
其德忧哀、静正、严顺,居不敢淫佚。
qí shì hào lìng wú shǐ mín yín bào shùn lǚ jù shōu liàng mín zī yǐ chù jù
其事:号令毋使民淫暴,顺旅聚收,量民资以畜聚。
shǎng bǐ qún gàn jù bǐ qún cái bǎi wù nǎi shōu shǐ mín wú dài
赏彼群干,聚彼群材,百物乃收,使民毋怠。
suǒ è qí chá suǒ yù bì děi wǒ xìn zé kè
所恶其察,所欲必得,我信则克。
cǐ wèi chén dé
此谓辰德。
chén zhǎng shōu shōu wèi yīn
辰掌收,收为阴。
qiū xíng chūn zhèng zé róng xíng xià zhèng zé shuǐ xíng dōng zhèng zé hào
秋行春政则荣,行夏政则水,行冬政则耗。
shì gù qiū sān yuè yǐ gēng xīn zhī rì fā wǔ zhèng yī zhèng yuē jìn bó sāi yǔ xiǎo biàn dòu yì jì
是故秋三月以庚辛之日发五政:一政曰:禁博塞,圉小辩,斗译跽。
èr zhèng yuē wú jiàn wǔ bīng zhī rèn
二政曰:毋见五兵之刃;
sān zhèng yuē shèn lǚ nóng qù jù shōu
三政曰:慎旅农,趣聚收;
sì zhèng yuē bǔ quē sāi chè
四政曰:补缺塞坼;
wǔ zhèng yuē xiū qiáng yuán zhōu mén lǘ
五政曰:修墙垣,周门闾。
wǔ zhèng gǒu shí wǔ gǔ jiē rù
五政苟时,五谷皆入。
běi fāng yuē yuè qí shí yuē dōng qí qì yuē hán hán shēng shuǐ yǔ xuè
北方曰月,其时曰冬,其气曰寒,寒生水与血。
qí dé chún yuè wēn nù zhōu mì
其德淳越、温怒、周密。
qí shì hào lìng xiū jìn xǐ mín lìng jìng zhǐ de nǎi bù xiè duàn xíng zhì fá wú shè yǒu zuì yǐ fú yīn qì
其事,号令修禁徙民,令静止,地乃不泄,断刑致罚,无赦有罪,以符阴气。
dà hán nǎi zhì jiá bīng nǎi qiáng wǔ gǔ nǎi shú guó jiā nǎi chāng sì fāng nǎi bèi cǐ wèi yuè dé
大寒乃至,甲兵乃强,五谷乃熟,国家乃昌,四方乃备,此谓月德。
yuè zhǎng fá fá wèi hán
月掌罚,罚为寒。
dōng xíng chūn zhèng zé xiè xíng xià zhèng zé léi xíng qiū zhèng zé hàn
冬行春政则泄,行夏政则雷,行秋政则旱。
shì gù dōng sān yuè yǐ rén guǐ zhī rì fā wǔ zhèng
是故冬三月以壬癸之日发五政。
yī zhèng yuē lùn gū dú xù zhǎng lǎo
一政曰:论孤独,恤长老;
èr zhèng yuē shàn shùn yīn xiū shén sì fù jué lù shòu bèi wèi
二政曰:善顺阴,修神祀,赋爵禄,授备位;
sān zhèng yuē xiào zhī jì wú fā shān chuān zhī cáng
三政曰:效肢计,毋发山川之藏;
sì zhèng yuē bǔ jiān dùn de dào zéi zhě yǒu shǎng
四政曰:捕奸遁,得盗贼者有赏;
wǔ zhèng yuē jìn qiān xǐ zhǐ liú mín yǔ fēn yì
第五项政令是:禁止迁移,防止流民,限制分居。
wǔ zhèng gǒu shí dōng shì bù guò suǒ qiú bì děi suǒ è bì fú
五政苟时,冬事不过,所求必得,所恶必伏。
shì gù chūn diāo qiū róng dōng léi xià yǒu shuāng xuě cǐ jiē qì zhī zéi yě
是故春凋,秋荣,冬雷,夏有霜雪,此皆气之贼也。
xíng dé yì jié shī cì zé zéi qì sù zhì
刑德易节失次,则贼气遬至;
zéi qì sù zhì zé guó duō zāi yāng
贼气遬至,则国多灾殃。
shì gù shèng wáng wù shí ér jì zhèng yān zuò jiào ér jì wǔ zuò sì ér jì dé yān
是故圣王务时而寄政焉,作教而寄武,作祀而寄德焉。
cǐ sān zhě shèng wáng suǒ yǐ hé yú tiān dì zhī xíng yě
此三者圣王所以合于天地之行也。
rì zhǎng yáng yuè zhǎng yīn xīng zhǎng hé
日掌阳,月掌阴,星掌和。
yáng wèi dé yīn wèi xíng hé wéi shì
阳为德,阴为刑,和为事。
shì gù rì shí zé shī dé zhī guó è zhī
是故日食,则失德之国恶之;
yuè shí zé shī xíng zhī guó è zhī
月食,则失刑之国恶之;
huì xīng jiàn zé shī hé zhī guó è zhī
彗星见,则失和之国恶之;
fēng yǔ rì zhēng míng zé shī shēng zhī guó è zhī
风与日争明,则失生之国恶之。
shì gù shèng wáng rì shí zé xiū dé yuè shí zé xiū xíng huì xīng jiàn zé xiū hé fēng yǔ rì zhēng míng zé xiū shēng
是故,圣王日食则修德,月食则修刑,彗星见则修和,风与日争明则修生。
cǐ sì zhě shèng wáng suǒ yǐ miǎn yú tiān dì zhī zhū yě
此四者,圣王所以免于天地之诛也。
xìn néng xíng zhī wǔ gǔ fán xi liù chù zhí ér jiá bīng qiáng
信能行之,五谷蕃息,六畜殖,而甲兵强。
zhì jī zé chāng bào nüè jī zé wáng
治积则昌,暴虐积则亡。
dào shēng tiān de dé chū xián rén
道生天地,德出贤人。
dào shēng dé dé shēng zhèng zhèng shēng shì
道生德,德生正,正生事。
shì yǐ shèng wáng zhì tiān xià qióng zé fǎn zhōng zé shǐ
是以圣王治天下,穷则反,终则始。
dé shǐ yú chūn cháng yú xià
德始于春,长于夏;
xíng shǐ yú qiū liú yú dōng
刑始于秋,流于冬。
xíng dé bù shī sì shí rú yī
刑德不失,四时如一。
xíng dé lí xiāng shí nǎi nì xíng
刑德离乡,时乃逆行。
zuò shì bù chéng bì yǒu dà yāng
作事不成,必有大殃。
yuè yǒu sān zhèng wáng shì bì lǐ yǐ wéi jiǔ cháng
月有三政,王事必理,以为久长。
bù zhōng zhě sǐ shī lǐ zhě wáng
不中者死,失理者亡。
guó yǒu sì shí gù zhí wáng shì sì shǒu yǒu suǒ sān zhèng zhí fǔ
国有四时,固执王事,四守有所,三政执辅。