yī zhě běn yě èr zhě qì yě sān zhě chōng yě zhì zhě sì yě jiào zhě wǔ yě shǒu zhě liù yě lì zhě qī yě qián zhě bā yě zhōng zhě jiǔ yě shí zhě rán hòu jù wǔ guān yú liù fǔ yě wǔ shēng yú liù lǜ yě
一者本也,二者器也,三者充也,治者四也,教者五也,守者六也,立者七也,前者八也,终者九也,十者然后具五官于六府也,五声于六律也。
liù yuè rì zhì shì gù rén yǒu liù duō liù duō suǒ yǐ jiē tiān dì yě
六月日至,是故人有六多,六多所以街天地也。
tiān dào yǐ jiǔ zhì dì lǐ yǐ bā zhì rén dào yǐ liù zhì
天道以九制,地理以八制,人道以六制。
yǐ tiān wèi fù yǐ de wèi mǔ yǐ kāi hu wàn wù yǐ zǒng yī tǒng
以天为父,以地为母,以开乎万物,以总一统。
tōng hu jiǔ zhì liù fǔ sān chōng ér wèi míng tiān zi
通乎九制、六府、三充,而为明天子。
xiū gài shuǐ shàng yǐ dài hu tiān qín
修槩水上,以待乎天堇;
fǎn wǔ zàng yǐ shì bù qīn
反五藏,以视不亲;
zhì sì zhī xià yǐ guān dì wèi
治祀之下,以观地位;
huò shěn shén lú hé yú jīng qì
货曋神庐,合于精气。
yǐ hé ér yǒu cháng yǒu cháng ér yǒu jīng
已合而有常,有常而有经。
shěn hé qí shēng xiū shí èr zhōng yǐ lǜ rén qíng
审合其声,修十二钟,以律人情。
rén qíng yǐ de wàn wù yǒu jí rán hòu yǒu dé
人情已得,万物有极,然后有德。
gù tōng hu yáng qì suǒ yǐ shì tiān yě jīng wěi rì yuè yòng zhī yú mín
故通乎阳气,所以事天也,经纬日月,用之于民。
tōng hu yīn qì suǒ yǐ shì de yě jīng wěi xīng lì yǐ shì qí lí
通乎阴气,所以事地也,经纬星历,以视其离。
tōng ruò dào rán hòu yǒu xíng rán zé shén shì bù líng shén guī bù bo huáng dì zé cān zhì zhī zhì yě
通若道然后有行,然则神筮不灵,神龟不卜,黄帝泽参,治之至也。
xī zhě huáng dì de chī yóu ér míng yú tiān dào de dà cháng ér chá yú dì lì de shē lóng ér biàn yú dōng fāng de zhù róng ér biàn yú nán fāng de dà fēng ér biàn yú xī fāng de hòu tǔ ér biàn yú běi fāng
昔者黄帝得蚩尤而明于天道,得大常而察于地利,得奢龙而辩于东方,得祝融而辩于南方,得大封而辩于西方,得后土而辩于北方。
huáng dì de liù xiāng ér tiān dì zhì shén míng zhì
黄帝得六相而天地治,神明至。
chī yóu míng hu tiān dào gù shǐ wéi dāng shí
蚩尤明乎天道,故使为当时;
dà cháng chá hu dì lì gù shǐ wèi lǐn zhě shē lóng biàn hu dōng fāng gù shǐ wèi tǔ shī zhù róng biàn hu nán fāng gù shǐ wèi sī tú
大常通晓地利,所以黄帝用他当凛者的官;苍龙明察于东方,所以黄帝用他当下师的官;祝融明察于南方,所以黄帝用他司徒的官;
dà fēng biàn yú xī fāng gù shǐ wèi sī mǎ
大封辩于西方,故使为司马;
hòu tǔ biàn hu běi fāng gù shǐ wèi li
后土辩乎北方,故使为李。
shì gù chūn zhě tǔ shī yě xià zhě sī tú yě qiū zhě sī mǎ yě dōng zhě li yě
是故春者土师也,夏者司徒也,秋者司马也,冬者李也。
xī huáng dì yǐ qí huǎn jí zuò wǔ shēng yǐ zhèng wǔ zhōng
昔黄帝以其缓急作五声,以政五钟。
lìng qí wǔ zhōng yī yuē qīng zhōng dà yīn èr yuē chì zhōng zhòng xīn sān yuē huáng zhōng sǎ guāng sì yuē jǐng zhōng mèi qí míng wǔ yuē hēi zhōng yǐn qí cháng
令其五钟,一曰青钟大音,二曰赤钟重心,三曰黄钟洒光,四曰景钟昧其明,五曰黑钟隐其常。
wǔ shēng jì diào rán hòu zuò lì wǔ xíng yǐ zhèng tiān shí wǔ guān yǐ zhèng rén wèi
五声既调,然后作立五行以正天时,五官以正人位。
rén yǔ tiān diào rán hòu tiān dì zhī měi shēng
人与天调,然后天地之美生。
rì zhì dǔ jiǎ zǐ mù xíng yù
日至,睹甲子木行御。
tiān zǐ chū lìng mìng zuǒ yòu shì shī nèi yù
天子出令,命左右士师内御。
zǒng bié liè jué lùn xián bù xiào shì lì
总别列爵,论贤不肖士吏。
fù mì cì shǎng yú sì jìng zhī nèi fā gù sù yǐ tián shù
赋秘,赐赏于四境之内,发故粟以田数。
chū guó héng shùn shān lín jìn mín zhǎn mù suǒ yǐ ài cǎo mù yě
出国,衡顺山林,禁民斩木,所以爱草木也。
rán zé bīng jiě ér dòng shì cǎo mù qū méng shú zhé chóng luǎn líng
然则冰解而冻释,草木区萌,赎蛰虫卵菱。
chūn pì wù shí miáo zú běn
春辟勿时,苗足本。
bù lì chú kòu bù yāo ní wú fu sù
不疠雏鷇,不夭麑□,毋傅速。
wáng shāng qiǎng bǎo
亡伤襁褓。
shí zé bù diào
时则不调。
qī shí èr rì ér bì
七十二日而毕。
dǔ bǐng zǐ huǒ xíng yù
睹丙子火行御。
tiān zǐ chū lìng mìng xíng rén nèi yù
天子出令,命行人内御。
lìng jué gōu huì jīn jiù tu
令掘沟浍,津旧涂。
fā cáng rèn jūn cì shǎng
发藏,任君赐赏。
jūn zǐ xiū yóu chí yǐ fā dì qì
君子修游驰,以发地气。
chū pí bì mìng xíng rén xiū chūn qiū zhī lǐ yú tiān xià zhū hóu tōng tiān xià yù zhě jiān hé
出皮币,命行人修春秋之礼于天下诸侯,通天下遇者兼和。
rán zé tiān wú jí fēng cǎo mù fā fèn yù qì xi mín bù jí ér róng huá fán
然则天无疾风,草木发奋,郁气息,民不疾而荣华蕃。
qī shí èr rì ér bì
七十二日而毕。
dǔ wù zǐ tǔ xíng yù
从遇到戊子之日开始,要按照土的德性应时治事。
tiān zǐ chū lìng mìng zuǒ yòu sī tú nèi yù
天子出令,命左右司徒内御。
bù zhū bù zhēn nóng shì wèi jìng
不诛不贞,农事为敬。
dà yáng huì yán kuān xíng sǐ huǎn zuì rén
大扬惠言,宽刑死,缓罪人。
chū guó sī tú lìng mìng shùn mín zhī gōng lì yǐ yǎng wǔ gǔ
出国,司徒令,命顺民之功力,以养五谷。
jūn zǐ zhī jìng jū ér nóng fū xiū qí gōng lì jí
君子之静居,而农夫修其功力极。
rán zé tiān wèi yuè wǎn cǎo mù yǎng cháng wǔ gǔ fán shí xiù dà liù chù xī shēng jù mín zú cái guó fù shàng xià qīn zhū hóu hé
然则天为粤宛,草木养长,五谷蕃实秀大,六畜牺牲具,民足财,国富,上下亲,诸侯和。
qī shí èr rì ér bì
七十二日而毕。
dǔ gēng zǐ jīn xíng yù
睹庚子金行御。
tiān zǐ chū lìng mìng zhù zōng xuǎn qín shòu zhī jìn wǔ gǔ zhī xiān shú zhě ér jiàn zhī zǔ miào yǔ wǔ sì guǐ shén xiǎng qí qì yān jūn zǐ shí qí wèi yān
天子出令,命祝宗选禽兽之禁、五谷之先熟者,而荐之祖庙与五祀,鬼神享其气焉,君子食其味焉。
rán zé liáng fēng zhì bái lù xià tiān zǐ chū lìng mìng zuǒ yòu sī mǎ yǎn zǔ jiǎ lì bīng hé shí wéi wǔ yǐ xiū yú sì jìng zhī nèi yú rán gào mín yǒu shì suǒ yǐ dài tiān dì zhī shā liǎn yě
然则凉风至,白露下,天子出令,命左右司马(衍)组甲厉兵,合什为伍,以修于四境之内,谀然告民有事,所以待天地之杀敛也。
rán zé zhòu zhì yáng xī xià lù de jìng huán wǔ gǔ lín shú cǎo mù mào shí suì nóng fēng nián dà mào
然则昼炙阳,夕下露,地竞环,五谷邻熟,草木茂实,岁农丰年大茂。
qī shí èr rì ér bì
七十二日而毕。
dǔ wáng zǐ shuǐ xíng yù
睹王子水行御。
tiān zǐ chū lìng mìng zuǒ yòu shǐ rén nèi yù
天子出令,命左右使人内御。
yù qí qì zú zé fā ér zhǐ
御其气足,则发而止;
qí qì bù zú zé fā xiàn dú dào zéi
其气不足,则发𪭾渎盗贼。
shù jiǎo zhú jiàn fá tán zhè lìng mín chū liè qín shòu bù shì jù shǎo ér shā zhī suǒ yǐ guì tiān dì zhī suǒ bì cáng yě
数劋竹箭,伐檀柘,令民出猎,禽兽不释巨少而杀之,所以贵天地之所闭藏也。
rán zé yǔ luǎn zhě bù duàn máo tāi zhě bù dú yùn fù bù xiāo qì cǎo mù gēn běn měi
然则羽卵者不段,毛胎者不贕,孕妇不销弃,草木根本美。
qī shí èr rì ér bì
七十二日而毕。
dǔ jiǎ zǐ mù xíng yù
睹甲子木行御。
tiān zǐ bù fù bù cì shǎng ér dà zhǎn fá shāng jūn wēi bù shā tài zǐ wēi
天子不赋不赐赏,而大斩伐伤,君危,不杀太子危;
jiā rén fū rén sǐ bù rán zé zhǎng zǐ sǐ
家人夫人死,不然则长子死。
qī shí èr rì ér bì
七十二日而毕。
dǔ bǐng zǐ huǒ xíng yù
睹丙子火行御。
tiān zǐ jìng xíng jí zhèng hàn zhá miáo sǐ mín lì
天子敬行急政,旱札,苗死,民厉。
qī shí èr rì ér bì
七十二日而毕。
dǔ wù zǐ tǔ xíng yù
从遇到戊子之日开始,要按照土的德性应时治事。
tiān zǐ xiū gōng shì zhù tái xiè jūn wēi
天子修宫室,筑台榭,君危;
wài zhù chéng guō chén sǐ
外筑城郭,臣死。
qī shí èr rì ér bì
七十二日而毕。
dǔ gēng zǐ jīn xíng yù
睹庚子金行御。
tiān zǐ gōng shān jī shí yǒu bīng zuò zhàn ér bài shì sǐ sàng zhí zhèng
天子攻山击石,有兵作战而败,士死,丧执政。
qī shí èr rì ér bì
七十二日而毕。
dǔ rén zǐ shuǐ xíng yù
睹壬子水行御。
tiān zǐ jué sāi dòng dà shuǐ wáng hòu fū rén hōng bù rán zé yǔ luǎn zhě duàn máo tāi zhě dú yùn fù xiāo qì cǎo mù gēn běn bù měi
天子决塞,动大水,王后夫人薨,不然则羽卵者段,毛胎者贕,孕妇销弃,草木根本不美。
qī shí èr rì ér bì
七十二日而毕。