管子 · 管仲 · Chapter 4 of 76

立政

PinyinModern Translation
Size

guó zhī suǒ yǐ zhì luàn zhě sān shā lù xíng fá bù zú yòng yě

国之所以治乱者三,杀戮刑罚,不足用也。

guó zhī suǒ yǐ ān wēi zhě sì chéng guō xiǎn zǔ bù zú shǒu yě

国之所以安危者四,城郭险阻,不足守也。

guó zhī suǒ yǐ fù pín zhě wǔ qīng shuì zū báo fù liǎn bù zú shì yě

国之所以富贫者五,轻税租,薄赋敛,不足恃也。

zhì guó yǒu sān běn ér ān guó yǒu sì gù ér fù guó yǒu wǔ shì wǔ shì wǔ jīng yě

治国有三本,而安国有四固,而富国有五事,五事五经也。

sān běn

三本

jūn zhī suǒ shěn zhě sān yī yuē dé bù dàng qí wèi

君之所审者三:一曰德不当其位;

èr yuē gōng bù dàng qí lù

二曰功不当其禄;

sān yuē néng bù dāng qí guān

三曰能不当其官;

cǐ sān běn zhě zhì luàn zhī yuán yě

此三本者,治乱之原也;

gù guó yǒu dé yì wèi míng yú cháo zhě zé bù kě jiā yǐ zūn wèi

故国有德义未明于朝者,则不可加以尊位;

gōng lì wèi jiàn yú guó zhě zé bù kě shòu yǔ zhòng lù

功力未见于国者,则不可授与重禄;

lín shì bù xìn yú mín zhě zé bù kě shǐ rèn dà guān

临事不信于民者,则不可使任大官;

gù dé hòu ér wèi bēi zhě wèi zhī guò

故德厚而位卑者谓之过;

dé bó ér wèi zūn zhě wèi zhī shī

德薄而位尊者谓之失;

níng guò yú jūn zǐ ér wú shī yú xiǎo rén

宁过于君子,而毋失于小人;

guò yú jūn zǐ qí wèi yuàn qiǎn

过于君子,其为怨浅;

shī yú xiǎo rén qí wèi huò shēn

失于小人,其为祸深;

shì gù guó yǒu dé yì wèi míng yú cháo ér chù zūn wèi zhě zé liáng chén bù jìn

是故国有德义未明于朝而处尊位者,则良臣不进;

yǒu gōng lì wèi jiàn yú guó ér yǒu zhòng lù zhě zé láo chén bù quàn

有功力未见于国而有重禄者,则劳臣不劝;

yǒu lín shì bù xìn yú mín ér rèn dà guān zhě zé cái chén bù yòng

有临事不信于民而任大官者,则材臣不用;

sān běn zhě shěn zé xià bù gǎn qiú

三本者审,则下不敢求;

sān běn zhě bù shěn zé xié chén shàng tōng ér biàn pì zhì wēi

三本者不审,则邪臣上通,而便辟制威;

rú cǐ zé míng sāi yú shàng ér zhì yōng yú xià zhèng dào juān qì ér yá shì rì zhǎng

如此,则明塞于上,而治壅于下,正道捐弃,而邪事日长。

sān běn zhě shěn zé biàn pì wú wēi yú guó dào tú wú xíng qín shū yuǎn wú bì yù gū guǎ wú yǐn zhì gù yuē xíng shěng zhì guǎ cháo bù hé zhòng

三本者审,则便辟无威于国,道涂无行禽,疏远无蔽狱,孤寡无隐治,故曰:“刑省治寡,朝不合众”。

sì gù

四固

jūn zhī suǒ shèn zhě sì yī yuē dà dé bù zhì rén bù kě yǐ shòu guó bǐng

君之所慎者四:一曰大德不至仁,不可以授国柄。

èr yuē jiàn xián bù néng ràng bù kě yǔ zūn wèi

二曰见贤不能让,不可与尊位。

sān yuē fá bì qīn guì bù kě shǐ zhǔ bīng

三曰罚避亲贵,不可使主兵。

sì yuē bù hǎo běn shì bù wu dì lì ér qīng fù liǎn bù kě yǔ dū yì

四曰不好本事,不务地利,而轻赋敛,不可与都邑。

cǐ sì wù zhě ān wēi zhī běn yě

此四务者,安危之本也。

gù yuē qīng xiàng bù dé zhòng guó zhī wēi yě

故曰:“卿相不得众,国之危也。

dà chén bù hé tóng guó zhī wēi yě

大臣不和同,国之危也。

bīng zhǔ bù zú wèi guó zhī wēi yě

兵主不足畏,国之危也。

mín bù huái qí chǎn guó zhī wēi yě

民不怀其产,国之危也。

gù dà dé zhì rén zé cāo guó de zhòng

”故大德至仁,则操国得众。

jiàn xián néng ràng zé dà chén hé tóng

见贤能让,则大臣和同。

fá bù bì qīn guì zé wēi xíng yú lín dí

罚不避亲贵,则威行于邻敌。

hǎo běn shì wu dì lì zhòng fù liǎn zé mín huái qí chǎn

好本事,务地利,重赋敛,则民怀其产。

wǔ shì

五事

jūn zhī suǒ wu zhě wǔ yī yuē shān zé bù jiù yú huǒ cǎo mù bù zhí chéng guó zhī pín yě

君之所务者五:一曰山泽不救于火,草木不植成,国之贫也。

èr yuē gōu dú bù suí yú ài zhāng shuǐ bù ān qí cáng guó zhī pín yě

二曰沟渎不遂于隘,鄣水不安其藏,国之贫也。

sān yuē sāng má bù zhí yú yě wǔ gǔ bù yí qí de guó zhī pín yě

三曰桑麻不植于野,五谷不宜其地,国之贫也。

sì yuē liù chù bù yù yú jiā guā hù hūn cài bǎi guǒ bù bèi jù guó zhī pín yě

四曰六畜不育于家,瓜瓠荤菜百果不备具,国之贫也。

wǔ yuē gōng shì jìng yú kè lòu nǚ shì fán yú wén zhāng guó zhī pín yě

五曰工事竞于刻镂,女事繁于文章,国之贫也。

gù yuē shān zé jiù yú huǒ cǎo mù zhí chéng guó zhī fù yě

故曰:“山泽救于火,草木植成,国之富也。

gōu dú suì yú ài zhāng shuǐ ān qí cáng guó zhī fù yě

沟渎遂于隘,鄣水安其藏,国之富也。

sāng má zhí yú yě wǔ gǔ yi qí de guó zhī fù yě

桑麻植于野,五谷宜其地,国之富也。

liù chù yù yú jiā guā hù hūn cài bǎi guǒ bèi jù guó zhī fù yě

六畜育于家,瓜瓠荤菜百果备具,国之富也。

gōng shì wú kè lòu nǚ shì wú wén zhāng guó zhī fù yě

工事无刻镂,女事无文章,国之富也。

shǒu xiàn

首宪

fēn guó yǐ wéi wǔ xiāng xiāng wèi zhī shī fēn xiāng yǐ wéi wǔ zhōu zhōu wèi zhī zhǎng

分国以为五乡,乡为之师,分乡以为五州,州为之长。

fēn zhōu yǐ wéi shí lǐ lǐ wèi zhī wèi

分州以为十里,里为之尉。

fēn lǐ yǐ wéi shí yóu yóu wèi zhī zōng

分里以为十游,游为之宗。

shí jiā wèi shí wǔ jiā wéi wǔ shí wǔ jiē yǒu zhǎng yān

十家为什,五家为伍,什伍皆有长焉。

zhù zhàng sāi nì yī dào lù bó chū rù shěn lǘ hàn shèn guǎn jiàn guǎn cáng yú lǐ wèi

筑障塞匿,一道路,博出入,审闾闬,慎筦键,筦藏于里尉。

zhì lǘ yǒu sī yǐ shí kāi bì

置闾有司,以时开闭。

lǘ yǒu sī guān chū rù zhě yǐ fù yú lǐ wèi

闾有司观出入者,以复于里尉。

fán chū rù bù shí yī fú bù zhōng quān shǔ qún tú bù shùn yú cháng zhě lǘ yǒu sī jiàn zhī fù wú shí

凡出入不时,衣服不中,圈属群徒,不顺于常者,闾有司见之,复无时。

ruò zài cháng jiā zǐ dì chén qiè zhǔ yì bīn kè zé lǐ wèi yǐ qiáo yú yóu zōng yóu zōng yǐ qiáo yú shí wǔ shí wǔ yǐ qiáo yú cháng jiā qiáo jìng ér wù fù

若在长家子弟臣妾属役宾客,则里尉以谯于游宗,游宗以谯于什伍,什伍以谯于长家,谯敬而勿复。

yī zài zé yòu sān zé bù shè

一再则宥,三则不赦。

fán xiào tì zhōng xìn xián liáng jùn cái ruò zài cháng jiā zǐ dì chén qiè zhǔ yì bīn kè zé shí wǔ yǐ fù yú yóu zōng yóu zōng yǐ fù yú lǐ wèi

凡孝悌忠信、贤良俊材,若在长家子弟臣妾属役宾客,则什伍以复于游宗,游宗以复于里尉。

lǐ wèi yǐ fù yú zhōu zhǎng

里尉以复于州长。

zhōu zhǎng yǐ jì yú xiāng shī

州长以计于乡师。

xiāng shī yǐ zhe yú shì shī

乡师以著于士师。

fán guò dǎng qí zài jiā shǔ jí yú cháng jiā

凡过党,其在家属,及于长家。

qí zài cháng jiā jí yú shí wǔ zhī zhǎng

其在长家,及于什伍之长。

qí zài shí wǔ zhī zhǎng jí yú yóu zōng

其在什伍之长,及于游宗。

qí zài yóu zōng jí yú lǐ wèi

其在游宗,及于里尉。

qí zài lǐ wèi jí yú zhōu zhǎng

其在里尉,及于州长。

qí zài zhōu zhǎng jí yú xiāng shī qí zài xiāng shī jí yú shì shī

其在州长,及于乡师,其在乡师,及于士师。

sān yuè yī fù liù yuè yī jì shí èr yuè yī zhe

三月一复,六月一计,十二月一著。

fán shàng xián bù guò děng shǐ néng bù jiān guān fá yǒu zuì bù dú jí shǎng yǒu gōng bù zhuān yǔ

凡上贤不过等,使能不兼官,罚有罪不独及,赏有功不专与。

mèng chūn zhī cháo jūn zì tīng cháo lùn jué shǎng xiào guān zhōng wǔ rì

孟春之朝,君自听朝,论爵赏校官,终五日。

jì dōng zhī xī jūn zì tīng cháo lùn fá zuì xíng shā yì zhōng wǔ rì

季冬之夕,君自听朝,论罚罪刑杀,亦终五日。

zhēng yuè zhī shuò bǎi lì zài cháo jūn nǎi chū lìng bù xiàn yú guó wǔ xiāng zhī shī wǔ shǔ dài fū jiē shòu xiàn yú tài shǐ

正月之朔,百吏在朝,君乃出令布宪于国,五乡之师,五属大夫,皆受宪于太史。

dà cháo zhī rì wǔ xiāng zhī shī wǔ shǔ dài fū jiē shēn xí xiàn yú jūn qián

大朝之日,五乡之师,五属大夫,皆身习宪于君前。

tài shǐ jì bù xiàn rù jí yú tài fǔ

太史既布宪,入籍于太府。

xiàn jí fēn yú jūn qián

宪籍分于君前。

wǔ xiāng zhī shī chū cháo suì yú xiāng guān zhì yú xiāng shǔ jí yú yóu zōng jiē shòu xiàn

五乡之师出朝,遂于乡官致于乡属,及于游宗,皆受宪。

xiàn jì bù nǎi fǎn zhì lìng yān rán hòu gǎn jiù shě

宪既布,乃反致令焉,然后敢就舍;

xiàn wèi bù lìng wèi zhì bù gǎn jiù shě

宪未布,令未致,不敢就舍。

jiù shě wèi zhī liú lìng

就舍,谓之留令。

zuì sǐ bù shè

罪死不赦。

wǔ shǔ dài fū jiē yǐ xíng chē cháo chū cháo bù gǎn jiù shě suì xíng zhì dōu zhī rì

五属大夫,皆以行车朝,出朝不敢就舍,遂行至都之日。

suì yú miào zhì shǔ lì jiē shòu xiàn

遂于庙致属吏,皆受宪。

xiàn jì bù nǎi fā shǐ zhě zhì lìng yǐ bù xiàn zhī rì zǎo yàn zhī shí xiàn jì bù shǐ zhě yǐ fā rán hòu gǎn jiù shě

宪既布,乃发使者致令以布宪之日蚤晏之时,宪既布,使者以发,然后敢就舍;

xiàn wèi bù

宪未布。

shǐ zhě wèi fā bù gǎn jiù shě

使者未发,不敢就舍;

jiù shě wèi zhī liú lìng zuì sǐ bù shè

就舍,谓之留令,罪死不赦。

xiàn jì bù yǒu bù xíng xiàn zhě wèi zhī bù cóng lìng zuì sǐ bù shè

宪既布,有不行宪者,谓之不从令,罪死不赦。

kǎo xiàn ér yǒu bù hé yú tài fǔ zhī jí zhě chǐ yuē zhuān zhì bù zú yuē kuī lìng zuì sǐ bù shè

考宪而有不合于太府之籍者,侈曰专制,不足曰亏令,罪死不赦。

shǒu xiàn jì bù rán hòu kě yǐ bù xiàn

首宪既布,然后可以布宪。

shǒu shì

首事

fán jiāng jǔ shì lìng bì xiān chū yuē shì jiāng wèi

凡将举事,令必先出,曰事将为。

qí shǎng fá zhī shù bì xiān míng zhī lì shì zhě jǐn shǒu lìng yǐ xíng shǎng fá jì shì zhì lìng fù shǎng fá zhī suǒ jiā yǒu bù hé yú lìng zhī suǒ wèi zhě suī yǒu gōng lì zé wèi zhī zhuān zhì zuì sǐ bù shè

其赏罚之数,必先明之,立事者,谨守令以行赏罚,计事致令,复赏罚之所加,有不合于令之所谓者,虽有功利,则谓之专制,罪死不赦。

shǒu shì jì bù rán hòu kě yǐ jǔ shì

首事既布,然后可以举事。

shěng guān

省官

xiū huǒ xiàn jìng shān zé lín sǒu jī cǎo fu cái zhī suǒ chū yǐ shí jìn fā yān

修火宪,敬山泽,林薮积草,夫财之所出,以时禁发焉。

shǐ mín zú yú gōng shì zhī yòng xīn zhēng zhī suǒ jī yú shī zhī shì yě jué shuǐ lǎo tōng gōu dú xiū zhàng fáng ān shuǐ cáng shǐ shí shuǐ suī guò dù wú hài yú wǔ gǔ

使民足于宫室之用,薪蒸之所积,虞师之事也,决水潦,通沟渎,修障防,安水藏,使时水虽过度,无害于五谷。

suì suī xiōng hàn yǒu suǒ fèn huò sī kōng zhī shì yě

岁虽凶旱,有所秎获,司空之事也。

xiāng gāo xià shì féi qiāo guān dì yí míng zhào qī qián hòu nóng fū yǐ shí jūn xiū yān shǐ wǔ gǔ sāng má jiē ān qí chù yóu tián zhī shì yě

相高下,视肥墝,观地宜,明诏期,前后农夫,以时均修焉,使五谷桑麻,皆安其处,由田之事也。

xíng xiāng lǐ shì gōng shì guān shù yì jiǎn liù chù yǐ shí jūn xiū yān

行乡里,视宫室,观树艺,简六畜,以时钧修焉。

quàn miǎn bǎi xìng shǐ lì zuò wú tōu

劝勉百姓,使力作毋偷。

huái lè jiā shì zhòng qù xiāng lǐ xiāng shī zhī shì yě

怀乐家室,重去乡里,乡师之事也。

lùn bǎi gōng shěn shí shì biàn gōng kǔ shàng wán lì jiān yī wǔ xiāng yǐ shí jūn xiū yān

论百工,审时事,辨功苦,上完利,监壹五乡,以时钧修焉。

shǐ kè lòu wén cǎi wú gǎn zào yú xiāng gōng shī zhī shì yě

使刻镂文采,毋敢造于乡,工师之事也。

fú zhì

服制

dù jué ér zhì fú liàng lù ér yòng cái yǐn shí yǒu liàng yī fú yǒu zhì gōng shì yǒu dù liù chù rén tú yǒu shù zhōu chē chén qì yǒu jìn xiū shēng zé yǒu xuān miǎn fú wèi gǔ lù tián zhái zhī fēn sǐ zé yǒu guān guǒ jiǎo qīn kuàng lǒng zhī dù

度爵而制服,量禄而用财,饮食有量,衣服有制,宫室有度,六畜人徒有数,舟车陈器有禁,修生则有轩冕服位谷禄田宅之分,死则有棺椁绞衾圹垄之度。

suī yǒu xián shēn guì tǐ wú qí jué bù gǎn fú qí fú

虽有贤身贵体,毋其爵,不敢服其服。

suī yǒu fù jiā duō zī wú qí lù bù gǎn yòng qí cái

虽有富家多资,毋其禄,不敢用其财。

tiān zǐ fú wén yǒu zhāng ér fū rén bù gǎn yǐ yàn yǐ xiǎng miào jiāng jūn dài fū bù gǎn yǐ cháo guān lì yǐ mìng shì zhǐ yú dài yuán sàn mín bù gǎn fú zá cǎi bǎi gōng shāng gǔ bù dé fú zhǎng quán diāo xíng yú lù mín bù gǎn fú miǎn bù gǎn chù lián chéng chē

天子服文有章,而夫人不敢以燕以飨庙,将军大夫不敢以朝官吏,以命士,止于带缘,散民不敢服杂采,百工商贾不得服长鬈貂,刑余戮民不敢服絻,不敢畜连乘车。

jiǔ bài

九败

qǐn bīng zhī shuō shèng zé xiǎn zǔ bù shǒu

寝兵之说胜,则险阻不守;

jiān ài zhī shuō shèng zé shì zú bù zhàn

兼爱之说胜,则士卒不战。

quán shēng zhī shuō shèng zé lián chǐ bù lì

全生之说胜,则廉耻不立。

sī yì zì guì zhī shuō shèng zé shàng lìng bù xíng

私议自贵之说胜,则上令不行。

qún tú bǐ zhōu zhī shuō shèng zé xián bù xiào bù fēn

群徒比周之说胜,则贤不肖不分。

jīn yù huò cái zhī shuō shèng

金玉货财之说胜。

zé jué fú xià liú guān lè wán hǎo zhī shuō shèng

则爵服下流,观乐玩好之说胜。

zé jiān mín zài shàng wèi

则奸民在上位。

qǐng yè rèn jǔ zhī shuō shèng zé shéng mò bù zhèng chǎn yú shì guò zhī shuō shèng zé qiǎo nìng zhě yòng

请谒任举之说胜,则绳墨不正,谄谀饰过之说胜,则巧佞者用。

qī guān

七观

qī ér zhì shǐ ér wǎng bǎi xìng shě jǐ yǐ shàng wèi xīn zhě jiào zhī suǒ qī yě

期而致,使而往,百姓舍己以上为心者,教之所期也。

shǐ yú bù zú jiàn zhōng yú bù kě jí yī rén fú zhī wàn rén cóng zhī xun zhī suǒ qī yě

始于不足见,终于不可及,一人服之,万人从之,训之所期也。

wèi zhī lìng ér wèi wèi zhī shǐ ér wǎng shàng bù jiā miǎn ér mín zì jìn jié sú zhī suǒ qī yě

未之令而为,未之使而往,上不加勉,而民自尽,竭俗之所期也。

hào wù xíng yú xīn bǎi xìng huà yú xià fá wèi xíng ér mín wèi kǒng shǎng wèi jiā ér mín quàn miǎn chéng xìn zhī suǒ qī yě

好恶形于心,百姓化于下,罚未行而民畏恐,赏未加而民劝勉,诚信之所期也。

wèi ér wú hài chéng ér bù yì de ér mò zhī néng zhēng tiān dào zhī suǒ qī yě

为而无害,成而不议,得而莫之能争,天道之所期也。

wèi zhī ér chéng qiú zhī ér de shàng zhī suǒ yù xiǎo dà bì jǔ shì zhī suǒ qī yě

为之而成,求之而得,上之所欲,小大必举,事之所期也。

lìng zé xíng jìn zé zhǐ xiàn zhī suǒ jí sú zhī suǒ bèi rú bǎi tǐ zhī cóng xīn zhèng zhī suǒ qī yě

令则行,禁则止,宪之所及,俗之所被,如百体之从心,政之所期也。

✦ You read 立政

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.