管子 · 管仲 · Chapter 46 of 76

内业

PinyinModern Translation
Size

fán wù zhī jīng cǐ zé wéi shēng

凡物之精,此则为生。

xià shēng wǔ gǔ shàng wèi liè xīng

下生五谷,上为列星。

liú yú tiān dì zhī jiān wèi zhī guǐ shén

流于天地之间,谓之鬼神;

cáng yú xiōng zhōng wèi zhī shèng rén

藏于胸中,谓之圣人。

shì gù mín qì gǎo hu rú dēng yú tiān yǎo hu rú rù yú yuān nào hu rú zài yú hǎi zú hu rú zài yú jǐ

是故民气,杲乎如登于天,杳乎如入于渊,淖乎如在于海,卒乎如在于己。

shì gù cǐ qì yě bù kě zhǐ yǐ lì ér kě ān yǐ dé

是故此气也,不可止以力,而可安以德;

bù kě hū yǐ shēng ér kě yíng yǐ yīn

不可呼以声,而可迎以音。

jìng shǒu wù shī shì wèi chéng dé dé chéng ér zhì chū wàn wù guǒ de

敬守勿失,是谓成德,德成而智出,万物果得。

fán xīn zhī xíng zì chōng zì yíng zì shēng zì chéng

凡心之刑,自充自盈,自生自成。

qí suǒ yǐ shī zhī bì yǐ yōu lè xǐ nù yù lì

其所以失之,必以忧乐喜怒欲利。

néng qù yōu lè xǐ nù yù lì xīn nǎi fǎn jì

能去忧乐喜怒欲利,心乃反济。

bǐ xīn zhī qíng lì ān yǐ níng wù fán wù luàn hé nǎi zì chéng

彼心之情,利安以宁,勿烦勿乱,和乃自成。

shé shé hu rú zài yú cè hū hū hu rú jiāng bù dé miǎo miǎo hu rú qióng wú jí

折折乎如在于侧,忽忽乎如将不得,渺渺乎如穷无极。

cǐ jī bù yuǎn rì yòng qí dé

此稽不远,日用其德。

fu dào zhě suǒ yǐ chōng xíng yě ér rén bù néng gù

夫道者,所以充形也,而人不能固。

qí wǎng bù fù qí lái bù shě

其往不复,其来不舍。

móu hu mò wén qí yīn zú hu nǎi zài yú xīn

谋乎莫闻其音,卒乎乃在于心;

míng míng hu bú jiàn qí xíng yín yín hu yǔ wǒ jù shēng

冥冥乎不见其形,淫淫乎与我俱生。

bú jiàn qí xíng

不见其形;

bù wén qí shēng ér xù qí chéng wèi zhī dào

不闻其声,而序其成,谓之道。

fán dào wú suǒ shàn xīn ān ài

凡道无所,善心安爱。

xīn jìng qì lǐ dào nǎi kě zhǐ

心静气理,道乃可止。

bǐ dào bù yuǎn mín dé yǐ chǎn

彼道不远,民得以产;

bǐ dào bù lí mín yīn yǐ zhī

彼道不离,民因以知。

shì gù zú hu qí rú kě yǔ suǒ miǎo miǎo hu qí rú qióng wú suǒ

是故卒乎其如可与索,眇眇乎其如穷无所。

bǐ dào zhī qíng è yīn yǔ shēng xiū xīn jìng yīn dào nǎi kě de

彼道之情,恶音与声,修心静音,道乃可得。

dào yě zhě kǒu zhī suǒ bù néng yán yě mù zhī suǒ bù néng shì yě ěr zhī suǒ bù néng tīng yě suǒ yǐ xiū xīn ér zhèng xíng yě

道也者,口之所不能言也,目之所不能视也,耳之所不能听也,所以修心而正形也;

rén zhī suǒ shī yǐ sǐ suǒ de yǐ shēng yě

人之所失以死,所得以生也;

shì zhī suǒ shī yǐ bài suǒ de yǐ chéng yě

事之所失以败,所得以成也。

fán dào wú gēn wú jīng wú yè wú róng

凡道无根无茎,无叶无荣。

wàn wù yǐ shēng wàn wù yǐ chéng mìng zhī yuē dào

万物以生,万物以成,命之曰道。

tiān zhǔ zhèng dì zhǔ píng rén zhǔ ān jìng

天主正,地主平,人主安静。

chūn qiū dōng xià tiān zhī shí yě

春秋冬夏,天之时也;

shān líng chuān gǔ de zhī zhī yě

山陵川谷,地之枝也;

xǐ nù qǔ yǔ rén zhī móu yě

喜怒取予,人之谋也。

shì gù shèng rén yǔ shí biàn ér bù huà cóng wù ér bù yí

是故圣人与时变而不化,从物而不移。

néng zhèng néng jìng rán hòu néng dìng

能正能静,然后能定。

dìng xīn zài zhōng ěr mù cōng míng sì zhī jiān gù kě yǐ wèi jīng shè

定心在中,耳目聪明,四肢坚固,可以为精舍。

jīng yě zhě qì zhī jīng zhě yě

精也者,气之精者也。

qì dào nǎi shēng shēng nǎi sī sī nǎi zhī zhī nǎi zhǐ yǐ

气,道乃生,生乃思,思乃知,知乃止矣。

fán xīn zhī xíng guò zhī shī shēng

凡心之形,过知失生。

yī wù néng huà wèi zhī shén yī shì néng biàn wèi zhī zhì

一物能化谓之神,一事能变谓之智。

huà bù yì qì biàn bù yì zhì wéi zhí yī zhī jūn zǐ néng wéi cǐ hu

化不易气,变不易智,唯执一之君子能为此乎!

zhí yī bù shī néng jūn wàn wù

执一不失,能君万物。

jūn zǐ shǐ wù bù wéi wù shǐ dé yī zhī lǐ

君子使物,不为物使,得一之理。

zhì xīn zài yú zhōng zhì yán chū yú kǒu zhì shì jiā yú rén rán zé tiān xià zhì yǐ

治心在于中,治言出于口,治事加于人,然则天下治矣。

yī yán de ér tiān xià fú yī yán dìng ér tiān xià tīng gōng zhī wèi yě

一言得而天下服,一言定而天下听,公之谓也。

xíng bù zhèng dé bù lái

形不正,德不来;

zhōng bù jìng xīn bù zhì

中不静,心不治。

zhèng xíng shè dé tiān rén de yì zé yín rán ér zì zhì shén míng zhī jí zhào hu zhī wàn wù

正形摄德,天仁地义,则淫然而自至神明之极,照乎知万物。

zhōng yì shǒu bù tè bù yǐ wù luàn guān bù yǐ guān luàn xīn shì wèi zhōng de

中义守不忒,不以物乱官,不以官乱心,是谓中得。

yǒu shén zì zài shēn yī wǎng yī lái diàn zhī néng sī

有神自在身,一往一来,奠之能思。

shī zhī bì luàn de zhī bì zhì

失之必乱,得之必治。

jìng chú qí shě jīng jiāng zì lái

敬除其舍,精将自来。

jīng xiǎng sī zhī níng niàn zhì zhī yán róng wèi jìng jīng jiāng zhì dìng

精想思之,宁念治之,严容畏敬,精将至定。

de zhī ér wù shě ěr mù bù yín

得之而勿舍,耳目不淫。

xīn wú tā tú zhèng xīn zài zhōng wàn wù de dù

心无他图,正心在中,万物得度。

dào mǎn tiān xià pǔ zài mín suǒ mín bù néng zhī yě

道满天下,普在民所,民不能知也。

yī yán zhī jiě shàng chá yú tiān xià jí yú de pán mǎn jiǔ zhōu

一言之解,上察于天,下极于地,蟠满九州。

hé wèi jiě zhī

何谓解之?

zài yú xīn ān

在于心安。

wǒ xīn zhì guān nǎi zhì wǒ xīn ān guān nǎi ān

我心治,官乃治,我心安,官乃安。

zhì zhī zhě xīn yě ān zhī zhě xīn yě

平定要由心,安静也要由心。

xīn yǐ cáng xīn xīn zhī zhōng yòu yǒu xīn yān

心以藏心,心之中又有心焉。

bǐ xīn zhī xīn yīn yǐ xiān yán

彼心之心,音以先言。

yīn rán hòu xíng xíng rán hòu yán yán rán hòu shǐ shǐ rán hòu zhì

音然后形,形然后言,言然后使,使然后治。

bù zhì bì luàn luàn nǎi sǐ

不治必乱,乱乃死。

jīng cún zì shēng qí wài ān róng nèi cáng yǐ wéi quán yuán hào rán hé píng yǐ wéi qì yuān

精存自生,其外安荣,内藏以为泉原,浩然和平,以为气渊。

yuān zhī bù hé sì tǐ nǎi gù

渊之不涸,四体乃固;

quán zhī bù jié jiǔ qiào suì tōng

泉之不竭,九窍遂通。

nǎi néng qióng tiān de pò sì hǎi

乃能穷天地,破四海。

zhōng wú huò yì wài wú xié zāi xīn quán yú zhōng xíng quán yú wài bù féng tiān zāi bù yù rén jiào wèi zhī shèng rén

中无惑意,外无邪灾,心全于中,形全于外,不逢天灾,不遇人窖,谓之圣人。

rén néng zhèng jìng pí fū yù kuān ěr mù cōng míng jīn xìn ér gǔ qiáng

人能正静,皮肤裕宽,耳目聪明,筋信而骨强。

nǎi néng dài dà huán ér lǚ dà fāng jiàn yú dà qīng shì gàn dà míng

乃能戴大圜,而履大方,鉴于大清,视干大明。

jìng shèn wú tuī rì xīn qí dé biàn zhī tiān xià qióng yú sì jí

敬慎无忒,日新其德,遍知天下,穷于四极。

jìng fā qí chōng shì wèi nèi de

敬发其充,是谓内得。

rán ér bù fǎn cǐ shēng zhī tè

然而不反,此生之忒。

fán dào bì zhōu bì mì bì kuān bì shū bì jiān bì gù shǒu shàn wù shě zhú yín zé báo jì zhī qí jí fǎn yú dào dé

凡道,必周必密,必宽必舒,必坚必固,守善勿舍,逐淫泽薄,既知其极,反于道德。

quán xīn zài zhōng bù kě bì nì hé yú xíng róng jiàn yú fū sè

全心在中,不可蔽匿,和于形容,见于肤色。

shàn qì yíng rén qīn yú dì xiōng

善气迎人,亲于弟兄;

è qì yíng rén hài yú róng bīng

恶气迎人,害于戎兵。

bù yán zhī shēng jí yú léi gǔ

不言之声,疾于雷鼓;

xīn qì zhī xíng míng yú rì yuè chá yú fù mǔ

心气之形,明于日月,察于父母。

shǎng bù zú yǐ quàn shàn xíng bù zú yǐ chéng guò qì yì de ér tiān xià fú xīn yì dìng ér tiān xià tīng

赏不足以劝善,刑不足以惩过,气意得而天下服,心意定而天下听。

bó qì rú shén wàn wù bèi cún

搏气如神,万物备存。

néng bó hu

能搏乎?

néng yī hu

能一乎?

néng wú bǔ shì ér zhī jí xiōng hu

能无卜筮而知吉凶乎?

néng zhǐ hu

能止乎?

néng yǐ hū

能已乎?

néng wù qiú zhū rén ér de zhī jǐ hu

能勿求诸人而得之己乎?

sī zhī sī zhī yòu zhòng sī zhī

思之,思之,又重思之。

sī zhī ér bù tōng guǐ shén jiāng tōng zhī

思之而不通,鬼神将通之。

fēi guǐ shén zhī lì yě jīng qì zhī jí yě

其实这不是鬼神的力量,而是精气的最高作用。

sì tǐ jì zhèng xuè qì jì jìng yī yì bó xīn ěr mù bù yín suī yuǎn ruò jìn

四体既正,血气既静,一意搏心,耳目不淫,虽远若近。

sī suǒ shēng zhī màn yì shēng yōu bào ào shēng yuàn yōu yù shēng jí jí kùn nǎi sǐ

思索生知,慢易生忧,暴傲生怨,忧郁生疾,疾困乃死。

sī zhī ér bù shě nèi kùn wài báo bù zǎo wéi tú shēng jiāng xùn shě

思之而不舍,内困外薄,不早为图,生将巽舍。

shí mò ruò wú bǎo sī mò ruò wù zhì jié shì zhī qí bǐ jiāng zì zhì

食莫若无饱,思莫若勿致,节适之齐,彼将自至。

fán rén zhī shēng yě tiān chū qí jīng de chū qí xíng hé cǐ yǐ wéi rén

凡人之生也,天出其精,地出其形,合此以为人。

hé nǎi shēng bù hé bù shēng

和乃生,不和不生。

chá hé zhī dào qí jīng bú jiàn qí zhēng bù chǒu

察和之道,其精不见,其征不丑。

píng zhèng shàn xiōng lùn zhì zài xīn

平正擅匈,论治在心。

cǐ yǐ cháng shòu

此以长寿。

fèn nù zhī shī dù nǎi wèi zhī tú

忿怒之失度,乃为之图。

jié qí wǔ yù qù qí èr xiōng bù xǐ bù nù píng zhèng shàn xiōng

节其五欲,去其二凶,不喜不怒,平正擅匈。

fán rén zhī shēng yě bì yǐ píng zhèng

凡人之生也,必以平正。

suǒ yǐ shī zhī bì yǐ xǐ nù yōu huàn

所以失之,必以喜怒忧患。

shì gù zhǐ nù mò ruò shī qù yōu mò ruò lè jié lè mò ruò lǐ shǒu lǐ mò ruò jìng shǒu jìng mò ruò jìng

是故止怒莫若诗,去忧莫若乐,节乐莫若礼,守礼莫若敬,守敬莫若静。

nèi jìng wài jìng néng fǎn qí xìng xìng jiāng dà dìng

内静外敬,能反其性,性将大定。

fán shí zhī dào dà chōng shāng ér xíng bù zāng

凡食之道:大充,伤而形不臧;

dà shè gǔ kū ér xuè hù

大摄,骨枯而血沍。

chōng shè zhī jiān cǐ wèi hé chéng jīng zhī suǒ shě ér zhī zhī suǒ shēng jī bǎo zhī shī dù nǎi wèi zhī tú

充摄之间,此谓和成,精之所舍,而知之所生,饥饱之失度,乃为之图。

bǎo zé jí dòng jī zé guǎng sī lǎo zé cháng lǜ

饱则疾动,饥则广思,老则长虑。

bǎo bù jí dòng qì bù tōng yú sì mò

饱不疾动,气不通于四末;

jī bù guǎng sī bǎo ér bù fèi

饥不广思,饱而不废;

lǎo bù cháng lǜ kùn nǎi sù jié

老不长虑,困乃速竭。

dà xīn ér gǎn kuān qì ér guǎng qí xíng ān ér bù yí néng shǒu yī ér qì wàn kē jiàn lì bù yòu jiàn hài bù jù kuān shū ér rén dú lè qí shēn shì wèi yún qì yì xíng shì tiān

大心而敢,宽气而广,其形安而不移,能守一而弃万苛,见利不诱,见害不俱,宽舒而仁,独乐其身,是谓云气,意行似天。

fán rén zhī shēng yě bì yǐ qí huan

凡人之生也,必以其欢。

yōu zé shī jì nù zé shī duān

忧则失纪,怒则失端。

yōu bēi xǐ nù dào nǎi wú chǔ

忧悲喜怒,道乃无处。

ài yù jìng zhī yù luàn zhèng zhī wù yǐn wù tuī fú jiāng zì guī

爱欲静之,遇乱正之,勿引勿推,福将自归。

bǐ dào zì lái kě jiè yǔ móu jìng zé de zhī zào zé shī zhī

彼道自来,可藉与谋,静则得之,躁则失之。

líng qì zài xīn yī lái yī shì qí xì wú nèi qí dà wú wài

灵气在心,一来一逝,其细无内,其大无外。

suǒ yǐ shī zhī yǐ zào wéi hài

所以失之,以躁为害。

xīn néng zhí jìng dào jiāng zì dìng

心能执静,道将自定。

dé dào zhī rén lǐ chéng ér zhūn xiè xiōng zhōng wú bài

得道之人,理丞而屯泄,匈中无败。

jié yù zhī dào wàn wù bù hài

节欲之道,万物不害。

✦ You read 内业

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.