管子 · 管仲 · Chapter 70 of 76

揆度

PinyinModern Translation
Size

qí huán gōng wèn yú guǎn zǐ yuē zì suì rén yǐ lái qí dà huì kě de ér wén hu

齐桓公问于管子曰:“自燧人以来,其大会可得而闻乎?

guǎn zǐ duì yuē suì rén yǐ lái wèi yǒu bù yǐ qīng zhòng wèi tiān xià yě

”管子对曰:“燧人以来,未有不以轻重为天下也。

gòng gōng zhī wáng shuǐ chǔ shén zhī qī lù chǔ shén zhī sān chéng tiān shì yǐ ài zhì tiān xià

共工之王,水处什之七,陆处什之三,乘天势以隘制天下。

zhì yú huáng dì zhī wáng jǐn táo qí zhǎo yá bù lì qí qì shāo shān lín pò zēng sǒu fén pèi zé zhú qín shòu shí yǐ yì rén rán hòu tiān xià kě de ér mù yě

至于黄帝之王,谨逃其爪牙,不利其器,烧山林,破增薮,焚沛泽,逐禽兽,实以益人,然后天下可得而牧也。

zhì yú yáo shùn zhī wáng suǒ yǐ huà hǎi nèi zhě běi yòng yú shì zhī yù nán guì jiāng hàn zhī zhū qí shèng qín shòu zhī chóu yǐ dài fū suí zhī

至于尧舜之王,所以化海内者,北用禺氏之玉,南贵江汉之珠,其胜禽兽之仇,以大夫随之。

huán gōng yuē hé wèi yě

”桓公曰:“何谓也?

guǎn zǐ duì yuē lìng zhū hóu zhī zǐ jiāng wěi zhì zhě jiē yǐ shuāng wǔ zhī pí qīng dài fū bào shì liè dài fū bào chān

”管子对曰:“令:‘诸侯之子将委质者,皆以双武之皮,卿大夫豹饰,列大夫豹幨。

dài fū sàn qí yì sù yǔ qí cái wù yǐ shì hǔ bào zhī pí gù shān lín zhī rén cì qí měng shòu ruò cóng qīn qi zhī chóu cǐ jūn miǎn fú yú cháo ér měng lǔ shèng yú wài

’大夫散其邑粟与其财物以市虎豹之皮,故山林之人刺其猛兽若从亲戚之仇,此君冕服于朝,而猛鲁胜于外;

dài fū yǐ sàn qí cái wù wàn rén de shòu qí liú

大夫已散其财物,万人得受其流。

cǐ yáo shùn zhī shù yě

此尧舜之数也。

huán gōng yuē shì míng èr zhèng míng wǔ ér tiān xià zhì hé wèi shì míng èr

桓公曰,“‘事名二、正名五而天下治’,何谓‘事名二’?

duì yuē tiān cè yáng yě rǎng cè yīn yě cǐ wèi shì míng èr

”对曰:“天策阳也,壤策阴也,此谓‘事名二’。

hé wèi zhèng míng wǔ

”“何谓‘正名五’?

duì yuē quán yě héng yě guī yě ju yě zhǔn yě cǐ wèi zhèng míng wǔ

”对曰:“权也,衡也,规也,矩也,准也,此谓‘正名五’。

qí zài sè zhě qīng huáng bái hēi chì yě

其在色者,青黄白黑赤也;

qí zài shēng zhě gōng shāng yǔ zhēng jiǎo yě

其在声者,宫商羽征角也;

qí zài wèi zhě suān xīn xián kǔ gān yě

其在味者,酸辛咸苦甘也。

èr wǔ zhě tóng shān jié zé rén jūn yǐ shù zhì zhī rén

二五者,童山竭泽,人君以数制之人。

wèi zhě suǒ yǐ shǒu mín kǒu yě shēng zhě suǒ yǐ shǒu mín ěr yě sè zhě suǒ yǐ shǒu mín mù yě

味者所以守民口也,声者所以守民耳也,色者所以守民目也。

rén jūn shī èr wǔ zhě wáng qí guó dài fū shī èr wǔ zhě wáng qí shì mín shī èr wǔ zhě wáng qí jiā

人君失二五者亡其国,大夫失二五者亡其势,民失二五者亡其家。

cǐ guó zhī zhì jī yě wèi zhī guó jī

此国之至机也,谓之国机。

qīng zhòng zhī fǎ yuē zì yán néng wéi sī mǎ bù néng wèi sī mǎ zhě shā qí shēn yǐ xìn qí gǔ

轻重之法曰:“自言能为司马不能为司马者,杀其身以衅其鼓;

zì yán néng zhì tián tǔ bù néng zhì tián tǔ zhě shā qí shēn yǐ xìn qí shè

自言能治田土不能治田土者,杀其身以衅其社;

zì yán néng wéi guān bù néng wèi guān zhě yì yǐ wéi mén fù

自言能为官不能为官者,劓以为门父。

gù wú gǎn jiān néng wū lù zhì yú jūn zhě yǐ

”故无敢奸能诬禄至于君者矣。

gù xiāng rèn yín wèi guān dōu chóng mén jī tuò bù néng qù yì suí zhī yǐ fǎ

故相任寅为官都,重门击柝不能去,亦随之以法。

huán gōng wèn yú guǎn zǐ yuē qǐng wèn dà zhǔn

桓公问于管子曰,“请问大准。

guǎn zǐ duì yuē dà zhǔn zhě tiān xià jiē zhì wǒ ér wú wǒ yān

”管子对曰:“大准者,天下皆制我而无我焉;

cǐ wèi dà zhǔn

此谓大准。

huán gōng yuē hé wèi yě

”桓公曰:“何谓也?

guǎn zǐ duì yuē jīn tiān xià qǐ bīng jiā wǒ chén zhī néng móu lì guó dìng míng zhě gē rǎng ér fēng

”管子对曰:“今天下起兵加我,臣之能谋厉国定名者,割壤而封;

chén zhī néng yǐ chē bīng jìn tuì chéng gōng lì míng zhě gē rǎng ér fēng

臣之能以车兵进退成功立名者,割壤而封。

rán zé shì tiān xià jǐn fēng jūn zhī chén yě fēi jūn fēng zhī yě

然则是天下尽封君之臣也,非君封之也。

tiān xià yǐ fēng jūn zhī chén shí lǐ yǐ tiān xià měi dòng zhòng fēng jūn zhī mín èr shí lǐ

天下已封君之臣十里矣,天下每动,重封君之民二十里。

jūn zhī mín fēi fù yě lín guó fù zhī

君之民非富也,邻国富之。

lín guó měi dòng zhòng fù jūn zhī mín pín zhě zhòng pín fù zhě zhòng fù

邻国每动,重富君之民,贫者重贫,富者重富。

shī zhǔn zhī shù yě

失准之数也。

huán gōng yuē hé wèi yě

”桓公曰:“何谓也?

guǎn zǐ duì yuē jīn tiān xià qǐ bīng jiā wǒ mín qì qí lěi sì chū chí gē yú wài rán zé guó bù dé gēng

”管子对曰:“今天下起兵加我,民弃其耒耜,出持戈于外,然则国不得耕。

cǐ fēi tiān xiōng yě cǐ rén xiōng yě

此非天凶也,此人凶也。

jūn cháo lìng ér xī qiú jù mín sì qí cái wù yǔ qí wǔ gǔ wèi chóu yàn ér qù

君朝令而夕求具,民肆其财物与其五谷为雠,厌而去。

mào rén shòu ér lǐn zhī rán zé guó cái zhī yī fēn zài gǔ rén

贸人受而廪之,然则国财之一分在贾人。

shī ba mín fǎn qí shì wàn wù fǎn qí zhòng

师罢,民反其事,万物反其重。

gǔ rén chū qí cái wù guó bì zhī shǎo fēn lǐn yú gǔ rén

贾人出其财物,国币之少分廪于贾人。

ruò cǐ zé bì zhòng sān fēn cái wù zhī qīng zhòng sān fēn gǔ rén shì yú sān fēn zhī jiān guó zhī cái wù jǐn zài gǔ rén ér jūn wú cè yān

若此则币重三分,财物之轻重三分,贾人市于三分之间,国之财物尽在贾人,而君无策焉。

mín gēng xiāng zhì jūn wú yǒu shì yān

民更相制,君无有事焉。

cǐ qīng zhòng zhī dà zhǔn yě

此轻重之大准也。

guǎn zǐ yuē rén jūn cāo běn mín bù dé cāo mò

管子曰:“人君操本,民不得操末;

rén jūn cāo shǐ mín bù dé cāo zú

人君操始,民不得操卒。

qí zài tú zhě jí zhī yú qú sāi

其在涂者,籍之于衢塞;

qí zài gǔ zhě shǒu zhī chūn qiū

其在谷者,守之春秋;

qí zài wàn wù zhě lì zī ér xíng

其在万物者,立赀而行。

gù wù dòng zé yīng zhī

故物动则应之。

gù yù duó qí tu zé mín wú zūn

故豫夺其涂,则民无遵;

jūn shǒu qí liú

君守其流。

zé mín shī qí gāo

则民失其高。

gù shǒu sì fāng zhī gāo xià guó wú yóu gǔ guì jiàn xiāng dāng cǐ wèi guó héng

故守四方之高下,国无游贾,贵贱相当,此谓国衡;

yǐ lì xiāng shǒu zé shù guī yú jūn yǐ

以利相守,则数归于君矣。

guǎn zǐ yuē shàn zhèng shāng rèn zhě shěng yǒu sì shěng yǒu sì zé shì cháo xián shì cháo xián zé tián yě chōng tián yě chōng zé mín cái zú mín cái zú zé jūn fù liǎn yān bù qióng

管子曰:“善正商任者省有肆,省有肆则市朝闲,市朝闲则田野充,田野充则民财足,民财足则君赋敛焉不穷。

jīn zé bù rán mín zhòng ér jūn zhòng zhòng ér bù néng qīng

今则不然,民重而君重,重而不能轻;

mín qīng ér jūn qīng qīng ér bù néng zhòng

民轻而君轻,轻而不能重。

tiān xià shàn zhě bù rán mín zhòng zé jūn qīng mín qīng zé jūn zhòng cǐ nǎi cái yú yǐ mǎn bù zú zhī shù yě

天下善者不然,民重则君轻,民轻则君重,此乃财余以满不足之数也。

gù fán bù néng diào mín lì zhě bù kě yǐ wèi dà zhì

故凡不能调民利者,不可以为大治。

bù chá yú zhōng shǐ bù kě yǐ wèi zhì yǐ

不察于终始,不可以为至矣。

dòng zuǒ yòu yǐ zhòng xiāng yīn èr shí guó zhī cè yě

动左右以重相因,二十国之策也;

yán tiě èr shí guó zhī cè yě

盐铁二十国之策也;

xī jīn èr shí guó zhī cè yě

锡金二十国之策也。

wǔ guān zhī shù

五官之数;

bù jí yú mín

不籍于民。

huán gōng wèn yú guǎn zǐ yuē qīng zhòng zhī shù è zhōng

桓公问于管子曰:“轻重之数恶终?

guǎn zǐ duì yuē ruò sì shí zhī gèng jǔ wú suǒ zhōng

”管子对曰:“若四时之更举,无所终。

guó yǒu huàn yōu qīng zhòng wǔ gǔ yǐ diào yòng jī yú zāng xiàn yǐ bèi shǎng

国有患忧,轻重五谷以调用,积余臧羡以备赏。

tiān xià bīn fú yǒu hǎi nèi yǐ fù chéng xìn rén yì zhī shì gù mín gāo cí ràng wú wéi qí guài zhě bǐ qīng zhòng zhě zhū hóu bù fú yǐ chū zhàn zhū hóu bīn fú yǐ xíng rén yì

天下宾服,有海内,以富诚信仁义之士,故民高辞让,无为奇怪者,彼轻重者,诸侯不服以出战,诸侯宾服以行仁义。

guǎn zǐ yuē yī suì gēng wǔ suì shí sù gǔ wǔ bèi

管子曰:“一岁耕,五岁食,粟贾五倍。

yī suì gēng liù suì shí sù gǔ liù bèi

一岁耕,六岁食,粟贾六倍。

èr nián gēng ér shí yī nián shí

二年耕而十一年食。

fu fù néng duó pín néng yǔ nǎi kě yǐ wéi tiān xià

夫富能夺,贫能予,乃可以为天下。

qiě tiān xià zhě chù cí xíng cí ruò cǐ ér tiān xià kě yī yě

且天下者,处兹行兹,若此而天下可壹也。

fu tiān xià zhě shǐ zhī bù shǐ yòng zhī bù yòng

夫天下者,使之不使,用之不用。

gù shàn wèi tiān xià zhě wú yuē shǐ zhī shǐ bù dé bù shǐ

故善为天下者,毋曰使之,使不得不使;

wú yuē yòng zhī yòng bù dé bù yòng yě

毋曰用之,用不得不用也。

guǎn zǐ yuē shàn wèi guó zhě rú jīn shí zhī xiāng jǔ zhòng jūn zé jīn qīng

管子曰:“善为国者,如金石之相举,重钧则金倾。

gù zhì quán zé shì zhòng zhì dào zé shì léi

故治权则势重,治道则势羸。

jīn gǔ zhòng yú wú guó qīng yú tiān xià zé zhū hóu zhī zì xiè rú yuán shuǐ zhī jiù xià

今谷重于吾国,轻于天下,则诸侯之自泄,如原水之就下。

gù wù zhòng zé zhì qīng zé qù

故物重则至,轻则去。

yǒu yǐ zhòng zhì ér qīng chù zhě wǒ dòng ér cuò zhī tiān xià jí yǐ yú wǒ yǐ

有以重至而轻处者,我动而错之,天下即已于我矣。

wù zāng zé zhòng fā zé qīng sàn zé duō

物臧则重,发则轻,散则多。

bì zhòng zé mín sǐ lì bì qīng zé jué ér bù yòng gù qīng zhòng diào yú shù ér zhǐ

币重则民死利,币轻则决而不用,故轻重调于数而止。

wǔ gǔ zhě mín zhī sī mìng yě

“五谷者,民之司命也;

dāo bì zhě gōu dú yě

刀币者,沟渎也;

hào lìng zhě xú jí yě

号令者,徐疾也。

lìng zhòng yú bǎo shè jì zhòng yú qīn qī hú wèi yě

“令重于宝,社稷重于亲戚’,胡谓也?

duì yuē fu chéng guō bá shè jì bù xuè shí wú shēng chén

”对曰:“夫城郭拔,社稷不血食,无生臣。

qīn méi zhī hòu wú sǐ zi

亲没之后,无死子。

cǐ shè jì zhī suǒ zhòng yú qīn qī zhě yě

此社稷之所重于亲戚者也。

gù yǒu chéng wú rén wèi zhī shǒu píng xū

故有城无人,谓之守平虚;

yǒu rén ér wú jiá bīng ér wú shí wèi zhī yǔ huò jū

有人而无甲兵而无食,谓之与祸居。

huán gōng wèn guǎn zǐ yuē wú wén hǎi nèi yù bì yǒu qī cè kě de ér wén hu

桓公问管子曰:“吾闻海内玉币有七策,可得而闻乎?

guǎn zǐ duì yuē yīn shān zhī ruǎn mín yī cè yě

”管子对曰:“阴山之礝碈,一策也;

yàn zhī zǐ shān bái jīn yī cè yě

燕之紫山白金,一策也;

fā cháo xiǎn zhī wén pí yī cè yě

发、朝鲜之文皮,一策也;

rǔ hàn shuǐ zhī yòu qú huáng jīn yī cè yě

汝、汉水之右衢黄金,一策也;

jiāng yáng zhī zhū yī cè yě

江阳之珠,一策也;

qín míng shān zhī zēng qīng yī cè yě

秦明山之曾青,一策也;

yú shì biān shān zhī yù yī cè yě

禺氏边山之玉,一策也。

cǐ wèi yǐ guǎ wéi duō yǐ xiá wèi guǎng

此谓以寡为多,以狭为广。

tiān xià zhī shù jǐn yú qīng zhòng yǐ

天下之数尽于轻重矣。

huán gōng wèn yú guǎn zǐ yuē yīn shān zhī mǎ jù jià zhě qiān shèng mǎ zhī píng jiǎ wàn yě jīn zhī píng jiǎ wàn yě

桓公问于管子曰:“阴山之马具驾者千乘,马之平贾万也,金之平贾万也。

wú yǒu fú jīn qiān jīn wèi cǐ nài hé

吾有伏金千斤,为此奈何?

guǎn zǐ duì yuē jūn qǐng shǐ yǔ zhèng jí zhě jiē yǐ bì hái yú jīn wú zhì sì wàn cǐ yī wèi sì yǐ

”管子对曰:“君请使与正籍者,皆以币还于金,吾至四万,此一为四矣。

wú fēi shān zhí yáo lú gāo ér lì huáng jīn yě jīn huáng jīn zhī zhòng yī wèi sì zhě shù yě

吾非埏埴摇炉櫜而立黄金也,今黄金之重一为四者,数也。

zhū qǐ yú chì yě zhī mò guāng huáng jīn qǐ yú rǔ hàn shuǐ zhī yòu qú yù qǐ yú yú shì zhī biān shān

珠起于赤野之末光,黄金起于汝汉水之右衢,玉起于禺氏之边山。

cǐ dù qù zhōu qī qiān bā bǎi lǐ qí tu yuǎn qí zhì è

此度去周七千八百里,其涂远,其至阨。

gù xiān wáng dù yòng qí zhòng ér yīn zhī zhū yù wéi shàng bì huáng jīn wèi zhōng bì dāo bù wéi xià bì

故先王度用其重而因之,珠玉为上币,黄金为中币,刀布为下币。

xiān wáng gāo xià zhōng bì lì xià shàng zhī yòng

先王高下中币,利下上之用。

bǎi shèng zhī guó zhōng ér lì shì dōng xī nán běi dù wǔ shí lǐ

百乘之国,中而立市,东西南北度五十里。

yī rì dìng lǜ èr rì dìng zài sān rì chū jìng wǔ rì ér fǎn

一日定虑,二日定载,三日出竟,五日而反。

bǎi shèng zhī zhì qīng zhòng wú guò wǔ rì

百乘之制轻重,毋过五日。

bǎi shèng wèi gēng tián wàn qǐng wèi hù wàn hù wèi kāi kǒu shí wàn rén wèi fēn zhě wàn rén wèi qīng chē bǎi shèng wèi mǎ sì bǎi pǐ

百乘为耕田万顷,为户万户,为开口十万人,为分者万人,为轻车百乘,为马四百匹。

qiān shèng zhī guó zhōng ér lì shì dōng xī nán běi dù bǎi wǔ shí yú lǐ

千乘之国,中而立市,东西南北度百五十余里。

èr rì dìng lǜ sān rì dìng zài wǔ rì chū jìng shí rì ér fǎn

二日定虑,三日定载,五日出竟,十日而反。

qiān shèng zhī zhì qīng zhòng wú guò yī xún

千乘之制轻重,毋过一旬。

qiān shèng wèi gēng tián shí wàn qǐng wèi hù shí wàn hù wèi kāi kǒu bǎi wàn rén wéi dāng fēn zhě shí wàn rén wèi qīng chē qiān shèng wèi mǎ sì qiān pǐ

千乘为耕田十万顷,为户十万户,为开口百万人,为当分者十万人,为轻车千乘,为马四千匹。

wàn shèng zhī guó zhōng ér lì shì dōng xī nán běi dù wǔ bǎi lǐ

万乘之国,中而立市,东西南北度五百里。

sān rì dìng lǜ wǔ rì dìng zài shí rì chū jìng èr shí rì ér fǎn

三日定虑,五日定载,十日出竟,二十日而反。

wàn shèng zhī zhì qīng zhòng wú guò èr xún

万乘之制轻重,毋过二旬。

wàn shèng wèi gēng tián bǎi wàn qǐng wèi hù bǎi wàn hù wèi kāi kǒu qiān wàn rén wéi dāng fēn zhě bǎi wàn rén wèi qīng chē wàn shèng wèi mǎ sì wàn pǐ

万乘为耕田百万顷,为户百万户,为开口千万人,为当分者百万人,为轻车万乘,为马四万匹。

guǎn zǐ yuē pǐ fū wèi guān pǐ fù wèi guǎ lǎo ér wú zi zhě wèi dú

管子曰:“匹夫为鳏,匹妇为寡,老而无子者为独。

jūn wèn qí ruò yǒu zǐ dì shī yì ér sǐ zhě fù mǔ wèi dú shàng bì zàng zhī yī qīn sān lǐng mù bì sān cùn xiāng lì shì shì zàng yú gōng rǎng

君问其若有子弟师役而死者,父母为独,上必葬之:衣衾三领,木必三寸,乡吏视事,葬于公壤。

ruò chǎn ér wú dì xiōng shàng bì cì zhī pǐ mǎ zhī rǎng

若产而无弟兄,上必赐之匹马之壤。

gù qīn zhī shā qí zi yǐ wéi shàng yòng bù kǔ yě

故亲之杀其子以为上用,不苦也。

jūn zhōng suì xíng yì lǐ qí rén lì tóng ér gōng shì měi zhě liáng méng yě lì zuò zhě yě pú èr shù jiǔ yī shí yǐ cì zhī

君终岁行邑里,其人力同而宫室美者,良萌也,力作者也,脯二束、酒一石以赐之;

lì zú dàng yóu bù zuò lǎo zhě qiáo zhī dāng zhuàng zhě qiǎn zhī biān shù mín zhī wú běn zhě dài zhī pǔ qiáng

力足荡游不作,老者谯之,当壮者遣之边戍:民之无本者贷之圃强。

gù bǎi shì jiē jǔ wú liú lì shī shí zhī mín

故百事皆举,无留力失时之民。

cǐ jiē guó cè zhī shù yě

此皆国策之数也。

shàng nóng xié wǔ zhōng nóng xié sì xià nóng xié sān

上农挟五,中农挟四,下农挟三。

shàng nǚ yī wǔ zhōng nǚ yī sì xià nǚ yī sān

上女衣五,中女衣四,下女衣三。

nóng yǒu cháng yè nǚ yǒu cháng shì

农有常业,女有常事。

yī nóng bù gēng mín yǒu wèi zhī jī zhě

一农不耕,民有为之饥者;

yī nǚ bù zhī mín yǒu wèi zhī hán zhě

一女不织,民有为之寒者。

jī hán dòng è bì qǐ yú fèn tǔ

饥寒冻饿,必起于粪土。

gù xiān wáng jǐn yú qí shǐ shì zài qí běn mín wú zhě mài qí zi

故先王谨于其始,事再其本,民无者卖其子。

sān qí běn ruò wéi shí

三其本,若为食。

sì qí běn zé xiāng lǐ gěi

四其本,则乡里给。

wǔ qí běn zé yuǎn jìn tōng rán hòu sǐ de zàng yǐ

五其本,则远近通,然后死得葬矣。

shì bù néng zài qí běn ér shàng zhī qiú yān wú zhǐ rán zé jiān tu bù kě dú zūn huò cái bù ān yú jū

事不能再其本,而上之求焉无止,然则奸涂不可独遵,货财不安于拘。

suí zhī yǐ fǎ zé zhōng nèi mín yě qīng zhòng bù tiáo wú mǐ dǎn zhī mín bù kě zé lǐ yù zǐ bù kě de shǐ jūn shī qí mín fù shī qí zi wáng guó zhī shù yě

随之以法,则中内民也,轻重不调,无(米亶)之民不可责理,鬻子不可得使,君失其民,父失其子,亡国之数也。

guǎn zǐ yuē shén nóng zhī shù yuē yī gǔ bù dēng jiǎn yī gǔ gǔ zhī fǎ shén bèi

管子曰:“神农之数曰:‘一谷不登,减一谷,谷之法什倍。

èr gǔ bù dēng jiǎn èr gǔ gǔ zhī fǎ zài shí bèi

二谷不登,减二谷,谷之法再十倍。

yí shū mǎn zhī wú shí zhě yǔ zhī chén wú zhǒng zhě dài zhī xīn gù wú shén bèi zhī gǔ wú bèi chèn zhī mín

’夷疏满之,无食者予之陈,无种者贷之新,故无什倍之贾,无倍称之民。

✦ You read 揆度

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.