gǔ wèi yǒu tiān dì zhī shí wéi xiàng wú xíng yǎo yǎo míng míng máng wén mò mǐn hòng méng hóng dòng mò zhī qí mén
古未有天地之时，惟像无形，窈窈冥冥，芒芠漠闵，澒蒙鸿洞，莫知其门。
yǒu èr shén hùn shēng jīng tiān yíng de
有二神混生，经天营地；
kǒng hu mò zhī qí suǒ zhōng jí tāo hu mò zhī qí suǒ zhǐ xī
孔乎莫知其所终极，滔乎莫知其所止息；
yú shì nǎi bié wèi yīn yáng lí wèi bā jí
于是乃别为阴阳，离为八极；
gāng róu xiāng chéng wàn wù nǎi xíng
刚柔相成，万物乃形；
fán qì wèi chóng jīng qì wéi rén
烦气为虫，精气为人。
shì gù jīng shén tiān zhī yǒu yě ér gǔ hái zhě de zhī yǒu yě jīng shén rù qí mén ér gǔ hái fǎn qí gēn wǒ shàng hé cún
是故精神，天之有也，而骨骸者，地之有也，精神入其门而骨骸反其根，我尚何存？
shì gù shèng rén fǎ tiān shùn qíng bù jū yú sú bù yòu yú rén
是故圣人法天顺情，不拘于俗，不诱于人；
yǐ tiān wèi fù yǐ de wèi mǔ
以天为父，以地为母；
yīn yáng wèi gāng sì shí wèi jì
阴阳为纲，四时为纪；
tiān jìng yǐ qīng de dìng yǐ níng
天静以清，地定以宁；
wàn wù shī zhī zhě sǐ fǎ zhī zhě shēng
万物失之者死，法之者生。
fu jìng mò zhě shén míng zhī zhái yě
夫静漠者，神明之宅也；
xū wú zhě dào zhī suǒ jū yě
虚无者，道之所居也。
shì gù huò qiú zhī yú wài zhě shī zhī yú nèi
是故或求之于外者，失之于内；
yǒu shǒu zhī yú nèi zhě shī zhī yú wài
有守之于内者，失之于外。
pì yóu běn yǔ mò yě cóng běn yǐn zhī gàn zhī wàn yè mò bù suí yě
譬犹本与末也，从本引之，干枝万叶，莫不随也。
fu jīng shén zhě suǒ shòu yú tiān yě ér xíng tǐ zhě suǒ bǐng yú de yě
夫精神者，所受于天也，而形体者，所禀于地也。
gù yuē yī shēng èr èr shēng sān sān shēng wàn wù
故曰：“一生二，二生三，三生万物。
wàn wù bèi yīn ér bào yáng chōng qì yǐ wéi hé gù yuē yī yuè ér gāo èr yuè ér fū sān yuè ér tāi sì yuè ér jī wǔ yuè ér jīn liù yuè ér gǔ qī yuè ér chéng bā yuè ér dòng jiǔ yuè ér zào shí yuè ér shēng
”万物背阴而抱阳，冲气以为和，故曰一月而膏，二月而肤，三月而胎，四月而肌，五月而筋，六月而骨，七月而成，八月而动，九月而躁，十月而生。
xíng tǐ yǐ chéng wǔ zàng nǎi xíng shì gù fèi zhǔ mù shèn zhǔ bí dǎn zhǔ kǒu gān zhǔ ěr wài wèi biǎo ér nèi wèi lǐ kāi bì zhāng xī gè yǒu jīng jì gù tóu zhī yuán yě xiàng tiān zú zhī fāng yě xiàng de
形体以成，五藏乃形，是故肺主目，肾主鼻，胆主口，肝主耳，外为表而内为里，开闭张歙，各有经纪，故头之圆也象天，足之方也象地。
tiān yǒu sì shí wǔ xíng jiǔ jiě sān bǎi liù shí liù rì rén yì yǒu sì zhī wǔ zàng jiǔ qiào sān bǎi liù shí liù jié
天有四时五行九解三百六十六日，人亦有四支五藏九窍三百六十六节。
tiān yǒu fēng yǔ hán shǔ rén yì yǒu qǔ yǔ xǐ nù
天有风雨寒暑，人亦有取与喜怒。
gù dǎn wèi yún fèi lì qì gān wèi fēng shèn wèi yǔ pí wèi léi yǐ yǔ tiān de xiāng cān yě ér xīn wèi zhī zhǔ
故胆为云，肺力气，肝为风，肾为雨，脾为雷，以与天地相参也，而心为之主。
shì gù ěr mù zhě rì yuè yě
是故耳目者，日月也；
xuè qì zhě fēng yǔ yě
血气者，风雨也。
rì zhōng yǒu cūn wū ér yuè zhōng yǒu chán chú
日中有踆乌，而月中有蟾蜍。
rì yuè shī qí xíng báo shí wú guāng
日月失其行，薄蚀无光；
fēng yǔ fēi qí shí huǐ shé shēng zāi
风雨非其时，毁折生灾；
wǔ xīng shī qí xíng zhōu guó shòu yāng
五星失其行，州国受殃。
fu tiān dì zhī dào zhì hóng yǐ dà shàng yóu jié qí zhāng guāng ài qí shén míng rén zhī ěr mù hé néng jiǔ xūn láo ér bù xī hu
夫天地之到至纮以大，尚犹节其章光，爱其神明，人之耳目曷能久熏劳而不息乎？
jīng shén hé néng jiǔ chí chěng ér bù jì hu
精神何能久驰骋而不既乎？
shì gù xuè qì zhě rén zhī huá yě
是故血气者，人之华也；
ér wǔ zàng zhě rén zhī jīng yě
而五脏者，人之精也。
fu xuè qì néng zhuān yú wǔ zàng ér bù wài yuè zé xiōng fù chōng ér shì yù shěng yǐ
夫血气能专于五脏而不外越，则胸腹充而嗜欲省矣。
xiōng fù chōng ér shì yù shěng zé ěr mù qīng tīng shì dá yǐ
胸腹充而嗜欲省，则耳目清、听视达矣。
ěr mù qīng tīng shì dá wèi zhī míng
耳目清、听视达，谓之明。
wǔ zàng néng shǔ yú xīn ér wú guāi zé jiào zhì shèng ér xíng bù zhī pì yǐ
五脏能属于心而无乖，则教志胜而行不之僻矣。
jiào zhì shèng ér xíng zhī bù pì zé jīng shén shèng ér qì bù sàn yǐ
教志胜而行之不僻，则精神盛而气不散矣。
jīng shén shèng ér qì bù sàn zé lǐ lǐ zé jūn jūn zé tōng tōng zé shén shén zé yǐ shì wú bù jiàn yǐ tīng wú bù wén yě yǐ wéi wú bù chéng yě
精神盛而气不散则理，理则均，均则通，通则神，神则以视无不见，以听无不闻也，以为无不成也。
shì gù yōu huàn bù néng rù yě ér xié qì bù néng xí
是故忧患不能入也，而邪气不能袭。
gù shì yǒu qiú zhī yú sì hǎi zhī wài ér bù néng yù huò shǒu zhī yú xíng hái zhī nèi ér bú jiàn yě
故事有求之于四海之外而不能遇，或守之于形骸之内而不见也。
gù suǒ qiú duō zhě suǒ de shǎo suǒ jiàn dà zhě suǒ zhī xiǎo
故所求多者所得少，所见大者所知小。
fu kǒng qiào zhě jīng shén zhī hù yǒu yě
夫孔窍者，精神之户牖也；
ér qì zhì zhě wǔ zàng zhī shǐ hou yě
而气志者，五藏之使候也。
ěr mù yín yú shēng sè zhī lè zé wǔ zàng yáo dòng ér bù dìng yǐ
耳目淫于声色之乐，则五藏摇动而不定矣。
wǔ zàng yáo dòng ér bù dìng zé xuè qì tāo dàng ér bù xiū yǐ
五藏摇动而不定，则血气滔荡而不休矣。
xuè qì tāo dàng ér bù xiū zé jīng shén chí chěng yú wài ér bù shǒu yǐ
血气滔荡而不休，则精神驰骋于外而不守矣。
jīng shén chí chěng yú wài ér bù shǒu zé huò fú zhī zhì suī rú qiū shān wú yóu shi zhī yǐ
精神驰骋于外而不守，则祸福之至虽如丘山，无由识之矣。
shǐ ěr mù jīng míng xuán dá ér wú yòu mù qì zhì xū jìng tián yú ér shěng shì yù wǔ zàng dìng níng chōng yíng ér bù xiè jīng shén nèi shǒu xíng hái ér bù wài yuè zé wàng yú wǎng shì zhī qián ér shì yú lái shì zhī hòu yóu wèi zú wèi yě qǐ zhí huò fú zhī jiān zāi
使耳目精明玄达而无诱慕，气志虚静恬愉而省嗜欲，五藏定宁充盈而不泄，精神内守形骸而不外越，则望于往世之前而视于来事之后，犹未足为也，岂直祸福之间哉！
gù yuē qí chū mí yuǎn zhě qí zhī mí shǎo yǐ yán fu jīng shén zhī bù kě shǐ wài yín yě
故曰，其出弥远者其知弥少，以言夫精神之不可使外淫也。
shì gù wǔ sè luàn mù shǐ mù bù míng
是故五色乱目，使目不明；
wǔ shēng huá ěr shǐ ěr bù cōng
五声哗耳，使耳不聪；
wǔ wèi luàn kǒu shǐ kǒu shuǎng shāng
五味乱口，使口爽伤；
qù shè huá xīn shǐ xíng fēi yáng
趣舍滑心，使行飞扬。
cǐ sì zhě tiān xià zhī suǒ yǎng xìng yě rán jiē rén lèi yě
此四者，天下之所养性也，然皆人累也。
gù yuē shì yù zhě shǐ rén zhī qì yuè ér hǎo zēng zhě shǐ rén zhī xīn láo fú jí qù zé zhì qì rì hào
故曰：嗜欲者使人之气越，而好憎者使人之心劳，弗疾去则志气日秏。
fū rén zhī suǒ yǐ bù néng zhōng qí shòu mìng ér zhōng dào yāo yú xíng lù zhě hé yě
夫人之所以不能终其寿命而中道夭于刑戮者何也？
yǐ qí shēng shēng zhī hòu fu wéi néng wú yǐ shēng wèi zhě zé suǒ yǐ xiū de shēng yě
以其生生之厚，夫惟能无以生为者，则所以修得生也。
fu tiān dì yùn ér xiāng tōng wàn wù zǒng ér wèi yī
夫天地运而相通，万物总而为一。
néng zhī yī zé wú yī zhī bù zhī yě bù néng zhī yī zé wú yī zhī néng zhī yě
能知一，则无一之不知也，不能知一，则无一之能知也。
pì wú chǔ yú tiān xià yě yì wèi yī wù yǐ
譬吾处于天下也，亦为一物矣。
bù shí tiān xià zhī yǐ wǒ bèi qí wù yǔ
不识天下之以我备其物与？
qiě wéi wú wǒ ér wù wú bù bèi zhě hu
且惟无我而物无不备者乎？
rán zé wǒ biàn wù yě wù yì wù yě
然则我变物也，物亦物也。
wù zhī yǔ wù yě yòu hé yǐ xiāng wù yě
物之与物也，又何以相物也？
suī rán qí shēng wǒ yě jiāng yǐ hé yì
虽然，其生我也，将以何益？
qí shā wǒ yě
其杀我也。
jiāng yǐ hé sǔn
将以何损？
fu zào huà zhě jì yǐ wǒ wèi pī yǐ jiāng wú suǒ wéi zhī yǐ
夫造化者既以我为坯矣，将无所违之矣。
wú ān zhī fu cì jiǔ ér yù shēng zhě zhī fēi huò yě
吾安知夫刺灸而欲生者之非惑也？
yòu ān zhī fu jiǎo jīng ér qiú sǐ zhě zhī fēi fú yě
又安知夫绞经而求死者之非福也？
huò zhě shēng nǎi yáo yì yě ér sǐ nǎi xiū xī yě
或者生乃徭役也，而死乃休息也？
tiān xià máng máng shú zhī zhī zāi
天下茫茫，孰知之哉？
qí shēng wǒ yě bù qiǎng qiú yǐ
其生我也，不强求已；
qí shā wǒ yě bù qiǎng qiú zhǐ
其杀我也，不强求止。
yù shēng ér bù shì zēng sǐ ér bù cí jiàn zhī ér fú zēng guì zhī ér fú xǐ suí qí tiān zī ér ān zhī bù jí
欲生而不事，憎死而不辞，贱之而弗憎，贵之而弗喜，随其天资而安之不极。
wú shēng yě yǒu qī chǐ zhī xíng wú sǐ yě yǒu yī guān zhī tǔ
吾生也有七尺之形，吾死也有一棺之土。
wú shēng zhī bǐ yú yǒu xíng zhī lèi yóu wú sǐ zhī lún yú wú xíng zhī zhōng yě
吾生之比于有形之类，犹吾死之沦于无形之中也。
rán zé wú shēng yě wù bù yǐ yì zhòng wú sǐ yě tǔ bù yǐ jiā hòu wú yòu ān zhī suǒ xǐ zēng lì hài qí jiān zhě hu
然则吾生也物不以益众，吾死也土不以加厚，吾又安知所喜憎利害其间者乎？
fu zào huà zhě zhī jué yuán wù yě pì yóu táo rén zhī shān zhí yě qí qǔ zhī de ér yǐ wèi pén àng yě yǔ qí wèi lí yú de yě wú yǐ yì qí yǐ chéng qì ér pò suì màn lán ér fù guī qí gù yě yǔ qí wèi pén àng yì wú yǐ yì yǐ
夫造化者之攫援物也，譬犹陶人之埏埴也，其取之地而已为盆盎也，与其未离于地也无以异，其已成器而破碎漫澜而复归其故也，与其为盆盎亦无以异矣。
fu lín jiāng zhī xiāng jū rén jí shuǐ yǐ jìn qí yuán
夫临江之乡，居人汲水以浸其园；
jiāng shuǐ fú zēng yě
江水弗憎也；
kǔ wū zhī jiā jué wū ér zhù zhī jiāng wū shuǐ fú lè yě
苦洿之家，决洿而注之江，洿水弗乐也。
shì gù qí zhōng jiāng yě wú yǐ yì qí jìn yuán yě
是故其中江也，无以异其浸园也；
qí zài wū yě yì wú yǐ yì qí zài jiāng yě
其在洿也，亦无以异其在江也。
shì gù shèng rén yīn shí yǐ ān qí wèi dāng shì ér lè qí yè
是故圣人因时以安其位，当世而乐其业。
fu bēi lè zhě dé zhī yá yě
夫悲乐者，德之邪也；
ér xǐ nù zhě dào zhī guò yě
而喜怒者，道之过也；
hǎo zēng zhě xīn zhī bào yě
好憎者，心之暴也。
gù yuē qí shēng yě tiān xíng qí sǐ yě wù huà
故曰：其生也天行，其死也物化；
jìng zé yǔ yīn jù bì dòng zé yǔ yáng jù kāi
静则与阴俱闭，动则与阳俱开；
jīng shén dàn rán wú jí bù yǔ wù sàn ér tiān xià zì fú
精神澹然无极，不与物散而天下自服。
gù xīn zhě xíng zhī zhǔ yě ér shén zhě xīn zhī bǎo yě
故心者形之主也，而神者心之宝也。
xíng láo ér bù xiū zé jué jīng yòng ér bù yǐ zé jié shì gù shèng rén guì ér zūn zhī bù gǎn yuè yě
形劳而不休则蹶，精用而不已则竭，是故圣人贵而尊之，不敢越也。
fu yǒu xià hòu shì zhī huáng zhě xiá kuì ér cáng zhī bǎo zhī zhì yě
夫有夏后氏之璜者，匣匮而藏之，宝之至也。
fu jīng shén zhī kě bǎo yě fēi zhí xià hòu shì zhī huáng yě
夫精神之可宝也，非直夏后氏之璜也。
shì gù shèng rén yǐ wú yīng yǒu bì jiū qí lǐ
是故圣人以无应有，必究其理；
yǐ xū shòu shí bì qióng qí jié
以虚受实，必穷其节；
tián yú xū jìng yǐ zhōng qí mìng
恬愉虚静，以终其命。
shì gù wú suǒ shén shū ér wú suǒ shén qīn
是故无所甚疏，而无所甚亲；
bào dé yáng hé yǐ shùn yú tiān
抱德炀和，以顺于天；
yǔ dào wèi jì yǔ dé wèi lín
与道为际，与德为邻；
bù wéi fú shǐ bù wéi huò xiān
不为福始，不为祸先；
hún pò chù qí zhái ér jīng shén shǒu qí gēn
魂魄处其宅，而精神守其根；
sǐ shēng wú biàn yú jǐ gù yuē zhì shén
死生无变于己，故曰至神。
suǒ wèi zhēn rén zhě xìng hé yú dào yě
所谓真人者，性合于道也。
gù yǒu ér ruò wú shí ér ruò xū
故有而若无，实而若虚；
chù qí yī bù zhī qí èr zhì qí nèi bù shí qí wài
处其一不知其二，治其内不识其外；
míng bái tài sù wú wéi fù piáo
明白太素，无为复朴；
tǐ běn bào shén yǐ yóu yú tiān dì zhī fán máng rán fǎng yáng yú chén gòu zhī wài ér xiāo yáo yú wú shì zhī yè
体本抱神，以游于天地之樊，芒然仿佯于尘垢之外而消摇于无事之业。
hào hào dàng dàng hu jī xiè zhī qiǎo fú zài yú xīn
浩浩荡荡乎，机械知巧弗载于心。
shì gù sǐ shēng yì dà yǐ ér bù wéi biàn suī tiān dì fù yù yì bù yǔ zhī càn bào yǐ
是故死生亦大矣，而不为变，虽天地复育，亦不与之掺抱矣。
shěn hu wú xiá ér bù yǔ wù róu jiàn shì zhī luàn ér néng shǒu qí zōng
审乎无瑕而不与物糅，见事之乱而能守其宗。
ruò rán zhě zhèng gān dǎn yí ěr mù
若然者，正肝胆，遗耳目；
xīn zhì zhuān yú nèi tōng dá ǒu yú yī
心志专于内，通达耦于一；
jū bù zhī suǒ wéi xíng bù zhī suǒ zhī
居不知所为，行不知所之；
hún rán ér wǎng dǎi rán ér lái
浑然而往，逮然而来；
xíng ruò gǎo mù xīn ruò sǐ huī
形若槁木，心若死灰；
wàng qí wǔ zàng sǔn qí xíng hái
忘其五藏，损其形骸；
bù xué ér zhī bù shì ér jiàn bù wéi ér chéng bù zhì ér biàn
不学而知，不视而见：不为而成，不治而辩；
gǎn ér yīng pò ér dòng bù dé yǐ ér wǎng rú guāng zhī yào rú jǐng zhī fàng
感而应，迫而动，不得已而往，如光之耀，如景之放；
yǐ dào wèi xún yǒu dài ér rán
以道为𬘓，有待而然；
bào qí tài qīng zhī běn ér wú suǒ róng yǔ ér wù wú néng yíng
抱其太清之本而无所容与，而物无能营；
kuò chǎng ér xū qīng jìng ér wú sī lǜ dà zé fén ér bù néng rè hé hàn hé ér bù néng hán yě dà léi huǐ shān ér bù néng jīng yě dà fēng huì rì ér bù néng shāng yě
廓惝而虚，清靖而无思虑、大泽焚而不能热，河汉涸而不能寒也，大雷毁山而不能惊也，大风晦日而不能伤也。
shì gù shì zhēn bǎo zhū yù yóu shí lì yě shì zhì zūn qióng chǒng yóu xíng kè yě shì máo qiáng xī shī yóu chǒu yě
是故视珍宝珠玉犹石砾也，视至尊穷宠犹行客也，视毛嫱西施犹丑也。
yǐ sǐ shēng wèi yī huā yǐ wàn wù wèi yī fāng tóng jīng yú tài qīng zhī běn ér yóu yú hū qū zhī páng
以死生为一化，以万物为一方，同精于太清之本，而游于忽区之旁。
yǒu jīng ér bù shǐ yǒu shén ér bù xíng qì dà hún zhī pǔ ér lì zhì qīng zhī zhōng
有精而不使，有神而不行，契大浑之朴而立至清之中。
shì gù qí qǐn bù mèng qí zhì bù méng
是故其寝不梦，其智不萌；
qí pò bù yì qí hún bù téng
其魄不抑，其魂不腾；
fǎn fù zhōng shǐ bù zhī qí duān xù
反复终始，不知其端绪；
gān míng tài xiāo zhī zhái ér jué shì yú zhāo zhāo zhī yǔ
甘螟太宵之宅，而觉视于昭昭之宇；
xiū xī yú wú wěi qū zhī yú ér yóu áo yú wú xíng liè zhī yě
休息于无委曲之隅，而游敖于无形埒之野；
jū ér wú róng chù ér wú suǒ qí dòng wú xíng qí jìng wú tǐ
居而无容，处而无所：其动无形，其静无体；
cún ér ruò wáng shēng ér ruò sǐ
存而若亡，生而若死；
chū rù wú jiān yì shǐ guǐ shén
出入无间，役使鬼神；
lún yú bù cè rù yú wú jiàn yǐ bù tóng xíng xiāng shàn yě
沦于不测，入于无间，以不同形相嬗也；
zhōng shǐ ruò huán mò de qí lún cǐ jīng shén zhī suǒ yǐ néng dēng jiǎ yú dào yě shì gù zhēn rén zhī suǒ yóu
终始若环，莫得其伦，此精神之所以能登假于道也，是故真人之所游。
ruò chuī hǒu hū xī tǔ gù nèi xīn xióng jīng niǎo shēn fú yù yuán jué chī shì hǔ gù shì yǎng xíng zhī rén yě bù yǐ huá xīn shǐ shén tāo dàng ér bù shī qí chōng rì yè wú shāng ér yǔ wù wèi chūn zé shì hé ér shēng shí gàn xīn yě
若吹呴呼吸，吐故内新，熊经鸟伸，凫浴蝯躩，鸱视虎顾，是养形之人也，不以滑心，使神滔荡而不失其充，日夜无伤而与物为春，则是合而生时干心也。
qiě rén yǒu jiè xíng ér wú sǔn yú xīn yǒu zhuì zhái ér wú hào jīng
且人有戒形而无损于心，有缀宅而无秏精。
fu lài zhě qū bù biàn kuáng zhě xíng bù kuī shén jiāng yǒu suǒ yuǎn xǐ shú xiá zhī qí suǒ wèi
夫癞者趋不变，狂者形不亏，神将有所远徙，孰暇知其所为？
gù xíng yǒu mó ér shén wèi cháng huà zhě yǐ bù huà yìng huà qiān biàn wàn zhěn ér wèi shǐ yǒu jí
故形有摩而神未尝化者，以不化应化，千变万抮而未始有极。
huà zhě fù guī yú wú xíng yě bù huà zhě yǔ tiān de jù shēng yě
化者复归于无形也，不化者与天地俱生也。
fu mù zhī sǐ yě qīng qīng qù zhī yě fu shǐ mù shēng zhě qǐ mù yě yóu chōng xíng zhě zhī fēi xíng yě
夫木之死也，青青去之也，夫使木生者岂木也，犹充形者之非形也。
gù shēng shēng zhě wèi cháng sǐ yě qí suǒ shēng zé sǐ yǐ
故生生者未尝死也，其所生则死矣；
huà wù zhě wèi cháng huà yě qí suǒ huà zé huà yǐ
化物者未尝化也，其所化则化矣。
qīng tiān xià zé shén wú lěi yǐ
轻天下，则神无累矣；
xì wàn wù zé xīn bù huò yǐ
细万物，则心不惑矣；
qí sǐ shēng zé zhì bù shè yǐ
齐死生，则志不慑矣；
tóng biàn huà zé míng bù xuàn yǐ
同变化，则明不眩矣。
zhòng rén yǐ wéi xū yán wú jiāng jǔ lèi ér shí zhī
众人以为虚言，吾将举类而实之。
rén zhī suǒ yǐ lè wéi rén zhǔ zhě yǐ qí qióng ěr mù zhī yù ér shì gōng tǐ zhī biàn yě
人之所以乐为人主者，以其穷耳目之欲，而适躬体之便也。
jīn gāo tái céng xiè rén zhī suǒ lì yě ér yáo piáo jué bù zhuó sù tí bù jī
今高台层榭，人之所丽也，而尧朴桷不斲，素题不枅。
zhēn guài qí yì rén zhī suǒ měi yě ér yáo lì zī zhī fàn lí huò zhī gēng
珍怪奇异，人之所美也，而尧粝粢之饭，藜藿之羹。
wén xiù hú bái rén zhī suǒ hǎo yě ér yáo bù yī yǎn xíng lù qiú yù hán
文绣狐白，人之所好也，而尧布衣掩形，鹿裘御寒。
yǎng xìng zhī jù bù jiā hòu ér zēng zhī yǐ rèn zhòng zhī yōu gù jǔ tiān xià ér chuán zhī yú shùn ruò jiě zhòng fù rán fēi zhí cí ràng chéng wú yǐ wéi yě
养性之具不加厚，而增之以任重之忧，故举天下而传之于舜，若解重负然，非直辞让，诚无以为也。
cǐ qīng tiān xià zhī jù yě
此轻天下之具也。
yǔ nán shěng fāng jì yú jiāng huáng lóng fù zhōu zhōu zhōng zhī rén wǔ sè wú zhǔ yǔ nǎi xī xiào ér chēng yuē wǒ shòu mìng yú tiān jié lì ér láo wàn mín shēng jì yě sǐ guī yě hé zú yǐ huá hé
禹南省方，济于江，黄龙负舟，舟中之人五色无主，禹乃熙笑而称曰：“我受命于天，竭力而劳万民，生寄也，死归也，何足以滑和？
shì lóng yóu yǎn tíng yán sè bù biàn lóng nǎi mǐ ěr diào wěi ér táo
”视龙犹蝘蜓，颜色不变，龙乃弭耳掉尾而逃。
yǔ zhī shì wù yì xì yǐ
禹之视物亦细矣。
zhèng zhī shén wū xiāng hú zǐ lín jiàn qí zhēng gào liè zǐ
郑之神巫相壶子林，见其征，告列子。
liè zǐ xíng qì bào hú zǐ hú zǐ chí yǐ tiān rǎng míng shí bù rù jī fā yú zhǒng hú zǐ zhī shì sǐ shēng yì qí yǐ
列子行泣报壶子，壶子持以天壤，名实不入，机发于踵，壶子之视死生亦齐矣。
zi qiú xíng nián wǔ shí yǒu sì ér bìng yǔ lǚ jí guǎn gāo yú dǐng là xià pò yí liǎng pí zài shàng zhú yíng zhǐ tiān pú fú zì kuī yú jǐng yuē wěi zāi
子求行年五十有四而病伛偻，脊管高于顶， 臈下迫颐，两脾在上，烛营指天，匍匐自窥于井曰：“伟哉！
zào huà zhě qí yǐ wǒ wèi cǐ jū jū yé
造化者其以我为此拘拘耶！
cǐ qí shì biàn huà yì tóng yǐ
”此其视变化亦同矣。
gù dǔ yáo zhī dào nǎi zhī tiān xià zhī qīng yě
故睹尧之道，乃知天下之轻也；
guān yǔ zhī zhì nǎi zhī tiān xià zhī xì yě
观禹之志，乃知天下之细也；
yuán hú zǐ zhī lùn nǎi zhī sǐ shēng zhī qí yě
原壶子之论，乃知死生之齐也；
jiàn zi qiú zhī xíng nǎi zhī biàn huà zhī tóng yě
见子求之行，乃知变化之同也。
fu zhì rén yǐ bù bá zhī zhù xíng bù guān zhī tú
夫至人倚不拔之柱，行不关之途；
bǐng bù jié zhī fǔ xué bù sǐ zhī shī
禀不竭之府，学不死之师；
wú wǎng ér bù suí wú zhì ér bù tōng
无往而不遂，无至而不通；
shēng bù zú yǐ guà zhì sǐ bù zú yǐ yōu shén
生不足以挂志，死不足以幽神；
qū shēn fǔ yǎng bào mìng ér wǎn zhuǎn
屈伸俛仰，抱命而婉转；
huò fú lì hài qiān biàn wàn zhěn shú zú yǐ huàn xīn
祸福利害，千变万紾，孰足以患心？
ruò cǐ rén zhě bào sù shǒu jīng
若此人者，抱素守精；
chán tuì shé jiě yóu yú tài qīng
蝉蜕蛇解，游于太清；
qīng jǔ dú zhù hū rán rù míng
轻举独住，忽然入冥；
fèng huáng bù néng yǔ zhī lì ér kuàng chì yàn hu
凤皇不能与之俪，而况斥鷃乎？
shì wèi jué lù hé zú yǐ gài zhì yě
势位爵禄，何足以概志也！
yàn zǐ yǔ cuī zhù méng lín sǐ de ér bù yì qí yì zhí huá jiāng zhàn ér sǐ jǔ jūn hòu lù ér zhǐ zhī bù gǎi qí xíng
晏子与崔杼盟，临死地而不易其义，殖、华将战而死，莒君厚赂而止之，不改其行。
gù yàn zǐ kě pò yǐ rén ér bù kě jié yǐ bīng
故晏子可迫以仁，而不可劫以兵；
zhí huá kě zhǐ yǐ yì ér bù kě xiàn yǐ lì
殖、华可止以义，而不可县以利；
jūn zǐ yì sǐ ér bù kě yǐ fù guì liú yě yì wèi ér bù kě yǐ sǐ wáng kǒng yě
君子义死而不可以富贵留也，义为而不可以死亡恐也。
bǐ zé zhí wèi yì ěr ér shàng yóu bù jū yú wù yòu kuàng wú wéi zhě yǐ
彼则直为义耳，而尚犹不拘于物，又况无为者矣。
yáo bù yǐ yǒu tiān xià wèi guì gù shòu shùn
尧不以有天下为贵，故授舜；
gōng zǐ zhá bù yǐ yǒu guó wèi zūn gù ràng wèi
公子札不以有国为尊，故让位；
zi hǎn bù yǐ yù wèi fù gù bù shòu bǎo
子罕不以玉为富，故不受宝；
wù guāng bù yǐ shēng hài yì gù zì tóu yú yuān
务光不以生害义，故自投于渊。
yóu cǐ guān zhī zhì guì bù dài jué zhì fù bù dài cái
由此观之，至贵不待爵，至富不待财。
tiān xià zhì dà yǐ ér yǐ yǔ tā rén
天下至大矣，而以与佗人；
shēn zhì qīn yǐ ér qì zhī yuān
身至亲矣，而弃之渊；
cǐ wài qí yú wú zú lì yǐ
此外，其余无足利矣。
cǐ zhī wèi wú lěi zhī rén
此之谓无累之人。
wú lěi zhī rén bù yǐ tiān xià wèi guì yǐ
无累之人，不以天下为贵矣。
shàng guān zhì rén zhī lùn shēn yuán dào dé zhī yì yǐ xià kǎo shì sú zhī xíng nǎi zú xiū yě
上观至人之论，深原道德之意，以下考世俗之行，乃足羞也。
gù tōng xǔ yóu zhī yì jīn téng bào tāo fèi yǐ
故通许由之意，金縢、豹韬废矣；
yán líng jì zǐ bù shòu wú guó ér sòng xián tián zhě cán yǐ
延陵季子不受吴国，而讼闲田者惭矣；
zi hǎn bù lì bǎo yù ér zhēng quàn qì zhě kuì yǐ
子罕不利宝玉，而争券契者愧矣；
wù guāng bù wū yú shì ér tān lì tōu shēng zhě mèn yǐ
务光不污于世，而贪利偷生者闷矣。
gù bù guān dà yì zhě bù zhī shēng zhī bù zú tān yě
故不观大义者，不知生之不足贪也；
bù wén dà yán zhě bù zhī tiān xià zhī bù zú lì yě
不闻大言者，不知天下之不足利也。
jīn fú qióng bǐ zhī shè yě kòu pén fǔ líng xiāng hè ér gē zì yǐ wéi lè yǐ
今夫穷鄙之社也，叩盆拊瓴，相和而歌，自以为乐矣。
cháng shì wèi zhī jī jiàn gǔ zhuàng jù zhōng nǎi xìng réng réng rán zhī qí pén líng zhī zú xiū yě
尝试为之击建鼓，撞巨钟，乃性仍仍然知其盆瓴之足羞也。
cáng shī shū xiū wén xué ér bù zhī zhì lùn zhī zhǐ zé fǔ pén kòu líng zhī tú yě
藏诗书，修文学，而不知至论之旨，则拊盆叩瓴之徒也。
fu yǐ tiān xià wèi zhě xué zhī jiàn gǔ yǐ
夫以天下为者，学之建鼓矣。
zūn shì hòu lì rén zhī suǒ tān yě
尊势厚利，人之所贪也。
shǐ zhī zuǒ jù tiān xià tú ér yòu shǒu wěn qí hóu yú fū bù wéi
使之左据天下图，而右手刎其喉，愚夫不为。
yóu cǐ guān zhī shēng zūn yú tiān xià yě
由此观之，生尊于天下也。
shèng rén shí zú yǐ jiē qì yī zú yǐ gài xíng shì qíng bù qiú yú wú tiān xià bù kuī qí xìng yǒu tiān xià bù xiàn qí hé yǒu tiān xià wú tiān xià yī shí yě
圣人食足以接气，衣足以盖形，适情不求余，无天下不亏其性，有天下不羡其和，有天下无天下一实也。
jīn gàn rén áo cāng yǔ rén hé shuǐ jī ér cān zhī kě ér yǐn zhī qí rù fù zhě bù guò dān sì piáo jiāng zé shēn bǎo ér áo cāng bù wéi zhī jiǎn yě fù mǎn miàn hé shuǐ bù wéi zhī jié yě
今赣人敖仓，予人河水，饥而餐之，渴而饮之，其入腹者，不过箪食瓢浆，则身饱而敖仓不为之减也，腹满面河水不为之竭也。
yǒu zhī bù jiā bǎo wú zhī bù wéi zhī jī yǔ shǒu qí chuán zhú zhūn yǒu qí jǐng yī shí yě
有之不加饱，无之不为之饥，与守其篅[竹+屯]、有其井一实也。
rén dà nù pò yīn dà xǐ zhuì yáng
人大怒破阴，大喜坠阳；
dà yōu nèi bēng dà bù shēng kuáng
大忧内崩，大怖生狂。
chú huì qù lèi mò ruò wèi shǐ chū qí zōng nǎi wèi dà tōng
除秽去累，莫若未始出其宗，乃为大通。
qīng mù ér bù yǐ shì jìng ěr ér bù yǐ tīng
清目而不以视，静耳而不以听；
qián kǒu ér bù yǐ yán wěi xīn ér bù yǐ lǜ
钳口而不以言，委心而不以虑；
qì cōng míng ér fǎn tài sù xiū jīng shén ér qì zhī gù
弃聪明而反太素，休精神而弃知故；
jué ér ruò mèi yǐ shēng ér ruò sǐ
觉而若眛，以生而若死；
zhōng zé fǎn běn wèi shēng zhī shí ér yǔ huà wèi yī tǐ
终则反本未生之时，而与化为一体。
sǐ zhī yǔ shēng yī tǐ yě
死之与生一体也。
jīn fú yáo zhě jiē chā fù lóng tǔ yán hàn jiāo liú chuǎn xī báo hóu dāng cǐ zhī shí de hāo yuè xià zé tuō rán ér xǐ yǐ
今夫繇者，揭臿，负笼土，盐汗交流，喘息薄喉，当此之时，得茠越下，则脱然而喜矣。
yán xué zhī jiān fēi zhí yuè xià zhī xiū yě
岩穴之间，非直越下之休也。
bìng cī jiǎ zhě pěng xīn yì fù xī shàng kòu tóu quán jú ér dì tōng xī bú mèi dāng cǐ zhī shí kuài rán de wò zé qīn qī xiōng dì huān rán ér xǐ fu xiū yè zhī níng fēi zhí yī kuài zhī lè yě
病疵瘕者，捧心抑腹，膝上叩头，蜷跼而谛，通夕不寐，当此之时，哙然得卧，则亲戚兄弟欢然而喜，夫修夜之宁，非直一哙之乐也。
gù zhī yǔ zhòu zhī dà zé bù kě jié yǐ sǐ shēng
故知宇宙之大，则不可劫以死生；
zhī yǎng shēng zhī hé zé bù kě xiàn yǐ tiān xià
知养生之和，则不可县以天下；
zhī wèi shēng zhī lè zé bù kě wèi yǐ sǐ
知未生之乐，则不可畏以死；
zhī xǔ yóu zhī guì yú shùn zé bù tān wù
知许由之贵于舜，则不贪物。
qiáng zhī lì bù ruò qí yǎn yě yòu kuàng bù wéi qiáng hu
墙之立不若其偃也，又况不为墙乎？
bīng zhī níng bù ruò qí shì yě yòu kuàng bù wéi bīng hu
冰之凝不若其释也，又况不为冰乎？
zì wú zhí yǒu zì yǒu zhí wú
自无跖有，自有跖无；
zhōng shǐ wú duān mò zhī qí suǒ méng
终始无端，莫知其所萌；
fēi tōng yú wài nèi shú néng wú hǎo zēng
非通于外内，孰能无好憎？
wú wài zhī wài zhì dà yě
无外之外，至大也；
wú nèi zhī nèi zhì guì yě
无内之内，至贵也。
néng zhī dà guì hé wǎng ér bù suí
能知大贵，何往而不遂？
shuāi shì còu xué bù zhī yuán xīn fǎn běn zhí diāo zhuó qí xìng jiǎo fú qí qíng yǐ yǔ shì jiāo gù mù suī yù zhī jìn zhī yǐ dù
衰世凑学，不知原心反本，直雕琢其性，矫拂其情，以与世交，故目虽欲之，禁之以度；
xīn suī lè zhī jié zhī yǐ lǐ
心虽乐之，节之以礼；
qū xiáng zhōu xuán qū jié bēi bài
趋翔周旋，诎节卑拜；
ròu níng ér bù shí jiǔ chéng ér bù yǐn
肉凝而不食，酒澄而不饮；
wài shù qí xíng nèi zǒng qí dé
外束其形，内总其德；
qián yīn yáng zhī hé ér pò xìng mìng zhī qíng
钳阴阳之和，而迫性命之情；
gù zhōng shēn wèi bēi rén
故终身为悲人。
dá zhì dào zhě zé bù rán lǐ qíng xìng zhì xīn shù
达至道者则不然，理情性，治心术；
yǎng yǐ hé chí yǐ shì
养以和，持以适；
lè dào ér wàng jiàn ān dé ér wàng pín
乐道而忘贱，安德而忘贫；
xìng yǒu bù yù wú yù ér bù dé xīn yǒu bù lè wú lè ér bù wéi
性有不欲，无欲而不得，心有不乐，无乐而不为；
wú yì qíng zhě bù yǐ lèi dé ér biàn xìng zhě bù yǐ huá hé gù zòng tǐ dà sì yì ér dù zhì kě yǐ wèi tiān xià yí
无益情者不以累德，而便性者不以滑和，故纵体大肆意，而度制可以为天下仪。
jīn fú rú zhě bù běn qí suǒ yǐ yù ér jìn qí suǒ yù
今夫儒者，不本其所以欲，而禁其所欲；
bù yuán qí suǒ yǐ lè ér bì qí suǒ lè
不原其所以乐，而闭其所乐；
shì yóu jué jiāng hé zhī yuán ér zhàng zhī yǐ shǒu yě
是犹决江河之源，而障之以手也。
fu mù mín zhě yóu chù qín shòu yě bù sāi qí yòu yuán shǐ bù yě xīn xì bàn qí zú yǐ jìn qí dòng ér yù xiū shēng shòu zhōng qǐ kě de hu
夫牧民者，犹畜禽兽也，不塞其囿垣，使不野心，系绊其足，以禁其动，而欲修生寿终，岂可得乎？
fu yán huí jì lù zi xià rǎn bó niú kǒng zǐ zhī tōng xué yě
夫颜回、季路、子夏、冉伯牛，孔子之通学也。
rán yán yuān yāo sǐ jì lù zū yú wèi zi xià shī míng rǎn bó niú wèi lì cǐ jiē pò xìng fú qíng ér bù dé qí hé yě
然颜渊夭死，季路葅于卫，子夏失明，冉伯牛为厉，此皆迫性拂情，而不得其和也。
gù zi xià jiàn zēng zǐ yī qú yī féi zēng zǐ wèn qí gù yuē chū jiàn fù guì zhī lè ér yù zhī rù jiàn xiān wáng zhī dào yòu shuō zhī
故子夏见曾子，一臞一肥，曾子问其故，曰：“出见富贵之乐而欲之，入见先王之道又说之。
liǎng zhě xīn zhàn gù qú
两者心战，故臞；
xiān wáng zhī dào shèng gù féi
先王之道胜，故肥。
tuī cǐ zhì fēi néng tān fù guì zhī wèi bù biàn chǐ mí zhī lè zhí yi pò xìng bì yù yǐ yì zì fáng yě
”推此志，非能贪富贵之位，不便侈靡之乐，直宜迫性闭欲，以义自防也。
suī qíng xīn yù yì xíng xìng qū jié yóu bù dé yǐ zì qiáng yě gù mò néng zhōng qí tiān nián
虽情心郁殪，形性屈竭，犹不得已自强也，故莫能终其天年。
ruò fú zhì rén liàng fù ér shí dù xíng ér yī
若夫至人，量腹而食，度形而衣；
róng shēn ér yóu shì qíng ér xíng
容身而游，适情而行；
yú tiān xià ér bù tān wěi wàn wù ér bù lì
余天下而不贪，委万物而不利；
chù dà kuò zhī yǔ yóu wú jí zhī yě
处大廓之宇，游无极之野；
dēng tài huáng féng tài yī wán tiān dì yú zhǎng wò zhī zhōng fu qǐ wèi pín fù féi qú zāi
登太皇，冯太一，玩天地于掌握之中，夫岂为贫富肥臞哉！
gù rú zhě fēi néng shǐ rén fú yù ér néng zhǐ zhī
故儒者非能使人弗欲，而能止之；
fēi néng shǐ rén wù lè ér néng jìn zhī
非能使人勿乐，而能禁之。
fu shǐ tiān xià wèi xíng ér bù gǎn dào qǐ ruò néng shǐ wú yǒu dào xīn zāi
夫使天下畏刑而不敢盗，岂若能使无有盗心哉！
yuè rén de rán shé yǐ wéi shàng yáo zhōng guó de ér qì zhī wú yòng
越人得髯蛇，以为上肴，中国得而弃之无用。
gù zhī qí wú suǒ yòng tān zhě néng cí zhī
故知其无所用，贪者能辞之；
bù zhī qí wú suǒ yòng lián zhě bù néng ràng yě
不知其无所用，廉者不能让也。
fū rén zhǔ zhī suǒ yǐ cán wáng qí guó jiā sǔn qì qí shè jì shēn sǐ yú rén shǒu wèi tiān xià xiào wèi cháng fēi wéi fēi yù yě
夫人主之所以残亡其国家，损弃其社稷，身死于人手，为天下笑，未尝非为非欲也。
fu chóu yóu tān dà zhōng zhī lù ér wáng qí guó yú jūn lì chuí jí zhī bì ér qín qí shēn xiàn gōng yàn lí jī zhī měi ér luàn sì shì huán gōng gān yì yá zhī hé ér bù yǐ shí zàng hú wáng yín nǚ lè zhī yú ér wáng shàng dì
夫仇由贪大钟之赂而亡其国，虞君利垂棘之壁而擒其身，献公艳骊姬之美而乱四世，桓公甘易牙之和而不以时葬，胡王淫女乐之娱而亡上地。
shǐ cǐ wǔ jūn zhě shì qíng cí yú yǐ jǐ wèi dù bù suí wù ér dòng qǐ yǒu cǐ dà huàn zāi
使此五君者，适情辞余，以己为度，不随物而动，岂有此大患哉？
gù shè zhě fēi shǐ bù zhōng yě xué shè zhě bù zhì shǐ yě yù zhě fēi pèi bù xíng xué yù zhě bù wéi pèi yě
故射者非矢不中也，学射者不治矢也，御者非辔不行，学御者不为辔也。
zhī dōng rì zhī shà xià rì zhī qiú wú yòng yú jǐ zé wàn wù zhī biàn wéi chén āi yǐ
知冬日之箑、夏日之裘，无用于己，则万物之变为尘埃矣。
gù yǐ tāng zhǐ fèi fèi nǎi bù zhǐ chéng zhī qí běn zé qù huǒ ér yǐ yǐ
故以汤止沸，沸乃不止，诚知其本，则去火而已矣。