后汉书 · 范晔 · Chapter 104 of 130

志·礼仪上

PinyinModern Translation
Size

hé shuò lì chūn wǔ gòng shàng líng guān xī shēng gēng gāo méi yǎng lǎo xiān cán fú xì

合朔立春五供上陵冠夕牲耕高禖养老先蚕祓禊

fu wēi yí suǒ yǐ yǔ jūn chén xù liù qīn yě

夫威仪,所以与君臣,序六亲也。

ruò jūn wáng jūn zhī wēi chén wáng chén zhī yí shàng tì xià líng cǐ wèi dà luàn

若君亡君之威,臣亡臣之仪,上替下陵,此谓大乱。

dà luàn zuò zé qún shēng shòu qí yāng kě bù shèn zāi

大乱作,则群生受其殃,可不慎哉!

gù jì shī xíng wēi yí yǐ wéi lǐ yí zhì

故记施行威仪,以为《礼仪志》。

lǐ wēi yí měi yuè shuò dàn tài shǐ shàng qí yuè lì yǒu sī shì láng shàng shū jiàn dú qí lìng fèng xíng qí zhèng

礼威仪,每月朔旦,太史上其月历,有司、侍郎、尚书见读其令,奉行其政。

shuò qián hòu gè èr rì jiē qiān yáng jiǔ zhì shè xià yǐ jì rì

朔前后各二日,皆牵羊酒至社下以祭日。

rì yǒu biàn gē yáng yǐ cí shè yòng jiù rì biàn

日有变,割羊以祠社,用救日变。

zhí shì zhě guān cháng guān yī zào dān yī jiàng lǐng xiù yuán zhōng yī jiàng kù wà yǐ xíng lǐ rú gù shì

执事者冠长冠,衣皂单衣,绛领袖缘中衣,绛裤袜,以行礼,如故事。

lì chūn zhī rì yè lòu wèi jǐn wǔ kè jīng shī bǎi guān jiē yī qīng yī jùn guó xiàn dào guān xià zhì dòu shí lìng shǐ jiē fú qīng zé lì qīng fān shī tǔ niú gēng rén yú mén wài yǐ shì zhào mín zhì lì xià

立春之日,夜漏未尽五刻,京师百官皆衣青衣,郡国县道官下至斗食令史皆服青帻,立青幡,施土牛耕人于门外,以示兆民,至立夏。

wéi wǔ guān bù

唯武官不。

lì chūn zhī rì xià kuān dà shū yuē zhì zhào sān gōng fāng chūn dōng zuò jìng shǐ shèn wēi dòng zuò cóng zhī

立春之日,下宽大书曰:“制诏三公:方春东作,敬始慎微,动作从之。

zuì fēi shū sǐ qiě wù àn yàn jiē xū mài qiū

罪非殊死,且勿案验,皆须麦秋。

tuì tān cán jìn róu liáng xià dāng yòng zhě rú gù shì

退贪残,进柔良,下当用者,如故事。

zhēng yuè shàng dīng cí nán jiāo

正月上丁,祠南郊。

lǐ bì cì běi jiāo míng táng gāo miào shì zǔ miào wèi zhī wǔ gòng

礼毕,次北郊,明堂,高庙,世祖庙,谓之五供。

wǔ gòng bì yǐ cì shàng líng

五供毕,以次上陵。

xī dōu jiù yǒu shàng líng

西都旧有上陵。

dōng dōu zhī yí bǎi guān sì xìng qìng jia fù nǚ gōng zhǔ zhū wáng dài fū wài guó cháo zhě shì zǐ jùn guó jì lì huì líng

东都之仪,百官、四姓亲家妇女、公主、诸王大夫、外国朝者侍子、郡国计吏会陵。

zhòu lòu shàng shuǐ dà hóng lú shè jiǔ bīn suí lì qǐn diàn qián

昼漏上水,大鸿胪设九宾,随立寝殿前。

zhōng míng yè zhě zhì lǐ yǐn kè qún chén jiù wèi rú yí

钟鸣,谒者治礼引客,群臣就位如仪。

shèng yú zì dōng xiāng xià tài cháng dǎo chū xī xiàng bài shé xuán shēng zuò jiē bài shén zuò

乘舆自东厢下,太常导出,西向拜,折旋升阼阶,拜神坐。

tuì zuò dōng xiāng xī xiàng

退坐东厢,西向。

shì zhōng shàng shū bì zhě jiē shén zuò hòu

侍中、尚书、陛者皆神坐后。

gōng qīng qún chén yè shén zuò tài guān shàng shí tài cháng lè zòu shí jǔ wǔ wén shǐ wǔ xíng zhī wǔ

公卿群臣谒神坐,太官上食,太常乐奏食举,舞《文始》、《五行》之舞。

lè què qún chén shòu cì shí bì jùn guó shàng jì lì yǐ cì qián dāng shén xuān zhàn qí jùn guó gǔ jià mín suǒ jí kǔ yù shén zhī qí dòng jìng

乐阕,群臣受赐食毕,郡国上计吏以次前,当神轩占其郡国谷价,民所疾苦,欲神知其动静。

xiào zǐ shì qīn jìn lǐ jìng ài zhī xīn yě

孝子事亲尽礼,敬爱之心也。

zhōu biàn rú lǐ

周遍如礼。

zuì hòu qīn líng qiǎn jì lì cì zhī dài pèi

最后亲陵,遣计吏,赐之带佩。

bā yuè yǐn zhòu shàng líng lǐ yì rú zhī

八月饮酎,上陵,礼亦如之。

fán zhāi tiān dì qī rì zōng miào shān chuān wǔ rì xiǎo cí sān rì

凡斋,天地七日,宗庙、山川五日,小祠三日。

zhāi rì nèi yǒu wū rǎn jiě zhāi fù cuì xíng lǐ

斋日内有污染,解斋,副倅行礼。

xiān zhāi yī rì yǒu wū huì zāi biàn zhāi sì rú yí

先斋一日,有污秽灾变,斋祀如仪。

dà sàng wéi tiān jiāo yuè fú ér zhāi de yǐ xià jiē bǎi rì hòu nǎi zhāi rú gù shì

大丧,唯天郊越绋而斋,地以下皆百日后乃斋,如故事。

zhēng yuè jiǎ zǐ ruò bǐng zǐ wèi jí rì kě jiā yuán fú yí cóng guàn lǐ

正月甲子若丙子为吉日,可加元服,仪从《冠礼》。

shèng yú chū jiā zī bù jìn xián cì jué biàn cì wǔ biàn cì tōng tiān

乘舆初加缁布进贤,次爵弁,次武弁,次通天。

guān qì jiē yú gāo zǔ miào rú lǐ yè

冠讫,皆于高祖庙如礼谒。

wáng gōng yǐ xià chū jiā jìn xián ér yǐ

王公以下,初加进贤而已。

zhēng yuè tiān jiāo xī shēng

正月,天郊,夕牲。

zhòu lòu wèi jǐn shí bā kè chū nà yè lòu wèi jǐn bā kè chū nà jìn shú xiàn tài zhù sòng xuán jiē jiù liǎo wèi zǎi zhù jǔ huǒ fán chái huǒ rán tiān zǐ zài bài xìng yǒu sī gào shì bì yě

昼漏未尽十八刻初纳,夜漏未尽八刻初纳,进孰献,太祝送,旋,皆就燎位,宰祝举火燔柴,火然,天子再拜,兴,有司告事毕也。

míng táng wǔ jiāo zōng miào tài shè jì liù zōng xī shēng jiē yǐ zhòu lòu wèi jǐn shí sì kè chū nà yè lòu wèi jǐn qī kè chū nà jìn shú xiàn sòng shén hái yǒu sī gào shì bì

明堂、五郊、宗庙、太社稷、六宗夕牲,皆以昼漏未尽十四刻初纳,夜漏未尽七刻初纳,进熟献,送神,还,有司告事毕。

liù zōng fán liáo huǒ dà rán yǒu sī gào shì bì

六宗燔燎,火大然,有司告事毕。

zhēng yuè shǐ gēng

正月始耕。

zhòu lòu shàng shuǐ chū nà zhí shì gào cí xiān nóng yǐ xiǎng

昼漏上水初纳,执事告祠先农,已享。

gēng shí yǒu sī qǐng xíng shì jiù gēng wèi tiān zǐ sān gōng jiǔ qīng zhū hóu bǎi guān yǐ cì gēng

耕时,有司请行事,就耕位,天子、三公、九卿、诸侯、百官以次耕。

lì tián zhǒng gè qì yǒu sī gào shì bì

力田种各EF7C讫,有司告事毕。

shì yuè lìng yuē jùn guó shǒu xiāng jiē quàn mín shǐ gēng rú yí

是月,令曰:“郡国守相皆劝民始耕,如仪。

zhū xíng chū rù jiē míng zhōng jiē zuò yuè

诸行出入皆鸣钟,皆作乐。

qí yǒu zāi shěng yǒu tā gù ruò qǐng yǔ zhǐ yǔ jiē bù míng zhōng bù zuò lè

其有灾眚,有他故,若请雨、止雨,皆不鸣钟,不作乐。

zhòng chūn zhī yuè lì gāo shì mǒu cí yú chéng nán sì yǐ tè shēng

仲春之月,立高礻某祠于城南,祀以特牲。

míng dì yǒng píng èr nián sān yuè shàng shǐ shuài qún chén gōng yǎng sān lǎo wǔ gēng yú pì yōng

明帝永平二年三月,上始帅群臣躬养三老、五更于辟雍。

xíng dà shè zhī lǐ

行大射之礼。

jùn xiàn dào héng xiāng yǐn jiǔ yú xué xiào jiē sì shèng shī zhōu gōng kǒng zǐ shēng yǐ quǎn

郡、县、道行乡饮酒于学校,皆祀圣师周公、孔子,牲以犬。

yú shì qī jiāo lǐ yuè sān yōng zhī yì bèi yǐ

于是七郊礼乐三雍之义备矣。

yǎng sān lǎo wǔ gēng zhī yí xiān jí rì sī tú shàng tài fù ruò jiǎng shī gù sān gōng rén míng yòng qí dé xíng nián qí gāo zhě yī rén wèi lǎo cì yī rén wèi gèng yě

养三老、五更之仪,先吉日,司徒上太傅若讲师故三公人名,用其德行年耆高者一人为老,次一人为更也。

jiē fú dōu dà páo dān yī zào yuán lǐng xiù zhōng yī guān jìn xián fú wáng zhàng

皆服都B076大袍单衣,皂缘领袖中衣,冠进贤,扶王杖。

wǔ gēng yī rú zhī bù zhàng

五更一如之,不杖。

jiē zhāi yú tài xué jiǎng táng

皆斋于太学讲堂。

qí rì shèng yú xiān dào pì yōng lǐ diàn yù zuò dōng xiāng qiǎn shǐ zhě ān chē yíng sān lǎo wǔ gēng

其日,乘舆先到辟雍礼殿,御坐东厢,遣使者安车迎三老、五更。

tiān zǐ yíng yú mén píng jiāo lǐ dào zì zuò jiē sān lǎo shēng zì bīn jiē

天子迎于门屏,交礼,道自阼阶,三老升自宾阶。

zhì tiān zǐ yī rú lǐ

至BDD7,天子揖如礼。

sān lǎo shēng dōng miàn sān gōng shè jǐ jiǔ qīng zhèng lǚ tiān zǐ qīn tǎn gē shēng zhí jiàng ér kuì zhí jué ér zhù gěng zài qián zhù yì zài hòu

三老升,东面,三公设几,九卿正履,天子亲袒割牲,执酱而馈,执爵而D826,祝鲠在前,祝饐在后。

wǔ gēng nán miàn gōng jìn gòng lǐ yì rú zhī

五更南面,公进供礼,亦如之。

míng rì jiē yì què xiè ēn yǐ jiàn lǐ yù dà zūn xiǎn gù yě

明日皆诣阙谢恩,以见礼遇大尊显故也。

shì yuè huáng hòu shuài gōng qīng zhū hóu fū rén cán

是月,皇后帅公卿诸侯夫人蚕。

cí xiān cán lǐ yǐ shào láo

祠先蚕,礼以少牢。

shì yuè shàng sì guān mín jiē jié yú dōng liú shuǐ shàng yuē xǐ zhuó fú chú qù sù gòu wèi dà jié

是月上巳,官民皆洁于东流水上,曰洗濯祓除、去宿垢B05A为大洁。

jié zhě yán yáng qì bù chàng wàn wù qì chū shǐ jié zhī yǐ

洁者,言阳气布畅,万物讫出,始洁之矣。

✦ You read 志·礼仪上

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.