后汉书 · 范晔 · Chapter 115 of 130

志·五行三

PinyinModern Translation
Size

dà shuǐ shuǐ biàn sè dà hán báo dōng léi shān míng yú niè huáng

大水水变色大寒雹冬雷山鸣鱼孽蝗

wǔ xíng chuán yuē jiǎn zōng miào bù dǎo cí fèi jì sì nì tiān shí zé shuǐ bù rùn xià wèi shuǐ shī qí xìng ér wèi zāi yě

《五行传》曰:“简宗庙,不祷祠,废祭祀,逆天时,则水不润下”谓水失其性而为灾也。

yòu yuē tīng zhī bù cōng shì wèi bù móu

又曰:“听之不聪,是谓不谋。

jué jiù jí jué fá héng hán jué jí pín

厥咎急,厥罚恒寒,厥极贫。

shí zé yǒu gǔ yāo shí zé yǒu yú niè shí zé yǒu shǐ huò shí zé yǒu ěr kē shí zé yǒu hēi shěng hēi xiáng wéi huǒ shuǐ

时则有鼓妖,时则有鱼孽,时则有豕祸,时则有耳疴,时则有黑眚、 黑祥, 惟火B928水。

yú niè liú xīn chuán yǐ wéi jiè chóng zhī niè wèi huáng shǔ yě

”鱼孽,刘歆传以为介虫之孽,谓蝗属也。

hé dì yǒng yuán yuán nián qī yuè jùn guó jiǔ dà shuǐ shāng jia

和帝永元元年七月,郡国九大水,伤稼。

jīng fáng yì zhuàn yuē zhuān shì yǒu zhī zhū fá jué lǐ jué zāi shuǐ

京房《易传》曰:“颛事有知,诛罚绝理,厥灾水。

qí shuǐ yě yǔ shā rén yǔn shuāng dà fēng tiān huáng

其水也,雨杀人,陨霜,大风,天黄。

jī ér bù sǔn cí wèi tài jué shuǐ shuǐ shā rén

饥而不损,兹谓泰,厥水水杀人。

pì è yǒu dé cí wèi kuáng jué shuǐ shuǐ liú shā rén yǐ shuǐ zé de shēng chóng

辟遏有德,兹谓狂,厥水水流杀人,已水则地生虫。

guī yù bù jiě cí wèi zhuī fēi jué shuǐ hán shā rén

归狱不解,兹谓追非,厥水寒杀人。

zhuī zhū bù jiě cí wèi bù lǐ jué shuǐ wǔ gǔ bù shōu

追诛不解,兹谓不理,厥水五谷不收。

dà bài bù jiě cí wèi jiē yīn jué shuǐ liú rù guó yì yǔn shuāng shā gǔ

大败不解,兹谓皆阴,厥水流入国邑,陨霜杀谷。

shì shí hé dì yòu dòu tài hòu shè zhèng qí xiōng dòu xiàn gàn shì jí xiàn zhū dì jiē guì xiǎn bìng zuò wēi bào nüè cháng suǒ yuàn hèn zhé rèn kè shā zhī

”是时,和帝幼,窦太后摄政,其兄窦宪干事,及宪诸弟皆贵显,并作威虣虐,尝所怨恨,辄任客杀之。

qí hòu dòu shì zhū miè

其后窦氏诛灭。

shí èr nián liù yuè yǐng chuān dà shuǐ shāng jia

十二年六月,颍川大水,伤稼。

shì shí hé dì xìng shān guì rén yīn yǒu yù fèi yīn hòu zhī yì yīn hòu yì huái huì yuàn

是时,和帝幸邓贵人,阴有欲废阴后之意,阴后亦怀恚怨。

yī yuē xiān shì gōng huái huáng hòu zàng lǐ yǒu quē dòu tài hòu bēng hòu nǎi gǎi bìn liáng hòu zàng xī líng zhēng jiù sān rén jiē wèi liè hóu wèi tè jìn shǎng cì lèi qiān jīn

一曰,先是恭怀皇后葬礼有阙,窦太后崩后,乃改殡梁后,葬西陵,征舅三人皆为列侯,位特进,赏赐累千金。

shāng dì yán píng yuán nián wǔ yuè jùn guó sān shí qī dà shuǐ shāng jia

殇帝延平元年五月,郡国三十七大水,伤稼。

dǒng zhòng shū yuē shuǐ zhě yīn qì shèng yě

董仲舒曰:“水者,阴气盛也。

shì shí dì zài qiǎng bào shān tài hòu zhuān zhèng

”是时,帝在襁抱,邓太后专政。

ān dì yǒng chū yuán nián dōng shí yuè xīn yǒu hé nán xīn chéng shān shuǐ bào chū tū huài mín tián huài chù quán shuǐ chū shēn sān zhàng

安帝永初元年冬十月辛酉,河南新城山水虣出,突坏民田,坏处泉水出,深三丈。

shì shí sī kōng zhōu zhāng děng yǐ shān tài hòu bù lì huáng tài zǐ shèng ér lì qīng hé wáng zǐ gù móu yù fèi zhì

是时司空周章等以邓太后不立皇太子胜而立清河王子,故谋欲废置。

shí yī yuè shì jué zhāng děng bèi zhū

十一月,事觉,章等被诛。

shì nián jùn guó sì shí yī shuǐ chū piào méi mín rén

是年郡国四十一水出,漂没民人。

chèn yuē shuǐ zhě chún yīn zhī jīng yě

《谶》曰:“水者,纯阴之精也。

yīn qì shèng yáng yì zhě xiǎo rén zhuān zhì shàn quán dù jí xián zhě yī gōng jié sī qīn chéng jūn zǐ xiǎo rén xí shèng shī huái dé zhì gù yǒng shuǐ wèi zāi

阴气盛洋溢者,小人专制擅权,妒疾贤者,依公结私,侵乘君子,小人席胜,失怀得志,故涌水为灾。

èr nián dà shuǐ

二年,大水。

sān nián dà shuǐ

三年,大水。

sì nián dà shuǐ

四年,大水。

wǔ nián dà shuǐ

五年,大水。

liù nián hé dōng chí shuǐ biàn sè jiē chì rú xuè

六年,河东池水变色,皆赤如血。

shì shí shān tài hòu yóu zhuān zhèng

是时,邓太后犹专政。

yán guāng sān nián dà shuǐ liú shā mín rén shāng miáo jià

延光三年,大水,流杀民人,伤苗稼。

shì shí ān dì xìn jiāng jīng fán fēng jí ā mǔ wáng shèng děng chán yán miǎn tài wèi yáng zhèn fèi huáng tài zǐ

是时安帝信江京、樊丰及阿母王圣等谗言,免太尉杨震,废皇太子。

zhì dì běn chū yuán nián wǔ yuè hǎi shuǐ yì lè ān běi hǎi ruò shā rén wù

质帝本初元年五月,海水溢乐安、北海,溺杀人、物。

shì shí dì yòu liáng tài hòu zhuān zhèng

是时帝幼,梁太后专政。

huán dì jiàn hé èr nián qī yuè jīng shī dà shuǐ

桓帝建和二年七月,京师大水。

qù nián dōng liáng jì wǎng shā gù tài wèi li gù dù qiáo

去年冬,梁冀枉杀故太尉李固、杜乔。

sān nián bā yuè jīng dū dà shuǐ

三年八月,京都大水。

shì shí liáng tài hòu yóu zhuān zhèng

是时,梁太后犹专政。

yǒng xīng yuán nián qiū hé shuǐ yì piào hài rén wù

永兴元年秋,河水溢,漂害人、物。

èr nián liù yuè péng chéng sì shuǐ zēng zhǎng nì liú

二年六月,彭城泗水增长,逆流。

yǒng shòu yuán nián liù yuè luò shuǐ yì zhì jīn yáng chéng mén piāo liú rén wù

永寿元年六月,雒水溢至津阳城门,漂流人、物。

shì shí liáng huáng hòu xiōng jì bǐng zhèng jí hài zhōng zhí wēi quán zhèn zhǔ

是时梁皇后兄冀秉政,疾害忠直,威权震主。

hòu suì zhū miè

后遂诛灭。

yán xī bā nián sì yuè jì běi hé shuǐ qīng

延熹八年四月,济北河水清。

jiǔ nián sì yuè jì yīn dōng jùn jì běi píng yuán hé shuǐ qīng

九年四月,济阴、东郡、济北、平原河水清。

xiāng jiè shàng yán hé zhě zhū hóu zhī xiàng qīng zhě yáng míng zhī zhēng qǐ dú zhū hóu yǒu guī jīng dū jì yá

襄楷上言:“河者诸侯之象,清者阳明之征,岂独诸侯有规京都计邪?

qí míng nián gōng chē yàn jià zhēng jiě dú tíng hòu wèi hàn sì jí zūn wèi shì wèi xiào líng huáng dì

”其明年,宫车晏驾,征解犊亭侯为汉嗣,即尊位,是为孝灵皇帝。

yǒng kāng yuán nián bā yuè liù zhōu dà shuǐ bó hǎi hǎi yì méi shā rén

永康元年八月,六州大水,勃海海溢,没杀人。

shì shí huán dì shē chǐ yín sì qí shí yī yuè bēng wú sì

是时,桓帝奢侈淫祀,其十一月崩,无嗣。

líng dì jiàn níng sì nián èr yuè hé shuǐ qīng

灵帝建宁四年二月,河水清。

wǔ yuè shān shuǐ dà chū piào huài lú shè wǔ bǎi yú jiā

五月,山水大出,漂坏庐舍五百余家。

xī píng èr nián liù yuè dōng lái běi hǎi hǎi shuǐ yì chū piào méi rén wù

熹平二年六月,东莱、北海海水溢出,漂没人物。

sān nián qiū luò shuǐ chū

三年秋,雒水出。

sì nián xià jùn guó sān shuǐ shāng hài qiū jià

四年夏,郡国三水,伤害秋稼。

guāng hé liù nián qiū jīn chéng hé yì shuǐ chū èr shí yú lǐ

光和六年秋,金城河溢,水出二十余里。

zhōng píng wǔ nián jùn guó liù shuǐ dà chū

中平五年,郡国六水大出。

xiàn dì jiàn ān èr nián jiǔ yuè hàn shuǐ liú hài mín rén

献帝建安二年九月,汉水流,害民人。

shì shí tiān xià dà luàn

是时,天下大乱。

shí bā nián liù yuè dà shuǐ

十八年六月,大水。

èr shí sì nián bā yuè hàn shuǐ yì liú hài mín rén

二十四年八月,汉水溢流,害民人。

shù zhēng zhī héng hán

庶征之恒寒。

líng dì guāng hé liù nián dōng dà hán běi hǎi dōng lái láng yá jǐng zhōng bīng hòu chǐ yú

灵帝光和六年冬,大寒,北海、东莱、琅邪井中冰厚尺余。

xiàn dì chū píng sì nián liù yuè hán fēng rú dōng shí

献帝初平四年六月,寒风如冬时。

hé dì yǒng yuán wǔ nián liù yuè jùn guó sān yǔ báo dà rú jī zǐ

和帝永元五年六月,郡国三雨雹,大如鸡子。

shì shí hé dì yòng kù lì zhōu yū wèi sī lì xiào wèi xíng zhū shēn kè

是时和帝用酷吏周纡为司隶校尉,刑诛深刻。

ān dì yǒng chū yuán nián yǔ báo

安帝永初元年,雨雹。

èr nián yǔ báo dà rú jī zǐ

二年,雨雹,大如鸡子。

sān nián yǔ báo dà rú yàn zǐ shāng jia

三年,雨雹,大如雁子,伤稼。

liú xiàng yǐ wéi báo yīn xié yáng yě

刘向以为雹,阴胁阳也。

shì shí shān tài hòu yǐ yīn zhuān yáng zhèng

是时邓太后以阴专阳政。

yuán chū sì nián liù yuè wù chén jùn guó sān yǔ báo dà rú yú bēi jí jī zǐ shā liù chù

元初四年六月戊辰,郡国三雨雹,大如杅杯及鸡子,杀六畜。

yán guāng yuán nián sì yuè jùn guó èr shí yī yǔ báo dà rú jī zǐ shāng jia

延光元年四月,郡国二十一雨雹,大如鸡子,伤稼。

shì shí ān dì xìn chán wú gū sǐ zhě duō

是时安帝信谗,无辜死者多。

sān nián yǔ báo dà rú jī zǐ

三年,雨雹,大如鸡子。

huán dì yán xī sì nián wǔ yuè jǐ mǎo jīng dū yǔ báo dà rú jī zǐ

桓帝延熹四年五月己卯,京都雨雹,大如鸡子。

shì shí huán dì zhū shā guò chà yòu chǒng xiǎo rén

是时,桓帝诛杀过差,又宠小人。

qī nián wǔ yuè jǐ chǒu jīng dū yǔ báo

七年五月己丑,京都雨雹。

shì shí huáng hòu shān shì jiàn chǐ jiāo zì zhuān xìng

是时,皇后邓氏僭侈,骄恣专幸。

míng nián fèi yǐ yōu sǐ qí jiā jiē zhū

明年废,以忧死,其家皆诛。

líng dì jiàn níng èr nián sì yuè yǔ báo

灵帝建宁二年四月,雨雹。

sì nián wǔ yuè hé dōng yǔ báo

四年五月,河东雨雹。

guāng hé sì nián liù yuè yǔ báo dà rú jī zǐ

光和四年六月,雨雹,大如鸡子。

shì shí cháng shì huáng mén yòng quán

是时,常侍、黄门用权。

zhōng píng èr nián sì yuè gēng xū yǔ báo shāng jia

中平二年四月庚戌,雨雹,伤稼。

xiàn dì chū píng sì nián liù yuè yòu fú fēng báo rú dòu

献帝初平四年六月,右扶风雹如斗。

hé dì yuán xìng yuán nián dōng shí yī yuè rén wǔ jùn guó sì dōng léi

和帝元兴元年冬十一月壬午,郡国四冬雷。

shì shí huáng zǐ shù bù suí jiē yǐn zhī mín jiān

是时皇子数不遂,皆隐之民间。

shì suì gōng chē yàn jià shāng dì shēng bǎi yú rì lì yǐ wéi jūn

是岁,宫车晏驾,殇帝生百余日,立以为君;

dì xiōng yǒu jí fēng wèi píng yuán wáng zú jiē yāo wú sì

帝兄有疾,封为平原王,卒,皆夭无嗣。

shāng dì yán píng yuán nián jiǔ yuè yǐ hài chén liú léi yǒu shí yǔn de sì

殇帝延平元年九月乙亥,陈留雷,有石陨地四。

ān dì yǒng chū liù nián shí yuè bǐng xū jùn liù dōng léi

安帝永初六年十月丙戌,郡六冬雷。

qī nián shí yuè wù zǐ jùn guó sān dōng léi

七年十月戊子,郡国三冬雷。

yuán chū yuán nián shí yuè guǐ sì jùn guó sān dōng léi

元初元年十月癸巳,郡国三冬雷。

sān nián shí yuè xīn hài rǔ nán lè làng dōng léi

三年十月辛亥,汝南、乐浪冬雷。

sì nián shí yuè xīn yǒu jùn guó wǔ dōng léi

四年十月辛酉,郡国五冬雷。

liù nián shí yuè bǐng zǐ jùn guó wǔ dōng léi

六年十月丙子,郡国五冬雷。

yǒng níng yuán nián shí yuè jùn guó qī dōng léi

永宁元年十月,郡国七冬雷。

jiàn guāng yuán nián shí yuè jùn guó qī dōng léi

建光元年十月,郡国七冬雷。

yán guāng sì nián jùn guó shí jiǔ dōng léi

延光四年,郡国十九冬雷。

shì shí tài hòu shè zhèng shàng wú suǒ yǔ

是时,太后摄政,上无所与。

tài hòu jì bēng ā mǔ wáng shèng jí huáng hòu xiōng yán xiǎn xiōng dì gèng bǐng wēi quán shàng suì bù qīn wàn jī cóng róng kuān rén rèn chén xià

太后既崩,阿母王圣及皇后兄阎显兄弟更秉威权,上遂不亲万机,从容宽仁任臣下。

huán dì jiàn hé sān nián liù yuè yǐ mǎo léi zhèn xiàn líng qǐn wū

桓帝建和三年六月乙卯,雷震宪陵寝屋。

xiān shì liáng tài hòu tīng xiōng jì wǎng shā li gù dù qiáo

先是梁太后听兄冀枉杀李固、杜乔。

líng dì xī píng liù nián dōng shí yuè dōng lái dōng léi

灵帝熹平六年冬十月,东莱冬雷。

zhōng píng sì nián shí èr yuè huì yǔ shuǐ dà léi diàn

中平四年十二月晦,雨水,大雷电。

báo

雹。

xiàn dì chū píng sān nián wǔ yuè bǐng shēn wú yún ér léi

献帝初平三年五月丙申,无云而雷。

sì nián wǔ yuè guǐ yǒu wú yún ér léi

四年五月癸酉,无云而雷。

jiàn ān qī bā nián zhōng cháng shā lǐ líng xiàn yǒu tài shān cháng dà míng rú niú xǔ shēng jī shù nián

建安七八年中,长沙醴陵县有大山,常大鸣如牛呴声,积数年。

hòu yù zhāng zéi gōng méi lǐ líng xiàn shā lüè lì mín

后豫章贼攻没醴陵县,杀略吏民。

líng dì xī píng èr nián dōng lái hǎi chū dà yú èr méi zhǎng bā jiǔ zhàng gāo èr zhàng yú

灵帝熹平二年,东莱海出大鱼二枚,长八九丈,高二丈余。

míng nián zhōng shān wáng chàng rèn chéng wáng bó bìng hōng

明年,中山王畅、任城王博并薨。

hé dì yǒng yuán sì nián huáng

和帝永元四年,蝗。

bā nián wǔ yuè hé nèi chén liú huáng

八年五月,河内、陈留蝗。

jiǔ yuè jīng dū huáng

九月,京都蝗。

jiǔ nián huáng cóng xià zhì qiū

九年,蝗从夏至秋。

xiān shì xī qiāng shù fǎn qiǎn jiàng jūn jiāng běi jūn wǔ xiào zhēng zhī

先是,西羌数反,遣将军将北军五校征之。

ān dì yǒng chū sì nián xià huáng

安帝永初四年夏,蝗。

shì shí xī qiāng kòu luàn jūn zhòng zhēng jù lián shí yú nián

是时,西羌寇乱,军众征距,连十余年。

wǔ nián xià jiǔ zhōu huáng

五年夏,九州蝗。

liù nián sān yuè qù huáng chù fù huáng zi shēng

六年三月,去蝗处复蝗子生。

qī nián xià huáng

七年夏,蝗。

yuán chū yuán nián xià jùn guó wǔ huáng

元初元年夏,郡国五蝗。

èr nián xià jùn guó èr shí huáng

二年夏,郡国二十蝗。

yán guāng yuán nián liù yuè jùn guó huáng

延光元年六月,郡国蝗。

shùn dì yǒng jiàn wǔ nián jùn guó shí èr huáng

顺帝永建五年,郡国十二蝗。

shì shí xiān bēi kòu shuò fāng yòng zhòng zhēng zhī

是时,鲜卑寇朔方,用众征之。

yǒng hé yuán nián qiū qī yuè

永和元年秋七月。

yǎn shī huáng

偃师蝗。

qù nián dōng wū huán kòu shā nán yòng zhòng zhēng zhī

去年冬,乌桓寇沙南,用众征之。

huán dì yǒng xīng yuán nián qī yuè jùn guó sān shí èr huáng

桓帝永兴元年七月,郡国三十二蝗。

shì shí liáng jì bǐng zhèng wú móu xiàn gǒu tān quán zuò nüè

是时,梁冀秉政无谋宪,苟贪权作虐。

èr nián liù yuè jīng dū huáng

二年六月,京都蝗。

yǒng shòu sān nián liù yuè jīng dū huáng

永寿三年六月,京都蝗。

yán xī yuán nián wǔ yuè jīng dū huáng

延熹元年五月,京都蝗。

líng dì xī píng liù nián xià qī zhōu huáng

灵帝熹平六年夏,七州蝗。

xiān shì xiān bēi qián hòu sān shí yú fàn sāi

先是,鲜卑前后三十余犯塞。

shì suì hù wū huán xiào wèi xià yù pò xiān bēi zhōng láng jiàng tián yàn shǐ xiōng nú zhōng láng jiàng zāng mín jiāng nán chán yú yǐ xià sān dào bìng chū tǎo xiān bēi

是岁,护乌桓校尉夏育、破鲜卑中郎将田晏、使匈奴中郎将臧旻将南单于以下,三道并出讨鲜卑。

dà sī nóng jīng yòng bù zú yīn liǎn jùn guó yǐ gěi jūn liáng

大司农经用不足,殷敛郡国,以给军粮。

sān jiāng wú gōng hái zhě shǎo bàn

三将无功,还者少半。

guāng hé yuán nián zhào cè wèn yuē lián nián huáng chóng zhì dōng yǒng qí jiù yān zài

光和元年诏策问曰:“连年蝗虫至冬踊,其咎焉在?

cài yōng duì yuē chén wén yì zhuàn yuē dà zuò bù shí tiān jiàng zāi jué jiù huáng chóng lái

”蔡邕对曰:“臣闻《易传》曰:‘大作不时,天降灾,厥咎蝗虫来。

hé tú mì zhēng piān yuē dì tān zé zhèng bào ér lì kù kù zé zhū shēn bì shā zhǔ huáng chóng

’《河图秘征篇》曰:‘帝贪则政暴而吏酷,酷则诛深必杀,主蝗虫。

huáng chóng tān kē zhī suǒ zhì yě

’蝗虫,贪苛之所致也。

shì shí bǎi guān qiān xǐ jiē sī shàng lǐ xī yuán yǐ wéi fǔ

”是时,百官迁徙,皆私上礼西园以为府。

xiàn dì xīng píng yuán nián xià dà huáng

献帝兴平元年夏,大蝗。

shì shí tiān xià dà luàn

是时,天下大乱。

jiàn ān èr nián wǔ yuè huáng

建安二年五月,蝗。

✦ You read 志·五行三

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.