tài fù tài wèi sī tú sī kōng jiāng jūn
太傅太尉司徒司空将军
hàn zhī chū xìng chéng jì dà luàn bīng bù jí jí fǎ dù cǎo chuàng lüè yī qín zhì hòu sì yīn xún
汉之初兴,承继大乱,兵不及戢,法度草创,略依秦制,后嗣因循。
zhì jǐng dì gǎn wú chǔ zhī nán shǐ yì sǔn zhū hóu wáng
至景帝,感吴楚之难,始抑损诸侯王。
jí zhì wǔ dì duō suǒ gǎi zuò rán ér shē guǎng mín yòng kuì fá
及至武帝,多所改作,然而奢广,民用匮乏。
shì zǔ zhōng xīng wu cóng jié yuē bìng guān shěng zhí fèi jiǎn yì jì suǒ yǐ bǔ fù cán quē jí shēn wèi gǎi ér sì hǎi cóng fēng zhōng guó ān lè zhě yě
世祖中兴,务从节约,并官省职,费减亿计,所以补复残缺,及身未改,而四海从风,中国安乐者也。
xī zhōu gōng zuò zhōu guān fēn zhí zhe míng fǎ dù xiāng chí wáng shì suī wēi yóu néng jiǔ cún
昔周公作《周官》,分职著明,法度相持,王室虽微,犹能久存。
jīn qí yí shū suǒ yǐ guān zhōu shì mù mín zhī dé jì zhì yòu qí yǒu yì lái shì zhī fàn dài wèi yǒu suǒ qióng yě
今其遗书,所以观周室牧民之德既至,又其有益来事之范,殆未有所穷也。
gù xīn jí lìng wáng lóng zuò xiǎo xué hàn guān piān zhū wén tì shuō jiào lüè bù jiù
故新汲令王隆作《小学汉官篇》,诸文倜说,较略不究。
wéi bān gù zhe bǎi guān gōng qīng biǎo jì hàn chéng qín zhì guān běn mò qì yú wáng mǎng chà yǒu tiáo guàn
唯班固著《百官公卿表》,记汉承秦置官本末,讫于王莽,差有条贯;
rán jiē xiào wǔ shē guǎng zhī shì yòu zhí fèn wèi xī
然皆孝武奢广之事,又职分未悉。
shì zǔ jié yuē zhī zhì yi wèi cháng xiàn gù yī qí guān bù cū zhù zhí fèn yǐ wéi bǎi guān zhì
世祖节约之制,宜为常宪,故依其官簿,粗注职分,以为《百官志》。
fán zhì guān zhī běn jí zhōng xīng suǒ shěng wú yīn fù jiàn zhě jì zài hàn shū bǎi guān biǎo bù fù xī zài
凡置官之本及中兴所省,无因复见者,既在《汉书·百官表》,不复悉载。
tài fù shàng gōng yī rén
太傅,上公一人。
běn zhù yuē zhǎng yǐ shàn dǎo wú cháng zhí
本注曰:掌以善导,无常职。
shì zǔ yǐ zhuō mào wèi tài fù hōng yīn shěng
世祖以卓茂为太傅,薨,因省。
qí hòu měi dì chū jí wèi zhé zhì tài fù lù shàng shū shì hōng zhé shěng
其后每帝初即位,辄置太傅录尚书事,薨,辄省。
tài wèi gōng yī rén
太尉,公一人。
běn zhù yuē zhǎng sì fāng bīng shì gōng kè suì jǐn jí zòu qí diàn zuì ér xíng shǎng fá
本注曰:掌四方兵事功课,岁尽即奏其殿最而行赏罚。
fán jiāo sì zhī shì zhǎng yà xiàn
凡郊祀之事,掌亚献;
dà sàng zé gào shì nán jiāo
大丧则告谥南郊。
fán guó yǒu dà zào dà yí zé yǔ sī tú sī kōng tōng ér lùn zhī
凡国有大造大疑,则与司徒、司空通而论之。
guó yǒu guò shì zé yǔ èr gōng tōng jiàn zhēng zhī
国有过事,则与二公通谏争之。
shì zǔ jí wèi wèi dà sī mǎ
世祖即位,为大司马。
jiàn wǔ èr shí qī nián gǎi wéi tài wèi
建武二十七年,改为太尉。
zhǎng shǐ yī rén qiān dàn
长史一人,千石。
běn zhù yuē shǔ zhū cáo shì
本注曰:署诸曹事。
yuàn shǐ shǔ èr shí sì rén
掾史属二十四人。
běn zhù yuē hàn jiù zhù dōng xī cáo yuàn bǐ sì bǎi shí yú yuàn bǐ sān bǎi shí shǔ bǐ èr bǎi shí gù yuē gōng fǔ yuàn bǐ gǔ yuán shì sān mìng zhě yě
本注曰:《汉旧注》东西曹掾比四百石,余掾比三百石,属比二百石,故曰公府掾,比古元士三命者也。
huò yuē hàn chū yuàn shǐ pì jiē shàng yán zhī gù yǒu zhì bǐ mìng shì qí suǒ bù yán zé wèi bǎi shí shǔ
或曰,汉初掾史辟,皆上言之,故有秩比命士,其所不言,则为百石属。
qí hòu jiē zì pì chú gù tōng wèi bǎi shí yún
其后皆自辟除,故通为百石云。
xī cáo zhǔ fǔ shǐ shǔ yòng
西曹主府史署用。
dōng cáo zhǔ èr qiān dàn zhǎng shǐ qiān chú jí jūn lì
东曹主二千石长史迁除及军吏。
hù cáo zhǔ mín hù cí sì nóng sāng
户曹主民户、祠祀、农桑。
zòu cáo zhǔ zòu yì shì
奏曹主奏议事。
cí cáo zhǔ cí sòng shì
辞曹主辞讼事。
fǎ cáo zhǔ yóu yì kē chéng shì
法曹主邮驿科程事。
wèi cáo zhǔ zú tú zhuǎn yùn shì
尉曹主卒徒转运事。
zéi cáo zhǔ dào zéi shì
贼曹主盗贼事。
jué cáo zhǔ zuì fǎ shì
决曹主罪法事。
bīng cáo zhǔ bīng shì
兵曹主兵事。
jīn cáo zhǔ huò bì yán tiě shì
金曹主货币、盐、铁事。
cāng cáo zhǔ cāng gǔ shì
仓曹主仓谷事。
huáng gé zhǔ bù lù shěng cóng shì
黄阁主簿录省从事。
lìng shǐ jí yù shǔ èr shí sān rén
令史及御属二十三人。
běn zhù yuē hàn jiù zhù gōng lìng shǐ bǎi shí zì zhōng xīng yǐ hòu zhù bù shuō shí shù
本注曰:《汉旧注》公令史百石,自中兴以后,注不说石数。
yù shǔ zhǔ wèi gōng qīng
御属主为公卿。
gé xià lìng shǐ zhǔ gé xià wēi yí shì
阁下令史主阁下威仪事。
jì shì lìng shǐ zhǔ shàng zhāng biǎo bào shū jì
记室令史主上章表报书记。
mén lìng shǐ zhǔ fǔ mén
门令史主府门。
qí yú lìng shǐ gè diǎn cáo wén shū
其余令史,各典曹文书。
sī tú gōng yī rén
司徒,公一人。
běn zhù yuē zhǎng rén mín shì
本注曰:掌人民事。
fán jiào mín xiào tì xùn shùn qiān jiǎn yǎng shēng sòng sǐ zhī shì zé yì qí zhì jiàn qí dù
凡教民孝悌、逊顺、谦俭,养生送死之事,则议其制,建其度。
fán sì fāng mín shì gōng kè suì jǐn zé zòu qí diàn zuì ér xíng shǎng fá
凡四方民事功课,岁尽则奏其殿最而行赏罚。
fán jiāo sì zhī shì zhǎng shěng shēng shì shui dí dà sàng zé zhǎng fèng ān zǐ gōng
凡郊祀之事,掌省牲视氵翟,大丧则掌奉安梓宫。
fán guó yǒu dà yí dà shì yǔ tài wèi tóng
凡国有大疑大事,与太尉同。
shì zǔ jí wèi wèi dà sī tú jiàn wǔ èr shí qī nián qù dà
世祖即位,为大司徒,建武二十七年,去“大”。
zhǎng shǐ yī rén qiān dàn
长史一人,千石。
yuàn shǔ sān shí yī rén
掾属三十一人。
lìng shǐ jí yù shǔ sān shí liù rén
令史及御属三十六人。
běn zhù yuē shì zǔ jí wèi yǐ wǔ dì gù shì zhì sī zhí jū chéng xiàng fǔ zhù dū lù zhū zhōu jiàn wǔ shí bā nián shěng yě
本注曰:世祖即位,以武帝故事置司直,居丞相府,助督录诸州,建武十八年省也。
sī kōng gōng yī rén
司空,公一人。
běn zhù yuē zhǎng shuǐ tǔ shì
本注曰:掌水土事。
fán yíng chéng qǐ yì jùn gōu xù xiū fén fáng zhī shì zé yì qí lì jiàn qí gōng
凡营城起邑、浚沟洫、修坟防之事,则议其利,建其功。
fán sì fāng shuǐ tǔ gōng kè suì jǐn zé zòu qí diàn zuì ér xíng shǎng fá
凡四方水土功课,岁尽则奏其殿最而行赏罚。
fán jiāo sì zhī shì zhǎng sǎo chú yuè qì dà sàng zé zhǎng jiàng xiào fù tǔ
凡郊祀之事,掌扫除、乐器,大丧则掌将校复土。
fán guó yǒu dà zào dà yí jiàn zhēng yǔ tài wèi tóng
凡国有大造大疑,谏争,与太尉同。
shì zǔ jí wèi wèi dà sī kōng jiàn wǔ èr shí qī nián qù dà
世祖即位,为大司空,建武二十七年,去“大”。
shǔ zhǎng shǐ yī rén qiān dàn
属长史一人,千石。
yuàn shǔ èr shí jiǔ rén
掾属二十九人。
lìng shǐ jí yù shǔ sì shí èr rén
令史及御属四十二人。
jiāng jūn bù cháng zhì
将军,不常置。
běn zhù yuē zhǎng zhēng fá bèi pàn
本注曰:掌征伐背叛。
bǐ gōng zhě sì dì yī dà jiàng jūn cì piào qí jiāng jūn cì chē qí jiāng jūn cì wèi jiāng jūn
比公者四:第一大将军,次骠骑将军,次车骑将军,次卫将军。
yòu yǒu qián hòu zuǒ yòu jiāng jūn
又有前、后、左、右将军。
chū wǔ dì yǐ wèi qīng shù zhēng fá yǒu gōng yǐ wéi dà jiàng jūn yù zūn chǒng zhī
初,武帝以卫青数征伐有功,以为大将军,欲尊宠之。
yǐ gǔ zūn guān wéi yǒu sān gōng jiē jiāng jūn shǐ zì qín jìn yǐ wéi qīng hào gù zhì dà sī mǎ guān hào yǐ guān zhī
以古尊官唯有三公,皆将军始自秦、晋,以为卿号,故置大司马官号以冠之。
qí hòu huò guāng wáng fèng děng jiē rán
其后霍光、王凤等皆然。
chéng dì suí hé yuán nián cì dà sī mǎ yìn shòu ba jiāng jūn guān
成帝绥和元年,赐大司马印绶,罢将军官。
shì zǔ zhōng xīng wú hàn yǐ dà jiàng jūn wèi dà sī mǎ jǐng dān wèi piào qí dà jiàng jūn wèi zài gōng xià jí qián hòu zuǒ yòu zá hào jiāng jūn zhòng duō jiē zhǔ zhēng fá shì qì jiē ba
世祖中兴,吴汉以大将军为大司马,景丹为骠骑大将军,位在公下,及前、后、左、右杂号将军众多,皆主征伐,事讫皆罢。
míng dì chū jí wèi yǐ dì dōng píng wáng cāng yǒu xián cái yǐ wéi piào qí jiāng jūn
明帝初即位,以弟东平王苍有贤才,以为骠骑将军;
yǐ wáng gù wèi zài gōng shàng shù nián hòu ba
以王故,位在公上,数年后罢。
zhāng dì jí wèi xī qiāng fǎn gù yǐ jiù mǎ fáng xíng chē qí jiāng jūn zhēng zhī hái hòu ba
章帝即位,西羌反,故以舅马防行车骑将军征之,还后罢。
hé dì jí wèi yǐ jiù dòu xiàn wèi chē qí jiāng jūn zhēng xiōng nú wèi zài gōng xià
和帝即位,以舅窦宪为车骑将军,征匈奴,位在公下;
hái fù yǒu gōng qiān dà jiàng jūn wèi zài gōng shàng
还复有功,迁大将军,位在公上;
fù zhēng xī qiāng hái miǎn guān ba
复征西羌,还免官,罢。
ān dì jí wèi xī qiāng kòu luàn fù yǐ jiù shān zhì wèi chē qí jiāng jūn zhēng zhī hái qiān dà jiàng jūn wèi rú xiàn shù nián fù ba
安帝即位,西羌寇乱,复以舅邓骘为车骑将军征之,还迁大将军,位如宪,数年复罢。
zì ān dì zhèng zhì shuāi quē shǐ yǐ dí jiù gěng bǎo wèi dà jiàng jūn cháng zài jīng dū
自安帝政治衰缺,始以嫡舅耿宝为大将军,常在京都。
shùn dì jí wèi yòu yǐ huáng hòu fù xiōng dì xiāng jì wèi dà jiàng jūn rú sān gōng yān
顺帝即位,又以皇后父、兄、弟相继为大将军,如三公焉。
zhǎng shǐ sī mǎ jiē yī rén qiān dàn
长史、司马皆一人,千石。
běn zhù yuē sī mǎ zhǔ bīng rú tài wèi
本注曰:司马主兵,如太尉。
cóng shì zhōng láng èr rén liù bǎi shí
从事中郎二人,六百石。
běn zhù yuē zhí cān móu yì yuàn shǔ èr shí jiǔ rén
本注曰:职参谋议,掾属二十九人。
lìng shǐ jí yù shǔ sān shí yī rén
令史及御属三十一人。
běn zhù yuē cǐ jiē fǔ yuán zhí yě
本注曰:此皆府员职也。
yòu cì guān qí sān shí rén jí gǔ chuī
又赐官骑三十人及鼓吹。
qí lǐng jūn jiē yǒu bù qǔ
其领军皆有部曲。
dà jiàng jūn yíng wǔ bù bù xiào wèi yī rén bǐ èr qiān dàn
大将军营五部,部校尉一人,比二千石;
jūn sī mǎ yī rén bǐ qiān dàn
军司马一人,比千石。
bù xià yǒu qū qū yǒu jūn hòu yī rén bǐ liù bǎi shí
部下有曲,曲有军候一人,比六百石。
qū xià yǒu zhūn tún zhǎng yī rén bǐ èr bǎi shí
曲下有屯,屯长一人,比二百石。
qí bù zhì xiào wèi bù dàn jūn sī mǎ yī rén
其不置校尉部,但军司马一人。
yòu yǒu jūn jiǎ sī mǎ jiǎ hòu jiē wèi fù èr
又有军假司马、假候,皆为副贰。
qí bié yíng lǐng shǔ wéi bié bù sī mǎ qí bīng duō shǎo gè suí shí yi
其别营领属为别部司马,其兵多少各随时宜。
mén yǒu mén hóu
门有门侯。
qí yú jiāng jūn zhì yǐ zhēng fá wú yuán zhí yì yǒu bù qǔ sī mǎ jūn hòu yǐ lǐng bīng
其余将军,置以征伐,无员职,亦有部曲、司马、军候以领兵。
qí zhí lì bù jí gè yī rén zǒng zhī yíng shì
其职吏部集各一人,总知营事。
bīng cáo yuàn shǐ zhǔ bīng shì qì xiè
兵曹掾史主兵事器械。
bǐng jiǎ yuàn shǐ zhǔ bǐng jiǎ jìn sī
禀假掾史主禀假禁司。
yòu zhì wài cì cì jiān zhǔ zuì fǎ
又置外刺、刺奸,主罪法。
míng dì chū zhì dù liáo jiāng jūn yǐ wèi nán chán yú zhòng xīn jiàng yǒu èr xīn zhě hòu shù yǒu bù ān suì wèi cháng shǒu
明帝初置度辽将军,以卫南单于众新降有二心者,后数有不安,遂为常守。