dèng yǔ zì zhòng huá nán yáng xīn yě rén yě
邓禹字仲华，南阳新野人也。
nián shí sān néng sòng shī shòu yè cháng ān
年十三，能诵诗，受业长安。
shí guāng wǔ yì yóu xué jīng shī yǔ nián suī yòu ér jiàn guāng wǔ zhī fēi cháng rén suì xiāng qīn fù
时光武亦游学京师，禹年虽幼，而见光武知非常人，遂相亲附。
shù nián guī jiā
数年归家。
jí hàn bīng qǐ gēng shǐ lì háo jié duō jiàn jǔ yǔ yǔ bù kěn cóng
及汉兵起，更始立，豪杰多荐举禹，禹不肯从。
jí wén guāng wǔ ān jí hé běi jí zhàng cè běi dù zhuī jí yú qiū
及闻光武安集河北，即杖策北渡，追及于邺。
guāng wǔ jiàn zhī shén huan wèi yuē wǒ de zhuān fēng bài shēng yuǎn lái níng yù shì hu
光武见之甚欢，谓曰："我得专封拜，生远来，宁欲仕乎？
yǔ yuē bù yuàn yě
"禹曰："不愿也。
guāng wǔ yuē jí rú shì hé yù wèi
"光武曰："即如是，何欲为？
yǔ yuē dàn yuàn míng gōng wēi dé jiā yú sì hǎi yǔ de xiào qí chǐ cùn chuí gōng míng yú zhú bó ěr
"禹曰："但愿明公威德加于四海，禹得效其尺寸，垂功名于竹帛耳。
guāng wǔ xiào yīn liú sù xián yǔ
"光武笑，因留宿闲语。
yǔ jìn shuō yuē gēng shǐ suī dōu guān xi jīn shān dōng wèi ān chì méi qīng dú zhī shǔ dòng yǐ wàn shù sān fǔ jiǎ hào wǎng wǎng qún jù
禹进说曰："更始虽都关西，今山东未安，赤眉、青犊之属，动以万数，三辅假号，往往群聚。
gēng shǐ jì wèi yǒu suǒ cuò ér bù zì tīng duàn zhū jiāng jiē yōng rén qū qǐ zhì zài cái bì zhēng yòng wēi lì zhāo xī zì kuài ér yǐ fēi yǒu zhōng liáng míng zhì shēn lǜ yuǎn tú yù zūn zhǔ ān mín zhě yě
更始既未有所挫，而不自听断，诸将皆庸人屈起，志在财币，争用威力，朝夕自快而已，非有忠良明智，深虑远图，欲尊主安民者也。
sì fāng fēn bēng lí xī xíng shì kě jiàn
四方分崩离析，形势可见。
míng gōng suī jiàn fān fǔ zhī gōng yóu kǒng wú suǒ chéng lì
明公虽建藩辅之功，犹恐无所成立。
yú jīn zhī jì mò rú yán lǎn yīng xióng wu yuè mín xīn lì gāo zǔ zhī yè jiù wàn mín zhī mìng
于今之计，莫如延揽英雄，务悦民心，立高祖之业，救万民之命。
yǐ gōng ér lǜ tiān xià bù zú dìng yě
以公而虑天下，不足定也。
guāng wǔ dà yuè yīn lìng zuǒ yòu hào yǔ yuē shān jiāng jūn
"光武大悦，因令左右号禹曰邓将军。
cháng sù zhǐ yú zhōng yǔ dìng jì yì
常宿止于中，与定计议。
jí wáng láng qǐ bīng guāng wǔ zì jì zhì xìn dōu shǐ yǔ fā bèn mìng de shù qiān rén lìng zì jiāng zhī bié gōng bá lè yáng
及王郎起兵，光武自蓟至信都，使禹发奔命，得数千人，令自将之，别攻拔乐阳。
cóng zhì guǎng ā guāng wǔ shě chéng lóu shàng pī yú dì tú zhǐ shì yǔ yuē tiān xià jùn guó rú shì jīn shǐ nǎi de qí yī
从至广阿，光武舍城楼上，披舆地图，指示禹曰："天下郡国如是，今始乃得其一。
zi qián yán yǐ wú lǜ tiān xià bù zú dìng hé yě
子前言以吾虑天下不足定，何也？
yǔ yuē fāng jīn hǎi nèi xiáo luàn rén sī míng jūn yóu chì zǐ zhī mù cí mǔ
"禹曰："方今海内淆乱，人思明君，犹赤子之慕慈母。
gǔ zhī xìng zhě zài dé bó hòu bù yǐ dà xiǎo
古之兴者，在德薄厚，不以大小。
guāng wǔ yuè
"光武悦。
shí rèn shǐ zhū jiāng duō fǎng yú yǔ yǔ měi yǒu suǒ jǔ zhě jiē dāng qí cái guāng wǔ yǐ wéi zhī rén
时任使诸将，多访于禹，禹每有所举者，皆当其才，光武以为知人。
shǐ bié jiāng qí yǔ gài yán děng jī tóng mǎ yú qīng yáng
使别将骑，与盖延等击铜马于清阳。
yán děng xiān zhì zhàn bù lì hái bǎo chéng wèi zéi suǒ wéi
延等先至，战不利，还保城，为贼所围。
yǔ suì jìn yǔ zhàn pò zhī shēng huò qí dà jiàng
禹遂进与战，破之，生获其大将。
cóng guāng wǔ zhuī zéi zhì pú yáng lián dà kè huò běi zhōu lüè dìng
从光武追贼至蒲阳，连大克获，北州略定。
jí chì méi xi rù guān gēng shǐ shǐ dìng guó shàng gōng wáng kuāng xiāng yì wáng chéng dān kàng wēi jiāng jūn liú jūn jí zhū jiāng fēn jù hé dōng hóng nóng yǐ jù zhī
及赤眉西入关，更始使定国上公王匡、襄邑王成丹、抗威将军刘均及诸将，分据河东、弘农以拒之。
chì méi zhòng dà jí wáng kuāng děng mò néng dāng
赤眉众大集，王匡等莫能当。
guāng wǔ chóu chì méi bì pò cháng ān yù chéng bìng guān zhōng ér fāng zì shì shān dōng wèi zhī suǒ jì yǐ yǔ chén shēn yǒu dà dù gù shòu yǐ xī tǎo zhī lüè
光武筹赤眉必破长安，欲乘并关中，而方自事山东，未知所寄，以禹沉深有大度，故授以西讨之略。
nǎi bài wèi qián jiāng jūn chí jié zhōng fēn huī xià jīng bīng èr wàn rén qiǎn xi rù guān lìng zì xuǎn piān pí yǐ xià kě yǔ jù zhě
乃拜为前将军持节，中分麾下精兵二万人，遣西入关，令自选偏裨以下可与俱者。
yú shì yǐ hán xīn wèi jūn shī li wén li chūn chéng lǜ wèi jì jiǔ féng yīn wèi jī nǔ jiāng jūn fán chóng wèi xiāo qí jiāng jūn zōng xīn wèi chē qí jiāng jūn shān xún wèi jiàn wēi jiāng jūn gěng wèi chì méi jiāng jūn zuǒ yú wèi jūn shī jiāng jūn yǐn ér xi
于是以韩歆为军师，李文、李春、程虑为祭酒，冯愔为积弩将军，樊崇为骁骑将军，宗歆为车骑将军，邓寻为建威将军，耿为赤眉将军，左于为军师将军，引而西。
jiàn wǔ yuán nián zhēng yuè yǔ zì jī guān jiāng rù hé dōng hé dōng dū wèi shǒu guān bù kāi yǔ gōng shí rì pò zhī huò zī zhòng qiān yú chéng
建武元年正月，禹自箕关将入河东，河东都尉守关不开，禹攻十日，破之，获辎重千余乘。
jìn wéi ān yì shù yuè wèi néng xià
进围安邑，数月未能下。
gēng shǐ dà jiàng jūn fán cān jiāng shù wàn rén dù dà yáng yù gōng yǔ yǔ qiǎn zhū jiāng nì jī yú jiě nán dà pò zhī zhǎn cān shǒu
更始大将军樊参将数万人，度大阳欲攻禹，禹遣诸将逆击于解南，大破之，斩参首。
yú shì wáng kuāng chéng dān liú jūn děng hé jūn shí yú wàn fù gòng jī yǔ yǔ jūn bù lì fán chóng zhàn sǐ
于是王匡、成丹、刘均等合军十余万，复共击禹，禹军不利，樊崇战死。
huì rì mù zhàn ba jūn shī hán xīn jí zhū jiāng jiàn bīng shì yǐ cuī jiē quàn yǔ yè qù yǔ bù tīng
会日幕，战罢，军师韩歆及诸将见兵势已摧，皆劝禹夜去，禹不听。
míng rì guǐ hài kuāng děng yǐ liù jiǎ qióng rì bù chū yǔ yīn de gèng lǐ bīng lēi zhòng
明日癸亥，匡等以六甲穷日不出，禹因得更理兵勒众。
míng dàn kuāng xī jūn chū gōng yǔ yǔ lìng jūn zhōng wú de wàng dòng
明旦，匡悉军出攻禹，禹令军中无得妄动；
jì zhì yíng xià yīn chuán fā zhū jiāng gǔ ér bìng jìn dà pò guǎng
既至营下，因传发诸将鼓而并进，大破广。
kuāng děng jiē qì jūn wáng zǒu yǔ lǜ qīng jì jí zhuī huò liú jūn jí hé dōng tài shǒu yáng bǎo chí jié zhōng láng jiàng mǐ jiāng jiē zhǎn zhī shōu de jié liù yìn shòu wǔ bǎi bīng qì bù kě shèng shǔ suì dìng hé dōng
匡等皆弃军亡走，禹率轻骑急追，获刘均及河东太守杨宝、持节中郎将弭缰，皆斩之，收得节六，印绶五百，兵器不可胜数，遂定河东。
chéng zhì bài li wén wèi hé dōng tài shǒu xī gēng zhì shǔ xiàn lìng zhǎng yǐ zhèn fǔ zhī
承制拜李文为河东太守，悉更置属县令长以镇抚之。
shì yuè guāng wǔ jí wèi yú hào shǐ shǐ zhě chí jié bài yǔ wèi dà sī tú
是月，光武即位于鄗，使使者持节拜禹为大司徒。
cè yuē zhì zhào qián jiāng jūn yǔ shēn zhí zhōng xiào yǔ zhèn móu mó wéi wò jué shèng qiān lǐ
策曰："制诏前将军禹：深执忠孝，与朕谋谟帷幄，决胜千里。
kǒng zǐ yuē zì wú yǒu huí mén rén rì qīn
孔子曰：'自吾有回，门人日亲。
zhǎn jiāng pò jūn píng dìng shān xī gōng xiào yóu zhe
'斩将破军，平定山西，功效尤著。
bǎi xìng bù qīn wǔ pǐn bù xun rǔ zuò sī tú jìng fū wǔ jiào wǔ jiào zài kuān
百姓不亲，五品不训，汝作司徒，敬敷五教，五教在宽。
jīn qiǎn fèng chē dū wèi shòu yìn shòu fēng wèi zàn hòu shí yì wàn hù
今遣奉车都尉授印绶，封为酂侯，食邑万户。
jìng zhī zāi
敬之哉！
yǔ shí nián èr shí sì
"禹时年二十四。
suì dù fén yīn hé rù xià yáng
遂渡汾阴河，入夏阳。
gēng shǐ zhōng láng jiàng zuǒ fǔ dū wèi gōng chéng xī yǐn qí zhòng shí wàn yǔ zuǒ féng yì bīng gòng jù yǔ yú yá yǔ fù pò zǒu zhī ér chì méi suì rù cháng ān
更始中郎将左辅都尉公乘歙，引其众十万，与左冯翊兵共拒禹于衙，禹复破走之，而赤眉遂入长安。
shì shí sān fǔ lián fù bài chì méi suǒ guò cán zéi bǎi xìng bù zhī suǒ guī
是时三辅连覆败，赤眉所过残贼，百姓不知所归。
wén yǔ chéng shèng dú kè ér shī xíng yǒu jì jiē wàng fēng xiāng xié fù yǐ yíng jūn jiàng zhě rì yǐ qiān shù zhòng hào bǎi wàn
闻禹乘胜独克而师行有纪，皆望风相携负以迎军，降者日以千数，众号百万。
yǔ suǒ zhǐ zhé tíng chē zhù jié yǐ láo lái zhī fù lǎo tóng zhì zhòng fā dài bái mǎn qí chē xià mò bù gǎn yuè yú shì míng zhèn guān xī
禹所止辄停车住节，以劳来之，父老童稚，重发戴白，满其车下，莫不感悦，于是名震关西。
dì jiā zhī shù cì shū bāo měi
帝嘉之，数赐书褒美。
zhū jiāng háo jié jiē quàn yǔ jìng gōng cháng ān
诸将豪杰皆劝禹径攻长安。
yǔ yuē bù rán
禹曰："不然。
jīn wú zhòng suī duō néng zhàn zhě shǎo qián wú kě yǎng zhī jī hòu wú zhuǎn kuì zhī zī
"今吾众虽多，能战者少，前无可仰之积，后无转馈之资。
chì méi xīn bá cháng ān cái fù chōng shí fēng ruì wèi kě dāng yě
赤眉新拔长安，财富充实，锋锐未可当也。
fu dào zéi qún jū wú zhōng rì zhī jì cái gǔ suī duō biàn gǔ wàn duān níng néng jiān shǒu zhě yě
夫盗贼群居，无终日之计，财谷虽多，变故万端，宁能坚守者也？
shàng jùn běi dì ān dìng sān jùn tǔ guǎng rén xī ráo gǔ duō chù wú qiě xiū bīng běi dào jiù liáng yǎng shì yǐ guān qí bì nǎi kě tú yě
上郡、北地、安定三郡，土广人稀，饶谷多畜，吾且休兵北道，就粮养士，以观其弊，乃可图也。
yú shì yǐn jūn běi zhì xún yì
"于是引军北至栒邑。
yǔ suǒ dào jī pò chì méi bié jiāng zhū yíng bǎo jùn yì jiē kāi mén guī fù
禹所到，击破赤眉别将诸营保，郡邑皆开门归附。
xī hé tài shǒu zōng yù qiǎn zi fèng xí jiàng yǔ qiǎn yì jīng shī
西河太守宗育遣子奉檄降，禹遣诣京师。
dì yǐ guān zhōng wèi dìng ér yǔ jiǔ bù jìn bīng xià chì yuē sī tú yáo yě
帝以关中未定，而禹久不进兵，下敕曰："司徒，尧也；
wáng zéi jié yě
亡贼，桀也。
cháng ān lì rén huáng huáng wú suǒ yī guī
长安吏人，遑遑无所依归。
yi yǐ shí jìn tǎo zhèn wèi xī jīng xì bǎi xìng zhī xīn
宜以时进讨，镇慰西京，系百姓之心。
yǔ yóu zhí qián yì nǎi fēn qiǎn jiāng jūn bié gōng shàng jùn zhū xiàn gèng zhēng bīng yǐn gǔ guī zhì dà yào
"禹犹执前意，乃分遣将军别攻上郡诸县，更征兵引谷，归至大要。
qiǎn féng yīn zōng xīn shǒu xún yì
遣冯愔、宗歆守栒邑。
èr rén zhēng quán xiāng gōng yīn suì shā xīn yīn fǎn jī yǔ yǔ qiǎn shǐ yǐ wén
二人争权相攻，愔遂杀歆，因反击禹，禹遣使以闻。
dì wèn shǐ rén yīn suǒ qīn ài wèi shuí
帝问使人："愔所亲爱为谁？
duì yuē hù jūn huáng fáng
"对曰："护军黄防。
dì dù yīn fáng bù néng jiǔ hé shì bì xiāng wǔ yīn bào yǔ yuē fù féng yīn zhě bì huáng fáng yě
"帝度愔、防不能久和，势必相忤，因报禹曰："缚冯愔者，必黄防也。
nǎi qiǎn shàng shū zōng guǎng chí jié jiàng zhī
"乃遣尚书宗广持节降之。
hòu yuè yú fáng guǒ zhí yīn jiāng qí zhòng guī zuì
后月余，防果执愔，将其众归罪。
gēng shǐ zhū jiāng wáng kuāng hú yīn děng jiē yì guǎng jiàng yǔ gòng dōng guī
更始诸将王匡、胡殷等皆诣广降，与共东归。
zhì ān yì dào yù wáng guǎng xī zhǎn zhī
至安邑，道欲亡，广悉斩之。
yīn zhì luò yáng shè bù zhū
愔至洛阳，赦不诛。
èr nián chūn qiǎn shǐ zhě gèng fēng yǔ wèi liáng hóu shí sì xiàn
二年春，遣使者更封禹为梁侯，食四县。
shí chì méi xi zǒu fú fēng yǔ nǎi nán zhì cháng ān jūn kūn míng chí dà xiǎng shì zú
时，赤眉西走扶风，禹乃南至长安，军昆明池，大飨士卒。
lǜ zhū jiāng zhāi jiè zé jí rì xiū lǐ yè cí gāo miào shōu shí yī dì shén zhǔ qiǎn shǐ fèng yì luò yáng yīn xún xíng yuán líng wèi zhì lì shì fèng shǒu yān
率诸将斋戒，择吉日，修礼谒祠高庙，收十一帝神主，遣使奉诣洛阳，因循行园陵，为置吏士奉守焉。
yǔ yǐn bīng yǔ yán cén zhàn yú lán tián bù kè fù jiù gǔ yún yáng
禹引兵与延岑战于蓝田，不克，复就谷云阳。
hàn zhōng wáng liú jiā yì yǔ jiàng
汉中王刘嘉诣禹降。
jiā xiāng li bǎo jù màn wú lǐ yǔ zhǎn zhī
嘉相李宝倨慢无礼，禹斩之。
bǎo dì shōu bǎo bù qǔ jī yǔ shā jiāng jūn gěng
宝弟收宝部曲击禹，杀将军耿。
zì féng yīn fǎn hòu yǔ wēi shāo sǔn yòu fá shí guī fù zhě lí sàn
自冯愔反后，禹威稍损，又乏食，归附者离散。
ér chì méi fù huán rù cháng ān yǔ yǔ zhàn bài zǒu zhì gāo líng jūn shì jī è jiē shí zǎo cài
而赤眉复还入长安，禹与战，败走，至高陵，军士饥饿，皆食枣菜。
dì nǎi zhēng yǔ hái chì yuē chì méi wú gǔ zì dāng lái dōng wú shé chuí chī zhī fēi zhū jiāng yōu yě
帝乃征禹还，敕曰："赤眉无谷，自当来东，吾折捶笞之，非诸将忧也。
wú de fù wàng jìn bīng
无得复妄进兵。
yǔ cán yú shòu rèn ér gōng bù suí shù yǐ jī zú jiǎo zhàn zhé bù lì
"禹惭于受任而功不遂，数以饥卒徼战，辄不利。
sān nián chūn yǔ chē qí jiāng jūn shān hóng jī chì méi suì wèi suǒ bài zhòng jiē sǐ sàn
三年春，与车骑将军邓弘击赤眉，遂为所败，众皆死散。
shì zài féng yì chuán
事在《冯异传》。
dú yǔ èr shí sì qí hái yì yí yáng xiè shàng dà sī tú liáng hòu yìn shòu
独与二十四骑还诣宜阳，谢上大司徒、梁侯印绶。
yǒu zhào guī hòu yìn shòu
有诏归侯印绶。
shù yuè bài yòu jiāng jūn
数月，拜右将军。
yán cén zì bài yú dōng yáng suì yǔ qín fēng hé
延岑自败于东阳，遂与秦丰合。
sì nián chūn fù kòu shùn yáng jiān
四年春，复寇顺阳间。
qiǎn yǔ hù fù hàn jiāng jūn shān yè fǔ hàn jiāng jūn yú kuāng jī pò cén yú shān
遣禹护复汉将军邓晔、辅汉将军于匡，击破岑于邓；
zhuī zhì wǔ dāng fù pò zhī
追至武当，复破之。
cén bēn hàn zhōng yú dǎng xī jiàng
岑奔汉中，余党悉降。
shí sān nián tiān xià píng dìng zhū gōng chén jiē zēng hù yì dìng fēng yǔ wèi gāo mì hòu shí gāo mì chāng ān yí ān chún yú sì xiàn
十三年，天下平定，诸功臣皆增户邑，定封禹为高密侯，食高密、昌安、夷安、淳于四县。
dì yǐ yǔ gōng gāo fēng dì kuān wèi míng qīn hóu
帝以禹功高，封弟宽为明亲侯。
qí hòu zuǒ yòu jiāng jūn guān bà yǐ tè jìn fèng cháo qǐng
其后左右将军官罢，以特进奉朝请。
yǔ nèi wén míng dǔ xíng chún bèi shì mǔ zhì xiào
禹内文明，笃行淳备，事母至孝。
tiān xià jì dìng cháng yù yuǎn míng shì
天下既定，常欲远名势。
yǒu zi shí sān rén gè shǐ shǒu yī yì
有子十三人，各使守一艺。
xiū zhěng guī mén jiào yǎng zǐ sūn jiē kě yǐ wéi hòu shì fǎ
修整闺门，教养子孙，皆可以为后世法。
zī yòng guó yì bù xiū chǎn lì
资用国邑，不修产利。
dì yì zhòng zhī
帝益重之。
zhōng yuán yuán nián fù xíng sī tú shì
中元元年，复行司徒事。
cóng dōng xún shòu fēng dài zōng
从东巡狩，封岱宗。
xiǎn zōng jí wèi yǐ yǔ xiān dì yuán gōng bài wèi tài fù jìn jiàn dōng xiàng shén jiàn zūn chǒng
显宗即位，以禹先帝元功，拜为太傅，进见东向，甚见尊宠。
jū suì yú qǐn jí
居岁余，寝疾。
dì shù zì lín wèn yǐ zǐ nán èr rén wéi láng
帝数自临问，以子男二人为郎。
yǒng píng yuán nián nián wǔ shí qī hōng shì yuē yuán hòu
永平元年，年五十七薨，谥曰元侯。
dì fēn yǔ fēng wèi sān guó zhǎng zǐ zhèn wèi gāo mì hòu xí wèi chāng ān hóu zhēn wèi yí ān hóu
帝分禹封为三国：长子震为高密侯，袭为昌安侯，珍为夷安侯。
yǔ shǎo zǐ hóng hǎo chóu cè
禹少子鸿，好筹策。
yǒng píng zhōng yǐ wéi xiǎo hòu
永平中，以为小侯。
yǐn rù yǔ yì biān shì dì yǐ wéi néng bài jiàng bīng cháng shǐ lǜ wǔ yíng shì zhūn yàn mén
引入与议边事，帝以为能，拜将兵长史，率五营士屯雁门。
sù zōng shí wèi dù liáo jiāng jūn
肃宗时，为度辽将军。
yǒng yuán zhōng yǔ dà jiàng jūn dòu xiàn jù chū jī xiōng nú yǒu gōng zhēng xíng chē qí jiāng jūn
永元中，与大将军窦宪俱出击匈奴，有功，征行车骑将军。
chū sài zhuī pàn hú féng hóu zuò dòu liú xià yù sǐ
出塞追畔胡逢侯，坐逗留，下狱死。
gāo mì hòu zhèn zú zi qián sì
高密侯震卒，子干嗣。
qián shàng xiǎn zōng nǚ qìn shuǐ gōng zhǔ
干尚显宗女沁水公主。
yǒng yuán shí sì nián yīn huáng hòu wū gǔ shì fā qián cóng xiōng fèng yǐ hòu jiù bèi zhū qián cóng zuò guó chú
永元十四年，阴皇后巫蛊事发，干从兄奉以后舅被诛，干从坐，国除。
yuán xìng yuán nián hé dì fù fēng qián běn guó bài shì zhōng
元兴元年，和帝复封干本国，拜侍中。
qián zú zi chéng sì
干卒，子成嗣。
chéng zú zi bāo sì
成卒，子褒嗣。
bāo shàng ān dì mèi wǔ yīn cháng gōng zhǔ huán dì shí wéi shào fǔ
褒尚安帝妹舞阴长公主，桓帝时为少府。
bāo zú zhǎng zǐ mǒu sì
褒卒，长子某嗣。
shǎo zǐ chāng xí mǔ jué wèi wǔ yīn hóu bài huáng mén shì láng
少子昌袭母爵为舞阴侯，拜黄门侍郎。
chāng ān hóu xí sì zi fān yì shàng xiǎn zōng nǚ píng gāo cháng gōng zhǔ hé dì shí wéi shì zhōng
昌安侯袭嗣子藩，亦尚显宗女平皋长公主，和帝时为侍中。
yí ān hóu zhēn zi kāng shǎo yǒu cāo xíng
夷安侯珍子康，少有操行。
xiōng liáng xí fēng wú hòu yǒng chū liù nián shào fēng kāng wèi yí ān hóu
兄良袭封，无后，永初六年，绍封康为夷安侯。
shí zhū shào fēng zhě jiē shí gù guó bàn zū kāng yǐ huáng tài hòu qī shǔ dú sān fēn shí èr yǐ shì cí hóu wèi yuè qí xiào wèi
时诸绍封者皆食故国半租，康以皇太后戚属，独三分食二，以侍祠侯为越骑校尉。
kāng yǐ tài hòu jiǔ lín cháo zhèng zōng mén chéng mǎn shù shàng shū cháng lè gōng jiàn zhēng yi chóng gōng shì zì sǔn sī quán yán shén qiē zhì
康以太后久临朝政，宗门盛满，数上书长乐宫谏争，宜崇公室，自损私权，言甚切至。
tài hòu bù cóng
太后不从。
kāng xīn huái wèi jù yǒng níng yuán nián suì xiè bìng bù cháo
康心怀畏惧，永宁元年，遂谢病不朝。
tài hòu shǐ nèi shì zhě wèn zhī
太后使内侍者问之。
shí gōng rén chū rù duō néng yǒu suǒ huǐ yù qí zhōng qí sù jiē chēng zhōng dà rén
时宫人出入，多能有所毁誉，其中耆宿皆称中大人。
suǒ shǐ zhě nǎi kāng jiā xiān bì yì zì tōng zhōng dà rén
所使者乃康家先婢，亦自通中大人。
kāng wén gòu zhī yuē rǔ wǒ jiā chū yì gǎn ěr yé
康闻，诟之曰："汝我家出，亦敢尔耶？
bì yuàn huì hái shuō kāng zhà jí ér yán bù xùn
"婢怨恚，还说康诈疾而言不逊。
tài hòu dà nù suì miǎn kāng guān qiǎn guī guó jué shǔ jí
太后大怒，遂免康官，遣归国，绝属籍。
jí cóng xiōng zhì zhū ān dì zhēng kāng wèi shì zhōng
及从兄骘诛，安帝征康为侍中。
shùn dì lì wèi tài pú yǒu fāng zhèng chēng míng zhòng cháo tíng
顺帝立，为太仆，有方正称，名重朝廷。
yǐ bìng miǎn jiā wèi tè jìn
以病免，加位特进。
yáng jiā sān nián zú shì yuē yì hóu
阳嘉三年卒，谥曰义侯。
lùn yuē fu biàn tōng zhī shì jūn chén xiāng zé sī zuì zuò shì móu shǐ zhī jǐ yě
论曰："夫变通之世，君臣相择，斯最作事谋始之几也。
shān gōng yíng liáng tú bù chù fēn luàn ér fù guāng wǔ kě wèi shi suǒ cóng huì yǐ
邓公嬴粮徒步，触纷乱而赴光武，可谓识所从会矣。
yú shì zhōng fēn huī xià zhī jūn yǐ lín shān xī zhī xì zhì shǐ guān hé xiǎng dòng huái fù rú guī
于是中分麾下之军，以临山西之隙，至使关河响动，怀赴如归。
gōng suī bù suí ér dào yì hóng yǐ
功虽不遂，而道亦弘矣！
jí qí wēi sǔn xún yì bīng sàn yí yáng chǐ lóng zhāng yú zhōng zhāo jiù hóu fú yǐ zú suì róng cuì jiāo ér xià wú èr sè jìn tuì yòng ér shàng wú cāi qíng shǐ jūn chén zhī měi hòu shì mò kuī qí jiān bù yì jūn zǐ zhī zhì wèi hu
及其威损栒邑，兵散宜阳，褫龙章于终朝，就侯服以卒岁，荣悴交而下无二色，进退用而上无猜情，使君臣之美，后世莫窥其间，不亦君子之致为乎！
kòu xún zì zi yì shàng gǔ chāng píng rén yě shì wèi zhe xìng
寇恂字子翼，上谷昌平人也，世为著姓。
xún chū wèi jùn gōng cáo tài shǒu gěng kuàng shén zhòng zhī
恂初为郡功曹，太守耿况甚重之。
wáng mǎng bài gēng shǐ lì
王莽败，更始立。
shǐ shǐ zhě xùn jùn guó yuē xiān jiàng zhě fù jué wèi
使使者徇郡国，曰"先降者复爵位"。
xún cóng gěng kuàng yíng shǐ zhě yú jiè shàng kuàng shàng yìn shòu shǐ zhě nà zhī yī xiǔ wú hái yì
恂从耿况迎使者于界上，况上印绶，使者纳之，一宿无还意。
xún lè bīng rù jiàn shǐ zhě jiù qǐng zhī
恂勒兵入见使者，就请之。
shǐ zhě bù yǔ yuē tiān wáng shǐ zhě gōng cáo yù xié zhī yá
使者不与，曰："天王使者，功曹欲胁之邪？
xún yuē fēi gǎn xié shǐ jūn qiè shāng jì zhī bù xiáng yě
"恂曰："非敢胁使君，窃伤计之不详也。
jīn tiān xià chū dìng guó xìn wèi xuān shǐ jūn jiàn jié xián mìng yǐ lín sì fāng jùn guó mò bù yán jǐng qīng ěr wàng fēng guī mìng
今天下初定，国信未宣，使君建节衔命，以临四方，郡国莫不延颈倾耳，望风归命。
jīn shǐ zhì shàng gǔ ér xiān duò dà xìn jū xiàng huà zhī xīn shēng lí pàn zhī xì jiāng fù hé yǐ hào lìng tā jùn hu
今始至上谷而先堕大信，沮向化之心，生离畔之隙，将复何以号令它郡乎？
qiě gěng fǔ jūn zài shàng gǔ jiǔ wèi shǐ rén suǒ qīn jīn yì zhī de xián zé zào cì wèi ān bù jǐn zé zhǐ gēng shēng luàn
且耿府君在上谷，久为使人所亲，今易之，得贤则造次未安，不紧则只更生乱。
wèi shǐ jūn jì mò ruò fù zhī yǐ ān bǎi xìng
为使君计，莫若复之以安百姓。
shǐ zhě bù yīng xún zuǒ yòu yǐ shǐ zhě mìng zhào kuàng
"使者不应，恂左右以使者命召况。
kuàng zhì xún jìn qǔ yìn shòu dài kuàng
况至，恂进取印绶带况。
shǐ zhě bù dé yǐ nǎi chéng zhì zhào zhī kuàng shòu ér guī
使者不得已，乃承制诏之，况受而归。
jí wáng láng qǐ qiǎn jiàng xùn shàng gǔ jí kuàng fā bīng
及王郎起，遣将徇上谷，急况发兵。
xún yǔ mén xià yuàn mǐn yè gòng shuō kuàng yuē hán dān bá qǐ nán kě xìn xiàng
恂与门下掾闵业共说况曰："邯郸拔起，难可信向。
xī wáng mǎng shí suǒ nán dú yǒu liú bó shēng ěr
昔王莽时，所难独有刘伯升耳。
jīn wén dà sī mǎ liú gōng bó shēng mǔ dì zūn xián xià shì shì duō guī zhī kě pān fù yě
今闻大司马刘公，伯升母弟，尊贤下士，士多归之，可攀附也。
kuàng yuē hán dān fāng shèng lì bù néng dú jù rú hé
"况曰："邯郸方盛，力不能独拒，如何？
xún duì yuē jīn shàng gǔ wán shí kòng xián wàn qí jǔ dà jùn zhī zī kě yǐ xiáng zé qù jiù
"恂对曰："今上谷完实，控弦万骑，举大郡之资，可以详择去就。
xún qǐng dōng yuē yú yáng qí xīn hé zhòng hán dān bù zú tú yě
恂请东约渔阳，齐心合众，邯郸不足图也。
kuàng rán zhī nǎi qiǎn xún dào yú yáng jié móu péng chǒng
"况然之，乃遣恂到渔阳，结谋彭宠。
xún hái zhì chāng píng xí jī hán dān shǐ zhě shā zhī duó qí jūn suì yǔ kuàng zi yǎn děng jù nán jí guāng wǔ yú guǎng ā
恂还，至昌平，袭击邯郸使者，杀之，夺其军，遂与况子弇等俱南及光武于广阿。
bài xún wèi piān jiàng jūn hào chéng yì hóu cóng pò qún zéi
拜恂为偏将军，号承义侯，从破群贼。
shù yǔ dèng yǔ móu yì yǔ qí zhī yīn fèng niú jiǔ gòng jiāo huān
数与邓禹谋议，禹奇之，因奉牛、酒共交欢。
guāng wǔ nán dìng hé nèi ér gēng shǐ dà sī mǎ zhū wěi děng shèng bīng jù luò yáng jí bīng zhōu wèi dìng guāng wǔ nán qí shǒu wèn yú dèng yǔ yuē zhū jiāng shuí kě shǐ shǒu hé nèi zhě
光武南定河内，而更始大司马朱鲔等盛兵据洛阳，及并州未定，光武难其守，问于邓禹曰："诸将谁可使守河内者？
yǔ yuē xī gāo zǔ rèn xiāo hé yú guān zhōng wú fù sì gù zhī yōu suǒ yǐ de zhuān jīng shān dōng zhōng chéng dà yè
"禹曰："昔高祖任萧何于关中，无复四顾之忧，所以得专精山东，终成大业。
jīn hé nèi dài hé wèi gù hù kǒu yīn shí běi tōng shàng dǎng nán pò luò yáng
今河内带河为固，户口殷实，北通上党，南迫洛阳。
kòu xún wén wǔ bèi zú yǒu mù rén yù zhòng zhī cái fēi cǐ zi mò kě shǐ yě
寇恂文武备足，有牧人御众之才，非此子莫可使也。
nǎi bài xún hé nèi tài shǒu xíng dà jiàng jūn shì
"乃拜恂河内太守，行大将军事。
guāng wǔ wèi xún yuē hé nèi wán fù wú jiāng yīn shì ér qǐ
光武谓恂曰："河内完富，吾将因是而起。
xī gāo zǔ liú xiāo hé zhèn guān zhōng wú jīn wěi gōng yǐ hé nèi jiān shǒu zhuǎn yùn gěi zú jūn liáng lǜ lì shì mǎ fáng è tā bīng wù lìng běi dù ér yǐ
昔高祖留萧何镇关中，吾今委公以河内，坚守转运，给足军粮，率厉士马，防遏它兵，勿令北度而已。
guāng wǔ yú shì fù běi zhēng yàn dài
"光武于是复北征燕、代。
xún yí shū shǔ xiàn jiǎng bīng yì shè fá qí yuán zhī zhú wèi shǐ bǎi yú wàn yǎng mǎ èr qiān pǐ shōu zū sì bǎi wàn hú zhuǎn yǐ gěi jūn
恂移书属县，讲兵肄射，伐淇园之竹，为矢百余万，养马二千匹，收租四百万斛，转以给军。
zhū wěi wén guāng wǔ běi ér hé nèi gū shǐ tǎo nán jiāng jūn sū mào fù jiāng gǔ qiáng jiàng bīng sān wàn yú rén dù gǒng hé gōng wēn
朱鲔闻光武北而河内孤，使讨难将军苏茂、副将贾彊将兵三万余人，度巩河攻温。
xí shū zhì xún jí lēi jūn chí chū bìng yí gào shǔ xiàn fā bīng huì yú wēn xià
檄书至，恂即勒军驰出，并移告属县发兵，会于温下。
jūn lì jiē jiàn yuē jīn luò yáng bīng dù hé qián hòu bù jué yi dài zhòng jūn bì jí nǎi kě chū yě
军吏皆谏曰："今洛阳兵渡河，前后不绝，宜待众军毕集，乃可出也。
xún yuē wēn jùn zhī fān bì shī wēn zé jùn bù kě shǒu
"恂曰："温，郡之藩蔽，失温则郡不可守。
suì chí fù zhī
"遂驰赴之。
dàn rì hé zhàn ér piān jiàng jūn féng yì qiǎn jiù jí zhū xiàn bīng shì zhì shì mǎ sì jí fān qí bì yě
旦日合战，而偏将军冯异遣救，及诸县兵适至，士马四集，幡旗蔽野。
xún nǎi lìng shì zú shèng chéng gǔ zào dà hū yán yuē liú gōng bīng dào
恂乃令士卒乘城，鼓噪大呼，言曰："刘公兵到！
sū mào jūn wén zhī zhèn dòng xún yīn bēn jī dà pò zhī zhuī zhì luò yáng suì zhǎn gǔ qiáng
"苏茂军闻之，阵动，恂因奔击，大破之，追至洛阳，遂斩贾彊。
mào bīng zì tóu hé sǐ zhě shù qiān shēng huò wàn yú rén
茂兵自投河死者数千，生获万余人。
xún yǔ féng yì guò hé ér hái
恂与冯异过河而还。
zì shì luò yáng zhèn kǒng chéng mén zhòu bì
自是，洛阳震恐，城门昼闭。
shí guāng wǔ chuán wén zhū wěi pò hé nèi yǒu qǐng xún xí zhì dà xǐ yuē wú zhī kòu zi yì kě rèn yě
时，光武传闻朱鲔破河内，有顷，恂檄至，大喜曰："吾知寇子翼可任也！
zhū jiāng jūn hè yīn shàng zūn hào yú shì jí wèi
"诸将军贺，因上尊号，于是即位。
shí jūn shí jí fá xún yǐ niǎn chē lí jià zhuǎn shū qián hòu bù jué shàng shū shēng dǒu yǐ bǐng bǎi guān
时，军食急乏，恂以辇车骊驾转输，前后不绝，尚书升斗以禀百官。
dì shù cè shū láo wèn xún tóng mén shēng mào líng dǒng chóng shuō xún yuē shàng xīn jí wèi sì fāng wèi dìng ér jùn hòu yǐ cǐ shí jù dà jùn nèi dé rén xīn wài pò sū mào wēi zhèn lín dí gōng míng fā wén cǐ chán rén cè mù yuàn huò zhī shí yě
帝数策书劳问，恂同门生茂陵董崇说恂曰："上新即位，四方未定，而郡侯以此时据大郡，内得人心，外破苏茂，威震邻敌，功名发闻，此谗人侧目怨祸之时也。
xī xiāo hé shǒu guān zhōng wù bào shēng zhī yán ér gāo zǔ yuè
昔萧何守关中，悟鲍生之言而高祖悦。
jīn jūn suǒ jiāng jiē zōng zú kūn dì yě wú nǎi dāng yǐ qián rén wéi jìng jiè
今君所将，皆宗族昆弟也，无乃当以前人为镜戒。
xún rán qí yán chēng jí bù shì shì
"恂然其言，称疾不视事。
dì jiāng gōng luò yáng xiān zhì hé nèi xún qiú cóng jūn
帝将攻洛阳，先至河内，恂求从军。
dì yuē hé nèi wèi kě lí yě
帝曰："河内未可离也。
shù gù qǐng bù tīng nǎi qiǎn xiōng zi kòu zhāng zǐ zǐ gǔ chóng jiāng tū qí yuàn wèi jūn fēng
"数固请，不听，乃遣兄子寇张、姊子谷崇将突骑，愿为军锋。
dì shàn zhī jiē yǐ wéi piān jiàng jūn
帝善之，皆以为偏将军。
jiàn wǔ èr nián xún zuò xì kǎo shàng shū zhě miǎn
建武二年，恂坐系考上书者免。
shì shí yǐng chuān rén yán zhōng zhào dūn jù zhòng wàn yú yǔ mì rén gǔ qī lián bīng wèi kòu
是时，颍川人严终、赵敦聚众万余，与密人贾期连兵为寇。
xún miǎn shù yuè fù bài yǐng chuān tài shǒu yǔ pò jiān jiāng jūn hóu jìn jù jī zhī
恂免数月，复拜颍川太守，与破奸将军侯进俱击之。
shù yuè zhǎn qī shǒu jùn zhōng xī píng dìng
数月，斩期首，郡中悉平定。
fēng xún yōng nú hóu yì wàn hù
封恂雍奴侯，邑万户。
zhí jīn wú gǔ fù zài rǔ nán bù jiàng shā rén yú yǐng chuān xún bǔ de xì yù
执金吾贾复在汝南，部将杀人于颍川，恂捕得系狱。
shí shàng cǎo chuàng jūn yíng fàn fǎ lǜ duō xiāng róng xún nǎi lù zhī yú shì
时尚草创，军营犯法，率多相容，恂乃戮之于市。
fù yǐ wéi chǐ tàn
复以为耻，叹。
hái guò yǐng chuān wèi zuǒ yòu yuē wú yǔ kòu xún bìng liè jiàng shuài ér jīn wèi qí suǒ xiàn dà zhàng fū qǐ yǒu huái qīn yuàn ér bù jué zhī zhě hu
还过颍川，谓左右曰："吾与寇恂并列将帅，而今为其所陷，大丈夫岂有怀侵怨而不决之者乎？
jīn jiàn xún bì shǒu jiàn zhī
今见恂，必手剑之！
xún zhī qí móu bù yù yǔ xiāng jiàn
"恂知其谋，不欲与相见。
gǔ chóng yuē chóng jiāng yě de dài jiàn shì cè
谷崇曰："崇，将也，得带剑侍侧。
zú yǒu biàn zú yǐ xiāng dāng
卒有变，足以相当。
xún yuē bù rán
"恂曰："不然。
xī lìn xiāng rú bù wèi qín wáng ér qū yú lián pō zhě wèi guó yě
昔蔺相如不畏秦王而屈于廉颇者，为国也。
qū qū zhī zhào shàng yǒu cǐ yì wú ān kě yǐ wàng zhī hu
区区之赵，尚有此义，吾安可以忘之乎？
nǎi chì shǔ xiàn shèng gòng jù chǔ jiǔ láo zhí jīn wú jūn rù jiè yī rén jiē jiān èr rén zhī zhuàn
"乃敕属县盛供具，储酒醪，执金吾军入界，一人皆兼二人之馔。
xún nǎi chū yíng yú dào chēng jí ér hái
恂乃出迎于道，称疾而还。
gǔ fù lè bīng yù zhuī zhī ér shǐ shì jiē zuì suì guò qù
贾复勒兵欲追之，而使士皆醉，遂过去。
xún qiǎn gǔ chóng yǐ zhuàng wén dì nǎi zhēng xún
恂遣谷崇以状闻，帝乃征恂。
xún zhì yǐn jiàn shí fù xiān zài zuò yù qǐ xiāng bì
恂至引见，时复先在坐，欲起相避。
dì yuē tiān xià wèi dìng liǎng hǔ ān dé sī dòu
帝曰："天下未定，两虎安得私斗？
jīn rì zhèn fēn zhī
今日朕分之。
yú shì bìng zuò jí huān suì gòng chē tóng chū jié yǒu ér qù
"于是并坐极欢，遂共车同出，结友而去。
xún guī yǐng chuān
恂归颍川。
sān nián qiǎn shǐ zhě jí bài wèi rǔ nán tài shǒu yòu shǐ piào qí jiāng jūn dù mào jiàng bīng zhù xún tǎo dào zéi
三年，遣使者即拜为汝南太守，又使骠骑将军杜茂将兵助恂讨盗贼。
dào zéi qīng jìng jùn zhōng wú shì
盗贼清静，郡中无事。
xún sù hào xué nǎi xiū xiāng xiào jiào shēng tú pìn néng wéi zuǒ shì chūn qiū zhě qīn shòu xué yān
恂素好学，乃修乡校，教生徒，聘能为《左氏春秋》者，亲受学焉。
qī nián dài zhū fú wèi zhí jīn wú
七年，代朱浮为执金吾。
míng nián cóng chē jià jī wěi áo ér yǐng chuān dào zéi qún qǐ dì nǎi yǐn jūn hái wèi xún yuē yǐng chuān pò jìn jīng shī dāng yǐ shí dìng
明年，从车驾击隗嚣，而颍川盗贼群起，帝乃引军还，谓恂曰："颍川迫近京师，当以时定。
wéi niàn dú qīng néng píng zhī ěr cóng jiǔ qīng fù chū yǐ yōu guó kě yě
惟念独卿能平之耳，从九卿复出，以忧国可也。
xún duì yuē yǐng chuān piāo qīng wén bì xià yuǎn yú zǔ xiǎn yǒu shì lǒng shǔ gù kuáng jiǎo chéng jiàn xiāng guà wù ěr
"恂对曰："颍川剽轻，闻陛下远逾阻险，有事陇、蜀，故狂狡乘间相诖误耳。
rú wén shèng yú nán xiàng zéi bì huáng bù guī sǐ
如闻乘舆南向，贼必惶怖归死。
chén yuàn zhí ruì qián qū
臣愿执锐前驱。
jí rì chē jià nán zhēng xún cóng zhì yǐng chuān dào zéi xī jiàng ér jìng bù bài jùn
"即日车驾南征，恂从至颍川，盗贼悉降，而竟不拜郡。
bǎi xìng zhē dào yuē yuàn cóng bì xià fù jiè kòu jūn yī nián
百姓遮道曰："愿从陛下复借寇君一年。
nǎi liú xún zhǎng shè zhèn fǔ shǐ rén shòu nà yú jiàng
"乃留恂长社，镇抚使人，受纳余降。
chū wěi áo jiāng ān dìng gāo jùn yōng bīng wàn rén jù gāo píng dì yī dì shǐ dài zhào mǎ yuán zhāo xiáng jùn yóu shì hé xī dào kāi
初，隗嚣将安定高峻，拥兵万人，据高平第一，帝使待诏马援招降峻，由是河西道开。
zhōng láng jiàng lái xī chéng zhì bài jùn tōng lù jiāng jūn fēng guān nèi hóu hòu shǔ dà sī mǎ wú hàn gòng wéi áo yú jì
中郎将来歙承制拜峻通路将军，封关内侯，后属大司马吴汉，共围嚣于冀。
jí hàn jūn tuì jùn wáng guī gù yíng fù zhù áo jù lǒng dǐ
及汉军退，峻亡归故营，复助嚣拒陇阺。
jí áo sǐ jùn jù gāo píng wèi zhū jiān shǒu
及嚣死，峻据高平，畏诛坚守。
jiàn wēi dà jiàng jūn gěng yǎn lǜ tài zhōng dài fū dòu shì wǔ wēi tài shǒu liáng tǒng děng wéi zhī yī suì bù bá
建威大将军耿弇率太中大夫窦士、武威太守梁统等围之，一岁不拔。
shí nián dì rù guān jiāng zì zhēng zhī xún shí cóng jià jiàn yuē cháng ān dào lǐ jū zhōng yìng jiē jìn biàn ān dìng lǒng xī bì huái zhèn jù cǐ cóng róng yī chù kě yǐ zhì sì fāng yě
十年，帝入关，将自征之，恂时从驾，谏曰："长安道里居中，应接近便，安定、陇西必怀震惧，此从容一处可以制四方也。
jīn shì mǎ pí juàn fāng lǚ xiǎn zǔ fēi wàn shèng zhī gù qián nián yǐng chuān kě wèi zhì jiè
今士马疲倦，方履险阻，非万乘之固，前年颍川，可为至戒。
dì bù cóng
"帝不从。
jìn jūn jí qiān jùn yóu bù xià dì yì qiǎn shǐ jiàng zhī nǎi wèi xún yuē qīng qián zhǐ wú cǐ jǔ jīn wèi wú xíng yě
进军及汧，峻犹不下，帝议遣使降之，乃谓恂曰："卿前止吾此举，今为吾行也。
ruò jùn bù jí jiàng yǐn gěng yǎn děng wǔ yíng jī zhī
若峻不即降，引耿弇等五营击之。
xún fèng xǐ shū zhì dì yī jùn qiǎn jūn shī huáng fǔ wén chū yè cí lǐ bù qū
"恂奉玺书至第一，峻遣军师皇甫文出谒，辞礼不屈。
xún nù jiāng zhū wén
恂怒，将诛文。
zhū jiāng jiàn yuē gāo jùn jīng bīng wàn rén lǜ duō qiáng nǔ xi zhē lǒng dào lián nián bù xià
诸将谏曰："高峻精兵万人，率多强弩，西遮陇道，连年不下。
jīn yù jiàng zhī ér fǎn lù qí shǐ wú nǎi bù kě hu
今欲降之而反戮其使，无乃不可乎？
xún bù yīng suì zhǎn zhī
"恂不应，遂斩之。
qiǎn qí fù guī gào jùn yuē jūn shī wú lǐ yǐ lù zhī yǐ
遣其副归告峻曰："军师无礼，已戮之矣。
yù jiàng jí jiàng
欲降，急降；
bù yù gù shǒu
不欲，固守。
jùn huáng kǒng jí rì kāi chéng mén jiàng
"峻惶恐，即日开城门降。
zhū jiāng jiē hè yīn yuē gǎn wèn shā qí shǐ ér jiàng qí chéng hé yě
诸将皆贺，因曰："敢问杀其使而降其城，何也？
xún yuē huáng fǔ wén jùn zhī fù xīn qí suǒ qǔ jì zhě yě
"恂曰："皇甫文，峻之腹心，其所取计者也。
jīn lái cí yì bù qū bì wú jiàng xīn
今来，辞意不屈，必无降心。
quán zhī zé wén de qí jì shā zhī zé jùn wáng qí dǎn shì yǐ jiàng ěr
全之则文得其计，杀之则峻亡其胆，是以降耳。
zhū jiāng jiē yuē fēi suǒ jí yě
"诸将皆曰："非所及也。
suì chuán jùn hái luò yáng
"遂传峻还洛阳。
xún jīng míng xíng xiū míng zhòng cháo tíng suǒ de zhì fèng hòu shī péng yǒu gù rén jí cóng lì shì
恂经明行修，名重朝廷，所得秩奉，厚施朋友、故人及从吏士。
cháng yuē wú yīn shì dà fū yǐ zhì cǐ qí kě dú xiǎng zhī hu
常曰："吾因士大夫以致此，其可独享之乎！
shí rén guī qí zhǎng zhě yǐ wéi yǒu zǎi xiàng qì
"时人归其长者，以为有宰相器。
shí èr nián zú shì yuē wēi hóu
十二年卒，谥曰威侯。
zi sǔn sì
子寇损嗣位。
xún tóng chǎn dì jí xiōng zi zǐ zi yǐ jūn gōng fēng liè hóu zhě fán bā rén zhōng qí shēn bù chuán yú hòu
恂同产弟及兄子、姊子以军功封列侯者凡八人，终其身，不传于后。
chū suǒ yǔ móu mǐn yè zhě xún shù wèi dì yán qí zhōng cì jué guān nèi hóu guān zhì liáo xī tài shǒu
初所与谋闵业者，恂数为帝言其忠，赐爵关内侯，官至辽西太守。
shí sān nián fù fēng sǔn shù xiōng shòu wèi xiáo hóu
十三年，复封损庶兄寿为洨侯。
hòu xǐ fēng sǔn fú liǔ hóu
后徙封损扶柳侯。
sǔn zú zi lí sì xǐ fēng shāng xiāng hòu
损卒，子厘嗣，徙封商乡侯。
lí zú zi xí sì
厘卒，子袭嗣。
xún nǚ sūn wèi dà jiàng jūn shān zhì fū rén yóu shì kòu shì dé zhì yú yǒng chū jiān
恂女孙为大将军邓骘夫人，由是寇氏得志于永初间。
xún zēng sūn róng
恂曾孙荣。
lùn yuē chuán chēng xǐ nù yǐ lèi zhě xiān yǐ
论曰：传称"喜怒以类者鲜矣"。
fu xǐ ér bù bǐ nù ér sī nán zhě qí wéi jūn zǐ hu
夫喜而不比，怒而思难者，其惟君子乎！
zǐ yuē bó yí shū qí bù niàn jiù è yuàn shì yòng xī
子曰："伯夷、叔齐，不念旧恶，怨是用希。
yú kòu gōng ér jiàn zhī yǐ
"于寇公而见之矣。
róng shǎo zhī míng huán dì shí wéi shì zhōng
荣少知名，桓帝时为侍中。
xìng qín jié zì guì yú rén shǎo suǒ yǔ yǐ cǐ jiàn hài yú quán chǒng
性矜洁自贵，于人少所与，以此见害于权宠。
ér cóng xiōng zi shàng dì mèi yì yáng cháng gōng zhǔ dì yòu pìn qí cóng sūn nǚ yú hòu gōng zuǒ yòu yì è zhī
而从兄子尚帝妹益阳长公主，帝又聘其从孙女于后宫，左右益恶之。
yán xī zhōng suì xiàn yǐ zuì pì yǔ zōng zú miǎn guī gù jùn
延熹中，遂陷以罪辟，与宗族免归故郡。
lì chéng wàng fēng zhǐ chí zhī jìn jí róng kǒng bù miǎn bēn quē zì sòng
吏承望风旨，持之浸急，荣恐不免，奔阙自讼。
wèi zhì cì shǐ zhāng jìng zhuī hé róng yǐ shàn qù biān yǒu zhào bǔ zhī
未至，刺史张敬追劾荣以擅去边，有诏捕之。
róng táo cuàn shù nián huì shè lìng bù dé chú jī qióng kùn nǎi zì wáng mìng zhōng shàng shū yuē
荣逃窜数年，会赦令，不得除，积穷困，乃自亡命中上书曰：
chén wén tiān dì zhī yú wàn wù yě hǎo shēng dì wáng zhī yú wàn rén yě cí ài
臣闻天地之于万物也好生，帝王之于万人也慈爱。
bì xià tǒng tiān lǐ wù wèi wàn guó fù zuò rén fù mǔ xiān cí ài hòu wēi wǔ xiān kuān róng hòu xíng pì zì shēng chǐ yǐ shàng xián méng dé zé
陛下统天理物，为万国覆，作人父母，先慈爱，后威武，先宽容，后刑辟，自生齿以上，咸蒙德泽。
ér chén xiōng dì dú yǐ wú gū wèi zhuān quán zhī chén suǒ jiàn pī zhǐ qīng yíng zhī rén suǒ gòng gòu huì
而臣兄弟独以无辜为专权之臣所见批扺，青蝇之人所共构会。
yǐ chén hūn yīn wáng shì wèi chén jiāng fǔ qí bèi duó qí wèi tuì qí shēn shòu qí zhí
以臣婚姻王室，谓臣将抚其背，夺其位，退其身，受其执。
yú shì suì zuò fēi zhāng yǐ bèi yú chén yù shǐ zhuì wàn rèn zhī kēng jiàn bì sǐ zhī de lìng bì xià hū cí mǔ zhī rén fā tóu zhù zhī nù
于是遂作飞章以被于臣，欲使坠万仞之坑，践必死之地，令陛下忽慈母之仁，发投杼之怒。
shàng shū bèi shéng mò àn kōng hé bù fù zhì què qí guò zhì yú yán jí zhī xià biàn zòu zhèng chén zuì
尚书背绳墨，案空劾，不复质确其过，置于严棘之下，便奏正臣罪。
sī lì xiào wèi féng xiàn nìng xié chéng zhǐ fèi yú wáng mìng qū zhú chén děng bù dé lǚ zhǒng
司隶校尉冯羡佞邪承旨，废于王命，驱逐臣等，不得旅踵。
chén bēn zǒu hái jùn mò chǐ wú yuàn
臣奔走还郡，没齿无怨。
chén chéng kǒng zú wèi chái láng héng jiàn shì shí gù mào sǐ yù yì què pī gān dǎn bù fù xīn
臣诚恐卒为豺狼横见噬食，故冒死欲诣阙，披肝胆，布腹心。
cì shǐ zhāng jìng hǎo wèi chǎn yú zhāng shè jī wǎng fù lìng bì xià xìng léi diàn zhī nù
刺史张敬，好为谄谀，张设机网，复令陛下兴雷电之怒。
sī lì xiào wèi yìng fèng hé nán yǐn hé bào luò yáng lìng yuán téng bìng qū zhēng xiān ruò fù chóu dí fá jí sǐ méi kūn tī fén mù dàn wèi jué kuàng chū shī pōu guān lù zì ěr
司隶校尉应奉、河南尹何豹、洛阳令袁腾并驱争先，若赴仇敌，罚及死没，髡剔坟墓，但未掘圹出尸，剖棺露胔耳。
xī wén wáng zàng kū gǔ gōng liú dūn xíng wěi shì chēng qí rén
昔文王葬枯骨，公刘敦行苇，世称其仁。
jīn cán kù róng mèi zhī lì wú zhé zhōng chù píng zhī xīn bù gù bù gū zhī hài ér xìng xū wū zhī fěi yù shǐ yán cháo bì jiā làn fá
今残酷容媚之吏，无折中处平之心，不顾不辜之害，而兴虚诬之诽，欲使严朝必加滥罚。
shì yǐ bù gǎn chù tū tiān wēi ér zì cuàn shān lín yǐ jùn bì xià fā shén shèng zhī tīng
是以不敢触突天威，而自窜山林，以俊陛下发神圣之听。
qǐ dú dǔ zhī míng jù yì tè zhī bàng jué xié qiǎo zhī yán jiù kě jì zhī rén yuán méi nì zhī mìng
启独睹之明，拒逸慝之谤，绝邪巧之言，救可济之人，援没溺之命。
bù yì zhì nù bù wéi chūn xià xi yān huì bù wéi shùn shí dài suì chí shǐ yóu yì bù gào dìng jìn yán wén kè bāo tòng yú shuāng xuě zhāng luo hǎi nèi shè jū wàn lǐ zhú chén zhě qióng rén jī zhuī chén zhě jí chē guǐ suī chu gòu wu yuán hàn qiú jì bù wú yǐ guò yě
不意滞怒不为春夏息，淹恚不为顺时怠，遂驰使邮驿，布告锭近，严文克剥，痛于霜雪，张罗海内，设罝万里，逐臣者穷人迹，追臣者极车轨，虽楚购伍员，汉求季布，无以过也。
chén yù fá yǐ lái sān shè zài shú wú yàn zhī zuì zú yǐ juān chú
臣遇罚以来，三赦再赎，无验之罪，足以蠲除。
ér bì xià jí chén yù shēn yǒu sī jiù chén fu lì zhǐ zé jiàn sǎo miè xíng zé wèi wáng lǔ gǒu shēng zé wèi qióng rén jí sǐ zé wèi yuān guǐ tiān guǎng ér wú yǐ zì fù de hòu ér wú yǐ zì zài dǎo lù tǔ ér yǒu chén lún zhī yōu yuǎn yán qiáng ér yǒu zhèn yā zhī huàn
而陛下疾臣愈深，有司咎臣甫力，止则见扫灭，行则为亡虏，苟生则为穷人，极死则为冤鬼，天广而无以自覆，地厚而无以自载，蹈陆土而有沉沦之忧，远岩墙而有镇压之患。
jīng chéng zú yǐ gǎn yú bì xià ér zhé wáng wèi kěn wù
精诚足以感于陛下，而哲王未肯悟。
rú chén fàn yuán è dà duì zú yǐ chén yú yuán yě bèi dāo jù bì xià dāng bān bù chén zhī suǒ zuò yǐ jiě zhòng lùn zhī yí
如臣犯元恶大憝，足以陈于原野，备刀锯，陛下当班布臣之所坐，以解众论之疑。
chén sī rù guó mén zuò yú fèi shí zhī shàng shǐ sān huái jiǔ jí píng chén zhī zuì
臣思入国门，坐于胏石之上，使三槐九棘平臣之罪。
ér chāng hé jiǔ zhòng xiàn jǐng bù shè jǔ zhǐ chù fú jū dòng xíng kuā luó wǎng wú yuán zhì wàn shèng zhī qián yǒng wú jiàn xìn zhī qī yǐ
而阊阖九重，陷阱步设，举趾触罘罝，动行絓罗网，无缘至万乘之前，永无见信之期矣。
guó jūn bù kě chóu pǐ fu chóu zhī zé yī guó jǐn jù
国君不可仇匹夫，仇之则一国尽惧。
chén bēn zǒu yǐ lái sān lí hán shǔ yīn yáng yì wèi dāng nuǎn fǎn hán chūn cháng qī fēng xià jiàng shuāng báo yòu lián nián dà fēng zhé bá shù mù
臣奔走以来，三离寒暑，阴阳易位，当暖反寒，春常凄风，夏降霜雹，又连年大风，折拔树木。
fēng wèi hào lìng chūn xià bù dé yì yù huǎn sǐ zhī shí
风为号令，春夏布德，议狱缓死之时。
yuàn bì xià sī dì yáo wǔ jiào zài kuān zhī dé qǐ chéng tāng bì yuǎn chán fū zhī chéng yǐ níng fēng hàn yǐ mǐ zāi bīng
愿陛下思帝尧五教在宽之德，企成汤避远谗夫之诚，以宁风旱，以弭灾兵。
chén wén yǒng zhě bù táo sǐ
臣闻勇者不逃死，
zhì zhě bù zhòng kùn
智者不重困，
gù bù wéi míng cháo xī chuí jǐn zhī mìng
固不为明朝惜垂尽之命，
yuàn fù xiāng yuán zhī bō
愿赴湘、沅之波，
cóng qū yuán zhī bēi
从屈原之悲，
chén jiāng hú zhī liú
沉江湖之流，
diào zǐ xū zhī āi
吊子胥之哀，
chén gōng chén miáo xù
臣功臣苗绪，
shēng zhǎng wáng guó
生长王国，
jù dú hán hèn yǐ zàng jiāng yú zhī fù
惧独含恨以葬江鱼之腹，
wú yǐ zì bié yú shì
无以自别于世，
bù shèng hú sǐ shǒu qiū zhī qíng
不胜狐死首丘之情，
yíng hún shi lù zhī huái
营魂识路之怀。
fàn mào wáng nù chù tū dì jìn fú yú liǎng guān chén sù dú tòng rán hòu dēng jīn huò rù fèi tāng mí làn zi chì cuàn zhī xià jiǔ sǐ ér wèi huǐ
犯冒王怒，触突帝禁，伏于两观，陈诉毒痛，然后登金镬，入沸汤，糜烂子炽爨之下，九死而未悔。
bēi fū jiǔ shēng yì fù hé qīng
悲夫，久生亦复何卿！
gài zhōng chén shā shēn yǐ jiě jūn nù xiào zǐ yǔn mìng yǐ níng qīn yuàn gù dà shùn bù bì tú lǐn jùn jǐng zhī nán jiǎ shēng bù cí jī shì chán xié zhī bàng
盖忠臣杀身以解君怒，孝子殒命以宁亲怨，故大舜不避涂廪浚井之难，甲生不辞姬氏谗邪之谤。
chén gǎn wàng sī yì bù zì bì yǐ jiě míng cháo zhī fèn zāi
臣敢忘斯议，不自毙以解明朝之忿哉！
qǐ yǐ shēn sāi zhòng zé
乞以身塞重责。
yuàn bì xià gài xiōng dì sǐ mìng shǐ chén yī mén pō yǒu yí lèi yǐ chóng bì xià kuān ráo zhī huì
愿陛下丐兄弟死命，使臣一门颇有遗类，以崇陛下宽饶之惠。
xiān sǐ chén qíng lín zhāng tì qì qì xuè lián rú
先死陈情，临章涕泣，泣血涟如。
dì shěng zhāng yù nù suì zhū róng
帝省章愈怒，遂诛荣。
kòu shì yóu shì shuāi fèi
寇氏由是衰废。
zàn yuē yuán hòu yuān mó nǎi zuò sī tú
赞曰：元侯渊谟，乃作司徒。
míng qǐ dì lüè zhào dìng qín dū
明启帝略，肇定秦都。
xūn chéng zhì yǐn jìng qí rú yú
勋成智隐，静其如愚。
zi yì shǒu wēn xiāo gōng shì liè
子翼守温，萧公是埒。
xì bīng zhuǎn shí yǐ jí hóng liè
系兵转食，以集鸿烈。
zhū wén qū jiǎ yǒu gāng yǒu zhé
诛文屈贾，有刚有折。