wú hàn zì zi yán nán yáng wǎn rén yě
吴汉字子颜,南阳宛人也。
jiā pín jǐ shì xiàn wèi tíng cháng
家贫,给事县为亭长。
wáng mǎng mò yǐ bīn kè fàn fǎ nǎi wáng mìng zhì yú yáng zī yòng fá yǐ fàn mǎ zì yè wǎng lái yàn jì jiān suǒ zhì jiē jiāo jié háo jié
王莽末,以宾客犯法,乃亡命至渔阳,资用乏,以贩马自业,往来燕、蓟间,所至皆交结豪杰。
gēng shǐ lì shǐ shǐ zhě hán hóng xùn hé běi
更始立,使使者韩鸿徇河北。
huò wèi hóng yuē wú zǐ yán qí shì yě kě yǔ jì shì
或谓鸿曰:"吴子颜,奇士也,可与计事。
hóng zhào jiàn hàn qí yuè zhī suì chéng zhì bài wèi ān lè lìng
"鸿召见汉,其悦之,遂承制拜为安乐令。
huì wáng láng qǐ běi zhōu rǎo huò
会王郎起,北州扰惑。
hàn sù wén guāng wǔ zhǎng zhě dú yù guī xīn
汉素闻光武长者,独欲归心。
nǎi shuō tài shǒu péng chǒng yuē yú yáng shàng gǔ tū qí tiān xià suǒ wén yě
乃说太守彭宠曰:"渔阳、上谷突骑,天下所闻也。
jūn hé bù hé èr jùn jīng ruì fù liú gōng jī hán dān cǐ yī shí zhī gōng yě
君何不合二郡精锐,附刘公击邯郸,此一时之功也。
chǒng yǐ wéi rán ér guān shǔ jiē yù fù wáng láng chǒng bù néng duó
"宠以为然,而官属皆欲附王郎,宠不能夺。
hàn nǎi cí chū zhǐ wài tíng niàn suǒ yǐ jué zhòng wèi zhī suǒ chū
汉乃辞出,止外亭,念所以谲众,未知所出。
wàng jiàn dào zhōng yǒu yī rén shì rú shēng zhě hàn shǐ rén zhào zhī wèi jù shí wèn yǐ suǒ wén
望见道中有一人似儒生者,汉使人召之,为具食,问以所闻。
shēng yīn yán liú gōng suǒ guò wèi jùn xiàn suǒ guī
生因言刘公所过,为郡县所归;
hán dān jǔ zūn hào zhě shí fēi liú shì
邯郸举尊号者,实非刘氏。
hàn dà xǐ jí zhà wèi guāng wǔ shū yí xí yú yáng shǐ shēng jī yǐ yì chǒng lìng xiàn yǐ suǒ wén shuō zhī hàn fù suí hòu rù
汉大喜,即诈为光武书,移檄渔阳,使生赍以诣宠,令县以所闻说之,汉复随后入。
chǒng shén rán zhī
宠甚然之。
yú shì qiǎn hàn jiāng bīng yǔ shàng gǔ zhū jiāng bìng jūn ér nán suǒ zhì jī zhǎn wáng láng jiàng shuài
于是遣汉将兵与上谷诸将并军而南,所至击斩王郎将帅。
jí guāng wǔ yú guǎng ā bài hàn wèi piān jiàng jūn
及光武于广阿,拜汉为偏将军。
jì bá hán dān cì hào jiàn cè hóu
既拔邯郸,赐号建策侯。
hàn wéi rén zhì hòu shǎo wén zào cì bù néng yǐ cí zì dá
汉为人质厚少文,造次不能以辞自达。
dèng yǔ jí zhū jiāng wǒ zhī zhī
邓禹及诸将我知之。
shù xiāng jiàn jǔ jí de zhào jiàn suì jiàn qīn xìn shǎng jū mén xià
数相荐举,及得召见,遂见亲信,赏居门下。
guāng wǔ jiàng fā yōu zhōu bīng yè zhào dèng yǔ wèn kě shǐ xíng zhě
光武将发幽州兵,夜召邓禹,问可使行者。
yǔ yuē jiān shù yǔ wú hàn yán qí rén yǒng zhì yǒu zhì móu zhū jiāng xiān néng jí zhě
禹曰:"间数与吴汉言,其人勇鸷有智谋,诸将鲜能及者。
jí bài hàn dà jiàng jūn chí jié běi fā shí jùn tū qí
"即拜汉大将军,持节北发十郡突骑。
gēng shǐ yōu zhōu mù miáo céng wén zhī yīn lè bīng chì zhū jùn bù kěn yīng diào
更始幽州牧苗曾闻之,阴勒兵,敕诸郡不肯应调。
hàn nǎi jiāng èr shí qí xiān chí zhì wú zhōng
汉乃将二十骑先驰至无终。
céng yǐ hàn wú bèi chū yíng yú lù hàn jí zǒng bīng qí shōu céng zhǎn zhī ér duó qí jūn
曾以汉无备,出迎于路,汉即捴兵骑,收曾斩之,而夺其军。
běi zhōu zhèn hài chéng yì mò bù wàng fēng mǐ cóng
北州震骇,城邑莫不望风弭从。
suì xī fā qí bīng yǐn ér nán yǔ guāng wǔ huì qīng yáng
遂悉发其兵,引而南,与光武会清阳。
zhū jiāng wàng jiàn hàn hái shì mǎ shén shèng jiē yuē shì nìng kěn fēn bīng yú rén yá
诸将望见汉还,士马甚盛,皆曰:"是宁肯分兵与人邪?
jí hàn zhì mò fǔ shàng bīng bù zhū jiāng rén rén duō qǐng zhī
"及汉至莫府,上兵簿,诸将人人多请之。
guāng wǔ yuē zhǔ zhě kǒng bù yǔ rén jīn suǒ qǐng yòu hé duō yě
光武曰:"属者恐不与人,今所请又何多也?
zhū jiāng jiē cán
"诸将皆惭。
chū gēng shǐ qiǎn shàng shū lìng xiè gōng lǜ liù jiàng jūn gōng wáng láng bù néng xià
初,更始遣尚书令谢躬率六将军攻王郎,不能下。
huì guāng wǔ zhì gòng dìng hán dān ér gōng pí jiàng lǔ lüě bù xiāng chéng bǐng guāng wǔ shēn jì zhī
会光武至,共定邯郸,而躬裨将虏掠不相承禀,光武深忌之。
suī jù zài hán dān suì fēn chéng ér chù rán měi yǒu yǐ wèi ān zhī
虽俱在邯郸,遂分城而处,然每有以慰安之。
gōng qín yú zhí shì guāng wǔ cháng chēng yuē xiè shàng shū zhēn lì yě gù bù zì yí
躬勤于职事,光武常称曰"谢尚书真吏也",故不自疑。
gōng jì ér lǜ qí bīng shù wàn hái zhūn yú qiū
躬既而率其兵数万,还屯于邺。
shí guāng wǔ nán jī qīng dú wèi gōng yuē wǒ zhuī zéi yú shè quǎn bì pò zhī
时光武南击青犊,谓躬曰:"我追贼于射犬,必破之。
yóu lái zài shān yáng zhě shì bì dāng jīng zǒu
尤来在山阳者,势必当惊走。
ruò yǐ jūn wēi lì jī cǐ sàn lǔ bì chéng qín yě
若以君威力,击此散虏,必成禽也。
gōng yuē shàn
"躬曰:"善。
jí qīng dú pò ér yóu lái guǒ běi zǒu lóng lǜ shān gōng nǎi liú dà jiàng jūn liú qìng wèi jùn tài shǒu chén kāng shǒu qiū zì lǜ zhū jiāng jūn jī zhī
"及青犊破,而尤来果北走隆虑山,躬乃留大将军刘庆、魏郡太守陈康守邺,自率诸将军击之。
qióng kòu sǐ zhàn qí fēng bù kě dāng gōng suì dà bài sǐ zhě shù qiān rén
穷寇死战,其锋不可当,躬遂大败,死者数千人。
guāng wǔ yīn gōng zài wài nǎi shǐ hàn yǔ cén péng xí qí chéng
光武因躬在外,乃使汉与岑彭袭其城。
hàn xiān lìng biàn shì shuō chén kāng yuē gài wén shàng zhì bù chǔ wēi yǐ jiǎo xìng zhōng zhì néng yīn wēi yǐ wéi gōng xià yú ān yú wēi yǐ zì wáng
汉先令辩士说陈康曰:"盖闻上智不处危以侥幸,中智能因危以为功,下愚安于危以自亡。
wēi wáng zhī zhì zài rén suǒ yóu bù kě bù chá
危亡之至,在人所由,不可不察。
jīn jīng shī bài luàn sì fāng yún rǎo gōng suǒ wén yě
今京师败乱,四方云扰,公所闻也。
xiāo wáng bīng qiáng shì fù hé běi guī mìng gōng suǒ jiàn yě
萧王兵强士附,河北归命,公所见也。
xiè gōng nèi bèi xiāo wáng wài shī zhòng xīn gōng suǒ zhī yě
谢躬内背萧王,外失众心,公所知也。
gōng jīn jù gū wēi zhī chéng dài miè wáng zhī huò yì wú suǒ lì jié wú suǒ chéng
公今据孤危之城,待灭亡之祸,义无所立,节无所成。
bù ruò kāi mén nèi jūn zhuǎn huò wèi huò miǎn xià yú zhī bài shōu zhōng zhì zhī gōng cǐ jì zhī zhì zhě yě
不若开门内军,转祸为祸,免下愚之败,收中智之功,此计之至者也。
kāng rán zhī
"康然之。
yú shì kāng shōu liú qìng jí gōng qī zǐ kāi mén nèi hàn děng
于是康收刘庆及躬妻子,开门内汉等。
jí gōng cóng lóng lǜ guī qiū bù zhī kāng yǐ fǎn zhī nǎi yǔ shù bǎi qí qīng rù chéng
及躬从隆虑归邺,不知康已反之,乃与数百骑轻入城。
hàn fú bīng shōu zhī shǒu jī shā gōng qí zhòng xī jiàng
汉伏兵收之,手击杀躬,其众悉降。
gōng zì zi zhāng nán yáng rén
躬字子张,南阳人。
chū qí qī zhī guāng wǔ bù píng zhī cháng jiè gōng yuē jūn yǔ liú gōng jī bù xiāng néng ér xìn qí xū tán bù wéi rén bèi zhōng shòu zhì yǐ
初,其妻知光武不平之,常戒躬曰:"君与刘公积不相能,而信其虚谈,不为人备,终受制矣。
gōng bù nà gù jí yú nán
"躬不纳,故及于难。
guāng wǔ běi jī qún zéi hàn cháng jiāng tū qí wǔ qiān wèi jūn fēng shù xiān dēng xiàn chén
光武北击群贼,汉常将突骑五千为军锋,数先登陷陈。
jí hé běi píng hàn yǔ zhū jiāng fèng tú shū shàng zūn hào
及河北平,汉与诸将奉图书,上尊号。
guāng wǔ jí wèi bài wèi dà sī mǎ gèng fēng wǔ yáng hóu
光武即位,拜为大司马,更封舞阳侯。
jiàn wǔ èr nián chūn hàn lǜ dà sī kōng wáng liáng jiàn yì dà jiàng jūn zhū yòu dà jiàng jūn dù mào zhí jīn wú gǔ fù yáng huà jiāng jūn jiān chán piān jiàng jūn wáng bà qí dū wèi liú lóng mǎ wǔ yīn shí gòng jī tán xiāng zéi yú qiū dōng zhāng shuǐ shàng dà pò zhī
建武二年春,汉率大司空王梁,建义大将军朱祐,大将军杜茂,执金吾贾复,扬化将军坚镡,偏将军王霸,骑都尉刘隆、马武、阴识,共击檀乡贼于邺东漳水上,大破之。
jiàng zhě shí yú wàn rén
降者十余万人。
dì shǐ shǐ zhě xǐ shū dìng fēng hàn wèi guǎng píng hóu shí guǎng píng chì zhāng qǔ zhōu guǎng nián fán sì xiàn
帝使使者玺书定封汉为广平侯,食广平、斥漳、曲周、广年,凡四县。
fù lǜ zhū jiāng jī qiū xī shān zéi lí bó qīng děng jí hé nèi xiū wǔ xī pò zhū tún jù
复率诸将击邺西山贼黎伯卿等,及河内修武,悉破诸屯聚。
chē jià qīn xìng fǔ láo
车驾亲幸抚劳。
fù qiǎn hàn jìn bīng nán yáng jī wǎn niè yáng lì ráng xīn yě zhū chéng jiē xià zhī
复遣汉进兵南阳,击宛、涅阳、郦、穰、新野诸城、皆下之。
yǐn bīng nán yǔ qín fēng zhàn huáng yóu shuǐ shàng pò zhī
引兵南,与秦丰战黄邮水上,破之。
yòu yǔ piān jiàng jūn féng yì jī chāng chéng wǔ lóu zéi zhāng wén děng yòu gōng tóng mǎ wǔ fān yú xīn ān jiē pò zhī
又与偏将军冯异击昌城五楼贼张文等,又攻铜马、五幡于新安,都攻破了。
míng nián chūn lǜ jiàn wēi dà jiàng jūn gěng yǎn hǔ yá dà jiàng jūn gài yán jī qīng dú yú zhǐ xi dà pò jiàng zhī
明年春,率建威大将军耿弇、虎牙大将军盖延,击青犊于轵西,大破降之。
yòu lǜ piào qí dà jiàng jūn dù mào qiáng nǔ jiāng jūn chén jùn děng wéi sū mào yú guǎng yuè
又率骠骑大将军杜茂、强弩将军陈俊等,围苏茂于广乐。
liú yǒng jiāng zhōu jiàn bié zhāo jù shōu jí de shí yú wàn rén jiù guǎng yuè
刘永将周建别招聚收集得十余万人,救广乐。
hàn jiāng qīng jì yíng yǔ zhī zhàn bù lì duò mǎ shāng xī hái yíng jiàn děng suì lián bīng rù chéng
汉将轻骑迎与之战,不利,堕马伤膝,还营,建等遂连兵入城。
zhū jiāng wèi hàn yuē dà dí zài qián ér gōng shāng wò zhòng xīn jù yǐ
诸将谓汉曰:"大敌在前而公伤卧,众心惧矣。
hàn nǎi bó rán guǒ chuàng ér qǐ chuí niú xiǎng shì lìng jūn zhōng yuē zéi zhòng suī duō jiē jié lüè qún dào shèng bù xiāng ràng bài bù xiāng jiù fēi yǒu zhàng jié sǐ yì zhě yě
"汉乃勃然裹创而起,椎牛飨士,令军中曰:"贼众虽多,皆劫掠群盗,'胜不相让,败不相救',非有仗节死义者也。
jīn rì fēng hóu zhī qiū zhū jūn miǎn zhī
今日封侯之秋,诸君勉之!
yú shì jūn shì jī nù rén bèi qí qì
"于是军士激怒,人倍其气。
dàn rì jiàn mào chū bīng wéi hàn
旦日,建、茂出兵围汉。
hàn xuǎn sì bù jīng bīng huáng tóu wú hé děng jí wū huán tū qí sān qiān yú rén qí gǔ ér jìn
汉选四部精兵黄头吴河等,及乌桓突骑三千余人,齐鼓而进。
jiàn jūn dà kuì fǎn hái bēn chéng
建军大溃,反还奔城。
hàn cháng qū zhuī jī zhēng mén bìng rù dà pò zhī mào jiàn tū zǒu
汉长驱追击,争门并入,大破之,茂、建突走。
hàn liú dù mào chén jùn děng shǒu guǎng yuè zì jiāng bīng zhù gài yán wéi liú yǒng yú suī yáng
汉留杜茂、陈俊等守广乐,自将兵助盖延围刘永于睢阳。
yǒng jì sǐ èr chéng jiē jiàng
永既死,二城皆降。
míng nián yòu lǜ chén jùn jí qián jiāng jūn wáng liáng jī pò wǔ xiào zéi yú lín píng zhuī zhì dōng jùn jī shān dà pò zhī
明年,又率陈俊及前将军王梁,击破五校贼于临平,追至东郡箕山,大破之。
běi jī qīng hé cháng zhí jí píng yuán wǔ lǐ zéi jiē píng zhī
北击清河长直及平原五里贼,皆平之。
shí lì xiàn wǔ xìng gòng zhú shǒu cháng jù chéng ér fǎn
时,鬲县五姓共逐守长,据城而反。
zhū jiāng zhēng yù gōng zhī hàn bù tīng yuē shǐ lì fǎn zhě jiē shǒu cháng zuì yě
诸将争欲攻之,汉不听,曰:"使鬲反者,皆守长罪也。
gǎn qīng mào jìn bīng zhě zhǎn
敢轻冒进兵者斩。
nǎi yí xí gào jùn shǐ shōu shǒu cháng ér shǐ rén xiè chéng zhōng
"乃移檄告郡,使收守长,而使人谢城中。
wǔ xìng dà xǐ jí xiāng shuài guī xiáng
五姓大喜,即相率归降。
zhū jiāng nǎi fú yuē bù zhàn ér xià chéng fēi zhòng suǒ jí yě
诸将乃服,曰:"不战而下城,非众所及也。
dōng hàn lǜ jiàn wēi dà jiàng jūn gěng yǎn hàn zhōng jiāng jūn wáng cháng děng jī fù píng huò suǒ èr zéi yú píng yuán
冬,汉率建威大将军耿弇、汉忠将军王常等,击富平、获索二贼于平原。
míng nián chūn zéi lǜ wǔ wàn yú rén yè gōng hàn yíng jūn zhōng jīng luàn hàn jiān wò bù dòng yǒu qǐng nǎi dìng
明年春,贼率五万余人夜攻汉营,军中惊乱,汉坚卧不动,有顷乃定。
jí yè fā jīng bīng chū yíng tū jī dà pò qí zhòng
即夜发精兵出营突击,大破其众。
yīn zhuī tǎo yú dǎng suì zhì wú yán jìn jī bó hǎi jiē píng zhī
因追讨余党,遂至无盐,进击勃海,皆平之。
yòu cóng zhēng dǒng xiàn wéi qú chéng
又从征董宪,围朐城。
míng nián chūn bá qú zhǎn xiàn
明年春,拔朐,斩宪。
shì yǐ jiàn liú yǒng chuán
事已见《刘永传》。
dōng fāng xī dìng zhèn lǚ hái jīng shī
东方悉定,振旅还京师。
huì wěi áo pàn xià fù qiǎn hàn xi tún zhǎng ān
会隗嚣畔,夏,复遣汉西屯长安。
bā nián cóng dōng jià shàng lǒng suì wéi wěi áo yú xi chéng
八年,从东驾上陇,遂围隗嚣于西城。
dì chì hàn yuē zhū jùn jiǎ zú dàn zuò fèi liáng shí ruò yǒu táo wáng zé jǔ bài zhòng xīn yi xī ba zhī
帝敕汉曰:"诸郡甲卒但坐费粮食,若有逃亡,则沮败众心,宜悉罢之。
hàn děng tān bìng lì gōng áo suì bù néng qiǎn liáng shí rì shǎo lì shì pí yì táo wáng zhě duō jí gōng sūn shù jiù zhì hàn suì tuì bài
"汉等贪并力攻嚣,遂不能遣,粮食日少,吏士疲役,逃亡者多,及公孙述救至,汉遂退败。
shí yī nián chūn lǜ zhēng nán dà jiàng jūn cén péng děng fá gōng sūn shù
十一年春,率征南大将军岑彭等伐公孙述。
jí péng pò jīng mén cháng qū rù jiāng guān hàn liú yí líng zhuāng lù ráo chuán jiāng nán yáng bīng jí chí xíng mù shì sān wàn rén sù jiāng ér shàng
及彭破荆门,长驱入江关,汉留夷陵,装露桡船,将南阳兵及弛刑募士三万人溯江而上。
huì cén péng wèi cì kè suǒ shā hàn bìng jiāng qí jūn
会岑彭为刺客所杀,汉并将其军。
shí èr nián chūn yǔ gōng sūn shù jiāng wèi dǎng gōng sūn yǒng zhàn yú yú fú jīn dà pò zhī suì wéi wǔ yáng
十二年春,与公孙述将魏党、公孙永战于鱼涪津,大破之,遂围武阳。
shù qiǎn zǐ xù shǐ xìng jiāng wǔ qiān rén jiù zhī
述遣子婿史兴将五千人救之。
hàn yíng jī xìng jǐn tiǎn qí zhòng yīn rù qián wéi jiè
汉迎击兴,尽殄其众,因入犍为界。
zhū xiàn jiē chéng shǒu
诸县皆城守。
hàn nǎi jìn jūn gōng guǎng dōu bá zhī
汉乃进军攻广都,拔之。
qiǎn qīng jì shāo chéng dū shì qiáo wǔ yáng yǐ dōng zhū xiǎo chéng jiē jiàng
遣轻骑烧成都市桥,武阳以东诸小城皆降。
dì jiè hàn yuē chéng dū shí yú wàn zhòng bù kě qīng yě
帝戒汉曰:"成都十余万众,不可轻也。
dàn jiān jù guǎng dōu dài qí lái gōng wù yǔ zhēng fēng
但坚据广都,待其来攻,勿与争锋。
ruò bù gǎn lái gōng zhuàn yíng pò zhī xū qí lì fèi nǎi kě jī yě
若不敢来,公转营迫之,须其力废,乃可击也。
hàn chéng lì suì zì jiāng bù qí èr wàn yú rén jìn bī chéng dū qù chéng shí yú lǐ zǔ jiāng běi wèi yíng zuò fú qiáo shǐ fù jiāng wǔ wēi jiāng jūn liú shàng jiāng wàn yú rén zhūn yú jiāng nán xiāng qù èr shí yú lǐ
"汉乘利,遂自将步骑二万余人进逼成都,去城十余里,阻江北为营,作浮桥,使副将武威将军刘尚将万余人屯于江南,相去二十余里。
dì wén dà jīng ràng hàn yuē bǐ chì gōng qiān tiáo wàn duān hé yì lín shì bó luàn
帝闻大惊,让汉曰:"比敕公千条万端,何意临事勃乱!
jì qīng dí shēn rù yòu yǔ shàng bié yíng shì yǒu huǎn jí bù fù xiāng jí
既轻敌深入,又与尚别营,事有缓急,不复相及。
zéi ruò chū bīng zhui gōng yǐ dà zhòng gōng shàng shàng pò gōng jí bài yǐ
贼若出兵缀公,以大众攻尚,尚破,公即败矣。
xìng wú tā zhě jí yǐn bīng hái guǎng dōu
幸无它者,急引兵还广都。
zhào shū wèi dào shù guǒ shǐ qí jiāng xiè fēng yuán jí jiāng zhòng shí xǔ wàn fēn wéi èr shí yú yíng bìng chū gōng hàn
"诏书未到,述果使其将谢丰、袁吉将众十许万,分为二十余营,并出攻汉。
shǐ bié jiāng jiāng wàn yú rén jié liú shàng lìng bù dé xiāng jiù
使别将将万余人劫刘尚,令不得相救。
hàn yǔ dà zhàn yī rì bīng bài zǒu rù bì fēng yīn wéi zhī
汉与大战一日,兵败,走入壁,丰因围之。
hàn nǎi zhào zhū jiāng lì zhī yuē wú gòng zhū jūn yú yuè xiǎn zǔ zhuǎn zhàn qiān lǐ suǒ zài zhǎn huò suì shēn rù dí dì zhì qí chéng xià
汉乃召诸将厉之曰:"吾共诸君逾越险阻,转战千里,所在斩获,遂深入敌地,至其城下。
ér jīn yǔ liú shàng èr chù shòu wéi shì jì bù jiē qí huò nán liàng
而今与刘尚二处受围,势既不接,其祸难量。
yù qián shī jiù shàng yú jiāng nán bìng bīng yù zhī
欲潜师就尚于江南,并兵御之。
ruò néng tóng xīn yī lì rén zì wéi zhàn dà gōng kě lì
若能同心一力,人自为战,大功可立;
rú qí bù rán bài bì wú yú
如其不然,败必无余。
chéng bài zhī jī zài cǐ yī jǔ
成败之机,在此一举。
zhū jiāng jiē yuē nuò
"诸将皆曰"诺"。
yú shì xiǎng shì mò mǎ bì mén sān rì bù chū nǎi duō shù fān qí shǐ yān huǒ bù jué yè xián méi yǐn bīng yǔ liú shàng hé jūn
于是飨士秣马,闭门三日不出,乃多树幡旗,使烟火不绝,夜衔枚引兵与刘尚合军。
fēng děng bù jué míng rì nǎi fēn bīng jù jiāng běi zì jiāng gōng jiāng nán
丰等不觉,明日,乃分兵拒江北,自将攻江南。
hàn xī bīng yíng zhàn zì dàn zhì bū suì dà pò zhī zhǎn xiè fēng yuán jí huò jiá shǒu wǔ qiān yú jí
汉悉兵迎战,自旦至晡,遂大破之,斩谢丰、袁吉,获甲首五千余级。
yú shì yǐn hái guǎng dōu liú liú shàng jù shù jù yǐ zhuàng shàng ér shēn zì qiǎn zé
于是引还广都,留刘尚拒述,具以状上,而深自谴责。
dì bào yuē gōng hái guǎng dōu shén de qí yi shù bì bù gǎn lüè shàng ér jī gōng yě
帝报曰:"公还广都,甚得其宜,述必不敢略尚而击公也。
ruò xiān gōng shàng gōng cóng guǎng dōu wǔ shí lǐ xī bù qí fù zhī shì dàng zhí qí wēi kùn pò zhī bì yǐ
若先攻尚,公从广都五十里悉步骑赴之,适当值其危困,破之必矣。
zì shì hàn yǔ shù zhàn yú guǎng dōu chéng dū zhī jiān bā zhàn bā kè suì jūn yú qí guō zhōng
"自是汉与述战于广都、成都之间,八战八克,遂军于其郭中。
shù zì jiāng shù wàn rén chū chéng dà zhàn hàn shǐ hù jūn gāo wǔ táng hán jiāng shù wàn ruì zú jī zhī
述自将数万人出城大战,汉使护军高午、唐邯将数万锐卒击之。
shù bīng bài zǒu gāo wǔ bēn chén cì shù shā zhī
述兵败走,高午奔陈刺述,杀之。
shì yǐ jiàn shù chuán
事已见《述传》。
dàn rì chéng jiàng zhǎn shù shǒu chuán sòng luò yáng
旦日城降,斩述首传送洛阳。
míng nián zhēng yuè hàn zhèn lǚ fú jiāng ér xià
明年正月,汉振旅浮江而下。
zhì wǎn zhào lìng guō jiā shàng zhǒng cì gǔ èr wàn hú
至宛,诏令过家上冢,赐谷二万斛。
shí wǔ nián fù lǜ yáng wǔ jiàng jūn mǎ chéng bǔ lǔ jiāng jūn mǎ wǔ běi jī xiōng nú xǐ yàn mén dài jùn shàng gǔ lì rén liù wàn yú kǒu zhì jū yōng cháng shān guān yǐ dōng
十五年,复率扬武将军马成、捕虏将军马武北击匈奴,徙雁门、代郡、上谷吏人六万余口,置居庸、常山关以东。
shí bā nián shǔ jùn shǒu jiāng shǐ xīn fǎn yú chéng dū zì chēng dà sī mǎ gōng tài shǒu zhāng mù mù yú chéng zǒu guǎng dōu xīn suì yí xí jùn xiàn ér dàng qú yáng wěi qú yuè rěn xú róng děng qǐ bīng gè shù qiān rén yǐ yīng zhī
十八年,蜀郡守将史歆反于成都,自称大司马,攻太守张穆,穆逾城走广都,歆遂移檄郡县,而宕渠杨伟、朐〈月忍〉徐容等,起兵各数千人以应之。
dì yǐ xīn xī wèi cén péng hù jūn xiǎo xí bīng shì gù qiǎn hàn lǜ liú shàng jí tài zhōng dài fū zāng gōng jiāng wàn yú rén tǎo zhī
帝以歆昔为岑彭护军,晓习兵事,故遣汉率刘尚及太中大夫臧宫将万余人讨之。
hàn rù wǔ dū nǎi fā guǎng hàn ba shǔ sān jùn bīng wéi chéng dū bǎi yú rì chéng pò zhū xīn děng
汉入武都,乃发广汉、巴、蜀三郡兵围成都,百余日城破,诛歆等。
hàn nǎi chéng fú yán jiāng xià bā jùn yáng wěi xú róng děng huáng kǒng jiě sàn hàn zhū qí qú shuài èr bǎi yú rén xǐ qí dǎng yǔ shù bǎi jiā yú nán jùn cháng shā ér hái
汉乃乘桴沿江下巴郡,杨伟、徐容等惶恐解散,汉诛其渠帅二百余人,徙其党与数百家于南郡、长沙而还。
hàn xìng qiáng lì měi cóng zhēng fá dì wèi ān héng cè zú ér yán
汉性强力,每从征伐,帝未安,恒侧足而言。
zhū jiāng jiàn zhàn chén bù lì huò duō huáng jù shī qí cháng dù
诸将见战陈不利,或多惶惧,失其常度。
hàn yì qì zì ruò fāng zhěng lì qì xiè jī yáng shì lì
汉意气自若,方整厉器械,激扬士吏。
dì shí qiǎn rén guān dà sī mǎ hé wéi hái yán fāng xiū zhàn gōng zhī jù nǎi tàn yuē wú gōng chā qiáng rén yì yǐn ruò yī dí guó yǐ
帝时遣人观大司马何为,还言方修战攻之具,乃叹曰:"吴公差强人意,隐若一敌国矣!
měi dāng chū shī cháo shòu zhào xī jí yǐn dào chū wú bàn yán zhī rì
"每当出师,朝受诏,夕即引道,初无办严之日。
gù néng cháng rèn zhí yǐ gōng míng zhōng
故能常任职,以功名终。
jí zài cháo tíng jīn jīn jǐn zhì xíng yú tǐ mào
及在朝廷,斤斤谨质,形于体貌。
hàn cháng chū zhēng qī zǐ zài hòu mǎi tián yè
汉尝出征,妻子在后买田业。
hàn hái ràng zhī yuē jūn shī zài wài lì shì bù zú hé duō mǎi tián zhái hu
汉还,让之曰:"军师在外,吏士不足,何多买田宅乎!
suì jǐn yǐ fēn yǔ kūn dì wài jiā
"遂尽以分与昆弟外家。
èr shí nián hàn bìng dǔ
二十年,汉病笃。
chē jià qīn lín wèn suǒ yù yán
车驾亲临,问所欲言。
duì yuē chén yú wú suǒ zhī shí wéi yuàn bì xià shèn wú yì pū ér yǐ
对曰:"臣愚无所知识,惟愿陛下慎无亦攵而已。
jí hōng yǒu zhào dào mǐn cì shì yuē zhōng hóu
"及薨,有诏悼愍,赐谥曰忠侯。
fā běi jūn wǔ xiào qīng chē jiè shì sòng zàng rú dà jiàng jūn huò guāng gù shì
发北军五校、轻车、介士送葬,如大将军霍光故事。
zi āi hóu chéng sì wèi nú suǒ shā
子哀侯成嗣,为奴所杀。
èr shí bā nián fēn hàn fēng wèi sān guó chéng zi dàn wèi qú yáng hòu yǐ fèng hàn sì
二十八年,分汉封为三国:成子旦为灈阳侯,以奉汉嗣;
dàn dì xū wèi zhù yáng hòu
旦弟盱为筑阳侯;
chéng dì guó wèi xīn cài hóu
成弟国为新蔡侯。
dàn zú wú zi guó chú
旦卒,无子,国除。
jiàn chū bā nián xǐ fēng xū wèi píng chūn hóu yǐ fèng hàn hòu
建初八年,徙封盱为平春侯,以奉汉后。
xū zú zi shèng sì
盱卒,子胜嗣。
chū hàn xiōng wèi wèi jiāng jūn cóng zhēng zhàn sǐ fēng wèi zi tóng wèi ān yáng hóu
初,汉兄尉为将军,从征战死,封尉子彤为安阳侯。
dì yǐ hàn gōng dà fù fēng dì xī wèi bāo qīn hóu
帝以汉功大,复封弟翕为褒亲侯。
wú shì hòu zhě fán wǔ guó
吴氏侯者凡五国。
chū yú yáng dū wèi yán xuān yǔ hàn jù huì guāng wǔ yú guǎng ā guāng wǔ yǐ wéi piān jiàng jūn fēng jiàn xìn hóu
初,渔阳都尉严宣与汉俱会光武于广阿,光武以为偏将军,封建信侯。
lùn yuē wú hàn zì jiàn wǔ shì cháng jū shàng gōng zhī wèi zhōng shǐ yǐ ài zhī qīn liàng yóu zhì jiǎn ér qiáng lì yě
论曰:吴汉自建武世,常居上公之位,终始倚爱之亲,谅由质简而强力也。
zǐ yuē gāng yì mù nè jìn rén sī qǐ hàn zhī fāng hu
子曰"刚毅木讷近仁",斯岂汉之方乎!
xī chén píng zhì yǒu yú yǐ jiàn yí zhōu bó zī piáo zhōng ér jiàn xìn
昔陈平智有余以见疑,周勃资朴忠而见信。
fu rén yì bù zú yǐ xiāng huái zé zhì zhě yǐ yǒu yú wèi yí ér pǔ zhě yǐ bù zú qǔ xìn yǐ
夫仁义不足以相怀,则智者以有余为疑,而朴者以不足取信矣。
gài yán zì jù qīng yú yáng yào yáng rén yě
盖延字巨卿,渔阳要阳人也。
shēn cháng bā chǐ wān gōng sān bǎi jīn
身长八尺,弯弓三百斤。
biān sú shàng yǒng lì ér yán yǐ qì wén lì jùn liè yuàn zhōu cóng shì suǒ zài zhí bàn
边俗尚勇力,而延以气闻,历郡列掾、州从事,所在职办。
péng chǒng wèi tài shǒu zhào yán shǔ yíng wèi xíng hù jūn
彭宠为太守,召延署营尉,行护军。
jí wáng láng qǐ yán yǔ wú hàn tóng móu guī guāng wǔ
及王郎起,延与吴汉同谋归光武。
yán zhì guǎng ā bài piān jiàng jūn hào jiàn gōng hóu cóng píng hé běi
延至广阿,拜偏将军,号建功侯,从平河北。
guāng wǔ jí wèi yǐ yán wèi hǔ yá jiāng jūn
光武即位,以延为虎牙将军。
jiàn wǔ èr nián gèng fēng ān píng hóu
建武二年,更封安平侯。
qiǎn nán jī áo cāng zhuǎn gōng suān zǎo fēng qiū jiē bá
遣南击敖仓,转攻酸枣、封丘,皆拔。
qí xià dū fù mǎ dū wèi mǎ wǔ qí dū wèi liú lóng hù jūn dū wèi mǎ chéng piān jiàng jūn wáng bà děng nán fá liú yǒng xiān gōng bá xiāng yì jìn qǔ má xiāng suì wéi yǒng yú suī yáng
其夏,督驸马都尉马武、骑都尉刘隆、护军都尉马成、偏将军王霸等南伐刘永,先攻拔襄邑,进取麻乡,遂围永于睢阳。
shù yuè jǐn shōu yě mài yè tī qí chéng rù
数月,尽收野麦,夜梯其城入。
yǒng jīng jù yǐn bīng zǒu chū dōng mén yán zhuī jī dà pò zhī
永惊惧,引兵走出东门,延追击,大破之。
yǒng qì jūn zǒu qiáo yán jìn gōng bá xuē zhǎn qí lǔ jùn tài shǒu ér péng chéng fú yáng zhù qiū xiāo jiē jiàng
永弃军走谯,延进攻,拔薛,斩其鲁郡太守,而彭城、扶阳、杼秋、萧皆降。
yòu pò yǒng pèi jùn tài shǒu zhǎn zhī
又破永沛郡太守,斩之。
yǒng jiāng sū mào jiāo qiáng zhōu jiàn děng sān wàn yú rén jiù yǒng gòng gōng yán yán yǔ zhàn yú pèi xi dà pò zhī
永将苏茂、佼彊、周建等三万余人救永,共攻延,延与战于沛西,大破之。
yǒng jūn luàn dùn méi nì sǐ zhě dà bàn
永军乱,遁没溺死者大半。
yǒng qì chéng zǒu hú líng sū mào bēn guǎng yuè
永弃城走湖陵,苏茂奔广乐。
yán suì dìng pèi chu lín huái xiū gāo zǔ miào zhì sè fū zhù zǎi lè rén
延遂定沛、楚、临淮,修高祖庙,置啬夫、祝宰、乐人。
sān nián suī yáng fù fǎn chéng yíng liú yǒng yán fù lǜ zhū jiāng wéi zhī bǎi rì shōu qí yě gǔ
三年,睢阳复反城迎刘永,延复率诸将围之百日,收其野谷。
yǒng fá shí tū zǒu yán zhuī jī jǐn de zī zhòng
永乏食,突走,延追击,尽得辎重。
yǒng wèi qí suǒ shā yǒng dì fáng jǔ chéng jiàng
永为其所杀,永弟防举城降。
sì nián chūn yán yòu jī sū mào zhōu jiàn yú qí jìn yǔ dǒng xiàn zhàn liú xià jiē pò zhī
四年春,延又击苏茂、周建于蕲,进与董宪战留下,皆破之。
yīn lǜ píng dí jiāng jūn páng méng gōng xi fáng bá zhī
因率平狄将军庞萌攻西防,拔之。
fù zhuī bài zhōu jiàn sū mào yú péng chéng mào jiàn wáng bēn dǒng xiàn dǒng xiàn jiāng bēn xiū jǔ lán líng chéng jiàng
复追败周建、苏茂于彭城,茂、建亡奔董宪,董宪将贲休举兰陵城降。
xiàn wén zhī zì tán wéi xiū
宪闻之,自郯围休。
shí yán jí páng méng zài chu qǐng wǎng jiù zhī
时,延及庞萌在楚,请往救之。
dì chì yuē kě zhí wǎng dǎo tán zé lán líng bì zì jiě
帝敕曰:"可直往捣郯,则兰陵必自解。
yán děng yǐ bēn xiū chéng wēi suì xiān fù zhī
"延等以贲休城危,遂先赴之。
xiàn nì zhàn ér yáng bài yán děng zhú tuì yīn bá wéi rù chéng
宪逆战而阳败,延等逐退,因拔围入城。
míng rì xiàn dà chū bīng hé wéi yán děng jù jù chū tū zǒu yīn wǎng gōng tán
明日,宪大出兵合围,延等惧,遽出突走,因往攻郯。
dì ràng zhī yuē jiān yù xiān fù tán zhě yǐ qí bù yì gù ěr
帝让之曰:"间欲先赴郯者,以其不意故耳。
jīn jì bēn zǒu zéi jì yǐ lì wéi qǐ kě jiě hu
今既奔走,贼计已立,围岂可解乎!
yán děng zhì tán guǒ bù néng kè ér dǒng xiàn suì bá lán líng shā bēn xiū
"延等至郯,果不能克,而董宪遂拔兰陵,杀贲休。
yán děng wǎng lái yāo jī xiàn bié jiāng yú péng chéng tán pī zhī jiān zhàn huò rì shù hé pō yǒu kè huò
延等往来要击宪别将于彭城、郯、邳之间,战或日数合,颇有克获。
dì yǐ yán qīng dí shēn rù shù yǐ shū jiè zhī
帝以延轻敌深入,数以书诫之。
jí páng méng fǎn gōng shā chu jùn tài shǒu yǐn jūn xí bài yán yán zǒu běi dù sì shuǐ pò zhōu jí huài jīn liáng jǐn ér de miǎn
及庞萌反,攻杀楚郡太守,引军袭败延,延走,北渡泗水,破舟楫,坏津梁,仅而得免。
dì zì jiāng ér dōng zhēng yán yǔ dà sī mǎ wú hàn hàn zhōng jiāng jūn wáng cháng qián jiāng jūn wáng liáng bǔ lǔ jiāng jūn mǎ wǔ tǎo lǔ jiāng jūn wáng bà děng huì rèn chéng tǎo páng méng yú táo xiāng yòu bìng cóng zhēng dǒng xiàn yú chāng lǜ jiē pò píng zhī
帝自将而东,征延与大司马吴汉、汉忠将军王常、前将军王梁、捕虏将军马武、讨虏将军王霸等会任城,讨庞萌于桃乡,又并从征董宪于昌虑,皆破平之。
liù nián chūn qiǎn tún zhǎng ān
六年春,遣屯长安。
jiǔ nián wěi áo sǐ yán xi jī jiē quán lüè yáng qīng shuǐ zhū tún jù jiē dìng
九年,隗嚣死,延西击街泉、略阳、清水诸屯聚,皆定。
shí yī nián yǔ zhōng láng jiàng lái xī gōng hé chí wèi kè yǐ bìng yǐn hái bài wèi zuǒ féng yì jiāng jūn rú gù
十一年,与中郎将来歙攻河池,未克,以病引还,拜为左冯翊,将军如故。
shí sān nián zēng fēng dìng shí wàn hù
十三年,增封定食万户。
shí wǔ nián hōng yú wèi
十五年,薨于位。
zi fú sì
子扶嗣。
fú zú zi cè sì
扶卒,子侧嗣。
yǒng píng shí sān nián zuò yǔ jiù wáng píng móu fǎn fú zhū guó chú
永平十三年,坐与舅王平谋反,伏诛,国除。
yǒng chū qī nián shān tài hòu shào fēng yán zēng sūn huī wèi lú tíng hòu
永初七年,邓太后绍封延曾孙恢为芦亭侯。
huī zú zi suì sì
恢卒,子遂嗣。
chén jùn zì zi zhāo xī yáng xi è rén yě
陈俊字子昭,西阳西鄂人也。
shǎo wèi jùn lì gēng shǐ lì yǐ zōng shì liú jiā wèi tài cháng jiāng jūn jùn wèi zhǎng shǐ
少为郡吏,更始立,以宗室刘嘉为太常将军,俊为长史。
guāng wǔ xùn hé běi jiā qiǎn shū jiàn jùn guāng wǔ yǐ wéi ān jí yuàn
光武徇河北,嘉遣书荐俊,光武以为安集掾。
cóng jī tóng mǎ yú qīng yáng jìn zhì pú yáng bài qiáng nǔ jiāng jūn
从击铜马于清阳,进至蒲阳,拜强弩将军。
yǔ wǔ xiào zhàn yú ān cì jùn xià mǎ shǒu jiē duǎn bīng suǒ xiàng bì pò zhuī bēn èr shí yú lǐ zhǎn qí qú shuài ér hái
与五校战于安次,俊下马,手接短兵,所向必破,追奔二十余里,斩其渠帅而还。
guāng wǔ wàng ér tàn yuē zhàn jiàng jǐn rú shì qǐ yǒu yōu zāi
光武望而叹曰:"战将尽如是,岂有忧哉!
wǔ xiào yǐn tuì rù yú yáng suǒ guò lǔ lüě
"五校引退入渔阳,所过虏掠。
jùn yán yú guāng wǔ yuē yi lìng qīng jì chū zéi qián shǐ bǎi xìng gè zì jiān bì yǐ jué qí shí kě bù zhàn ér tiǎn yě
俊言于光武曰:"宜令轻骑出贼前,使百姓各自坚壁,以绝其食,可不战而殄也。
guāng wǔ rán zhī qiǎn jùn jiāng qīng jì chí chū zéi qián
"光武然之,遣俊将轻骑驰出贼前。
shì rén bǎo bì jiān wán zhě chì lìng gù shǒu
视人保壁坚完者,敕令固守;
fàng sàn zài yě zhě yīn lüè qǔ zhī
放散在野者,因掠取之。
zéi zhì wú suǒ de suì sàn bài
贼至无所得,遂散败。
jí jūn hái guāng wǔ wèi jùn yuē kùn cǐ lǔ zhě jiāng jūn cè yě
及军还,光武谓俊曰:"困此虏者,将军策也。
jí jí wèi fēng jùn wèi liè hóu
"及即位,封俊为列侯。
jiàn wǔ èr nián chūn gōng kuāng zéi xià sì xiàn gèng fēng xīn chù hóu
建武二年春,攻匡贼,下四县,更封新处侯。
yǐn jī dùn qiū jiàng sān chéng
引击顿丘,降三城。
qí qiū dà sī mǎ wú hàn chéng zhì bài jùn wèi qiáng nǔ dà jiàng jūn bié jī jīn mén bái mǎ zéi yú hé nèi jiē pò zhī
其秋,大司马吴汉承制拜俊为强弩大将军,别击金门、白马贼于河内,皆破之。
sì nián zhuǎn xùn rǔ yáng jí xiàng yòu bá nán wǔ yáng
四年,转徇汝阳及项,又拔南武阳。
shì shí tài shān háo jié duō yōng zhòng yǔ zhāng bù lián bīng wú hàn yán yú dì yuē fēi chén jùn mò néng dìng cǐ jùn
是时,太山豪杰多拥众与张步连兵,吴汉言于帝曰:"非陈俊莫能定此郡。
yú shì bài jùn tài shān tài shǒu xíng dà jiàng jūn shì
"于是拜俊太山太守,行大将军事。
zhāng bù wén zhī qiǎn qí jiāng jī jùn zhàn yú yíng xià jùn dà pò zhī zhuī zhì jǐ nán shōu de yìn shòu jiǔ shí yú shāo gōng xià zhū xiàn suì dìng tài shān
张步闻之,遣其将击俊,战于嬴下,俊大破之,追至济南,收得印绶九十余,稍攻下诸县,遂定太山。
wǔ nián yǔ jiàn wēi dà jiàng jūn gěng yǎn gòng pò zhāng bù
五年,与建威大将军耿弇共破张步。
shì zài yǎn chuán
事在《弇传》。
shí láng yá wèi píng nǎi xǐ jùn wèi láng yá tài shǒu lǐng jiāng jūn rú gù
时,琅邪未平,乃徙俊为琅邪太守,领将军如故。
qí de sù wén jùn míng rù jiè dào zéi jiē jiě sàn
齐地素闻俊名,入界,盗贼皆解散。
jùn jiàng bīng jī dǒng xiàn yú gàn yú jìn pò qú zéi sūn yáng píng zhī
俊将兵击董宪于赣榆,进破朐贼孙阳,平之。
bā nián zhāng bù pàn hái láng yá jùn zhuī tǎo zhǎn zhī
八年,张步畔,还琅邪,俊追讨,斩之。
dì měi qí gōng zhào jùn de zhuān zhēng qīng xú
帝美其功,诏俊得专征青、徐。
jùn fǔ pín ruò biǎo yǒu yì jiǎn zhì jūn lì bù dé yǔ jùn xiàn xiāng gān bǎi xìng gē zhī
俊抚贫弱,表有义,检制军吏,不得与郡县相干,百姓歌之。
shù shàng shū zì qǐng yuàn fèn jī lǒng shǔ
数上书自请,愿奋击陇、蜀。
zhào bào yuē dōng zhōu xīn píng dà jiàng jūn zhī gōng yě
诏报曰:"东州新平,大将军之功也。
fù hǎi huá xià dào zéi zhī chù guó jiā yǐ wéi zhòng yōu qiě miǎn zhèn fǔ zhī
负海猾夏,盗贼之处,国家以为重忧,且勉镇抚之。
shí sān nián zēng yì dìng fēng zhù ā hòu
十三年,增邑,定封祝阿侯。
míng nián zhēng fèng cháo qǐng
明年,征奉朝请。
èr shí sān nián zú
二十三年卒。
zi fú sì xǐ fēng xīn chūn hóu
子浮嗣,徙封薪春侯。
fú zú zi zhuān zhū sì
浮卒,子专诸嗣。
zhuān zhū zú zi dǔ sì
专诸卒,子笃嗣。
zāng gōng zì jūn wēng yǐng chuān jiá rén yě
臧宫字君翁,颍川郏人也。
shǎo wèi xiàn tíng zhǎng yóu jiào hòu lǜ bīn kè rù xià jiāng bīng zhōng wèi xiào wèi yīn cóng guāng wǔ zhēng zhàn zhū jiāng duō chēng qí yǒng
少为县亭长、游徼,后率宾客入下江兵中为校尉,因从光武征战,诸将多称其勇。
guāng wǔ chá gōng qín lì shǎo yán shén qīn nà zhī
光武察宫勤力少言,甚亲纳之。
jí zhì hé běi yǐ wéi piān jiàng jūn cóng pò qún zéi shù xiàn chén què dí
及至河北,以为偏将军,从破群贼,数陷陈却敌。
guāng wǔ jí wèi yǐ wéi shì zhōng qí dū wèi
光武即位,以为侍中、骑都尉。
jiàn wǔ èr nián fēng chéng ān hóu
建武二年,封成安侯。
míng nián jiāng tū qí yǔ zhēng lǔ jiāng jūn jì zūn jī gēng shǐ jiāng zuǒ fáng wéi yán yú niè yáng lì xī jiàng zhī
明年,将突骑与征虏将军祭遵击更始将左防、韦颜于涅阳、郦,悉降之。
wǔ nián jiàng bīng xùn jiāng xià jī dài xiāng zhōng wǔ zhú lǐ jiē xià zhī
五年,将兵徇江夏,击代乡、钟武、竹里,皆下之。
dì shǐ tài zhōng dài fū chí jié bài gōng wèi fǔ wēi jiāng jūn
帝使太中大夫持节拜宫为辅威将军。
qī nián gèng fēng qī sī hóu
七年,更封期思侯。
jī liáng jùn jì yīn jiē píng zhī
击梁郡、济阴,皆平之。
shí yī nián jiàng bīng zhì zhōng lú zhūn luò yuè
十一年,将兵至中卢,屯骆越。
shì shí gōng sūn shù jiāng tián róng rèn mǎn yǔ zhēng nán dà jiàng jūn cén péng xiāng jù yú jīng mén péng děng zhàn shù bù lì yuè rén móu pàn cóng shǔ
是时,公孙述将田戎、任满与征南大将军岑彭相距于荆门,彭等战数不利,越人谋畔从蜀。
guān bīng shǎo lì bù néng zhì
官兵少,力不能制。
huì shǔ xiàn sòng wěi shū chē shù bǎi chéng zhì gōng yè shǐ jù duàn chéng mén xiàn lìng chē shēng huí zhuǎn chū rù zhì dàn
会属县送委输车数百乘至,宫夜使锯断城门限,令车声回转出入至旦。
yuè rén hòu sì zhě wén chē shēng bù jué ér mén xiàn duàn xiāng gào yǐ hàn bīng dà zhì
越人候伺者闻车声不绝,而门限断,相告以汉兵大至。
qí qú shuài nǎi fèng niú jiǔ yǐ láo jūn yíng
其渠帅乃奉牛、酒以劳军营。
gōng chén bīng dà huì jī niú shāi jiǔ xiǎng cì wèi nà zhī yuè rén yóu shì suì ān
宫陈兵大会,击牛酾酒,飨赐慰纳之,越人由是遂安。
gōng yǔ cén péng děng pò jīng mén bié zhì chuí què shān tōng dào chū zǐ guī zhì jiāng zhōu
宫与岑彭等破荆门,别至垂鹊山,通道出秭归,至江州。
cén péng xià bā jùn shǐ gōng jiāng jiàng zú wǔ wàn cóng fú shuǐ shàng píng qǔ
岑彭下巴郡,使宫将降卒五万,从涪水上平曲。
gōng sūn shù jiāng yán cén shèng bīng yú shěn shuǐ shí gōng zhòng duō shí shǎo zhuǎn shū bù zhì ér jiàng zhě jiē yù sàn pàn jùn yì fù gèng bǎo jù guān wàng chéng bài
公孙述将延岑盛兵于沈水,时宫众多食少,转输不至,而降者皆欲散畔,郡邑复更保聚,观望成败。
gōng yù yǐn hái kǒng wèi suǒ fǎn huì dì qiǎn yè zhě jiàng bīng yì cén péng yǒu mǎ qī bǎi pǐ gōng jiǎo zhì qǔ yǐ zì yì chén yè jìn bīng duō zhāng qí zhì dēng shān gǔ zào yòu bù zuǒ qí xié chuán ér yǐn hū shēng dòng shān gǔ
宫欲引还,恐为所反,会帝遣谒者将兵诣岑彭,有马七百匹,宫矫制取以自益,晨夜进兵,多张旗帜,登山鼓噪,右步左骑,挟船而引,呼声动山谷。
cén bù yì hàn jūn zú zhì dēng shān wàng zhī dà zhèn kǒng
岑不意汉军卒至,登山望之,大震恐。
gōng yīn cóng jī dà pò zhī
宫因从击,大破之。
zhǎn shǒu nì sǐ zhě wàn yú rén shuǐ wèi zhī zhuó liú
斩首溺死者万余人,水为之浊流。
yán cén bēn chéng dū qí zhòng xī jiàng jǐn huò qí bīng mǎ zhēn bǎo
延岑奔成都,其众悉降,尽获其兵马珍宝。
zì shì chéng shèng zhuī běi jiàng zhě yǐ shí wàn shù
自是乘胜追北,降者以十万数。
jūn zhì píng yáng xiāng shǔ jiāng wáng yuán jǔ zhòng jiàng
军至平阳乡,蜀将王元举众降。
jìn bá mián zhú pò fú chéng zhǎn gōng sūn shù dì huī fù gōng bá fán pí
进拔绵竹,破涪城,斩公孙述弟恢,复攻拔繁、郫。
qián hòu shōu de jié wǔ yìn shòu qiān bā bǎi
前后收得节五,印绶千八百。
shì shí dà sī mǎ wú hàn yì chéng shèng jìn yíng bī chéng dū
是时,大司马吴汉亦乘胜进营逼成都。
gōng lián tú dà chéng bīng mǎ jīng qí shén shèng nǎi chéng bīng rù xiǎo luò guō mén lì chéng dū chéng xià zhì wú hàn yíng yǐn jiǔ gāo huì
宫连屠大城,兵马旌旗甚盛,乃乘兵入小雒郭门,历成都城下,至吴汉营,饮酒高会。
hàn jiàn zhī shén huan wèi gōng yuē jiāng jūn xiàng zhě jīng lǔ chéng xià zhèn yáng wēi líng fēng xíng diàn zhào
汉见之甚欢,谓宫曰:"将军向者经虏城下,震扬威灵,风行电照。
rán qióng kòu nán liàng hái yíng yuàn cóng tā dào yǐ
然穷寇难量,还营愿从它道矣。
gōng bù cóng fù lù ér guī zéi yì bù gǎn jìn zhī
"宫不从,复路而归,贼亦不敢近之。
jìn jūn xián mén yǔ wú hàn bìng miè gōng sūn shù
进军咸门,与吴汉并灭公孙述。
dì yǐ shǔ de xīn dìng bài gōng wèi guǎng hàn tài shǒu
帝以蜀地新定,拜宫为广汉太守。
shí sān nián zēng yì gèng fēng zàn hòu
十三年,增邑,更封酂侯。
shí wǔ nián zhēng hái jīng shī yǐ liè hóu fèng cháo qǐng dìng fēng lǎng líng hóu
十五年,征还京师,以列侯奉朝请,定封朗陵侯。
shí bā nián bài tài zhōng dài fū
十八年,拜太中大夫。
shí jiǔ nián yāo wū wéi sì dì zǐ dān chén fu zhèn děng fù yāo yán xiāng jù rù yuán wǔ chéng jié lì rén zì chēng jiāng jūn
十九年,妖巫维汜弟子单臣、傅镇等,复妖言相聚,入原武城,劫吏人,自称将军。
yú shì qiǎn gōng jiāng běi jūn jí lí yáng yíng shù qiān rén wéi zhī
于是遣宫将北军及黎阳营数千人围之。
zéi gǔ shí duō shù gōng bù xià shì zú sǐ shāng
贼谷食多,数攻不下,士卒死伤。
dì zhào gōng qīng zhū hóu wáng wèn fāng lüè jiē yuē yi zhòng qí gòu shǎng
帝召公卿诸侯王问方略,皆曰"宜重其购赏"。
shí xiǎn zōng wèi dōng hǎi wáng dú duì yuē yāo wū xiāng jié shì wú jiǔ lì qí zhōng bì yǒu huǐ yù wáng zhě
时,显宗为东海王,独对曰:"妖巫相劫,势无久立,其中必有悔欲亡者。
dàn wài wéi jí bù dé zǒu ěr
但外围急,不得走耳。
yi xiǎo tǐng huǎn lìng de táo wáng táo wáng zé yī tíng cháng zú yǐ qín yǐ
宜小挺缓,令得逃亡,逃亡则一亭长足以禽矣。
dì rán zhī jí chì gōng chè wéi huǎn zéi zéi zhòng fēn sǎn suì zhǎn chén zhèn děng
"帝然之,即敕宫彻围缓贼,贼众分散,遂斩臣、镇等。
gōng hái qiān chéng mén xiào wèi fù zhuǎn zuǒ zhōng láng jiàng
宫还,迁城门校尉,复转左中郎将。
jī wǔ xī zéi zhì jiāng líng jiàng zhī
击武溪贼,至江陵,降之。
gōng yǐ jǐn xìn zhì piáo gù cháng jiàn rèn yòng
宫以谨信质朴,故常见任用。
hòu xiōng nú jī yì zì xiāng fēn zhēng dì yǐ wèn gōng gōng yuē yuàn de wǔ qiān jì yǐ lì gōng
后匈奴饥疫,自相分争,帝以问宫,宫曰:"愿得五千骑以立功。
dì xiào yuē cháng shèng zhī jiā nán yǔ lǜ dí wú fāng zì sī zhī
"帝笑曰:"常胜之家,难与虑敌,吾方自思之。
èr shí qī nián gōng nǎi yǔ yáng xū hóu mǎ wǔ shàng shū yuē xiōng nú tān lì wú yǒu lǐ xìn qióng zé qǐ shǒu ān zé qīn dào yuán biān bèi qí dú tòng zhōng guó yōu qí dǐ tū
"二十七年,宫乃与杨虚侯马武上书曰:"匈奴贪利,无有礼信,穷则稽首,安则侵盗,缘边被其毒痛,中国忧其抵突。
lǔ jīn rén chù yì sǐ hàn huáng chì dì yì kùn zhī lì bù dàng zhōng guó yī jùn
虏今人畜疫死,旱蝗赤地,疫困之力,不当中国一郡。
wàn lǐ sǐ mìng xiàn zài bì xià
万里死命,县在陛下。
fú bù zài lái shí huò yì shī qǐ yi gù shǒu wén dé ér duò wǔ shì hu
福不再来,时或易失,岂宜固守文德而堕武事乎?
jīn mìng jiāng lín sāi hòu xiàn gòu shǎng yù gào gāo gōu lí wū héng xiān bēi gōng qí zuǒ fā hé xī sì jùn tiān shuǐ lǒng xī qiāng hú jī qí yòu
今命将临塞,厚县购赏,喻告高句骊、乌恒、鲜卑攻其左,发河西四郡、天水、陇西羌胡击其右。
rú cǐ běi lǔ zhī miè bù guò shù nián
如此,北虏之灭,不过数年。
chén kǒng bì xià rén ēn bù rěn móu chén hú yí lìng wàn shì kè shí zhī gōng bù lì yú shèng shì
臣恐陛下仁恩不忍,谋臣狐疑,令万世刻石之功不立于圣世。
zhào bào yuē huáng shí gōng jì yuē róu néng zhì gāng ruò néng zhì qiáng
"诏报曰:"《黄石公记》曰,'柔能制刚,弱能制强'。
róu zhě dé yě gāng zhě zéi yě ruò zhě rén zhī zhù yě qiáng zhě yuàn zhī guī yě
柔者德也,刚者贼也,弱者仁之助也,强者怨之归也。
gù yuē yǒu dé zhī jūn yǐ suǒ lè lè rén
故曰有德之君,以所乐乐人;
wú dé zhī jūn yǐ suǒ lè lè shēn
无德之君,以所乐乐身。
lè rén zhě qí lè zhǎng lè shēn zhě bù jiǔ ér wáng
乐人者其乐长,乐身者不久而亡。
shě jìn móu yuǎn zhě láo ér wú gōng
舍近谋远者,劳而无功;
shě yuǎn móu jìn zhě yì ér yǒu zhōng
舍远谋近者,逸而有终。
yì zhèng duō zhōng chén láo zhèng duō luàn rén
逸政多忠臣,劳政多乱人。
gù yuē wu guǎng de zhě huāng wu guǎng dé zhě qiáng
故曰务广地者荒,务广德者强。
yǒu qí yǒu zhě ān tān rén yǒu zhě cán
有其有者安,贪人有者残。
cán miè zhī zhèng suī chéng bì bài
残灭之政,虽成必败。
jīn guó wú shàn zhèng zāi biàn bù xī bǎi xìng jīng huáng rén bù zì bǎo ér fù yù yuǎn shì biān wài hu
今国无善政,灾变不息,百姓惊惶,人不自保,而复欲远事边外乎?
kǒng zǐ yuē wú kǒng jì sūn zhī yōu bù zài zhuān yú
孔子曰:'吾恐季孙之忧,不在颛臾。
qiě běi dí shàng qiáng ér tún tián jǐng bèi chuán wén zhī shì héng duō shī shí
'且北狄尚强,而屯田警备传闻之事,恒多失实。
chéng néng jǔ tiān xià zhī bàn yǐ miè dà kòu qǐ fēi zhì yuàn
诚能举天下之半以灭大寇,岂非至愿;
gǒu fēi qí shí bù rú xī rén
苟非其时,不如息人。
zì shì zhū jiāng mò gǎn fù yán bīng shì zhě
"自是诸将莫敢复言兵事者。
gōng yǒng píng yuán nián zú shì yuē mǐn hóu
宫永平元年卒,谥曰愍侯。
zi xìn sì
子信嗣。
xìn zú zi zhèn sì
信卒,子震嗣。
zhèn zú zi sōng sì
震卒,子松嗣。
yuán chū sì nián yǔ mǔ bié jū guó chú
元初四年,与母别居,国除。
yǒng níng yuán nián shān tài hòu shào fēng sōng dì yóu wèi láng líng hóu
永宁元年,邓太后绍封松弟由为郎陵侯。
lùn yuē zhōng xīng zhī yè chéng jiān nán yě
论曰:中兴之业,诚艰难也。
rán dí wú qín xiàng zhī qiáng rén zī fù hàn zhī sī suī huái xǐ yū fú kuà líng zhōu xiàn shū míng guǐ hào qiān duì wèi qún shàng wèi zú yǐ wéi bǐ gōng shàng liè yě
然敌无秦、项之强,人资附汉之思,虽怀玺纡绂,跨陵州县,殊名诡号,千队为群,尚未足以为比功上烈也。
zhì yú shān xī jì dìng wēi lín tiān xià róng jié sàng qí jīng dǎn qún shuài gǔ qí yú zhuàng sī chéng xióng xīn shàng wǔ zhī jǐ xiān zhì wán bīng zhī rì
至于山西既定,威临天下,戎竭丧其精胆,群帅贾其余壮,斯诚雄心尚武之几,先志玩兵之日。
zāng gōng mǎ wǔ zhī tú fǔ míng jiàn ér zhǐ zhǎng zhì chí yú yī wú zhī běi yǐ
臧宫、马武之徒,抚鸣剑而抵掌,志驰于伊吾之北矣。
guāng wǔ shěn huáng shí cún bāo sāng bì yù mén yǐ xiè xī yù zhī zhì bēi cí bì yǐ lǐ xiōng nú zhī shǐ qí yì fáng gài yǐ hóng shēn
光武审《黄石》,存包桑,闭玉门以谢西域之质,卑词币以礼匈奴之使,其意防盖已弘深。
qǐ qí diān pèi píng chéng zhī wéi rěn shāng qíng wáng zhī chén hu
岂其颠沛平城之围,忍伤黥王之陈乎?
zàn yuē wú gōng zhì qiáng shí wèi lóng xiāng
赞曰:吴公鸷强,实为龙骧。
diàn sǎo qún niè fēng xíng ba liáng
电扫群孽,风行巴、梁。
hǔ yá měng lì gōng lì suī yáng
虎牙猛力,功立睢阳。
gōng jùn xiū xiū shì yì yīng yáng
宫、俊休休,是亦鹰扬。