shēn tú gāng bào yǒng zi yù zhì yùn zi shòu
申屠刚鲍永子昱郅恽子寿
shēn tú gāng zì jù qīng fú fēng mào líng rén yě
申屠刚字巨卿,扶风茂陵人也。
qī shì zǔ jiā wén dì shí wéi chéng xiàng
七世祖嘉,文帝时为丞相。
gāng zhì xìng fāng zhí cháng mù shǐ jí àn zhī wéi rén
刚质性方直,常慕史、汲黯之为人。
shì jùn gōng cáo
仕郡功曹。
píng dì shí wáng mǎng zhuān zhèng cháo duō cāi jì suì gé jué dì wài jiā féng wèi èr zú bù dé jiāo huàn gāng cháng jí zhī
平帝时,王莽专政,朝多猜忌,遂隔绝帝外家冯、卫二族,不得交宦,刚常疾之。
jí jǔ xián liáng fāng zhèng yīn duì cè yuē
及举贤良方正,因对策曰:
chén wén wáng shì shī zé shén qí yuàn yuàn jiān xié luàn zhèng gù yīn yáng miù cuò cǐ tiān suǒ yǐ qiǎn gào wáng zhě yù lìng shī dào zhī jūn kuàng rán jué wù huái xié zhī chén jù rán zì kè zhě yě
臣闻王事失则神祇怨怨,奸邪乱正,故阴阳谬错,此天所以谴告王者,欲令失道之君,旷然觉悟,怀邪之臣,惧然自刻者也。
jīn zhāo tíng bù kǎo gōng xiào dé ér xū nà huǐ yù shù xià zhào shū zhāng shè zhòng fǎ yì duàn fěi bàng jìn gē lùn yì zuì zhī zhòng zhě nǎi zhì yāo zhǎn
今朝廷不考功校德,而虚纳毁誉,数下诏书,张设重法,抑断诽谤,禁割论议,罪之重者,乃至腰斩。
shāng zhōng chén zhī qíng cuò zhí shì zhī ruì dài guāi jiàn jìn shàn zhī jīng xiàn gǎn jiàn zhī gǔ pì sì mén zhī lù míng sì mù zhī yì yě
伤忠臣之情,挫直士之锐,殆乖建进善之旌,县敢谏之鼓,辟四门之路,明四目之义也。
chén wén chéng wáng yòu shǎo zhōu gōng shè zhèng tīng yán bù xián jūn quán shì chǒng wú jiù wú xīn wéi rén shì qīn dòng shùn tiān de jǔ cuò bù shī
臣闻成王幼少,周公摄政,听言不贤,均权市宠,无旧无新,唯仁是亲,动顺天地,举措不失。
rán jìn zé zhào gōng bú yuè yuǎn zé sì guó liú yán
然近则召公不悦,远则四国流言。
fū zǐ mǔ zhī xìng tiān dào zhì qīn
夫子母之性,天道至亲。
jīn shèng zhǔ yòu shǎo shǐ miǎn qiǎng bǎo jí wèi yǐ lái zhì qīn fēn lí wài qī dù gé ēn bù dé tōng
今圣主幼少,始免襁褓,即位以来,至亲分离,外戚杜隔,恩不得通。
qiě hàn jiā zhī zhì suī rèn yīng xián yóu yuán yīn qī
且汉家之制,虽任英贤,犹援姻戚。
qīn shū xiāng cuò dù sè jiàn xì chéng suǒ yǐ ān zōng miào zhòng shè jì yě
亲疏相错,杜塞间隙,诚所以安宗庙,重社稷也。
jīn féng wèi wú zuì jiǔ fèi bù lù huò chù qióng pì bù ruò mín shù chéng fēi cí ài zhōng xiào chéng shàng zhī yì
今冯、卫无罪,久废不录,或处穷僻,不若民庶,诚非慈爱忠孝承上之意。
fu wéi rén hòu zhě zì yǒu zhèng yì zhì zūn zhì bēi qí shì bù xián shì yǐ rén wú xián yú mò bù wèi yuàn jiān chén zéi zǐ yǐ zhī wèi biàn bù huì zhī biàn chéng nán qí lǜ
夫为人后者,自有正义,至尊至卑,其势不嫌,是以人无贤愚,莫不为怨,奸臣贼子,以之为便,不讳之变,诚难其虑。
jīn zhī bǎo fù fēi gǔ zhī zhōu gōng
今之保傅,非古之周公。
zhōu gōng zhì shèng yóu shàng yǒu lèi hé kuàng shì shī qí zhōng bù hé tiān xīn zhě zāi
周公至圣,犹尚有累,何况事失其衷,不合天心者哉!
xī zhōu gōng xiān qiǎn bó qín shǒu fēng yú lǔ yǐ yì hán ēn chǒng bù jiā hòu gù pèi tiān jiāo sì sān shí yú shì
昔周公先遣伯禽守封于鲁,以义寒恩,宠不加后,故配天郊祀,三十余世。
huò guāng bǐng zhèng fǔ yì shǎo zhǔ xiū shàn jìn shì míng wéi zhōng zhí ér zūn chóng qí zōng dǎng cuī yì wài qī jié guì jù quán zhì jiān zhì gù zhōng méi zhī hòu shòu huò miè mén
霍光秉政,辅翼少主,修善进士,名为忠直,而尊崇其宗党,摧抑外戚,结贵据权,至坚至固,终没之后,受祸灭门。
fāng jīn shī fū jiē yǐ yī zhōu zhī wèi jù xián bǎo zhī rèn yǐ cǐ sī huà zé gōng hé bù zhì
方今师傅皆以伊、周之位,据贤保之任,以此思化,则功何不至?
bù sī qí wēi zé huò hé bù dào
不思其危,则祸何不到?
sǔn yì zhī jì kǒng fù yōu tàn chí mǎn zhī jiè lǎo shì suǒ shèn
损益之际,孔父攸叹,持满之戒,老氏所慎。
gài gōng guān tiān xià zhě bù ān wēi zhèn rén zhǔ zhě bù quán
盖功冠天下者不安,威震人主者不全。
jīn chéng shuāi luàn zhī hòu jì zhòng bì zhī shì gōng jiā qū jié fù liǎn chóng shù kē lì duó qí shí tān fū qīn qí cái bǎi xìng kùn fá jí yì yāo mìng
今承衰乱之后,继重敝之世,公家屈竭,赋敛重数,苛吏夺其时,贪夫侵其财,百姓困乏,疾疫夭命。
dào zéi qún bèi qiě yǐ wàn shù jūn xíng zhòng zhǐ qiè hào zì lì gōng fàn jīng shī fán shāo xiàn yì zhì nǎi é yán jī nǔ rù gōng sù wèi jīng jù
盗贼群辈,且以万数,军行众止,窃号自立,攻犯京师,燔烧县邑,至乃讹言积弩入宫,宿卫惊惧。
zì hàn xìng yǐ lái chéng wèi yǒu yě
自汉兴以来,诚未有也。
guó jiā wēi ruò jiān móu bù jīn liù jí zhī xiào wēi yú lěi luǎn
国家微弱,奸谋不禁,六极之效,危于累卵。
wáng zhě chéng tiān shùn dì diǎn jué zhǔ xíng bù gǎn yǐ tiān guān sī qí zōng bù gǎn yǐ tiān fá qīng qí qīn
王者承天顺地,典爵主刑,不敢以天官私其宗,不敢以天罚轻其亲。
bì xià yi suì shèng míng zhī dé zhāo rán jué wù yuǎn shù dì wáng zhī jī jìn zūn xiào wén zhī yè chà wǔ pǐn zhī shǔ nà zhì qīn zhī xù jí qiǎn shǐ zhě zhēng zhōng shān tài hòu zhì zhī bié guān lìng shí cháo jiàn
陛下宜遂圣明之德,昭然觉悟,远述帝王之迹,近遵孝文之业,差五品之属,纳至亲之序,亟遣使者征中山太后,置之别官,令时朝见。
yòu zhào féng wèi èr zú cái yǔ rǒng zhí shǐ de zhí jǐ qīn fèng sù wèi yǐ fáng wèi rán zhī fú yǐ yì huàn huò zhī duān shàng ān shè jì xià quán bǎo fu nèi hé qīn qī wài jué xié móu
又召冯、卫二族,裁与冗职,使得执戟,亲奉宿卫,以防未然之符,以抑患祸之端,上安社稷,下全保傅,内和亲戚,外绝邪谋。
shū zòu mǎng lìng yuán hòu xià zhào yuē gāng tīng yán pì jīng wàng shuō wéi bèi dà yì
书奏,莽令元后下诏曰:“刚听言僻经妄说,违背大义。
qí bà guī tián lǐ
其罢归田里。
hòu mǎng cuàn wèi gāng suì bì dì hé xī zhuǎn rù ba shǔ wǎng lái èr shí xǔ nián
后莽篡位,刚遂避地河西,转入巴、蜀,往来二十许年。
jí wěi áo jù lǒng yòu yù bèi hàn ér fù gōng sūn shù
及隗嚣据陇右,欲背汉而附公孙述。
gāng shuō zhī yuē yú wén rén suǒ guī zhě tiān suǒ yǔ rén suǒ pàn zhě tiān suǒ qù yě
刚说之曰:“愚闻人所归者天所与,人所畔者天所去也。
fú niàn běn cháo gōng shèng dé jǔ yì bīng gōng xíng tiān fá suǒ dāng bì cuī chéng tiān zhī suǒ fú fēi rén lì yě
伏念本朝躬圣德,举义兵,龚行天罚,所当必摧,诚天之所福,非人力也。
jiāng jūn běn wú chǐ tǔ gū lì yī yú yi tuī chéng fèng shùn yǔ cháo bìng lì shàng yìng tiān xīn xià chou rén wàng wèi guó lì gōng kě yǐ yǒng nián
将军本无尺土,孤立一隅,宜推诚奉顺,与朝并力,上应天心,下酬人望,为国立功,可以永年。
xián yí zhī shì shèng rén suǒ jué
嫌疑之事,圣人所绝。
yǐ jiāng jūn zhī wēi zhòng yuǎn zài qiān lǐ dòng zuò jǔ cuò kě bù shèn yǔ
以将军之威重,远在千里,动作举措,可不慎与?
jīn xǐ shū shù dào wěi guó guī xìn yù yǔ jiāng jūn gòng tóng jí xiōng
今玺书数到,委国归信,欲与将军共同吉凶。
bù yī xiāng yǔ shàng yǒu méi shēn bù fù rán nuò zhī xìn kuàng yú wàn shèng zhě zāi
布衣相与,尚有没身不负然诺之信,况于万乘者哉!
jīn hé wèi hé lì jiǔ yí rú shì
今何畏何利,久疑如是?
zú yǒu fēi cháng zhī biàn shàng fù zhōng xiào xià kuì dāng shì
卒有非常之变,上负忠孝,下愧当世。
fu wèi zhì yù yán gù cháng wèi xū jí qí yǐ zhì yòu wú suǒ jí shì yǐ zhōng yán zhì jiàn xī de wèi yòng
夫未至豫言,固常为虚,及其已至,又无所及,是以忠言至谏,希得为用。
chéng yuàn fǎn fù yú lǎo zhī yán
诚愿反复愚老之言。
áo bù nà suì pàn cóng shù
”嚣不纳,遂畔从述。
jiàn wǔ qī nián zhào shū zhēng gāng
建武七年,诏书征刚。
gāng jiāng guī yǔ áo shū yuē yú wén zhuān jǐ zhě gū jù jiàn zhě sāi gū sāi zhī zhèng wáng guó zhī fēng yě
刚将归,与嚣书曰:“愚闻专己者孤,拒谏者塞,孤塞之政,亡国之风也。
suī yǒu míng shèng zhī zī yóu qū jǐ cóng zhòng gù lǜ wú yí cè jǔ wú guò shì
虽有明圣之姿,犹屈己从众,故虑无遗策,举无过事。
fu shèng rén bù yǐ dú jiàn wèi míng ér yǐ wàn wù wèi xīn
夫圣人不以独见为明,而以万物为心。
shùn rén zhě chāng nì rén zhě wáng cǐ gǔ jīn zhī suǒ gòng yě
顺人者昌,逆人者亡,此古今之所共也。
jiāng jūn yǐ bù yī wèi xiāng lǐ suǒ tuī láng miào zhī jì jì bù yù dìng dòng jūn fā zhòng yòu bù shēn liào
将军以布衣为乡里所推,廊庙之计,既不豫定,动军发众,又不深料。
jīn dōng fāng zhèng jiào rì mù bǎi xìng píng ān ér xī zhōu fā bīng rén rén yōu yōu sāo dòng huáng jù mò gǎn zhèng yán qún zhòng yí huò rén huái gù wàng
今东方政教日睦,百姓平安,而西州发兵,人人忧忧,骚动惶惧,莫敢正言,群众疑惑,人怀顾望。
fēi tú wú jīng ruì zhī xīn qí huàn wú suǒ bù zhì
非徒无精锐之心,其患无所不至。
fu wù qióng zé biàn shēng shì jí zé jì yì qí shì rán yě
夫物穷则变生,事急则计易,其势然也。
fū lí dào dé nì rén qíng ér néng yǒu guó yǒu jiā zhě gǔ jīn wèi yǒu yě
夫离道德,逆人情,而能有国有家者,古今未有也。
jiāng jūn sù yǐ zhōng xiào xiǎn wén shì yǐ shì dà fū bù yuǎn qiān lǐ mù lè dé yì
将军素以忠孝显闻,是以士大夫不远千里,慕乐德义。
jīn gǒu yù jué yì jiǎo xìng cǐ hé rú zāi
今苟欲决意徼幸,此何如哉?
fu tiān suǒ yòu zhě shùn rén suǒ zhù zhě xìn
夫天所祐者顺,人所助者信。
rú wèi méng yòu zhù lìng xiǎo rén shòu tú dì zhī huò huǐ huài zhōng shēn zhī dé bài luàn jūn chén zhī jié wū shāng fù zǐ zhī ēn zhòng xián pò dǎn kě bù shèn zāi
如未蒙祐助,令小人受涂地之祸,毁坏终身之德,败乱君臣之节,污伤父子之恩,众贤破胆,可不慎哉!
áo bù nà
”嚣不纳。
gāng dào bài shì yù shǐ qiān shàng shū lìng
刚到,拜侍御史,迁尚书令。
guāng wǔ cháng yù chū yóu gāng yǐ lǒng shǔ wèi píng bù yí yàn ān yì yù
光武尝欲出游,刚以陇蜀未平,不宜宴安逸豫。
jiàn bú jiàn tīng suì yǐ tóu rèn shèng yú lún dì suì wéi zhǐ
谏不见听,遂以头轫乘舆轮,帝遂为止。
shí nèi wài qún guān duō dì zì xuǎn jǔ jiā yǐ fǎ lǐ yán chá zhí shì guò kǔ shàng shū jìn chén nǎi zhì chuí pū qiān yè yú qián qún chén mò gǎn zhèng yán
时内外群官,多帝自选举,加以法理严察,职事过苦,尚书近臣,乃至捶扑牵曳于前,群臣莫敢正言。
gāng měi zhé jí jiàn yòu shù yán huáng tài zǐ yí shí jiù dōng gōng jiǎn rèn xián bǎo yǐ chéng qí dé dì bìng bù nà
刚每辄极谏,又数言皇太子宜时就东宫,简任贤保,以成其德,帝并不纳。
yǐ shù qiē jiàn shī zhǐ shù nián chū wèi píng yīn lìng
以数切谏失旨,数年,出为平阴令。
fù zhēng bài tài zhōng dài fū yǐ bìng qù guān zú yú jiā
复征拜太中大夫,以病去官,卒于家。
bào yǒng zì jūn zhǎng shàng dǎng tún liú rén yě
鲍永字君长,上党屯留人也。
fù xuān āi dì shí rèn sī lì xiào wèi wèi wáng mǎng suǒ shā
父宣,哀帝时任司隶校尉,为王莽所杀。
yǒng shǎo yǒu zhì cāo xí ōu yáng shàng shū
永少有志操,习欧阳《尚书》。
shì hòu mǔ zhì xiào qī cháng yú mǔ qián huà gǒu ér yǒng jí qù zhī
事后母至孝,妻尝于母前叱狗,而永即去之。
chū wèi jùn gōng cáo
初为郡功曹。
mǎng yǐ xuān bù fù jǐ yù bù qí zǐ sūn
莽以宣不附己,欲不其子孙。
dū wèi lù píng chéng wàng fēng zhǐ guī yù hài yǒng
都尉路平承望风旨,规欲害永。
tài shǒu gǒu jiàn yōng hù zhào yǐ wéi lì cháng zhì fǔ zhōng yǒng yīn shù wèi jiàn chén xīng fù hàn shì jiǎn miè cuàn nì zhī cè
太守苟谏拥护,召以为吏,常置府中,永因数为谏陈兴复汉室,剪灭篡逆之策。
jiàn měi jiè yǒng yuē jūn zhǎng jǐ shì bù mì huò yǐ rén mén
谏每戒永曰:“君长几事不密,祸倚人门。
yǒng gǎn qí yán
”永感其言。
jí jiàn zú zì sòng sàng guī fú fēng lù píng suì shōu yǒng dì shēng
及谏卒,自送丧归扶风,路平遂收永弟升。
tài shǒu zhào xìng dào wén nǎi tàn yuē wǒ shòu hàn máo tǔ bù néng lì jié ér bào xuān sǐ zhī qǐ kě hài qí zi yě
太守赵兴到,闻乃叹曰:“我受汉茅土,不能立节,而鲍宣死之,岂可害其子也!
chì xiàn chū shēng fù shǔ yǒng gōng cáo
”敕县出升,复署永功曹。
shí yǒu jiǎo chēng shì zhōng zhǐ chuán shè zhě xìng yù yè zhī
时,有矫称侍中止传舍者,兴欲谒之。
yǒng yí qí zhà jiàn bù tīng ér chū xìng suì jià wǎng yǒng nǎi bá pèi dāo jié mǎ dāng xiōng nǎi zhǐ hòu shù rì mǎng zhào shū guǒ xià bǔ jiǎo chēng zhě yǒng yóu shì zhī míng
永疑其诈,谏不听而出,兴遂驾往,永乃拔佩刀截马当匈,乃止,后数日,莽诏书果下捕矫称者,永由是知名。
jǔ xiù cái bù yīng
举秀才,不应。
gēng shǐ èr nián zhēng zài qiān shàng shū pú yè xíng dà jiàng jūn shì chí jié jiàng bīng ān jí hé dōng bīng zhōu shuò bù de zì zhì piān pí zhé xíng jūn fǎ
更始二年征,再迁尚书仆射,行大将军事,持节将兵,安集河东、并州、朔部,得自置偏裨,辄行军法。
yǒng zhì hé dōng yīn jī qīng dú dà pò zhī gēng shǐ fēng wèi zhōng yáng hóu
永至河东,因击青犊,大破之,更始封为中阳侯。
yǒng suī wèi jiāng lǜ ér chē fú bì sù wéi dào lù suǒ shí
永虽为将率,而车服敝素,为道路所识。
shí chì méi hài gēng shǐ sān fǔ dào jué
时赤眉害更始,三辅道绝。
guāng wǔ jí wèi qiǎn jiàn yì dài fū chǔ dà bó chí jié zhēng yǒng yì xíng zài suǒ
光武即位,遣谏议大夫储大伯,持节征永诣行在所。
yǒng yí bù cóng nǎi shōu xì dà bó qiǎn shǐ chí zhì cháng ān
永疑不从,乃收系大伯,遣使驰至长安。
jì zhī gēng shǐ yǐ wáng nǎi fā sāng chū dà bó děng fēng shàng jiàng jūn liè hóu yìn shòu xī bà bīng dàn fú jīn yǔ zhū jiāng jí tóng xīn kè bǎi yú rén yì hé nèi
既知更始已亡,乃发丧,出大伯等,封上将军列侯印绶,悉罢兵,但幅巾与诸将及同心客百余人诣河内。
dì jiàn yǒng wèn yuē qīng zhòng suǒ zài
帝见永,问曰:“卿众所在?
yǒng lí xí kòu tóu yuē chén shì gēng shǐ bù néng lìng quán chéng cán yǐ qí zhòng xìng fù guì gù xī ba zhī
”永离席叩头曰:“臣事更始,不能令全,诚惭以其众幸富贵,故悉罢之。
dì yuē qīng yán dà
”帝曰:“卿言大!
ér yì bú yuè
”而意不悦。
shí gōng huái wèi bá dì wèi yǒng yuē wǒ gōng huái sān rì ér bīng bù xià guān dōng wèi fú yù kě qiě jiāng gù rén zì wǎng chéng xià pì zhī
时攻怀未拔,帝谓永曰:“我攻怀三日而兵不下,关东畏服御,可且将故人自往城下譬之。
jí bài yǒng jiàn yì dài fū
”即拜永谏议大夫。
zhì huái nǎi shuō gēng shǐ hé nèi tài shǒu yú shì kāi chéng ér jiàng
至怀,乃说更始河内太守,于是开城而降。
dì dà xǐ cì yǒng luò yáng shāng lǐ zhái gù cí bù shòu
帝大喜,赐永洛阳商里宅,固辞不受。
shí dǒng xiàn pí jiàng tún bīng yú lǔ qīn hài bǎi xìng nǎi bài yǒng wèi lǔ jùn tài shǒu
时,董宪裨将屯兵于鲁,侵害百姓,乃拜永为鲁郡太守。
yǒng dào jī tǎo dà pò zhī jiàng zhě shù qiān rén
永到,击讨,大破之,降者数千人。
wéi bié shuài péng fēng yú xiū pí cháng děng gè qiān yú rén chēng jiāng jūn bù zhàng xià
唯别帅彭丰、虞休、皮常等各千余人,称“将军”,不胀下。
qǐng zhī kǒng zǐ quē lǐ wú gù jīng jí zì chú cóng jiǎng táng zhì yú lǐ mén
顷之,孔子阙里无故荆棘自除,从讲堂至于里门。
yǒng yì zhī wèi fǔ chéng jí lǔ lìng yuē fāng jīn wēi jí ér quē lǐ zì kāi sī qǐ fū zǐ yù lìng tài shǒu xíng lǐ zhù wú zhū wú dào yá
永异之,谓府丞及鲁令曰:“方今危急而阙里自开,斯岂夫子欲令太守行礼,助吾诛无道邪?
nǎi huì rén zhòng xiū xiāng shè zhī lǐ qǐng fēng děng gòng huì guān shì yù yīn cǐ qín zhī
”乃会人众,修乡射之礼,请丰等共会观视,欲因此禽之。
fēng děng yì yù tú yǒng nǎi chí niú jiǔ láo xiǎng ér qián xié bīng qì
丰等亦欲图永,乃持牛酒劳飨,而潜挟兵器。
yǒng jué zhī shǒu gé shā fēng děng qín pò dǎng yǔ
永觉之,手格杀丰等,禽破党与。
dì jiā qí lüè fēng wèi guān nèi hóu qiān yáng zhōu mù
帝嘉其略,封为关内侯,迁杨州牧。
shí nán tǔ shàng duō kòu bào yǒng yǐ lì rén yí shāng zhī hòu nǎi huǎn qí xián pèi shì zhū qiáng hèng ér zhèn fǔ qí yú bǎi xìng ān zhī
时南土尚多寇暴,永以吏人痍伤之后,乃缓其衔辔,示诛强横而镇抚其余,百姓安之。
huì zāo mǔ yōu qù guān xī yǐ cái chǎn yǔ gū dì zǐ
会遭母忧,去官,悉以财产与孤弟子。
jiàn wǔ shí yī nián zhēng wèi sī lì xiào wèi
建武十一年,征为司隶校尉。
dì shū fù zhào wáng liáng zūn qi guì zhòng yǒng yǐ shì hé liáng dà bù jìng yóu shì cháo tíng sù rán mò bù jiè shèn
帝叔父赵王良尊戚贵重,永以事劾良大不敬,由是朝廷肃然,莫不戒慎。
nǎi pì fú fēng bào huī wèi dōu guān cóng shì huī yì kàng zhí bù bì qiáng yù
乃辟扶风鲍恢为都官从事,恢亦抗直不避强御。
dì cháng yuē guì qī qiě yi liǎn shǒu yǐ bì èr bào
帝常曰:“贵戚且宜敛手,以避二鲍。
qí jiàn dàn rú cǐ
”其见惮如此。
yǒng xíng xiàn dào bà líng lù jīng gēng shǐ mù yǐn chē rù mò cóng shì jiàn zhǐ zhī
永行县到霸陵,路经更始墓,引车入陌,从事谏止之。
yǒng yuē qīn běi miàn shì rén níng yǒu guò mù bù bài
永曰:“亲北面事人,宁有过墓不拜!
suī yǐ huò zuì sī lì suǒ bù bì yě
虽以获罪,司隶所不避也。
suì xià bài kū jìn āi ér qù
”遂下拜,哭尽哀而去。
xi zhì fú fēng zhuī niú shàng gǒu jiàn zhǒng
西至扶风,椎牛上苟谏冢。
dì wén zhī yì bù píng wèn gōng qīng yuē fèng shǐ rú cǐ hé rú
帝闻之,意不平,问公卿曰:“奉使如此何如?
tài zhōng dài fū zhāng chén duì yuē rén zhě xíng zhī zōng zhōng zhě yì zhī zhǔ yě
”太中大夫张湛对曰:“仁者行之宗,忠者义之主也。
rén bù yí jiù zhōng bù wàng jūn xíng zhī gāo zhě yě
仁不遗旧,忠不忘君,行之高者也。
dì yì nǎi shì
”帝意乃释。
hòu dà sī tú hán xīn zuò shì yǒng gù qǐng zhī bù dé yǐ cǐ wǔ dì yì chū wèi dōng hǎi xiāng
后大司徒韩歆坐事,永固请之不得,以此忤帝意,出为东海相。
zuò dù tián shì bù shí bèi zhēng zhū jùn shǒu duō xià yù
坐度田事不实,被征,诸郡守多下狱。
yǒng zhì chéng gāo zhào shū nì bài wèi yǎn zhōu mù biàn dào zhī guān
永至成皋,诏书逆拜为兖州牧,便道之官。
shì shì sān nián bìng zú
视事三年,病卒。
zi yù
子昱。
lùn yuē bào yǒng shǒu yì yú gù zhǔ sī kě yǐ shì xīn zhǔ yǐ
论曰:鲍永守义于故主,斯可以事新主矣。
chǐ yǐ qí zhòng shòu chǒng sī kě yǐ shòu dà chǒng yǐ
耻以其众受宠,斯可以受大宠矣。
ruò nǎi yán zhī zhě suī chéng ér wén zhī wèi pì qǐ gǒu jìn zhī yuè yì yǐ qíng nà chí zhèng zhī wǔ nán yǐ lǐ qiú hu
若乃言之者虽诚,而闻之未譬,岂苟进之悦,易以情纳,持正之忤,难以理求乎?
chéng néng shì lì yǐ xún dào jū fāng yǐ cóng yì jūn zǐ zhī gài yě
诚能释利以循道,居方以从义,君子之概也。
yù zì wén quán
昱字文泉。
shǎo chuán fù xué kè shòu yú dōng píng
少传父学,客授于东平。
jiàn wǔ chū tài háng shān zhōng yǒu jù zéi tài shǒu dài shè wén yù bào yǒng zi yǒu zhì lüè nǎi jiù yè qǐng shǔ shǒu gāo dōu cháng yù yīng zhī suì tǎo jī qún zéi zhū qí qú shuài dào lù kāi tōng yóu shì zhī míng
建武初,太行山中有剧贼,太守戴涉闻昱鲍永子,有智略,乃就谒,请署守高都长,昱应之,遂讨击群贼,诛其渠帅,道路开通,由是知名。
hòu wèi bǐ yáng zhǎng zhèng huà rén ài jìng nèi qīng jìng
后为沘阳长,政化仁爱,境内清净。
jīng zhōu cì shǐ biǎo shàng zhī zài qiān zhōng yuán yuán nián bài sī lì xiào wèi zhào yù yì shàng shū shǐ fēng hú jiàng xí
荆州刺史表上之,再迁,中元元年,拜司隶校尉,诏昱诣尚书,使封胡降檄。
guāng wǔ qiǎn xiǎo huáng mén wèn yù yǒu suǒ guài bù
光武遣小黄门问昱有所怪不?
duì yuē chén wén gù shì tōng guān wén shū bù zhe xìng yòu dāng sī tú lù bù guài shǐ sī lì xià shū ér zhe xìng yě
对曰:“臣闻故事通官文书不著姓,又当司徒露布,怪使司隶下书而著姓也。
dì bào yuē wú gù yù jīn tiān xià zhī zhōng chén zhī zǐ fù wèi sī lì yě
”帝报曰:“吾故欲今天下知忠臣之子复为司隶也。
yù zài zhí fèng fǎ shǒu zhèng yǒu fù fēng
”昱在职,奉法守正,有父风。
yǒng píng wǔ nián zuò jiù huǒ chí miǎn
永平五年,坐救火迟,免。
hòu bài rǔ nán tài shǒu
后拜汝南太守。
jùn duō bēi chí suì suì jué huài nián fèi cháng sān qiān yú wàn
郡多陂池,岁岁决坏,年费常三千余万。
yù nǎi shàng zuò fāng liáng shí xù shuǐ cháng ráo zú gài tián bèi duō rén yǐ yīn fù
昱乃上作方梁石洫,水常饶足,溉田倍多,人以殷富。
shí qī nián dài wáng mǐn wèi sī tú cì qián bó shí qì wéi zhàng chú zǐ de wèi láng
十七年,代王敏为司徒,赐钱帛什器帷帐,除子得为郎。
jiàn chū yuán nián dà hàn gǔ guì
建初元年,大旱,谷贵。
sù zōng zhào yù wèn yuē hàn jì tài shèn
肃宗召昱问曰:“旱既太甚。
jiāng hé yǐ xiāo fù zāi shěng
将何以消复灾眚?
duì yuē chén wén shèng rén lǐ guó sān nián yǒu chéng
”对曰:“臣闻圣人理国,三年有成。
jīn bì xià shǐ jiàn tiān wèi xíng zhèng wèi zhe rú yǒu shī de hé néng zhì yì
今陛下始践天位,刑政未著,如有失得,何能致异?
dàn chén qián zài rǔ nán diǎn lǐ chu shì xì zhě qiān yú rén kǒng wèi néng jǐn dāng qí zuì
但臣前在汝南,典理楚事,系者千余人,恐未能尽当其罪。
xiān dì zhào yán dà yù yì qǐ yuān zhě guò bàn
先帝诏言,大狱一起,冤者过半。
yòu zhū xǐ zhě gǔ ròu lí fēn gū hún bù sì
又诸徙者骨肉离分,孤魂不祀。
yī rén hū jiē wáng zhèng wèi kuī yi yī qiè hái zhū xǐ jiā shǔ juān chú jìn gù xīng miè jì jué sǐ shēng huò suǒ
一人呼嗟,王政为亏,宜一切还诸徙家属,蠲除禁锢,兴灭继绝,死生获所。
rú cǐ hé qì kě zhì
如此,和气可致。
dì nà qí yán
”帝纳其言。
sì nián dài móu róng wèi tài wèi liù nián hōng nián qī shí yú
四年,代牟融为太尉,六年,薨,年七十余。
zi dé xiū zhì jié yǒu míng chēng lèi guān wèi nán yáng tài shǒu
子德,修志节,有名称,累官为南阳太守。
shí suì duō huāng zāi wéi nán yáng fēng ráng
时岁多荒灾,唯南阳丰穰。
lì rén ài yuè hào wèi shén fù
吏人爱悦,号为神父。
shí jùn xué jiǔ fèi dé nǎi xiū qǐ héng shě bèi zǔ dòu fú miǎn xíng lǐ zòu yuè
时郡学久废,德乃修起横舍,备俎豆黻冕,行礼奏乐。
yòu zūn xiǎng guó lǎo yàn huì zhū rú
又尊飨国老,宴会诸儒。
bǎi xìng guān zhě mò bù quàn fú
百姓观者,莫不劝服。
zài zhí jiǔ nián zhēng bài dà sī nóng zú yú guān
在职九年,征拜大司农,卒于官。
zi áng zì shū yā yǒu xiào yì jié xíng
子昂,字叔雅,有孝义节行。
chū dé bèi bìng shù nián áng fǔ fú zuǒ yòu yī bù huǎn dài
初,德被病数年,昂俯伏左右,衣不缓带;
jí chù sàng huǐ jí sān nián bào fù nǎi xíng
及处丧,毁瘠三年,抱负乃行;
fú què suì qián yú mù cì bù guān shí wù
服阕,遂潜于墓次,不关时务。
jǔ xiào lián pì gōng fǔ lián zhēng bù zhì zú yú jiā
举孝廉,辟公府,连征不至,卒于家。
zhì yùn zì jūn zhāng rǔ nán xī píng rén yě
郅恽字君章,汝南西平人也。
nián shí èr shī mǔ jū sāng guò lǐ
年十二失母,居丧过礼。
jí zhǎng lǐ hán shī yán shì chūn qiū míng tiān wén lì shù
及长,理《韩诗》、《严氏春秋》,明天文历数。
wáng mǎng shí kòu zéi qún fā yùn nǎi yǎng zhàn xuán xiàng tàn wèi yǒu rén yuē fāng jīn zhèn suì yíng huò bìng zài hàn fēn yì zhěn zhī yù qù ér fù lái hàn bì zài shòu mìng fú guī yǒu dé
王莽时,寇贼群发,恽乃仰占玄象,叹谓友人曰:“方今镇、岁、荧惑并在汉分翼、轸之域,去而复来,汉必再受命,福归有德。
rú yǒu shùn tiān fā cè zhě bì chéng dà gōng
如有顺天发策者,必成大功。
shí zuǒ duì dài fū lù sù hǎo shì yùn shuō zhī yuē dāng jīn shàng tiān chuí xiàng zhì zhě yǐ chāng yú zhě yǐ wáng
”时左队大夫逯B228素好士,恽说之曰:“当今上天垂象,智者以昌,愚者以亡。
xī yī yǐn zì yù fǔ shāng lì gōng quán rén
昔伊尹自鬻辅商,立功全人。
yùn qiè bù xùn gǎn xī yī yǐn zhī zōng yìng tiān rén zhī biàn
恽窃不逊,敢希伊尹之踪,应天人之变。
míng fǔ tǎng bù yí nì bǐ chéng tiān dé
明府傥不疑逆,俾成天德。
qí zhī shǐ shǔ wèi lì
”B228奇之,使署为吏。
yùn bù yè yuē xī wén wáng bá lǚ shàng yú wèi bīn gāo zōng lǐ fù shuō yú yán zhù huán gōng qǔ guǎn zhòng yú shè gōu gù néng lì hóng liè jiù yuán xūn
恽不谒,曰:“昔文王拔吕尚于渭滨,高宗礼傅说于岩筑,桓公取管仲于射钩,故能立弘烈,就元勋。
wèi wén shī xiāng zhòng fù ér kě wèi lì wèi yě
未闻师相仲父,而可为吏位也。
fēi kuī tiān zhě bù kě yǔ tú yuǎn
非窥天者不可与图远。
jūn bù shòu jì yǐ zhòng rèn jì yì fǔ shǒu guǒ zú ér qù ěr
君不授骥以重任,骥亦俯首裹足而去耳。
suì bù shòu shǔ
”遂不受署。
xi zhì cháng ān nǎi shàng shū wáng mǎng yuē
西至长安,乃上书王莽曰:
chén wén tiān dì zhòng qí rén xī qí wù gù yùn jī héng chuí rì yuè hán yuán bāo yī zhēn táo pǐn lèi xiǎn biǎo jì shì tú lù yù shè
臣闻天地重其人,惜其物,故运机衡,垂日月,含元包一,甄陶品类,显表纪世,图录豫设。
hàn lì jiǔ zhǎng kǒng wèi chì zhì bù shǐ yú huò cán rén luàn shí
汉历久长,孔为赤制,不使愚惑,残人乱时。
zhì zhě shùn yǐ chéng dé yú zhě nì yǐ qǔ hài shén qì yǒu mìng bù kě xū huò
智者顺以成德,愚者逆以取害,神器有命,不可虚获。
shàng tiān chuí jiè yù wù bì xià lìng jiù chén wèi zhuǎn huò wéi fú
上天垂戒,欲悟陛下,令就臣位,转祸为福。
liú shì xiǎng tiān yǒng mìng bì xià shùn jié shèng shuāi qǔ zhī yǐ tiān hái zhī yǐ tiān kě wèi zhī mìng yǐ
刘氏享天永命,陛下顺节盛衰,取之以天,还之以天,可谓知命矣。
ruò bù zǎo tú shì bù miǎn yú qiè wèi yě
若不早图,是不免于窃位也。
qiě yáo shùn bù yǐ tiān xiǎn zì yǔ gù chán tiān xià bì xià hé tān fēi tiān xiǎn yǐ zì lèi yě
且尧、舜不以天显自与,故禅天下,陛下何贪非天显以自累也?
tiān wèi bì xià yán fù chén wèi bì xià xiào zǐ
天为陛下严父,臣为陛下孝子。
fù jiào bù kě fèi zi jiàn bù kě jù wéi bì xià liú shén
父教不可废,子谏不可拒,惟陛下留神。
mǎng dà nù jí shōu xì zhào yù hé yǐ dà nì
莽大怒,即收系诏狱,劾以大逆。
yóu yǐ yùn jù jīng chèn nán jí hài zhī shǐ huáng mén jìn chén xié yùn lìng zì gào kuáng bìng huǎng hū bù jué suǒ yán
犹以恽据经谶,难即害之,使黄门近臣胁恽,令自告狂病恍忽,不觉所言。
yùn nǎi chēn mù lì yuē suǒ chén jiē tiān wén shèng yì fēi kuáng rén suǒ néng zào
恽乃瞋目詈曰:“所陈皆天文圣意,非狂人所能造。
suì xì xū dōng huì shè dé chū nǎi yǔ tóng jùn zhèng jìng nán dùn cāng wú
”遂系须冬,会赦得出,乃与同郡郑敬南遁苍梧。
jiàn wǔ sān nián yòu zhì lú jiāng yīn yù jī nǔ jiāng jūn fu jùn dōng xùn yáng zhōu
建武三年,又至庐江,因遇积弩将军傅俊东徇扬州。
jùn sù wén yùn míng nǎi lǐ qǐng zhī shàng wèi jiàng bīng zhǎng shǐ shòu yǐ jūn zhèng
俊素闻恽名,乃礼请之,上为将兵长史,授以军政。
yùn nǎi shì zhòng yuē wú yǎn rén bù bèi qióng rén yú ě bù dé duàn rén zhī tǐ luǒ rén xíng hái fàng yín fù nǚ
恽乃誓众曰:“无掩人不备,穷人于厄,不得断人支体,裸人形骸,放淫妇女。
jùn jūn shì yóu fà zhǒng chén shī lüè duó bǎi xìng
”俊军士犹发冢陈尸,掠夺百姓。
yùn jiàn jùn yuē xī wén wáng bù rěn lòu bái gǔ wǔ wáng bù yǐ tiān xià yì yī rén zhī mìng gù néng huò tiān dì zhī yīng kè shāng rú lín zhī lǚ
恽谏俊曰:“昔文王不忍露白骨,武王不以天下易一人之命,故能获天地之应,克商如林之旅。
jiāng jūn rú hé bù shī fǎ wén wáng ér fàn nì tiān dì zhī jìn duō shāng rén hài wù nüè jí kū shī qǔ zuì shén míng
将军如何不师法文王,而犯逆天地之禁,多伤人害物,虐及枯尸,取罪神明?
jīn bù xiè tiān gǎi zhèng wú yǐ quán mìng
今不谢天改政,无以全命。
yuàn jiāng jūn qīn lǜ shì zú shōu shāng zàng sǐ kū suǒ cán bào yǐ míng fēi jiāng jūn běn yì yě
愿将军亲率士卒,收伤葬死,哭所残暴,以明非将军本意也。
cóng zhī bǎi xìng yuè fú suǒ xiàng jiē xià
”从之,百姓悦服,所向皆下。
qī nián jùn hái jīng shī ér shàng lùn zhī
七年,俊还京师,而上论之。
yùn chǐ yǐ jūn gōng qǔ wèi suì cí guī xiāng lǐ
恽耻以军功取位,遂辞归乡里。
xiàn lìng bēi shēn chóng lǐ qǐng yǐ wéi mén xià yuàn
县令卑身崇礼,请以为门下掾。
yùn yǒu rén dǒng zi zhāng zhě fù xiān wèi xiāng rén suǒ hài
恽友人董子张者,父先为乡人所害。
jí zi zhāng bìng jiāng zhōng yùn wǎng hou zhī
及子张病,将终,恽往候之。
zi zhāng chuí mò shì yùn xū xī bù néng yán
子张垂殁,视恽,歔欷不能言。
yùn yuē wú zhī zi bù bēi tiān mìng ér tòng chóu bù fù yě
恽曰:“吾知子不悲天命,而痛仇不复也。
zi zài wú yōu ér bù shǒu
子在,吾忧而不手;
zi wáng wú shǒu ér bù yōu yě
子亡,吾手而不忧也。
zi zhāng dàn mù jī ér yǐ
”子张但目击而已。
yùn jí qǐ jiāng kè zhē chóu rén qǔ qí tóu yǐ shì zi zhāng
恽即起,将客遮仇人,取其头以示子张。
zi zhāng jiàn ér qì jué
子张见而气绝。
yùn yīn ér yì xiàn yǐ zhuàng zì shǒu
恽因而诣县,以状自首。
lìng yīng zhī chí yùn yuē wèi you bào chóu lì zhī sī yě
令应之迟,恽曰:“为友报仇,吏之私也。
fèng fǎ bù ē jūn zhī yì yě
奉法不阿,君之义也。
kuī jūn yǐ shēng fēi chén jié yě
亏君以生,非臣节也。
qū chū jiù yù
”趋出就狱。
lìng xiǎn ér zhuī yùn bù jí suì zì zhì yù lìng bá rèn zì xiàng yǐ yào yùn yuē zi bù cóng wǒ chū gǎn yǐ sǐ míng xīn
令跣而追恽,不及,遂自至狱,令拔刃自向以要恽曰:“子不从我出,敢以死明心。
yùn de cǐ nǎi chū yīn bìng qù
”恽得此乃出,因病去。
jiǔ zhī tài shǒu ōu yáng xī qǐng wèi gōng cáo
久之,太守欧阳歙请为功曹。
rǔ nán jiù sú shí yuè xiǎng huì bǎi lǐ nèi xiàn jiē jī niú jiǔ dào fǔ yàn yǐn
汝南旧俗,十月飨会,百里内县皆赍牛酒到府宴饮。
shí lín xiǎng lǐ qì xī jiào yuē xī bù dū yóu yáo yán tiān zī zhōng zhēn bǐng xìng gōng fāng cuī pò jiān xiōng bù yán ér lǐ
时临飨礼讫,歙教曰:“西部督邮繇延,天资忠贞,禀性公方,摧破奸凶,不严而理。
jīn yǔ zhòng rú gòng lùn yán gōng xiǎn zhī yú cháo
今与众儒共论延功,显之于朝。
tài shǒu jìng jiā jué xiū niú jiǔ yǎng dé
太守敬嘉厥休,牛酒养德。
zhǔ bù dú jiào hù cáo yǐn yán shòu cì
”主簿读教,户曹引延受赐。
yùn yú xià zuò qiǎo rán qián yuē sī zhèng jǔ gōng yǐ jūn zhī zuì gào xiè yú tiān
恽于下坐愀然前曰:“司正举觥,以君之罪,告谢于天。
àn yán zī xìng tān xié wài fāng nèi yuán péng dǎng gòu jiān wǎng shàng hài rén suǒ zài huāng luàn yuàn tè bìng zuò
案延资性贪邪,外方内员,朋党构奸,罔上害人,所在荒乱,怨慝并作。
míng fǔ yǐ è wéi shàn gǔ gōng yǐ zhí cóng qū cǐ jì wú jūn yòu fù wú chén yùn gǎn zài bài fèng gōng
明府以恶为善,股肱以直从曲,此既无君,又复无臣,恽敢再拜奉觥。
xī sè cán dòng bù zhī suǒ yán
”歙色惭动,不知所言。
mén xià yuàn zhèng jìng jìn yuē jūn míng chén zhí gōng cáo yán qiè míng fǔ dé yě
门下掾郑敬进曰:“君明臣直,功曹言切,明府德也。
kě wú shòu gōng zāi
可无受觥哉?
xī yì shǎo jiě yuē shí xī zuì yě jìng fèng gōng
”歙意少解,曰:“实歙罪也,敬奉觥。
yùn nǎi miǎn kòu xiè yuē xī yú shùn fǔ yáo sì zuì xián fú chán yán fú yōng kǒng rèn bù xíng gù néng zuò gǔ gōng dì yòng yǒu gē
”恽乃免寇谢曰:“昔虞舜辅尧,四罪咸服,谗言弗庸,孔任不行,故能作股肱,帝用有歌。
yùn bù zhōng kǒng rèn shì zhāo chái hǔ cóng zhèng jì xiàn fěi bàng yòu lù suǒ yán zuì mò zhòng yān
恽不忠,孔任是昭,豺虎从政,既陷诽谤,又露所言,罪莫重焉。
qǐng shōu yùn yán yǐ míng hào wù
请收恽、延,以明好恶。
xī yuē shì zhòng wú guò yě
”歙曰:“是重吾过也。
suì bù yàn ér ba
”遂不宴而罢。
yùn guī fǔ chēng bìng yán yì zì tuì
恽归府,称病,延亦自退。
zhèng jìng sù yǔ yùn hòu jiàn qí yán xǔ xī nǎi xiāng zhāo qù yuē zi tíng zhēng yáo yán jūn yóu bù nà
郑敬素与恽厚,见其言许歙,乃相招去,曰:“子廷争繇延,君犹不纳。
yán jīn suī qù qí shì bì hái
延今虽去,其势必还。
zhí xīn wú huì chéng sān dài zhī dào
直心无讳,诚三代之道。
rán dào bù tóng zhě bù xiāng wéi móu wú bù néng rěn jiàn zi yǒu bù róng jūn zhī wēi hé qù zhī hu
然道不同者不相为谋,吾不能忍见子有不容君之危,盍去之乎!
yùn yuē mèng kē yǐ qiáng qí jūn zhī suǒ bù néng wèi zhōng liàng qí jūn zhī suǒ bù néng wèi zéi
”恽曰:“孟轲以强其君之所不能为忠,量其君之所不能为贼。
yùn yè yǐ qiáng zhī yǐ
恽业已强之矣。
zhàng jūn yú cháo jì yǒu qí zhí ér bù sǐ zhí zuì yě
障君于朝,既有其直,而不死职,罪也。
yán tuì ér yùn yòu qù bù kě
延退而恽又去,不可。
jìng nǎi dú yǐn yú yì yáng shān zhōng jū shù yuè xī guǒ fù zhào yán yùn yú shì nǎi qù cóng jìng zhǐ yú diào zì yú liú shù shí rì
”敬乃独隐于弋阳山中,居数月,歙果复召延,恽于是乃去,从敬止,渔钓自娱,留数十日。
yùn zhì zài cóng zhèng jì nǎi kuì rán ér tàn wèi jìng yuē tiān shēng jùn shì yǐ wéi rén yě
恽志在从政,既乃喟然而叹,谓敬曰:“天生俊士,以为人也。
niǎo shòu bù kě yǔ tóng qún zi cóng wǒ wèi yī lǚ hu
鸟兽不可与同群,子从我为伊、吕乎?
jiāng wèi cháo xǔ ér fù lǎo yáo shùn hu
将为巢、许,而父老尧、舜乎?
jìng yuē wú zú yǐ
”敬曰:“吾足矣。
chū cóng shēng bù zhòng huá yú nán yě wèi lái guī wèi sōng zǐ jīn xìng de quán qū shù lèi hái fèng fén mù jǐn xué wèn dào suī bù cóng zhèng shī zhī yǒu zhèng shì yì wéi zhèng yě
初从生步重华于南野,谓来归为松子,今幸得全躯树类,还奉坟墓,尽学问道,虽不从政,施之有政,是亦为政也。
wú nián mào yǐ ān dé cóng zǐ
吾年耄矣,安得从子?
zi miǎn zhèng xìng mìng wù láo shén yǐ hài shēng
子勉正性命,勿劳神以害生。
yùn yú shì gào bié ér qù
”恽于是告别而去。
jìng zì cì dōu qīng zhì gāo shì guāng wǔ lián zhēng bú dào
敬字次都,清志高世,光武连征不到。
yùn suì kè jū jiāng xià jiào shòu jùn jǔ xiào lián wéi shàng dōng chéng mén hòu
恽遂客居江夏教授,郡举孝廉,为上东城门候。
dì cháng chū liè chē jià yè hái yùn jù guān bù kāi
帝尝出猎,车驾夜还,恽拒关不开。
dì lìng cóng zhě jiàn miàn yú mén jiān
帝令从者见面于门间。
yùn yuē huǒ míng liáo yuǎn
恽曰:“火明辽远”。
suì bù shòu zhào
遂不受诏。
dì nǎi huí cóng dōng zhōng mén rù
帝乃回从东中门入。
míng rì yùn shàng shū jiàn yuē xī wén wáng bù gǎn pán yú yóu tián yǐ wàn rén wéi yōu
明日,恽上书谏曰:“昔文王不敢槃于游田,以万人惟忧。
ér bì xià yuǎn liè shān lín yè yǐ jì zhòu qí yú shè jì zōng miào hé
而陛下远猎山林,夜以继昼,其于社稷宗庙何?
bào hǔ píng hé wèi zhì zhī jiè chéng xiǎo chén suǒ qiè yōu yě
暴虎冯河,未至之戒,诚小臣所窃忧也。
shū zòu cì bù bǎi pǐ biǎn dōng zhōng mén hòu wèi cān fēng wèi
”书奏,赐布百匹,贬东中门候为参封尉。
hòu lìng yùn shòu huáng tài zǐ hán shī shì jiǎng diàn zhōng
后令恽授皇太子《韩诗》,侍讲殿中。
jí guō huáng hòu fèi
及郭皇后废。
yùn nǎi yán yú dì yuē chén wén fū fù zhī hǎo fù bù néng de zhī yú zi kuàng chén néng de zhī yú jūn hu
恽乃言于帝曰:“臣闻夫妇之好,父不能得之于子,况臣能得之于君乎?
shì chén suǒ bù gǎn yán
是臣所不敢言。
suī rán yuàn bì xià niàn qí kě fǒu zhī jì wú lìng tiān xià yǒu yì shè jì ér yǐ
虽然,愿陛下念其可否之计,无令天下有议社稷而已。
dì yuē yùn shàn shù jǐ liàng zhǔ zhī wǒ bì bù yǒu suǒ zuǒ yòu ér qīng tiān yě
”帝曰:“恽善恕己量主,知我必不有所左右而轻天也。
hòu jì fèi ér tài zǐ yì bù zì ān yùn nǎi shuō tài zǐ yuē jiǔ chù yí wèi shàng wéi xiào dào xià jìn wēi dài
”后既废,而太子意不自安,恽乃说太子曰:“久处疑位,上违孝道,下近危殆。
xī gāo zōng míng jūn jí fǔ xián chén jí yǒu xiān jiè fàng zhú xiào zǐ
昔高宗明君,吉甫贤臣,及有纤介,放逐孝子。
chūn qiū zhī yì mǔ yǐ zǐ guì
《春秋》之义,母以子贵。
tài zǐ yi yīn zuǒ yòu jí zhū huáng zǐ yǐn qiān tuì shēn fèng yǎng mǔ shì yǐ míng shèng jiào bù bèi suǒ shēng
太子宜因左右及诸皇子引愆退身,奉养母氏,以明圣教,不背所生。
tài zǐ cóng zhī dì jìng tīng xǔ
”太子从之,帝竟听许。
yùn zài qiān cháng shā tài shǒu
恽再迁长沙太守。
xiān shì cháng shā yǒu xiào zǐ gǔ chū zāo fù sāng wèi zàng lín rén shī huǒ chū pú fú jiù shàng yǐ shēn hàn huǒ huǒ wèi zhī miè
先是,长沙有孝子古初,遭父丧未葬,邻人失火,初匍匐柩上,以身扞火,火为之灭。
yùn zhēn yì zhī yǐ wéi shǒu jǔ
恽甄异之,以为首举。
hòu zuò shì zuǒ zhuǎn máng zhǎng yòu miǎn guī bì dì jiào shòu zhù shū bā piān
后坐事左转芒长,又免归,避地教授,著书八篇。
yǐ bìng zú
以病卒。
zi shòu
子寿。
shòu zì bó xiào shàn wén zhāng yǐ lián néng chēng jǔ xiào lián shāo qiān jì zhōu cì shǐ
寿字伯孝,善文章,以廉能称,举孝廉,稍迁冀州刺史。
shí jì bù shǔ jùn duō fēng zhū wáng
时,冀部属郡多封诸王。
bīn kè fàng zòng lèi bù jiǎn jié shòu àn chá zhī wú suǒ róng dài
宾客放纵,类不检节,寿案察之,无所容贷。
nǎi shǐ bù cóng shì zhuān zhù wáng guó yòu xǐ dū yóu shě wáng gōng wài dòng jìng shī de jí shí qí yì yán shàng zòu wáng zuì jí hé fù xiāng yú shì fān guó wèi jù bìng wèi zūn jié
乃使部从事专住王国,又徙督邮舍王宫外,动静失得,即时骑驿言上奏王罪及劾傅相,于是籓国畏惧,并为遵节。
shì shì sān nián jì tǔ sù qīng
视事三年,冀土肃清。
sān qiān shàng shū lìng
三迁尚书令。
cháo tíng měi yǒu yí yì cháng dú jìn jiàn
朝廷每有疑议,常独进见。
sù zōng qí qí zhì cè zhuó wèi jīng zhào yǐn
肃宗奇其智策,擢为京兆尹。
jùn duō qiáng háo jiān bào bù jīn
郡多强豪,奸暴不禁。
sān fǔ sù wén shòu zài jì zhōu jiē huái zhèn sǒng gè xiāng jiǎn chì mò gǎn gān fàn
三辅素闻寿在冀州,皆怀震竦,各相检敕,莫敢干犯。
shòu suī wēi yán ér tuī chéng xià lì jiē yuàn xiào sǐ mò yǒu qī zhě
寿虽威严,而推诚下吏,皆愿效死,莫有欺者。
yǐ gōng shì miǎn
以公事免。
fù zhēng wèi shàng shū pú yè
复征为尚书仆射。
shì shí dà jiàng jūn dòu xiàn yǐ wài qi zhī chǒng wēi qīng tiān xià
是时,大将军窦宪以外戚之宠,威倾天下。
xiàn cháng shǐ mén shēng jī shū yì shòu yǒu suǒ qǐng tuō shòu jí sòng zhào yù
宪尝使门生赍书诣寿,有所请托,寿即送诏狱。
qián hòu shàng shū chén xiàn jiāo zì yǐn wáng mǎng yǐ jiè guó jiā
前后上书陈宪骄恣,引王莽以诫国家。
shì shí xiàn zhēng xiōng nú hǎi nèi gōng qí yì fèi bǎi xiàn jí qí dì dǔ jǐng bìng qǐ dì zhái jiāo shē fēi fǎ bǎi xìng kǔ zhī
是时,宪征匈奴,海内供其役费,百宪及其弟笃、景并起第宅,骄奢非法,百姓苦之。
shòu yǐ fǔ zāng kōng xū jūn lǚ wèi xiū suì yīn cháo huì jī cì xiàn děng lì yīn zhèng sè cí zhǐ shén qiè
寿以府臧空虚,军旅未休,遂因朝会讥刺宪等,厉音正色,辞旨甚切。
xiàn nù xiàn shòu yǐ mǎi gōng tián fěi bàng xià lì dāng zhū
宪怒,陷寿以买公田诽谤,下吏当诛。
shì yù shǐ hé chang shàng shū lǐ zhī yuē chén wén shèng wáng pì sì mén
侍御史何敞上疏理之曰:“臣闻圣王辟四门,
kāi sì cōng
开四聪,
yán zhí yán zhī lù
延直言之路,
xià bù huì zhī zhào
下不讳之诏,
lì gǎn jiàn zhī qí
立敢谏之旗,
tīng gē yáo yú lù
听歌谣于路,
zhèng chén qī rén
争臣七人,
yǐ zì jiàn zhào
以自鉴照,
kǎo zhī zhèng lǐ
考知政理,
wéi shī rén xīn
违失人心,
zhé gǎi gēng zhī
辄改更之,
gù tiān rén bìng yīng
故天人并应,
chuán fú wú qióng
传福无穷。
chén fú jiàn shàng shū pú yè zhì shòu zuò yú tái shàng yǔ zhū shàng shū lùn jī xiōng nú yán yì guò chà jí shàng shū qǐng mǎi gōng tián suì xì yù kǎo hé dà bù jìng
臣伏见尚书仆射郅寿坐于台上,与诸尚书论击匈奴,言议过差,及上书请买公田,遂系狱考劾大不敬。
chén yú yǐ wéi shòu jī mì jìn chén kuāng jiù wèi zhí
臣愚以为寿机密近臣,匡救为职。
ruò huái mò bù yán qí zuì dāng zhū
若怀默不言,其罪当诛。
jīn shòu wéi zhòng zhèng yì yǐ ān zōng miào qǐ qí sī xié
今寿违众正议,以安宗庙,岂其私邪?
yòu tái gé píng shì fēn zhēng kě fǒu suī táng yú zhī lóng sān dài zhī shèng yóu wèi è è yǐ chāng bù yǐ fěi bàng wèi zuì
又台阁平事,分争可否,虽唐、虞之隆,三代之盛,犹谓谔谔以昌,不以诽谤为罪。
qǐng mǎi gōng tián rén qíng xì guò kě cái yǐn rěn
请买公田,人情细过,可裁隐忍。
shòu ruò bèi zhū chén kǒng tiān xià yǐ wéi guó jiā héng zuì zhōng zhí zéi shāng hé qì wǔ nì yīn yáng
寿若被诛,臣恐天下以为国家横罪忠直,贼伤和气,忤逆阴阳。
chén suǒ yǐ gǎn fàn yán wēi bù bì yí miè chù sǐ gǔ yán fēi wéi shòu yě
臣所以敢犯严威,不避夷灭,触死瞽言,非为寿也。
zhōng chén jìn jié yǐ sǐ wèi guī
忠臣尽节,以死为归。
chén suī bù zhī shòu dù qí gān xīn ān zhī
臣虽不知寿,度其甘心安之。
chéng bù yù shèng cháo xíng fěi bàng zhī zhū yǐ shāng yàn yàn zhī huà dù sè zhōng zhí chuí jī wú qióng
诚不欲圣朝行诽谤之诛,以伤晏晏之化,杜塞忠直,垂讥无穷。
chén chang miù yù jī mì yán suǒ bù yí zuì míng míng bái dāng tián láo yù xiān shòu jiāng pū wàn sǐ yǒu yú
臣敞谬豫机密,言所不宜,罪名明白,当填牢狱,先寿僵仆,万死有余。
shū zòu shòu de jiǎn sǐ lùn xǐ hé pǔ
”书奏,寿得减死,论徙合浦。
wèi xíng zì shā jiā shǔ de guī xiāng lǐ
未行,自杀,家属得归乡里。
zàn yuē bào yǒng shěn yín wǎn nǎi guī zhèng
赞曰:鲍永沈吟,晚乃归正。
zhì dá yì quán xiān hào hòu qìng
志达义全,先号后庆。
shēn tú duì cè zhì yùn shàng shū
申屠对策,郅恽上书。
yǒu dào suī zhí wú dào bù yú
有道虽直,无道不愚。